Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Araştırmanın Evreni ve Örnekleme Doç. Dr. Alper AYTEKİN.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Araştırmanın Evreni ve Örnekleme Doç. Dr. Alper AYTEKİN."— Sunum transkripti:

1 Araştırmanın Evreni ve Örnekleme Doç. Dr. Alper AYTEKİN

2 Bu Bölümde; – Araştırmanın konu edindiği evrenin tanımlanması, – Örnekleme yapmanın gerekliliği, – Örnek boyutu ve örnek boyutunu etkileyen faktörler, – Örnek çeşitleri, Hakkında bilgi verilecektir. Doç. Dr. Alper AYTEKİN 2

3 Araştırma yapılacak hedef kitledeki tüm kişilere veya işletmelere ulaşıp onlardan gerekli verileri almaya sayım denir. Bu denli büyük bir araştırma yapmak çok büyük bir organizasyon ve maliyeti gerektirir. Belli aralıklarla yapılan nüfus sayımları veya seçimler gibi eylemler buna örnek verilebilir. Ana kütle yerine, onun özelliklerini yansıtan daha küçük bir grup üzerinde ölçümle de istenilen veriler elde edilebilir. Buna örnekleme denir. Doç. Dr. Alper AYTEKİN 3

4 Evren; Araştırmacının çalışma alanını oluşturan, örneğini seçtiği ve edindiği sonuçları genelleştireceği gruptur. Belirli sınırlandırmalar getirerek her türlü grubu evrene dönüştürmek mümkündür. Örneğin, İktisat fakültesi bir evren olarak tanımlandığında, burada yer alan her birey evren içerisinde yer alır. Daha alt evrenler de oluşturulabilir. İktisadi ve idari bilimler fakültesindeki öğrencileri gibi. Özetle evren, kendisini diğer gruplardan ayıran en az bir özelliğe sahiptir. Örnekleme konusunda temel kavramlar Doç. Dr. Alper AYTEKİN 4

5 Araştırma bağlamında iki tür evrenden söz edilebilir. İdeal evren; Araştırmacı için herhangi bir kısıt olmaması durumunda benimsenecek evrendir. Geçekçi evren; Araştırmacının belli kısıtları dikkate alarak oluşturduğu evrendir. Doç. Dr. Alper AYTEKİN 5

6 Örnekleme; bir çalışma için, seçildikleri grubu (evreni) temsil edebilecek şekilde, grubun içerisinden belli sayıda elemandan oluşan (denek) bir alt elemanlar grubu oluşturulması sürecidir. Ancak seçilen örneğin evreni temsil edebilmesi için bazı şartları taşıması gerekmektedir. Doç. Dr. Alper AYTEKİN 6

7 1.Bir örnek alınması gerekli midir? 2.Eğer örnek gerekli ise, hangi süreç izlenmelidir? 3.Ne tür bir örnek alınmalıdır? 4.Örnek boyutu ne olmalıdır? 5.Anketin uygulanmasında karşılaşılacak sorunların önlenmesi için neler yapılabilir? Örneklem dizaynında cevap verilmesi gereken sorular Doç. Dr. Alper AYTEKİN 7

8 1.Araştırmanın evrenini tanımlamak, 2.Örnekleme çerçevesini belirlemek, 3.Örnek büyüklüğünü belirlemek, 4.Uygun örnekleme tekniğini kullanarak örneği seçmek, Örnekleme dizayn süreci Doç. Dr. Alper AYTEKİN 8

9 Araştırma evreninin tanımı, problem tanımının örnekte kimlerin yer alması veya almaması gerektiği şeklindeki kesin ifadeler haline çevrilmesini kapsamaktadır. Tam ve kesin hatları ile tanımlanmayan bir hedef kitle üzerinde yürütülen bir çalışma en iyi durumda etkin olmayan bir çalışma olacaktır. 1- Araştırma evreninin tanımlanması Doç. Dr. Alper AYTEKİN 9

10 Herhangi bir olasılığa dayalı örneklemede, örnekleme çerçevesi örneğin seçildiği evrende yer alan bütün elemanların yazılı olduğu listedir. Bartın Üniversitesi öğrencilerinin sigara kullanımının tespiti adlı bir çalışmada örnekleme çerçevesi tüm üniversite öğrencileri olacaktır. Böyle bir çerçeve oluşturulduktan sonra bu listeden değişik yöntemler kullanılarak uygun bir örnek kütle seçilebilir. 2- Örnekleme çerçevesinin belirlenmesi Doç. Dr. Alper AYTEKİN 10

11 Araştırmacının verileri için öngördüğü hassasiyet derecesi, hoş görebileceği hata marjı, uygulayacağı istatiksel analiz ve nihayet evrenin büyüklüğü, örnek kütlenin temel belirleyicileridir. Ancak, belirli istatistiklerin uygulanabilmesi için en az 30 deneğin olması gerekmektedir. Araştırmacılar genellikle %5 lik bir belirlilik düzeyinde çalışırlar. Bunun anlamı, eğer örnek kütle 100 kere seçilmiş olsa, bunlardan en az 95 tanesi evrenin özelliklerini temsil edecek güce sahiptir. Örnek Büyüklüğünün belirlenmesi Doç. Dr. Alper AYTEKİN 11

12 Kararın önem derecesi Araştırmanın cinsi ve doğası Değişken sayısı Analiz türü Benzer çalışmalarda kullanılan örnek boyutları Cevap verme oranı Mali kaynak imkanları Örnekte yer alan alt grubun sayısı Hedef kitlenin varyansı Örnek boyutunu etkileyen faktörler Doç. Dr. Alper AYTEKİN 12

13 Olasılığa dayalı örnekleme teknikleri; bu teknikte evrende yer alan her elemanın örnekte yer alma şansı bilinir ve bu şans her eleman için eşittir. Temsili örnekleme de denir. Olasılığa dayalı olmayan örnekleme teknikleri; evrende yer alan bazı elemanların örnekte yer alma şansı diğer elemanlardan daha yüksektir veya daha düşüktür (şanslar eşit değildir). Bu tekniğe yargısal örnekleme de denir. 3-Uygun örnekleme tekniğinin belirlenmesi Doç. Dr. Alper AYTEKİN 13

14 Örnekleme Teknikleri Olasılığa Dayalı Teknikler Basit Tesadüfi Örnekleme Sistematik Örnekleme Tabakalı Örnekleme Gruplara Göre Örnekleme Olasılığa Dayalı Olmayan Teknikler Kolayda Örnekleme Kasti Örnekleme Kota Örneklemesi Kartopu Örneklemesi Doç. Dr. Alper AYTEKİN 14

15 Basit tesadüfi örnekleme; tanımlanan evrendeki her elemanın eşit ve bağımsız bir seçilme şansına sahip olmasıdır.Birinin seçilmesi diğerinin seçilmesine kesinlikle engel olmamalı, etki etmemelidir. OLASILIĞA DAYALI ÖRNEKLEME TEKNİKLERİ Doç. Dr. Alper AYTEKİN 15

16 Tabakalı Örnekleme Belli bir değişkeni dikkate alarak, bu değişkene ilişkin evrende var olan özelliklerin örneklerde de aynı oranda temsil edilmesidir. Değişkeninin cinsiyet olduğu farz edilirse, örneği oluştururken dikkate alınacak değişken cinsiyettir. Evren, 3500 erkek, 1500 bayan, toplam 5000 polis. Belirlenen örnek büyüklüğü Evrenin %70 erkek polis, %30 bayan polis. O halde örneklerinde aynı oranda olması gerekir bay ve 600 bayan polis. Toplam Doç. Dr. Alper AYTEKİN 16

17 Kümelere göre örnekleme Elemanların değil de grupların tesadüfi seçildikleri örneklmem türüdür. Grubun bir üyesi olmak için ortak bir özelliğe sahip olmak gerekir. Örnek, coğrafi bölgeler, şehirler, hastaneler, vb. Doç. Dr. Alper AYTEKİN 17

18 Sistematik Örnekleme Belli bir sistematiğe göre yapılan seçimdir. Evren 5000 kişi, örnek 1000 kişi bu durumda 5000/1000 =5 5 ve katları örneğe dahil edilir. Doç. Dr. Alper AYTEKİN 18

19 Kolayda Örnekleme Yöntemi; Oldukça yaygın olarak kullanılan bu teknikte esas, ankete cevap veren herkesin örneğe dahil edilmesidir. En kolay bulunan denek en ideal oalnıdır. Bu yöntemle elde edilen verilerin güvenirliğine şüphe ile yaklaşılmalıdır. OLASILIĞA DAYALI OLMAYAN (ÖNYARGILI) ÖRNEKLEME Doç. Dr. Alper AYTEKİN 19

20 Kasti Örnekleme Yöntemi; Bu teknikte, örneği oluşturan elemanlar araştırmacının araştırma problemlerine cevap bulacağına inandığı kişilerden oluşur. Yani deneklerin belirlenmesindeki ölçüt araştırmacının yargısıdır. Denekler rastgele seçilmezler. Bu yöntemin bazı durumlarda sağlıklı sonuçlar verdiği görülmüştür. Doç. Dr. Alper AYTEKİN 20

21 Kota Örnekleme; Tabakalı örnekleme yönteminin tesadüfi olmayan biçimidir. Doç. Dr. Alper AYTEKİN 21

22 Kartopu Örnekleme; Evrenin sınırlarının ve evrene üye olanların kesin olarak belirlenemediği durumlarda kullanılan bir yöntemdir. Önce evrene dahil birisiyle temas kurulur, sonra onun tanıdığı birisiyle ve böylece örnek kütle çoğaltılır. Doç. Dr. Alper AYTEKİN 22

23 Ders bitti. Dinlediğiniz için teşekkürler… Doç. Dr. Alper AYTEKİN23


"Araştırmanın Evreni ve Örnekleme Doç. Dr. Alper AYTEKİN." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları