Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Yeni Nesil Program Yazma Dili Ufukcan Eski. Yazıya ilk aktarılan eserlerin bulundu ğ u dönemdir. Türkçe yazılı belgeler 6. yüzyıldan kalan Yenisey ve.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Yeni Nesil Program Yazma Dili Ufukcan Eski. Yazıya ilk aktarılan eserlerin bulundu ğ u dönemdir. Türkçe yazılı belgeler 6. yüzyıldan kalan Yenisey ve."— Sunum transkripti:

1 Yeni Nesil Program Yazma Dili Ufukcan Eski

2

3 Yazıya ilk aktarılan eserlerin bulundu ğ u dönemdir. Türkçe yazılı belgeler 6. yüzyıldan kalan Yenisey ve 8. yüzyıldan kalan Orhun Yazıtları’dır (Köktürk Kitabeleri). Orhun Yazıtları, Türklerin edebî de ğ er ta ş ıyan ilk yazılı metinleridir. Yazıtlarda kullanılan dil. bütün dı ş etkilerden uzak, saf Türkçedir. Uygur yazıtları da bu dönemin eserlerindendir. Bu dönemde Türkler kendi alfabelerini (Göktürk, Uygur) kullanmı ş lardır.

4

5  Yazılı dönem eserlerinde edebi bir dil kullanılmı ş tır.  Yazılı eserlerde döneme özgü özellikler görülür.  M.S 8. yüzyılda yazılan Göktürk Yazıtları (Göktürk Kitabeleri, Orhun Abideleri/Anıtları) ile Uygur metinleri Türk edebiyatının ilk yazılı ürünleri kabul edilmektedir.  8. yüzyıldan önce yazıldı ğ ı bilinen Yenisey Yazıtları’nda geli ş mi ş bir Türkçe kullanılmadı ğ ı için bu yazıtlar ilk yazılı, örnek olarak de ğ erlendirilmez. Yeni Nesil Program Yazma Dili Ufukcan Eski

6  Göktürklerde, Göktanrı inancı vardır. Göktanrı inancı Göktürk Yazıtları’na da yansımı ş tır. Göktürkler milli bir alfabe olan Göktürk alfabesini kullanmı ş lardır.  Bu dönemde hem dini hem din dı ş ı konular i ş lenmi ş tir.  Uygur alfabesinin ardından İ slamiyet’ten sonra Arap alfabesi kullanılmı ş tır. Arap alfabesinden sonra ise Latin alfabesine dayalı yeni Türk alfabesi kullanılmı ş tır. Yeni Nesil Program Yazma Dili Ufukcan Eski

7

8 OOrhun Abideleri, Göktürk İ mparatorlu ğ u’nun ünlü hükümdarı Bilge Ka ğ an devrinden kalma altı adet yazılı dikilita ş tır. TTürk ve Türkçe adı, ilk kez Do ğ u Göktürkler dönemine ait bu yazıtlarda geçmektedir. YYazıtların üçü çok önemlidir. Anıtların oldu ğ u yerde yalnızca dikilita ş lar de ğ il, yüzlerce heykel, balbal, ş ehir harabeleri, ta ş yollar, su kanalları, koç ve kaplumba ğ a heykelleri, sunak ta ş ları bulunmu ş tur.

9  Orhun Abideleri’ni ilk kez 1889 yılında Rus tarihçi Yardintsev bulmu ş tur ′ da bir Fin heyeti, 1891 ′ de de bir Rus heyeti burada incelemelerde bulunmu ş tur.  Bu heyetler yazıları çözememi ş lerdir. Fakat 1893 yılında Danimarkalı bilgin Vilhelm Thomsen. 38 harfli alfabeyi çözerek yazıtları okumayı ba ş armı ş tır.  Yazıtlar, Türklerin ilk ulusal alfabesi olan Göktürk alfabesi ile yazılmı ş tır. Yeni Nesil Program Yazma Dili Ufukcan Eski

10 AAlfabenin dördü ünlü, otuz dördü ünsüz harflerden olu ş ur. Yazıda harfler birbirine birle ş tirilmez, kelimeler de birbirlerinden iki nokta üst üste konularak ayrılır. Sa ğ dan sola ve yukarıdan a ş a ğ ıya yazılır. Orhun abidelerinde yazılar yukarıdan a ş a ğ ıya yazılmı ş ve sa ğ dan sola do ğ ru istiflenmi ş tir.

11

12 TTengri tek Tengride bolmı ş Türk Bilge Ka ğ an bu ödke olurtum. Sabimin tüketi e ş idgil. Ulayu ini yigünüm o ğ lanım biriki ogu ş um budunum biriye ş adpıt begler yınya tarkat buyruk begler Otoz (Tatar..)

13

14 TTanrı gibi gökte olmu ş Türk Bilge Ka ğ anı, bu zamanda oturdum. Sözümü tamamıyla i ş it. Bilhassa küçük karde ş ye ğ enim, o ğ lum, bütün soyum, milletim, günyedeki ş adpıt beyleri, kuzeydeki tarkat, buyruk beyleri, Otuz Tatar…

15

16 KKültigin yazıtında Göktürk tarihine ait olaylar, Bilge Ka ğ an’ın a ğ zından nakledilerek birlik, bütünlük mesajı verilir. 33,35 metre yükseklikte, kireç ta ş ından yapılmı ş ve dört cephelidir. YYazıt, geçen yakla ş ık 1300 yıllık süreç içinde önemli ölçüde tahrip olmu ş tur. Zira yazıtın do ğ u ile kuzey yüzlerini birle ş tiren kısım yıldırım dü ş mesi sonucunda parçalanmı ş tır. OOrijinalinde kaplumba ğ a kaide üzerinde bulunan yazıt, bu kaidenin de parçalanması üzerine 1911 yılında, sunak ta ş ından kesilen granit bir blok üzerine oturtulmu ş tur.

17

18  734 yılında ölen Bilge Ka ğ an adına o ğ lu Tenri Ka ğ an tarafından yaptırılan bu anıt 735 yılında dikilmi ş tir.  Yazıtta Bilge Ka ğ an’ın a ğ zından devletin nasıl büyüdü ğ ü anlatılmakta ve Kültigin’in ölümünden sonraki olaylardan söz edilmektedir.  Yakla ş ık 3.75 metre yüksekli ğ inde olan yazıt, dört cephelidir.  Yazıtın do ğ u yüzünde 41, kuzey ve güney yüzlerinde 15 ′ er satır Göktürk harfli Türkçe metin bulunmaktadır.  Batı yüzünde ise, (Köl Tigin yazıtında oldu ğ u gibi). Çince bir metne yer verilmi ş tir. Yeni Nesil Program Yazma Dili Ufukcan Eski

19

20  Tonyukuk anıtı dört cepheli iki dikilita ş halindedir. Yazılar di ğ er ta ş lara göre daha silik durumdadır.  Tonyukuk, Bilge Ka ğ an’ın babası İ lteri ş Ka ğ an’ın amcası Kapgan Ka ğ an’ın ve Bilge Ka ğ an’ın ba ş bilicisi yani ba ş veziri idi.  Bu anıtı ihtiyarlık devrinde kendisi diktirmi ş tir ve yazılar da kendisine aittir.  Birinci yazıtta 35. ikinci yazıtta 27 satır Göktürk harfli Türkçe metin bulunmaktadır. Yeni Nesil Program Yazma Dili Ufukcan Eski

21

22 BBen Bilge Tonyukuk’um. Çin ülkesinde do ğ dum. Türk milleti Çin ‘de tutsak idi. Türk milleti hanını bulmayınca Çin’den ayrıldı, han sahibi oldu. Hanını bırakıp yine Çin’e tutsak dü ş tü. Tanrı ş öyle demi ş : Han verdim, hanını bırakıp tutsak dü ş tün. Tutsak dü ş tü ğ ün için Tanrı öldürdü. Türk milleti öldü, bitti, yok oldu. Türk Sır milletinin yerinde boy kalmadı.“Türk, O ğ uz beyleri, kavmi, i ş itin yukarıda gök basmasa, a ş a ğ ıda yer delinmese Türk milleti ülkeni, töreni kim bozar?”

23

24  Türklerin ilk yazılı eseridir.  Do ğ u Göktürklerin tarihine ı ş ık tutar.  Söylev türünde yazılmı ş tır.  Oldukça geli ş mi ş ve i ş lenmi ş bir dil kullanılmı ş tır.  Türk dilinin geli ş mi ş lik düzeyine ili ş kin etraflı bilgiler edinilebilir.  Hem dinî hem de din dı ş ı konular i ş lenmi ş tir.  Tarih, co ğ rafya ve edebiyata kaynak olacak niteliktedir.  Türk tarihini, toplumun ya ş am biçimini, dünyaya bakı ş tarzını ortaya koyar.  Kitabelerde idarecilerin ve sultanların halkı aydınlatması, yaptıklarının hesabını halka vermesi söz konusudur.  “Türkçe”, “Türk” gibi dil ve millet isimleri ilk kez bu yazıtlarda yer almı ş tır.  Bir yüzleri Göktürk alfabesiyle, di ğ er yüzleri Çince yazılmı ş tır. Yeni Nesil Program Yazma Dili Ufukcan Eski


"Yeni Nesil Program Yazma Dili Ufukcan Eski. Yazıya ilk aktarılan eserlerin bulundu ğ u dönemdir. Türkçe yazılı belgeler 6. yüzyıldan kalan Yenisey ve." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları