Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ ANALİZLERİ: ARZ VE TALEP MODELLERİ.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ ANALİZLERİ: ARZ VE TALEP MODELLERİ."— Sunum transkripti:

1 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ ANALİZLERİ: ARZ VE TALEP MODELLERİ

2 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ2 HATIRLATMALAR Geçtiğimiz konularda uluslararası ticaret arz yönünden incelenmişti. Fakat karşılaştırmalı üstünlükler teorisi ülkelerarası fiyat farklılığına bağlıdır. Göreceli fiyatlar ise arz ve talep faktörleri tarafından birlikte belirlenir. Dış ticaret yapan ülkelerin talep koşullarına yer verilmedikçe, analizlerin şu gibi yönlerini belirlemek mümkün olmaz: Dönüşüm eğrisi üzerinde dış ticaret denge noktası Uluslar arası denge fiyat oranı (dış ticaret hadleri) Dış ticaret sonrası tüketim ve üretim noktaları

3 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ3 DIŞ TİCARET HADLERİ (TERMS OF TRADE) İhraç mallarının ithal malları ile değişim oranı olarak tanımlanır.

4 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ4 Ricardo’ya göre ülkelerin yurtiçi üretim maliyetleri oranı uluslar arası ticarette denge ticaret hadlerinin sınırlarını belirler. Ancak Ricardo modeline dayanarak dış ticaret hadlerinin hangi noktada oluşacağını belirleme imkanı yoktur. Çünkü bu arz yanında talep koşullarına da bağlıdır. I. ULUSLARARASI GÖRECELİ FİYATLARIN (DIŞ TİCARET HADLERİ) OLUŞUMU

5 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ5 Türkiye ve ABD’yi ele alarak sabit verim koşulları altında buğday ve kağıdın iç maliyet oranlarının aşağıdaki gibi olduğunu varsayalım: Türkiye, 1 buğday, ½ kağıt ABD, 1 buğday, 2 kağıt Bu iç maliyetler her iki ülke için karlı dış ticaretin sınırlarını oluşturur. I. ULUSLARARASI GÖRECELİ FİYATLARIN (DIŞ TİCARET HADLERİ) OLUŞUMU

6 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ6 I. ULUSLARARASI GÖRECELİ FİYATLARIN (DIŞ TİCARET HADLERİ) OLUŞUMU İki ülkenin iç maliyet doğruları arasında kalan alan iki taraf için de ticarette kârlı alandır. Dış ticaret hadleri, bir ülkenin yurt içi maliyetlerine ne kadar yaklaşırsa diğer ülkenin dış ticaret kazançları o derece artar. Türkiye için ticaret kârlı değil ABD için ticaret kârlı değil ABD’nin iç maliyet doğrusu İki taraf için kârlı ticaret alanı Türkiye’nin iç maliyet doğrusu Buğday Kağıt O Grafik 1: Arz Modeline Göre Kârlı Dış Ticaret Alanı

7 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ7 I.A. KARŞILIKLI TALEP KANUNU (Reciprocal demand law) John Stuart Mill bu model ile ilk defa dış ticarette talep koşullarına yer vermiştir. Dış ticarette denge fiyatları, iki ülkeli modelde ülkelerden birinin, diğerinin malına olan talebinin şiddetine bağlıdır. Bir ülkenin karşılıklı talebi, kendi malından vereceği bir birim için diğerinin malından talep edeceği miktarla ölçülür.

8 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ8 I.B. TEKLİF EĞRİLERİ (Offer Curves) Karşılıklı talep teorisi, Alfred Marshall tarafından geliştirilerek teklif eğrileri adı verilen grafikle gösterilmiştir. Ülkenin bir miktar ithal malı karşılığında önerdiği ihraç malı tutarına teklif adı verilir. Teklif eğrisi, ithal malı bir birim artırılırken, ülkenin kendi malından önereceği miktarı gösteren eğriye denir. Bir teklif aynı anda üç şeyi ifade eder: İhraç miktarı İthal miktarı Uluslar arası fiyat oranı

9 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ9 OT eğrisi üzerindeki fiyat doğrularının giderek dikleşmesi, ticaret hacmi genişledikçe Türkiye’nin, ancak buğday fiyatının kağıt cinsinden yükselmesi sonucu ticareti kabul edeceğini gösterir. Çünkü artan ithal malı miktarının ülkeye sağladığı marjinal fayda azalmaktadır. I.B. TEKLİF EĞRİLERİ (Offer Curves) Türkiye’nin Varsayılan Teklif Eğrisinin Elde Edilişi D (10k:5b) Buğday Kağıt A (10k:20b) B (10k:15b) C (10k:10b) T O Grafik 2: Türkiye’nin Varsayılan Teklif Eğrisi

10 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ10 I.B. TEKLİF EĞRİLERİ (Offer Curves) ABD’nin Varsayılan Teklif Eğrisinin Elde Edilişi Türkiye’nin teklif eğrisine benzer bir şekilde elde edilen ABD’nin teklif eğrisi görülmektedir. Buğday Kağıt O M (10k:5b) N (10k:10b) P (10k:15b) R (10k:20b) Grafik 3: ABD’nin Varsayılan Teklif Eğrisi U

11 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ11 I.B. TEKLİF EĞRİLERİ (Offer Curves) Denge Dış Ticaret Haddinin Oluşumu OT:Türkiye’nin teklif eğrisi Buğday Kağıt O Grafik 4: Teklif Eğrileri ve Denge Ticaret Hadleri T U OU:ABD’nin teklif eğrisi P OP: Türkiye ve ABD arasında dengeyi sağlayan ticaret haddidir. Türkiye’nin iç fiyat oranı ABD’nin iç fiyat oranı

12 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ12 I.B. TEKLİF EĞRİLERİ (Offer Curves) Denge Dış Ticaret Haddinde İthalat ve İhracat Miktarları Buğday Kağıt O Grafik 4.1: Teklif Eğrileri ve Denge Ticaret Hadleri T U P Dengeyi sağlayan ticaret haddinde OL : Türkiye’nin buğday ihracı MP : ABD’nin buğday ithali OL=MP LP : Türkiye’nin kağıt ithalatı OM : ABD’nin kağıt ihracı LP=OM L M

13 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ13 I.B. TEKLİF EĞRİLERİ (Offer Curves) Denge Dış Ticaret Haddi DIŞINDA İthalat ve İhracat Miktarları Buğday Kağıt O Grafik 4.2: Teklif Eğrileri ve Denge Ticaret Hadleri T U P L V M S OS, OP’den buğday lehine daha yüksek bir ticaret haddidir. N R Y OV: Türkiye’nin Buğday İhracı OY: ABD’nin Buğday İthali OV>OY VY buğday arz fazlası ON: Türkiye’nin Kağıt İthali OR: ABD’nin Kağıt İhracı ON>OR NR kağıt talep fazlası

14 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ14 I.C. TEKLİF EĞRİSİ MODELİNİN YARARLARI (Offer Curves) Arz ve talep koşullarını Karşılaştırmalı üstünlük yapılarını Ticaret dengesini sağlayan uluslararası fiyat oranlarını Uluslararası denge ihracat ve ithalat oranlarını Her ülkenin dış ticaretten sağladığı toplam kazançları gösterir

15 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ15 I.D. TEKLİF EĞRİLERİNDE KAYMALAR (Offer Curves) Teklif eğrileri bir ülkedeki arz ve talep koşullarının değişmesinden etkilenir. Bu değişim birbirine zıt iki durum oluşturur. Ticaret hadleri etkisi Ticaret hacmi etkisi

16 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ16 I.D. TEKLİF EĞRİLERİNDE KAYMALAR (Offer Curves) Buğday Kağıt O Grafik 5: Talepte Kayma ve Teklif Eğrileri T1 P1 S Dış ticaret hacmindeki genişleme refah düzeyini olumlu etkilerken; dış ticaret hadlerindeki bozulma ise refah düzeyini olumsuz etkiler. N R T P A Türkiye’de halkın zevk ve tercihleri ithal malı kağıt yönünde değişmiştir. Türkiye bir miktar kağıt karşılığında daha fazla buğday vermeyi kabul eder. Buğday fiyatları düşer. Teklif Eğrisi OT1 şeklinde sağa kayar. Y

17 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ17 I.E. ÖNEMSİZ OLMANIN ÖNEMİ (Küçük Ülke Avantajı) Tere Yağı Motor O Grafik 6: Önemsiz Olmanın Önemi Lüksemburg ABD P Lüksemburg, malını ABD’nin yüksek fiyatından ihraç eder ve ithalatını ise ABD’nin düşük fiyatlarından yapar. Lüksemburg’un dış ticaret kazancı ABD’nin dış ticaret kazancı Lüksemburg dünya ticaretinde önemsiz bir ülke olduğu için karşılıklı talebi dünya fiyatlarını etkilemez.

18 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ18 II. TOPLUMSAL KAYITSIZLIK EĞRİLERİ İLE ANALİZ 1. Tüketici Kayıtsızlık Eğrileri (Consumer’s Indifference Curves) Tüketici kayıtsızlık eğrileri, bir tüketiciye aynı faydayı sağlayan çeşitli mal bileşimlerini gösterir. X malı Y malı O Grafik 7: Tüketici Kayıtsızlık Eğrileri i1 i2 i3

19 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ19 II. TOPLUMSAL KAYITSIZLIK EĞRİLERİ İLE ANALİZ 1. Tüketici Kayıtsızlık Eğrileri (Consumer’s Indifference Curves) Kayıtsızlık eğrileri orijinden uzaklaştıkça daha yüksek faydayı temsil eder. i2>i1>i0 Kayıtsızlık eğrisi üzerindeki bütün noktalar aynı fayda düzeyini belirtir. T1=T2=T3 Kayıtsızlık eğrileri birbirini kesmez. X malı Y malı O Grafik 7: Tüketici Kayıtsızlık Eğrileri T1 T2 T3 i2 i1 i0

20 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ20 II. TOPLUMSAL KAYITSIZLIK EĞRİLERİ İLE ANALİZ 1. Tüketici Kayıtsızlık Eğrileri (Consumer’s Indifference Curves) X malı Y malı O Grafik 7: Tüketici Kayıtsızlık Eğrileri T1 T2 T3 i1 i2 i3 C B D A ΔXΔX ΔYΔY S1 S2 Kayıtsızlık eğrisinin eğimi marjinal ikame oranını (marginal rate of substituon) verir. MİO= ΔY/ΔX

21 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ21 II. TOPLUMSAL KAYITSIZLIK EĞRİLERİ İLE ANALİZ 1. Tüketici Kayıtsızlık Eğrileri (Consumer’s Indifference Curves) X malı Y malı O Grafik 7: Tüketici Kayıtsızlık Eğrileri T1 T2 T3 i1 i2 i3 C B D A ΔXΔX ΔYΔY S1 S2 Kayıtsızlık eğrileri orijine dış bükeydir. Çünkü azalan marjinal fayda kuralı geçerlidir. S1 noktasından S2 noktasına hareket edildikçe marjinal ikame oranı düşer.

22 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ22 2. Toplumsal Kayıtsızlık Eğrileri Buğday Kağıt O Grafik 8: Toplumsal Kayıtsızlık Eğrileri Toplum sal kayıtsızlık eğrilerinin (k) gibi kağıt eksenine yakın gösterilmesi tolumda tercihlerin kağıt yönünde olduğunu; (b) gibi gösterilmesi ise buğday yönünde olduğunu ifade eder. k4 k3 k2 k1 b4 b3 b2 b1

23 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ23 III. EKONOMİDE GENEL DENGE 1. Kapalı Ekonomide Denge Bir ülkenin üretim olanakları eğrisi AA şeklindedir. (Eğimi marjinal dönüşüm oranını verir.) Buğday Kağıt O Grafik 9: Kapalı Bir Ekonomide Denge M N D i2 i1 i0 F F A A Kayıtsızlık eğrileri i0,i1i2 şeklindedir. (Eğimi marjinal ikame oranını verir.) Üretim olanakları eğrisi ile i1 kayıtsızlık eğrisine teğet olarak çizilen FF doğrusunun eğimi iç fiyatları ifade eder. Denge üretim olanakları eğrisi, kayıtsızlık eğrisi ve iç fiyat oranı eğrisinin birleştiği D noktasında oluşur. Tüketici dengesi marjinal ikame oranı = iç fiyatlar Üretici dengesi marjinal dönüşüm oranı = iç fiyatlar M noktası üretim kapasitesinin dışındadır. N noktası ise daha düşük bir toplusal refahı ifade eder.

24 III. EKONOMİDE GENEL DENGE 2. Açık Ekonomide Denge Grafik 10: Açık Ekonomilerde Denge:Benzer Tercihler Buğday Kağıt O C D i2 i1 F F T T A Buğday Kağıt O D’ i2i1 F F T T K TÜRKİYE ABD Kapalı ekonomi varsayımı altında denge noktası Türkiye’de D, ABD’de ise D’ noktasıdır. Türkiye’nin dönüşüm eğrisi buğday yönünde ABD’nin dönüşüm eğrisi kumaş yönünde göreceli uzundur. Çünkü buğday emek yoğun, kumaş sermaye yoğun bir maldır. Türkiye’nin iç fiyat oranı FF doğrusu, ABD’nin iç fiyat oranı F’F’ doğrusuna göre diktir. Çünkü Türkiye’de buğday, ABD’de kumaş göreceli olarak daha ucuzdur. Ülkeler dış ticarete açıldığında iç fiyat oranları eşitlenir ve dünya fiyatını gösteren TT ve T’T’ doğruları doğruları elde edilir ve birbirine paraleldir.

25 Grafik 10: Açık Ekonomilerde Denge:Benzer Tercihler Buğday Kağıt O C D i2 i1 F F T T A R L PS M Buğday Kağıt O I D’ i2i1 F’ T T K V E N İthalat İhracat İthalat TÜRKİYE ABD Türkiye için açık ekonomide denge Tüketici Dengesi C noktasında Üretici Dengesi A noktasında ABD için açık ekonomide denge Tüketici Dengesi K noktasında Üretici Dengesi N noktasında H G III. EKONOMİDE GENEL DENGE 2. Açık Ekonomide Denge BuğdayKağıt ÜretimOVOH TüketimOEOG İhracat----GH İthalatVE---- BuğdayKağıt ÜretimOSOL TüketimOPOR İhracatPS---- İthalat----LR Türkiye’nin dış ticaret kazancı AMC üçgenin alanına eşittir. ABD’nin dış ticaret kazancı KNI üçgenin alanına eşittir.

26 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ26 Grafik 11: Tüketim ve Üretim Kazançları Tarım Sanayi O C1 D i1 i0 F F T T D’ K’ L’ S T’ C2 i2 III. EKONOMİDE GENEL DENGE 1. Dış Ticaret Kazançları Dış Ticaret Kazançları ikiye ayrılır : 1) Üretim Kazançlarıi1’den i2’ye 2) Tüketim Kazançlarıi0’den i1’e Kapalı ekonomide denge D noktası iken bir ülke üretimde uzmanlaşma olmadan TT dünya fiyatından dış ticaret yaparsa, L’L kadar tarım ürünü ihraç eder ve KK’ kadar sanayi ürünü ithal eder. İ1 gibi daha yüksek bir refah düzeyine ulaşır. (Tüketim Kazancı) Üretimde uzmanlaşmaya gidildiğinde ise üretici dengesi D’ noktasına, tüketici dengesi ise C2 gibi en yüksek düzeye ulaşır. K L

27 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ27 IV. TALEP FARKLILIKLARINA BAĞLI DIŞ TİCARET Talep koşullarının farklı, arz koşullarının aynı olduğu bu durumda, üretim teknolojileri ve faktör donatımları ve üretim maliyetleri iki ülkede eşittir. Bu nedenle üretim olanakları eğrisi tek şekilde gösterilmiştir. Gıda Kağıt O Grafik 12: Talep Farklılıklarına Bağlı Dış Ticaret D i2 i1 T T N N I2 I1 ABD Türkiye C ABD C TR E TR E ABD İthalat İhracat İthalat Türkiye’de gıda, ABD’de kağıt talebi fazladır. Bu durum ülkelerin kayıtsızlık eğrilerinin yoğun olarak ihtiyaç duydukları mala daha yakın çizilmesi ile gösterilmiştir. Kapalı ekonomide denge noktaları Türkiye’de E TR, ABD’de ise E ABD şeklindedir.

28 ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ MODELLERİ28 IV. TALEP FARKLILIKLARINA BAĞLI DIŞ TİCARET Gıda Kağıt O Grafik 12: Talep Farklılıklarına Bağlı Dış Ticaret D i2 i1 T T N N I2 I1 ABD Türkiye C ABD C TR E TR E ABD İthalat İhracat İthalat Türkiye’de kağıt, ABD’de ise gıda göreceli olarak ucuzdur. Bu nedenle dış ticarete açıldıktan sonra ucuz olan mallarda uzmanlaşmaya gidilir ve uzmanlaşma D noktasına kadar devam eder. Türkiye yaptığı kağıt üretiminden bir bölümünü TT ticaret hadlerinden ihraç edip karşılığında gıda ithal eder. C TR noktasında tüketim yapar. Refah düzeyi i1’den i2’ye yükselmiştir.


"ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ ANALİZLERİ: ARZ VE TALEP MODELLERİ." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları