Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Açık Bütçe Endeksi 2012 - Türkiye Doç.Dr. Murat ŞEKER İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi 01.02.2013 Midas Hotel – Ankara.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Açık Bütçe Endeksi 2012 - Türkiye Doç.Dr. Murat ŞEKER İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi 01.02.2013 Midas Hotel – Ankara."— Sunum transkripti:

1 Açık Bütçe Endeksi Türkiye Doç.Dr. Murat ŞEKER İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Midas Hotel – Ankara

2 International Budget Partnership • Ülkelerde bütçe şeffaflığının sağlanmasına yönelik çeşitli aktiviteler düzenleyen uluslararası bir sivil toplum kuruluşu • Ülke deneyimlerinden karşılıklı yararlanma ihtiyacı • Bütçe süreçleri konusunda uluslararası karşılaştırmaların eksikliği • 2006 yılında Açık Bütçe Endeksi’ni yayınlama kararı 2

3 Açık Bütçe Anketi (Open Budget Survey) • IBP’nin en önemli ve kapsamlı çalışmalarından birisi OBI (Open Budget Index)’dir. • OBI, Açık Bütçe Anketi (Open Budget Survey) ile ülkeleri bütçe yılı içinde vatandaşlarla paylaşılan bilgiler ve vatandaşların bütçe süreçlerine katılma imkanları üzerinden değerlendirerek, bütçe sürecinin şeffaflığını ölçen bir endekstir. • IBP, her ülkede bu araştırmayı yapması için TESEV gibi düşünce kuruluşları ile çalışmaktadır. • Bu ankete 2006 yılında 59, 2008 yılında 85, 2010 yılında 94 ve 2012 yılında ise 100 ülke katılmıştır. 3

4 Açık Bütçe Anketi 2012 Toplam 125 soru 95 soru bütçe dökümanlarına erişim ve anlaşılabilirlik ile ilgili 30 soru bütçe sürecinde halkın katılımı için sunulan fırsatlarla ilgili 100 ülke 8 temel bütçe dökümanı sorgulanıyor 4

5 Nasıl uygulandı? 5 IBP yerel danışmanı anketi yanıtlar Yanıtlar iki yerel uzman tarafından değerlendirilir IBP yetkilileri verilen linkleri ve referansları kontrol eder Hükümet yetkililerine yorumda bulunma fırsatı verilir

6 2012 Anketindeki Yenilikler • Önceden 3 olan alt başlık, 5’e çıkarıldı, sorular yeniden kategorize edildi. • Vatandaş bütçesi ile ilgili yeni sorular eklendi, ağırlığı arttı. • Bütçe süreçlerinin tümünde halkın ne ölçüde katılımcı olabildiği sorgulandı. • Yasama gücünü ölçmek için kullanılan sorular yeniden düzenlendi. 6

7 Anket Kapsamı Bütçe Dökümanlarına Erişim Ankette kullanılan belgeler Anahtar belgeler ve erişim adresleri Belgelerin tanımı Hükümetin Bütçe Teklifi Bütçe yılı ve gelecek tahminleri Önceki bütçe yılına ilişkin bilgiler Bütçe performansının izlenmesi Bütçe Süreci Bütçe uygulama aşamaları Yıl içi raporlarYarıyıl raporuYıl sonu raporuDenetim raporu Yasama Gücü Bütçe sürecinde yasamanın gücü ve etkinliği Vatandaş Bütçesi ve Katılımcı Bütçeleme Süreci Vatandaş bütçesi Halkın bütçe sürecine katılımı Yürütmede katılımcılık Yasamada katılımcılık Denetimde katılımcılık 7

8 2012 Açık Bütçe Sonuçları Küresel Bir Bakış 8

9 Küresel Bir Bakış • Açık Bütçe Anketi 2012 sonuçlarına göre, ankete katılan sadece 6 ülke kamu bütçeleri hakkında kapsamlı bilgi yayınlıyor. • 26 ülke ise hiçbir anlamlı bilgiyi paylaşmıyor. • Bu yıl en iyi performans gösteren ülkeler Yeni Zelanda, Güney Afrika, Birleşik Krallık, İsveç, Norveç ve Fransa olarak sıralanıyor. 9

10 100 ülkeden… 28’inde bütçe öncesi rapor yayınlanmıyor. 79’unda hükümet, bütçe teklifini yayınlıyor. 26’sında vatandaş bütçesi yayınlanıyor. 8’inde kamu bütçesi yayınlanmıyor. 68’inde denetim raporu yayınlanıyor. 10

11 2012 Bölge Ortalamaları 11

12 Bütçe Şeffaflığında Gelişmeler 12 •2006 yılında 40’ın altında skor alan ülkeler, 2012’de skorlarında ortalama olarak 16 puan (%64) artış gözlendi. %64 (40 altı skor) •41-60 arasında olan ülkelerde %20 artış gözlendi. %20 (41-60 arası skor) •60 üzeri olanlarda ise sadece %2 artış gözlendi. %2 (60 üstü skor)

13 2012 Açık Bütçe Sonuçları Türkiye 13

14 Bütçe İle ilgili Bilgilerin Paylaşılma Derecesi HİÇMİNİMUMBİRAZYETERLİKAPSAMLI TÜRKİYE 50 14

15 Türkiye'de Açık Bütçe Anketi Sonuçları

16 Komşularına Göre Türkiye’nin Durumu 16

17 Açık Bütçe Endeksi Sekiz Temel Bütçe Dokümanı Uygulamada Karşılığı Bütçe Öncesi RaporuOrta Vadeli Mali Plan (OVMP) Hükümetin Bütçe TeklifiMerkezi Yönetim Bütçe Kanunu Tasarısı Merkezi Hükümet BütçesiMerkezi Yönetim Bütçe Kanunu Vatandaş Bütçesi- Yıl içi RaporlarAylık Bütçe Gerçekleşme Raporları Yarıyıl Raporu- Yıl Sonu RaporuMaliye Bakanlığı Genel Faaliyet Raporu Denetim RaporuMerkezi Yönetim Bütçesi Uygunluk Bildirimi Uygulama Sonuçları 17

18 18 Bütçe Öncesi Raporu Orta Vadeli Mali Plan hükümetin gelecek bütçe için belirlediği geniş parametreleri paylaşmak içindir. Türkiye bu raporu kapsamlı bir şekilde hazırlamaktadır. Ancak 2012 OVMP ( ) ile 2012 Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Tasarısı ( ) arasındaki süre sadece 5 gündür. OECD’nin «Bütçe Şeffaflığı İçin En İyi Uygulamalar» kriterlerine göre bu sürenin en az 1 ay olması gereklidir.

19 19 Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Tasarısı Hükümetin gelir ve harcama planları ile siyasal ve makroekonomik hedefleri arasındaki ilişkiyi gözler önüne sermekten uzaktır. Bu bilginin kamu ile paylaşılması, hükümetin planlanan harcamalar ile ilgili daha büyük bir tartışma başlatmayı arzu ettiği taktirde büyük önem kazanmaktadır. Bu doküman aynı zamanda çıktılar ve sonuçlar ile ilgili bilgi içermemektedir.Bu bilgi bütçenin etkisini ölçmek isteyenler için büyük önem arz etmektedir.

20 20 Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Bir ülkenin onaylanmış bütçesi olup bütçe yılı boyunca yapılacak tüm analizlere altyapı teşkil eder. Merkezi Hükümet Bütçesi halkın, hükümetin politika önceliklerini anlayabilmesi ve onu bu anlamda sorumlu tutabilmesi için gerekli tüm bilgileri içermelidir. Türkiye’de kapsamlı bir Merkezi Hükümet Bütçesi yayımlamakta ancak her programın onaylanmış bütçesine yer vermemektedir. Yeterince ayrıntı içermemektedir.

21 21 Vatandaş Bütçesi Vatandaş Bütçesi, en genel ifade ile vatandaşların bütçe sürecine katılımını sağlama amacını taşır. Karmaşık bütçe dokümanlarının, çoğu zaman anlaşılamadığı bir ortamda; bütçenin açık, şeffaf ve anlaşılır düzeyde kamuoyu ile paylaşılması katılımcı bütçeleme açısından büyük öneme sahiptir. Teknik olmayan bit bütçedir.Türkiye’de böyle bir bütçe yayımlanmamaktadır.

22 22 Yıl İçi Raporlar Aylık Bütçe Gerçekleşme Raporları bütçe süreci devam ederken bütçenin etkilerini gözlemleyebilmek için üretilir. Onaylanmış bütçe ile karşılaştırma yapmayı sağlar ve böylelikle düzeltmelerin yapılmasını sağlar. Türkiye’de ayrıntılı yıl içi raporlar hazırlamaktadır.

23 23 Yarı Yıl Raporu Yarıyıl Raporu, bütçe yılının ortasında bütçenin etkilerinin değerlendirildiği bir dokümandır. Bu doküman sayesinde hükümetin o anki mali durumunun orijinal bütçe dokümanı ile olan ilişkisi incelenebilir. Hükümetlere, yasama ve halka bütçenin son altı ayında gelirler, harcamalar ve borçlanma konusunda revizyonlar yapılıp, yapılmayacağı konusunda fikir verir. Türkiye’de aylık bütçe gerçekleşme raporları yayınlansa da, bahsi geçen anlamda bir Yarıyıl Raporu yayımlanmamaktadır.

24 24 Yıl Sonu Raporu Maliye Bakanlığı Genel Faaliyet Raporu bütçenin hedeflerinin gerçekleşip gerçekleşmediğini görmemizi sağlar. Yılsonu raporları politika yapıcıları vergi politikaları, borç yükümlülükleri, harcama öncelikleri konusunda bilgilendirip bir sonraki bütçe yılında değişiklikler önerebilmelerini sağlar. Ancak Türkiye’de bütçeyi de kapsayan bir yıl sonu raporu yayınlansa da, çok kapsamlı değildir ve bütçe dışı fonlar gibi birçok ele alınmayan konu bırakmaktadır.

25 25 Denetim Raporu Hükümetin bütçesinin bağımsız olarak o ülkenin yüksek denetim kurumu (Sayıştay) tarafından değerlendirildiği bir rapordur. Hükümetin gelirlerini ve harcamalarını orijinal bütçe dokümanında söz verdiği şekilde gerçekleştirip, gerçekleştirmediğini, hükümetin hesaplarındaki gelir ve giderlerin doğru olup olmadığını rapor eder. Denetim Raporu ayrıca, denetçilerin kamu fonlarının yönetimi konusunda yaptığı uyarıları da içeren bir rapordur. Türkiye’de, Sayıştay bir denetim raporu hazırlamaktadır. Ancak bu rapor kapsamlı bir rapor olmaktan uzaktır.

26 Denetim kurumları etkin çalışıyor mu? Denetim KurumuGücü YasamaZayıf SayıştayOrta Halk KatılımıZayıf 26

27 Bütçe Süreci ve Dökümanları Hakkında Tespitler, Öneriler • Bütçe takviminin yeniden düzenlenmesi ve uluslararası formlara dönüştürülmesi • Kapsamlı bir yarıyıl raporunun yayınlanması • Vatandaş bütçesinin yayınlanması • Bütçe tasarısının daha ayrıntılı, program bazında, performans kriterleri ile birlikte sunulması • Yıl sonu raporunda, makroekonomik tahminler ile gerçekleşmeler arasındaki farkların açıklanması • Bütçe dışı fonlar, savunma ve güvenlik sektörü ile örtülü ödeneklere ilişkin denetimlerin gerçekleştirilmesi ve yıllık raporların oluşturulması 27

28 Bütçe Denetimi Hakkında Tespitler, Öneriler • Yasama organı, bütçe analizi yapabilmek veya bu tür analizler için gereken bağımsız araştırmaları yaptırabilecek kapasiteye sahip olmalı • Yasama organı, bütçe tasarısı üzerinde daha fazla etkin olmalı • Yasamaya sadece bütçe onaylanırken değil, mali yıl içerisinde bütçeye revizyonlar yapılırken de yürütmeyi denetleme yetkisi verilmesi • Tüm denetim raporları, yasama organının bir komisyonu tarafından incelenmeli • Sayıştay kurumunun bütçesi yasama tarafından belirlenmeli ve kurumun ihtiyaçları ile uyumlu olmalı • Sayıştay’ın denetim alanı genişletilmeli 28

29 Katılımcı Bütçeleme Hakkında Tespitler, Öneriler • Bütçe sürecinde vatandaşların katılımı için gerekli yasal mekanizmaların geliştirilmesi • Bütçe meclise henüz varmadan bütçe sürecine vatandaşların da katkıda bulunabilmesinin sağlanması • Sayıştay raporları ile vatandaşlar arasında anlamlı bir iletişimin kurulması • Bütçenin makro çerçevesi için yasama organında kamusal oturumun sağlanması • Belirli kurumların bütçeleri görüşülürken, yasama organında kamusal oturumun sağlanması • Denetim gündemine katılım için Sayıştay tarafından mekanizmaların geliştirmesi • Bütçe ve denetim süreçlerinin ardından vatandaşlara uygun geribildirim mekanizmalarının geliştirilmesi • Şeffaf olmak konusunda sadece merkezi hükümetin değil daha alt kademedeki seviyelerin de harekete geçirilmesi • Vatandaşların özellikle belediye harcamalarını rahatlıkla izleyebilmesi 29

30 Kalkınma Bakanlığınca hazırlanan OVP, Bakanlar Kurulunca kabul edilerek Resmi Gazete yayımlanır. (Eylül ayının ilk haftasının sonuna kadar) Maliye Bakanlığınca hazırlanan OVMP, Yüksek Planlama Kurulunca (YPK) karara bağlanarak Resmi Gazetede yayımlanır. (Eylül ayının 15’ine kadar) Bütçe Hazırlama Süreci OVPOVMP

31 Bütçe Çağrısı ve Bütçe Hazırlama Rehberi (Eylül ayının 15’ine kadar) Kamu idarelerinin bütçe tekliflerini Maliye Bakanlığına göndermesi (Eylül ayının sonuna kadar) Bütçenin TBMM’de görüşülüp kabul edilmesi 17 Ekim – 31 Aralık Onaylanıp Kanun olarak yayınlanması Bütçe Hazırlama Süreci 31

32 Değişiklik Yapılan HususEski DüzenlemeYeni Düzenleme Orta Vadeli Programın Kabulü ve Resmi Gazetede Yayımlanması Mayıs ayının sonuna kadar En geç Eylül ayının ilk haftası sonuna kadar Orta Vadeli Mali Planın Resmi Gazetede Yayımlanması Haziran ayının onbeşine kadarEn geç Eylül ayının onbeşine kadar Maliye Bakanlığınca Bütçe Çağrısı ve Eki Bütçe Hazırlama Rehberinin hazırlanması ve Resmi Gazetede Yayımlanması Haziran ayının sonuna kadarEn geç Eylül ayının onbeşine kadar Kalkınma Bakanlığınca Yatırım Genelgesi ve eki Yatırım Programı Hazırlama Rehberinin hazırlanması ve Resmi Gazetede Yayımlanması Haziran ayının sonuna kadarEn geç Eylül ayının onbeşine kadar Kamu İdarelerinin Bütçelerini Maliye Bakanlığına Göndermesi Temmuz ayının sonuna kadarEn geç Eylül ayının sonuna kadar Bütçenin TBMM’ye SunumuEn geç 17 Ekim Bütçe Hazırlama Süreci

33 Teşekkürler 33


"Açık Bütçe Endeksi 2012 - Türkiye Doç.Dr. Murat ŞEKER İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi 01.02.2013 Midas Hotel – Ankara." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları