Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

TÜRK KAMU YÖNETİMİ DOÇ. DR. MAHMUT BOZAN SBKY BÖLÜM BAŞKANI BARTIN-2015.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "TÜRK KAMU YÖNETİMİ DOÇ. DR. MAHMUT BOZAN SBKY BÖLÜM BAŞKANI BARTIN-2015."— Sunum transkripti:

1 TÜRK KAMU YÖNETİMİ DOÇ. DR. MAHMUT BOZAN SBKY BÖLÜM BAŞKANI BARTIN-2015

2 DERS KİTABI VE KAYNAK KİTAPLAR DERS KİTABI: Kamu Yönetimi, Bilal Eryılmaz, Okutman Yayıncılık, Ankara KAYNAK KİTAPLAR: Türk Kamu Yönetimi, Ahmet Hamdi Aydın, Seçkin Yayıncılık, Ankara Kamu Yönetimi, Turgay Ergun, TODAİE Yayınları, Ankara Kamu Yönetimine Giriş, Turgay Ergun, Aykut Polatoğlu, TODAİE Yayınları Kamu Yönetimi, H.Simon, ve Diğ.(çev. C.Mıhçıoğlu) A.Ü. SBF Yayınları Kamu Yönetimi Genel İlkeler ve Türkiye Uygulaması, A. Polatoğlu, ODTÜ Çağdaş Kamu Yönetimi, M. Acar, H. Özgür 1-2, Nobel Yayınevi, Ankara. Kamu Yönetimi, Acar Örnek, İstanbul Kamu Yönetiminde Çağdaş Yaklaşımlar, N.K. Öztürk ve Diğ. Seçkin Yayınları Yönetim Bilimi ve Türk Kamu Yönetimi, Yusuf Şahin, Murathan Yayınevi Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 2

3 DERGİLER Amme İdaresi Dergisi (TODAİE)Türk İdare Dergisi Afyon Kocatepe Ün. İİBF DergisiAkdeniz Üniversitesi İİBF Dergisi Ankara Üniversitesi SBF DergisiAtatürk Üniversitesi İİBF Dergisi Balıkesir Üniversitesi İİBF DergisiBartın Üniversitesi İİBF Dergisi Cumhuriyet Üniversitesi İİBF DergisiD. Eylül Üniversitesi İİBF Dergisi Gazi Üniversitesi İİBF DergisiHacettepe Üniversitesi İİBF Dergisi Kars Kafkas Üniversitesi İİBF DergisiKaradeniz Üniversitesi İİBF Dergisi KMU İİBF DergisiKocaeli Üniversitesi İİBF Dergisi Marmara Üniversitesi İİBF DergisiMuğla Üniversitesi İİBF Dergisi Niğde Üniversitesi İİBF DergisiSelçuk Üniversitesi İİBF Dergisi S. Demirel Üniversitesi İİBF DergisiPublic Administaration Review Türkçe Veya Yabancı Dilde Yayın Yapan Akademik Dergiler Ve Bültenler Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 3

4 DERS PLÂNI Hafta Konu 1 Türk Kamu Yönetiminin Yapısı 2 Merkezi İdare 3 4 Merkezi Yönetime Yardımcı Kuruluşlar 5Taşra Teşkilatı 6Mahalli İdareler 7 Hafta Konu 8Ara Sınav 9Hizmet Yerinden Yönetim Kuruluşları 10Bürokrasi 11 İnsan Kaynakları Yönetimi 11 Kamu Yönetiminin Denetlenmesi 13Değerlendirme 14Dönem Sonu Sınavı Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 4

5 TÜRK KAMU YÖNETİMİ Temel Konular: Devlet Teşkilatı Türk Kamu Yönetiminin Özellikleri Merkezi Yönetim Merkezden Yönetimin Başkent Teşkilatı Merkezi Yönetimin Taşra Teşkilatı Yerinden Yönetim Mahalli İdareler (İl Özel İdaresi) Mahalli İdareler(Belediye, Köy) Hizmet Yerinden Yönetim Kuruluşları Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 5

6 ANAYASA CUMHURBAŞKANI YÜRÜTME YARGI YASAMA TBMM SEÇMEN ANAYASA M. Hakimler ve SavcılarYük.Kur Danıştay A.Y. İdare M. Uyuşmazlık M. Yüksek Seçim K. A.Yargıtay Sayıştay Yargıtay Yüksek Öğretim Kurulu TRT Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurulu BAKANLAR KURULU BAŞBAKAN BAKANLAR Yard. Kuruluşlar MGK-Danıştay- Sayıştay Devlet Denetleme Kurulu Merkezi Yönetim Taşra Teşkilatı İl - İlçe Bucak - Bölge Yerel Yönetimler Belediyeler İl Özel İdareleri Köyler KİTLER DEVLET TEŞKİLATI Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 6

7 TÜRK KAMU YÖNETİMİNİN TEMEL ÖZELLİKLERİ  Kamu yönetimi kuruluş ve görevleriyle bir bütündür (Üniter devlet).  Yargısal denetim olarak idari yargı denetimine, hukuk olarak idare hukukuna tabidir (İdari rejim).  Kamu yönetim yapısı merkeziyetçi bir nitelik arz eder.  Parlamenter yönetim uygulanmakta olup, yürütme yasamanın içinden çıkmaktadır.  Hukuki rasyonel bürokrasi ve patrimonyal/geleneksel bürokrasi özelliklerini birlikte taşımaktadır (neo-patrimonyal bürokrasi).  Yönetim yapısı Osmanlı Devleti’nin devamı niteliğindedir.  Yönetim yapısı kapalı/gizli bir nitelik arz eder (2003 Tarihli Bilgi Edinme Kanunu ile kısmi bir açıklık sağlanmıştır).  Personel sistemi kariyer, liyakat ve sınıflandırma ilkelerine dayanmaktadır.  Memurluk orta tabaka bir meslek olup, seçkinci nitelik göstermez. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 7

8 TÜRK KAMU YÖNETİMİNİN DAYANDIĞI TEMEL İLKELER 1. Demokratik devlet: Yönetenlerin serbest ve hür seçimlerle belirlenmesi. 2. Laik devlet: İnanç hürriyeti, din ve devletin birbirini kontrol altına almaması. 3. Sosyal devlet: Milli gelirin artırılması, vergi ve gelir adaletinin sağlanması. Temel hak ve hürriyetlerin gerçekleşmesi için maddi imkan sağlanması. Bireylerin sosyal güvenliğe kavuşturulması. 4. Hukuk devleti: Temel hak ve hürriyetlerin güvenliği, anayasaya uygunluğun yargısal denetimi, kanunların genelliği (şahıs veya bir zümreye ihsas edilememesi), kanuni idare ilkesi, düzenli yönetim (icranın yasal mevzuata dayanması) ilkesi, idarede yargı denetimi, mahkemelerin bağımsızlığı ve hakim teminatı, kuvvetler ayrılığı ilkesi. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 8

9 KAMU YÖNETİMİNİN FAALİYETLERİ 1) İdari faaliyetler: Kamu hizmetlerinin sunulması veya toplumun düzeni ve ihtiyaçlarının karşılanması için gerekli olan faaliyetlerdir. 2) Yasama faaliyeti: İdarenin kanun hükmünde kararname, tüzük ve yönetmelik gibi mevzuat düzenlemeleri yapma faaliyetleridir. 3) Yargı faaliyeti: İdarenin taraf olduğu anlaşmazlıkları çözmek ve kişisel olaylara hukuk kurallarını uygulamaktır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 9

10 KAMU YÖNETİMİNİN GÖREV VE HİZMETLERİ 1. Kamu Hizmetinin Özellikleri: Kamu hizmeti sunmada eşitlik ilkesi gözetilir. Amaç, kamu yararıdır. Bir hizmetin kamu hizmeti sayılıp sayılmaması siyasi kararla belirlenir. Kamu hizmeti mahalli, bölgesel veya milli/ulusal olabilir. Kamu hizmetini kamu kuruluşu yanında özel sektör de sunabilir. Kamu hizmeti genellikle parasız veya piyasa değerinin altındadır. Kamu hizmetleri sürekli olup gelişmelere göre niteliği değişebilir. 2. Kamu Hizmeti Türleri: İdari Kamu Hizmetleri; Eğitim, sağlık gibi geleneksel kamu hizmetleridir. Ekonomik Kamu Hizmetleri; Endüstriyel ve ticari faaliyetlerdir. Hem özel hem kamu hizmeti niteliği taşırlar. Sosyal Kamu Hizmetleri; Emeklilik ve sosyal güvenlik gibi hizmetleri içerir. Bilim, Teknik ve Kültürel Kamu Hizmetleri; Bilim, teknik, müze, sanat, sinema, tiyatro gibi alanlarda verilen hizmetlerdir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 10

11 KAMU YÖNETİMİNİN GÖREV VE HİZMETLERİ 3. Kamu Hizmeti İlkeleri  Süreklilik ilkesi,  Değişkenlik ve uyum ilkesi,  Eşitlik ilkesi,  Tarafsızlık ilkesi. 4. Kamu Düzeni Sağlama (Kolluk) Görevi Kamu düzenini sağlayan ya da koruyan ve kamu düzeni bozulduğunda düzeltip eski hale getiren faaliyetlerin hepsine kolluk görevi ve bu faaliyetleri yürüten görevlilere kolluk gücü denir. Kolluk görevi 24 saat kesintisiz sunulan ve eşitlik ile tarafsızlık ilkelerinin daha çok ön plana çıktığı bir kamu hizmetidir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 11

12 KAMU YÖNETİMİNDE YETKİ Yetki: Kanun ve diğer idari mevzuatta yapılması istenen hizmetleri yapabilme gücüdür. Yetkinin kaynağı ve sınırları anayasa ve kanunlardır. Kimse kendiliğinden yetki kullanamaz. Bunun tek sınırı takdir yetkisidir. Kamu yönetimi işleyişinde il idaresinde yetki genişliği ve genel idarede astlara yetki devri uygulamasına yer verilir. Yetkinin Özellikleri:  Yetki bir hak değil, mükellefiyettir.  Yetki görevin yerine getirilmesinde kullanılır.  Yetki zaman, yer ve konu bakımından sınırlıdır. Kişiye değil, göreve bağlıdır.  Yetki her yerde aynı şekilde kullanılır, geneldir.  Yetkinin kullanımında amaç kamu yararını sağlamaktır. Şahsi menfaat için kullanılamaz.  Sorumluluk: Yetkiyi kullanma mecburiyetidir. Yetki ve sorumluluk dengeli olmalıdır. İdarenin eylemlerinden doğan zarar tazmin edilir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 12

13 KAMU YÖNETİMİNDE YETKİ TÜRLERİ  Örgütlenme yetkisi,  Hizmet yüklenme yetkisi,  İdari düzenleme yetkisi,  Takdir yetkisi,  İcrai karar alma yetkisi,  Kendiliğinden yürütme yetkisi,  Ceza verme yetkisi,  Olağanüstü hal yetkileri (savaş, sıkıyönetim, doğal afet vb. durumlar için). Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 13

14 KAMU YÖNETİMİNİN EYLEM VE İŞLEMLERİ  Hukuki İşlemler: Hukuki sonuç doğuran irade açıklaması ve yasal bir yetkinin kullanılması gibi işlemlerdir.  İdari İşlemler: İdarenin tek taraflı irade beyanı ile hukuki sonuç doğuran veya hukuk düzeninde değişiklik yapan işlemleridir.  İdari Sözleşmeler: Kamu kurum ve kuruluşlarının idare hukuku kurallarına göre yaptıkları sözleşmelerdir.  İdari Eylemler: Ya bir idari işlemin uygulanması ya da herhangi bir hukuki işleme dayanmadan doğrudan doğruya yapılan hukuka uygun eylemlerdir. Mülki amirin denetim yapması gibi. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 14

15 KAMU YÖNETİMİ KURUM VE KURULUŞLARI 1. Görevlerine Göre Kamu Kurum ve Kuruluşları Karma Görevli Kuruluşlar: Yasama ve yargı alanlarında görev alan ancak idari görevleri olan kuruluşlardır. (il ve ilçe idare kurulları) Faal Yönetimler: Bakanlıklar gibi doğrudan icraî karar alan kuruluşlardır. Denetleme ve Danışma Kurumları: Teftiş kurulları ve Danıştay gibi. 2. Bütçelerine Göre Kamu Kurum Ve Kuruluşları Genel Bütçeli Kamu Kurumları: TBMM, Cumhurbaşkanlığı, Başbakanlık, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay, Bakanlıklar, SGK Başkanlığı vb. kuruluşlardır. Özel Bütçeli Kamu Kurumları: YÖK, BİO, Kültür- Sanat Kurumları, Savunma Sanayi, Alanında Tekel Olan Kurumlar vb. Mahalli İdareler: Belediyeler, il özel idareleri ve mahalli idare birlikleri 3. Örgütlenme Şekline Göre Kamu Kurum Ve Kuruluşları Merkezi Yönetim Kuruluşları : Başkent Örgütü, Taşra Örgütü Yerinden Yönetim Kuruluşları: Mahalli İdareler (Yerel Yönetimler), Hizmet Yerinden Yönetim Kuruluşları. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 15

16 TÜRK KAMU YÖNETİMİNİN YAPISI Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 16

17 MERKEZİ YÖNETİM BAŞKENT TEŞKİLÂTI  Cumhurbaşkanı  Bakanlar Kurulu  Merkeze Yardımcı Kuruluşlar TAŞRA TEŞKİLÂTI  İl Yönetimi  İlçe Yönetimi  Bucak Yönetimi  Bölge Müdürlükleri Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 17

18 MERKEZİ YÖNETİMİN BAŞKENT TEŞKİLÂTI  Cumhurbaşkanı  Bakanlar Kurulu ve Bakanlıklar  Merkeze Yardımcı Kuruluşlar Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 18

19 T.C. CUMHURBAŞKANLARI 29 Ekim Kasım Kasım Mayıs Mayıs Mart 1966 Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 19

20 T.C. CUMHURBAŞKANLARI 28 Mart Mart Nisan Nisan Kasım Kasım Nisan 1993 Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 20

21 T.C. CUMHURBAŞKANLARI 16 Mayıs Ağustos Mayıs Mayıs Ağustos Ağustos Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 21

22 CUMHURBAŞKANININ NİTELİKLERİ VE SEÇİMİ A. Nitelikleri Cumhurbaşkanı, 40 yaşını doldurmuş ve yüksek öğrenim yapmış TBMM üyeleri veya bu niteliklere ve milletvekili seçilme yeterliğine sahip Türk vatandaşları arasından, halk tarafından seçilir. Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıl olup en fazla iki defa seçilebilir. Cumhurbaşkanlığına TBMM üyeleri içinden veya Meclis dışından aday gösterilebilmesi yirmi milletvekilinin yazılı teklifi ile mümkündür. Ayrıca, siyasi partiler (%10’u birlikte aşan) ortak aday gösterebilir. Cumhurbaşkanı seçilenin, varsa partisi ile ilişiği kesilir ve TBMM üyeliği düşer. B. Seçimi Cumhurbaşkanı seçimi, Cumhurbaşkanının görev süresinin dolmasından önceki 60 gün içinde; veya boşalması halinde 60 gün içinde tamamlanır. Genel oyla yapılacak seçimde, geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday Cumhurbaşkanı seçilmiş olur. İlk oylamada bu çoğunluk sağlanamazsa, ikinci oylama yapılır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 22

23 CUMHURBAŞKANININ GÖREV VE YETKİLERİ Cumhurbaşkanı Devletin başıdır. Bu sıfatla Türkiye Cumhuriyeti'ni ve Türk Milleti'nin birliğini temsil eder; Anayasa'nın uygulanmasını, Devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını gözetir. Bu amaçlarla Anayasa'nın ilgili maddelerinde gösterilen şartlara uyarak yapacağı görev ve kullanacağı yetkiler şunlardır: A. Yasama İle İlgili Görev ve Yetkiler: 1. Gerekli gördüğü takdirde yasama yılının ilk günü TBMM’nin açılış konuşmasını yapmak, 2. TBMM’yi gerektiğinde toplantıya çağırmak, 3. Kanunları yayımlamak, 4. Kanunları tekrar görüşülmek üzere TBMM’ye geri göndermek, 5. Anayasa değişikliğine ilişkin kanunları gerekli gördüğünde halkoyuna sunmak, 6. Kanun, kanun hükmünde kararname, TBMM içtüzüğünün tümü ya da belli hükümlerinin Anayasaya şekil veya esas bakımından aykırılığı gerekçesiyle Anayasa Mahkemesinde iptal davası açmak, 7. TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar vermek. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 23

24 CUMHURBAŞKANININ GÖREV VE YETKİLERİ B. Yürütme İle İlgili Görev ve Yetkiler: 1. Başbakanı atamak ve istifasını kabul etmek, 2. Başbakanın teklifi ile bakanları atamak ve görevlerine son vermek, 3. Gerekli gördüğü hallerde Bakanlar Kurulu’na başkanlık etmek veya Bakanlar Kurulunu başkanlığı altında toplantıya çağırmak, 4. Yabancı ülkelere temsilci göndermek, yabancı ülke temsilcilerini kabul etmek. 5. Milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak, 6. TBMM adına TSK’nın başkomutanlığını temsil etmek, 7. TSK’nin kullanılmasına karar vermek, 8. Genelkurmay başkanını atamak, 9. MGK’ya başkanlık etmek, 10. Başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu ile sıkıyönetim ve olağanüstü hal ilan etmek, KHK çıkarmak, kararnameleri imzalamak, 11. Sürekli hastalık, sakatlık ve yaşlılık gerekçesiyle kişilerin cezalarını hafifletmek ya da kaldırmak, 12. Devlet Denetleme Kurulu üyeleri ve başkanını atamak, 13. Yükseköğretim Kurulu üyelerini seçmek, 14. Üniversite rektörlerini seçmek. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 24

25 CUMHURBAŞKANININ GÖREV VE YETKİLERİ C. Yargı İle İlgili Görev ve Yetkiler: 1. Anayasa Mahkemesi üyelerini, 2. Danıştay üyelerinin dörtte birini, 3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını, 4. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcı vekilini, 5. Askeri Yargıtay üyelerini, 6. Askeri yüksek İdare Mahkemesi üyelerini, 7. Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu üyelerini seçmek. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 25

26 7 asıl ve 5 yedek üyeden oluşur.22 asıl 12 yedek üyeden oluşur Ayrı bir bütçesi yoktur.Adalet Bakanlığından ayrı kendi bütçesi olan ayrı bir kuruldur. Bakan ve Müsteşar dışındaki üyeler Yargıtay ve Danıştay Genel Kurulunun kendi aralarından seçtiği üyelerden gelir. Üyeler, ilk derece mahkemelerinde görev yapan hâkim ve savcıların, Yargıtay ve Danıştay Genel Kurulunun, Türkiye Adalet Akademisi Genel Kurulunun kendi aralarından seçtiği ve Cumhurbaşkanının hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçtiği üyelerden oluşur. Teftiş Kurulu, A Bakanına bağlıdır.Teftiş Kurulu, HSYK’ya bağlıdır. Teftiş Kurulu Başkanı, Başkan yardımcıları ve müfettişler Bakan tarafından atanır. Teftiş Kurulu Başkanı, başkan yardımcıları ve müfettişler HSYK Genel Kurulu tarafından atanır. Sekreterya Bakanlıkça yürütülür.Sekreterya, Kurula bağlı Genel Sekreterlik tarafından yürütülür. Bakan, Kurulun her toplantısına katılabilir.Başkan sadece Genel Kurul toplantılarına katılabilir Müsteşar, Kurulun 7 üyesinden biridir. Müsteşarın katılmadığı toplantı yapılamaz. Müsteşar, 22 Kurul üyesinden biridir, sadece Genel Kurul Toplantıları ile Birinci Dairenin toplantılarına katılabilir. Kurul, tek kurul şeklinde çalışır, daireleri yoktur. Kurul, Genel Kurul ve üç daire şeklinde çalışır. Hâkim ve savcılara yönelik genelge düzenleme yetkisi Adalet Bakanlığına aittir. Hâkim ve savcılarını mesleğe kabul etme, atama, yükselme ve disiplin cezası verme, yönetmelik çıkarmak ve genelge düzenleme yetkisi Kurula aittir. Kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır.Meslekten çıkarma cezalarına karşı yargı yolu açıktır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 26

27 CUMHURBAŞKANININ SORUMSUZLUĞU  Cumhurbaşkanı yürütmenin sorumsuz kanadını oluşturmaktadır.  Anayasa ve diğer kanunlarda başbakan ve ilgili bakanın imzasına gerek olmaksızın tek başına yapabileceği belirtilen işlemleri dışındaki tüm kararları başbakan ve ilgili bakanlarca imzalanır. Bu kararlardan başbakan ve ilgili bakan sorumludur.  Cumhurbaşkanı sadece “vatana ihanet” sebebiyle suçlanabilir.Bunun için TBMM üye tamsayısının en az 1/3 ünün teklifi ve en az 3/4 ünün kararı gerekir.  Cumhurbaşkanının re’sen imzaladığı karar ve emirler aleyhine Anayasa Mahkemesi dahil yargı mercilerine başvurulamaz. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 27

28 BAKANLAR KURULU  Yürütme organının siyasi yönden sorumlu kanadıdır. Başbakan ve bakanlardan oluşan kolektif bir organdır. Başbakan başkanlık eder, gerekli görürse cumhurbaşkanı da başkanlık eder. Çalışmalarını düzenleyen bir içtüzükleri olmadığı için çalışma şartları hükümetlere göre değişmektedir.  Görev ve yetkileri: 1. Kanun tasarılarına son şeklini vermek. 2. Anayasa, kanunlar, kalkınma planları ve hükümet programları çerçevesinde kamu yönetiminin işleyişini üst düzeyde yönlendirmek ve gözetmek. 3. Eğitim, sağlık ekonomi, güvenlik vb alanlarda kamu politikaları oluşturmak ve yürütmek. 4. Üst düzey kamu yöneticilerini atamak. 5. Olağanüstü hal ve sıkıyönetim ilanına karar vermek. 6. Kanun Hükmünde Kararname çıkarmak. 7. Tüzük çıkarmak. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 28

29 BAKANLAR KURULU KARARI Karar Sayısı : 2015/7158 Kuzey Marmara Otoyolu (3. Boğaz Köprüsü Dahil) Projesi kapsamında, ekli harita ile listede güzergâhı, bulunduğu yer ve ada/parsel numaraları gösterilen taşınmazların Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılması; Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının 5/1/2015 tarihli ve 500 sayılı yazısı üzerine, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27 nci maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 5/1/2015 tarihinde kararlaştırılmıştır. Recep Tayyip ERDOĞAN CUMHURBAŞKANI Ahmet DAVUTOĞLU Başbakan B. ARINÇ A. BABACAN Y. AKDOĞAN N. KURTULMUŞ Başbakan Yardımcısı Başbakan Yardımcısı Başbakan Yardımcısı Başbakan Yardımcısı B. BOZDAĞ A. İSLAM V. BOZKIR F. IŞIK Adalet Bakanı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Avrupa Birliği Bakanı Bilim, San.Tek.Bakanı F. ÇELİK İ. GÜLLÜCE M. ÇAVUŞOĞLU N. ZEYBEKCİ Çalışma ve Sos. Güvenlik Bakanı Çevre ve Şehircilik Bakanı Dışişleri Bakanı Ekonomi Bakanı T. YILDIZ A. Ç. KILIÇ M. M. EKER N. CANİKLİ Enerji ve Tabii Kay. Bakanı Gençlik ve Spor Bakanı Gıda, Tarım ve Hay.Bakanı Gümrük ve Ticaret Bakanı E. ALA C. YILMAZ Ö. ÇELİK M. ŞİMŞEK İçişleri Bakanı Kalkınma Bakanı Kültür ve Turizm Bakanı Maliye Bakanı N. AVCI İ. YILMAZ V. EROĞLU M. MÜEZZİNOĞLU Millî Eğitim Bakanı Millî Savunma Bakanı Orman ve Su İşleri Bakanı Sağlık Bakanı L. ELVAN Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 29

30 BAŞBAKAN  TBMM üyeleri arasından cumhurbaşkanı tarafından atanır.  Bakanlar Başbakan tarafından seçilir, görevlerinin sona ermesi konusunda da başbakanın önerisi söz konusudur.  Başbakan Bakanlar Kurulunun başkanıdır. Bakanlıklar arası işbirliğini sağlar ve hükümetin genel siyasetinin yürütülmesini gözetir.  Bakanların görevlerinin anayasa ve kanunlara uygun olarak yerine getirilmesini gözetir ve düzeltici tedbirler alır.  Bakanlarla arasında hiyerarşik bir ilişki yoktur. Fakat başbakan bakanların siyasi lideri konumundadır.  Devletin faaliyet alanının ve hacminin büyümesine bağlı olarak başbakanın etkisi artmıştır.  Basın tarafından hükümetin icraatları bakanlar değil, başbakan üzerinde yoğunlaşmaktadır.  Başbakanlık kurum olarak sürekli büyüme eğilimindedir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 30

31 BAKANLAR  Her bakanlığın başında bir bakan bulunur.  Bakanların hem idari hem siyasi görevleri vardır.  Bakanlar başında bulunduğu bakanlığın en üst amiri olarak onu temsil eder.  Bakanlık hizmetlerini mevzuata, hükümetin genel siyasetine, kalkınma planlarına ve yıllık programlara uygun olarak yürütür.  Diğer bakanlıklarla koordinasyon ve işbirliği sağlar.  Bakanlık merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatı ile bağlı ve ilgili kuruluşların faaliyetlerini, işlemlerini ve hesaplarını denetler.  Bakanlığın faaliyet alanına giren konularda temel politikaları üretir ve yürütür.  Bakanların siyasi, cezai ve mali sorumlulukları vardır.. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 31

32 BAKANLIKLAR  Merkezi yönetimin en önemli yapısıdır.  1982 Anayasasının 113. maddesine göre bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri, yetkileri ve teşkilatı kanunla düzenlenir.  Bakanlıklar merkez örgütü ve ihtiyaca göre kurulan taşra ve yurtdışı teşkilatından oluşur.  Merkez örgütü, bakanlığın sorumlu olduğu hizmetlerin yürütülmesi, amaç ve politikaların tayini, koordinasyon, gözetim, izleme, denetim gibi görevleri yerine getirmek için ana hizmet birimleri, danışma ve denetim birimleri ile yardımcı birimlerinden oluşur. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 32

33 BAKANLIKLAR Adalet Bakanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Avrupa Birliği Bakanlığı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Çalışma ve sosyal Güvenlik Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Dışişleri Bakanlığı Ekonomi Bakanlığı Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Gençlik ve Spor Bakanlığı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bak Gümrük ve Ticaret Bakanlığı İçişleri Bakanlığı Kalkınma Bakanlığı (eski DPT) Kültür ve Turizm Bakanlığı Maliye Bakanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Milli Savunma Bakanlığı Orman ve Su İşleri Bakanlığı Sağlık Bakanlığı Ulaştırma Bakanlığı 3046 Sayılı Kanun ile Bazı Kanun ve K.H.K. Değişiklik Yapılması, sayılı KHK Uygulama Esaslarının Belirlenmesi ile 6223 sayılı Kanunun verdiği yetki ile Bakanlıklar şu şekilde düzenlenmiştir ( ). Karar Sayısı: KHK/ 643 Hükümette Başbakan ve 4 Tane Başbakan Yardımcısı ile 21 Bakanlık vardır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 33

34 BAKANLIK TEŞKİLATI (İÇİŞLERİ BAKANLIĞI) Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 34

35 BAŞKOMUTANLIK VE GENEL KURMAY BAŞKANLIĞI Anayasanın 117. maddesine göre Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevî varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur. Millî güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından, Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı, Bakanlar Kurulu sorumludur. Genelkurmay Başkanı; Silahlı Kuvvetlerin komutanı olup, savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanlığı namına yerine getirir. Genelkurmay Başkanı, Bakanlar Kurulunun teklifi üzerine, Cumhurbaşkanınca atanır; görev ve yetkileri kanunla düzenlenir. Genelkurmay Başkanı, bu görev ve yetkilerinden dolayı Başbakana karşı sorumludur. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 35

36 TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ Türkiye Cumhuriyeti devletini içten ve dıştan gelebilecek olan her türlü tehdite karşı savunma görevini üstlenmiş olan silahlı devlet kuvvetidir. Osmanlı Devleti 9 ordu ve 24 kolordu ile 7 cephede 1. Dünya Savaşına girmiş, Kurtuluş Savaşını iki kolordu (15 ve 20) ile başarmıştır. TSK; Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri ve Deniz Kuvvetleri olmak üzere üç kuvvetten oluşur. Barış döneminde İçişleri Bakanlığına bağlı olarak görev yapan ve sefer durumunda Kara ve Deniz Kuvvetleri Komutanlığı bünyesine dahil olan Jandarma ve Sahil Güvenlik Komutanlığı ise alt birimleridir. TSK, Dünyadaki 6. veya 8. büyük askeri güçtür. Toplam asker sayısı bakımından NATO'nun ABD’den sonra 2. sırada ve zorunlu askerlik uygulayan 8 ülkesinden biridir. Toplam kadrosu 850 bin, yedek kadrosu 150 bin ve silah altına almaya elverişli (15-49 yaş) yaklaşık 17 milyon potansiyel gücü vardır. Uluslar arası görev kapsamında Afganistan’da 1450, Bosna-Hersek’te 356, Lübnan’da 261 ve Demokratik Kongo Cumhuriyetinde 17 personeli bulunmaktadır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 36

37 BAĞLI VE İLGİLİ KURULUŞLAR Bağlı Kuruluşlar: Bir bakanlığa bağlı olarak bazı temel hizmetleri yürütmek üzere özel kanunla kurulan ve genel bütçe içinde ayrı bütçeli veya özel bütçeli olan kuruluşlardır.  Emniyet Genel Müdürlüğü  Vakıflar Genel Müdürlüğü  TÜBİTAK İlgili ve İlişkili Kuruluşlar: Özel kanun veya statü ile kurulan, iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşları ile bunların müessese ortaklık ve iştirakleri veya özel hukuki, mali ve idari statüye tabi, hizmet bakımından yerinden yönetim kuruluşlarıdır. Bunlar bir bakanlıkla ilgili veya ilişkili olarak kurulur.  Merkez Bankası (İlgili kuruluş)  Futbol Federasyonu (İlgili kuruluş)  RTÜK (İlişkili kuruluş)  EPDK (İlişkili kuruluş) Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 37

38 MERKEZDEKİ YARDIMCI KURULUŞLAR  Milli Güvenlik Kurulu (MGK): MGK, sivil ve askeri otoriteleri, başta milli güvenlik siyaseti olmak üzere önemli ülke meseleleri üzerinde ortak görüş bildirmek amacıyla bir araya getiren bir anayasal kuruluştur. Cumhurbaşkanı başkanlığında başbakan, genel kurmay başkanı, başbakan yardımcıları; adalet, milli savunma, içişleri, dışişleri bakanları, kara, hava ve deniz kuvvet komutanlarıyla jandarma genel komutanından oluşur. Gündemin özelliğine göre Kurul toplantılarına ilgili bakan ve kişiler çağrılıp görüşleri alınabilir. Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri toplantılara katılır, fakat oylamaya katılamaz. Kurul iki ayda bir, ayrıca Cumhurbaşkanının çağrısı ve Başbakanın önerisi ile de daha sık toplanabilir. Kurul, devletin milli güvenlik siyasetinin tayini, tespiti ve uygulaması ile ilgili alınan tavsiye kararları ve gerekli koordinasyonun sağlanması konusundaki görüşlerini Bakanlar kuruluna bildirir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 38

39 MİLLİ GÜVENLİK KURULU GENEL SEKRETERLİĞİ Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 39

40 MERKEZDEKİ YARDIMCI KURULUŞLAR DANIŞTAY : 1868 yılında “Şura-i Devlet” olarak kurulmuştur. Hem yüksek idare mahkemesi hem devletin en yüksek danışma ve inceleme merciidir. İdari ve yargısal görevleri bulunmaktadır. İdari görevleri danışma ve inceleme niteliğindedir. İdareye/idare hukukuna ilişkin sorunlarda Cumhurbaşkanı ve Başbakan aracılıyla Danıştay’a başvurulabilir. Kanun tasarıları hakkında gerekli hallerde görüş bildirir. Tüzük tasarıları ve imtiyaz şartları ve sözleşmelerini incelemekle yükümlüdür. Ayrıca kanunla kendisine verilen iptal ve tam yargı davalarına bakar yılındaki düzenleme ile Danıştay’da daire sayısı 13'ten 15'e çıkarıldı. Bunlardan 14'ü dava, 1'i idari dairedir. Danıştay’ın 95 olan üye sayısı, 61 artırılarak 156'ya çıkarıldı. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 40

41 DANIŞTAY Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 41

42 MERKEZDEKİ YARDIMCI KURULUŞLAR SAYIŞTAY: 1864 te “Divan-ı Muhasebat” adıyla kurulmuştur. Anayasaya göre Sayıştay; merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki tüm kamu kurumlarının bütün gelir ve giderleri ile mallarını TBMM adına denetler. Sayıştay’ın idari, denetleme ve yargılama görevleri vardır. a) İdari Görevleri  Mali yönetmeliklerin yürürlüğe girmesi için görüş vermek.  Maliye Bakanlığı, denetçilere mali mevzuatla ilgili görüş vermek.  Yapılan denetimleri "Sayıştay Raporları" şeklinde TBMM'ye sunmak. b) Denetleme Görevleri o Kamu kurumlarındaki gelir, gider ve mal hareketlerinden doğan hesap ve işlemlerin, ilgili mevzuata uygun olup olmadığını tespit etmek. o Kamu kurumlarına yapılan mali denetimler esnasında (dış denetim) iç denetçiler tarafından düzenlenen raporları kontrol etmek. c) Yargılama Görevleri Kamu kurumlarının gelir, gider ve mal hesap ve işlemleri Sayıştay’ın yargı denetimine tabidir. Sayıştay, kararları aleyhine başka yargı yerlerine gitme imkânı bulunmayan üst makamdır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 42

43 SAYIŞTAY Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 43

44 MİLLİ İSTİHBARAT TEŞKİLATI (MİT) 1913 Yılında Enver Paşa tarafından Teşkilatı Mahsusa adıyla kurulmuştur. İlk reisi Eşref Sencer Kuşcubaşı’dır Yılında Fevzi Paşa tarafından Müsellah Müdafaayı Milliye (mim mim) adıyla yeniden yapılandırılmıştır Tarihinde 644 sayılı Kanunla Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başbakanlığa bağlı olarak kurulmuştur yılında 2937 sayılı kanunla son şeklini alan teşkilat bir müsteşar tarafından yönetilmektedir. MİT’in Görevleri : Türkiye Cumhuriyeti’nin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, varlığına, bağımsızlığına ve güvenliğine, anayasal düzenine ve milli gücünü meydana getiren tüm unsurlara karşı içten ve dıştan yöneltilen mevcut ve muhtemel faaliyetler hakkında milli güvenlik istihbaratını devlet çapında oluşturmak. İstihbaratı ilgili makamlara ulaştırmak. Milli güvenlik siyaseti planı ile ilgili istihbarat istek ve ihtiyacını karşılamak. İstihbarata karşı koymak. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 44

45 MİLLİ İSTİHBARAT TEŞKİLATI Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 45

46 MERKEZİ YÖNETİMİN TAŞRA TEŞKİLATI  İL  İLÇE  BUCAK  BÖLGE Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 46

47 İL YÖNETİMİ  Merkezi yönetimin temel taşra birimidir.  İllerin kurulması, kaldırılması, merkezlerin belirlenmesi, adlarının değiştirilmesi kanunla olur.  Ülkemizde iller hem merkezi yönetimden ayrı ve tüzel kişiliği olan bir yerel yönetim birimidir (il özel idaresi), hem de merkezi yönetimin taşradaki idari birimidir (valilik).  İllerin idaresi yetki genişliği esasına göre yürütülür.  İlin idaresi vali, il müdürleri ve il idare kurulundan oluşur. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 47

48 VALİ  İl yönetiminin başında vali bulunur. İli yetki genişliği esasına göre yönetir.  Vali devleti ve hükümeti ilde temsil eder, her bakanın mümessili ve idari ve siyasi yürütme vasıtasıdır.  Valilik istisnai memurluk niteliğinde olup; valilerin atanma ve özlük hakları diğer kamu görevlilerinden farklı düzenlenmiştir.  Vali adli ve askeri teşkilat dışında kalan tüm devlet daire, müessese ve işletmeleri ile diğer kamu kurumlarının başıdır.  İlin her yönden genel idare ve genel gidişini düzenlemek ve denetlemekten hükümet ve bakanlara karşı sorumludur. Bakanlar bakanlıklara ait işler için valilere emir ve talimat verebilirler.  Kanun, tüzük, yönetmelik ve hükümet kararlarının ilan ve uygulamasını sağlamak, bakanlıkların talimat ve emirlerini yürütmek, il sınırları içindeki yerel yönetimler üzerinde vesayet yetkisini kullanmak, devleti törenlerde temsil etmek vb. görevleri vardır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 48

49 İL MÜDÜRLERİ ( İL İDARE ŞUBE BAŞKANLARI )  Bakanlıkların kuruluş amaçlarını gerçekleştirmek ve halka hizmet sunmak için kurdukları il kuruluşlarının başında il müdürleri bulunur.  İl müdürleri kuruluşlarının işlerinin yürütülmesinden, personelin eylem ve işlemlerinden valiye karşı sorumludur.  Vali tarafından yılda dört defadan az olmamak üzere kamu yönetiminde birliği sağlamak ve hizmetlerin verimli yürütülmesini sağlamak için toplanırlar.  Toplantı kararlarının yürütülmesi zorunludur. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 49

50 İL İDARE KURULU  Vali başkanlığında Hukuk İşleri Müdürü, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürü, Defterdar, Milli Eğitim Müdürü, Çevre Orman ve Şehircilik Müdürü ve Sağlık Müdüründen (1 Başkan 6 üye) oluşur.  İlin yönetiminde Valiye yardımcı olur.  1980’den sonra görev alanı oldukça daraltılarak sembolik bir nitelik almıştır.  Görevleri, idari ve danışma niteliğinde olmak üzere iki türlüdür.  İlçenin kurulma, kaldırılma, başka bir ile bağlanma ve sınırlarının değiştirilmesi konusunda kurulun görüşü alınır.  Bucak kurulma, kaldırılma ve merkezinin belirtilmesi, köy adlarının değiştirilmesi, köylerin birleştirilmesi gibi konularda da görüşlerine başvurulur.  İlçe idare kurulunun kararlarına karşı bu kurula başvurulabilir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 50

51 İLÇE YÖNETİMİ  İl genel yönetiminin alt kademesidir.  İlçenin başında kaymakam bulunur. Kaymakam ilçede hükümeti temsil eder. Vali gibi siyasi niteliği yoktur.  Kaymakamlar meslek memurudur. Kanun, tüzük, yönetmelik ve hükümet kararlarının yayınlanmasını ve uygulanmasını sağlar. Valinin emir ve talimatlarını yerine getirir.  İlçe bazında teşkilatlanmış merkezi yönetim kuruluşlarının başında ilçe müdürleri bulunur.  İlçelerde kaymakam başkanlığında ilçe idare kurulu bulunmaktadır.  İlçe idare kurulu Yazı İşler Müdürü, Mal Müdürü, Hükümet Tabibi, İlçe Milli Eğitim Müdürü ve Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlerinden (1 Başkan 5 üye) oluşur. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 51

52 BUCAK YÖNETİMİ  Coğrafi, ekonomik, güvenlik ve yerel hizmetler bakımından aralarında ilişki bulunan kasaba ve köylerden meydana gelen yönetim birimidir.  Bucakların kurulması, kaldırılması ve merkezinin belirtilmesi İçişleri Bakanlığının kararı ve Cumhurbaşkanının onayı ile olur.  Bucak; bucak müdürü, bucak meclisi ve bucak komisyonundan oluşur.  Bucağın yönetiminden bucak müdürü sorumludur. Müdürler bucağın güven ve düzenini sağlar. Bucaktaki en büyük hükümet memuru ve temsilcisidir.  Bucak meclisi seçilmiş ve atanmış üyelerden oluşur. Görev süresi 4 yıldır.  Bucak komisyonu ise bucak meclisinin kendi arasından bir yıllık süre için seçtiği 4 üyeden oluşur.  Bucaklar etkin bir hizmet birimi haline gelememiştir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 52

53 BÖLGE YÖNETİMİ  Bölgedeki illerin tamamına destek sağlayacak nitelikteki hizmetler için bölge kuruluşları kurulabilir.  Bölge kuruluşlarının kurulması, kaldırılması, merkezleri ve bölge müdürlüklerine dahil olacak iller Bakanlar kurulu kararıyla kurulmaktadır.  Bölge teşkilatları bölge müdürlüğü olarak ifade edilir. Bölge müdürlüklerinin başında bölge müdürü bulunur.  Hem 1961 hem 1982 Anayasası bölgesel örgütlenmeye izin vermektedir.  1982 Anayasasının 126. maddesi; “kamu hizmetlerinin görülmesinde verim ve uyum sağlamak amacıyla, birden çok ili içine alan merkezi idare teşkilatı kurulabilir. Bu teşkilatın görev ve yetkileri kanunla düzenlenir.” hükmüne yer vermektedir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 53

54 MAHALLİ İDARELER-YERİNDEN YÖNETİM Siyasi Yerinden Yönetim (Federalizm)  Siyasi gücün merkezi idare ile yerel idareler arasında bölüşümüdür.  Bu yerinden yönetim kuruluşlarına idari yetkiler yanında kısmen de olsa yasama ve yargı yetkisi de verilmektedir.  Yetkileri federal anayasa ile düzenlenmektedir. İdari Yerinden Yönetim (Üniterizm)  Yerel idari hizmetlerin merkezi idare hiyerarşisi dışındaki kamu tüzel kişiliklerince yürütülmesidir.  Yalnızca idari yetkileri vardır.  İki türlüdür: 1. Hizmet (fonksiyonel) Yönünden Yerinden Yönetim. 2. Coğrafi (yer) Yönden Yerinden Yönetim. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 54

55 HİZMET VE COĞRAFİ YÖNDEN YERİNDEN YÖNETİM Hizmet Yönünden:  Belli bir hizmet esasına göre oluşturulurlar.  Yürüttükleri hizmeti genellikle tüm ülke düzeyinde yürütürler.  Organları atama ile görevlendirilir. Coğrafi Yönden:  Yer esasına göre oluşturulurlar.  Bir yerel birimde genellikle tüm yerel kamu hizmetlerini yürütürler.  Organları seçimle görevlendirilir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 55

56 YÖNETİMLER ARASI İLİŞKİLER Dikey İlişkiler: Merkezi idare ile mahalli idareler arasındaki ilişkidir. İki boyutu vardır: 1. Hizmet bölüşümü: Hangi hizmetlerin kim tarafından yapılacağının belirlenmesi. Hizmet bölüşümünün amacı hizmeti halka en iyi şekilde götürebilecek idarenin belirlenmesi ve bu kuruluşlar tarafından yürütülmesidir. 2. Mali denkleştirme (tevzin): İdareler arasında hizmetin gerektirdiği gelirin belli kurallar çerçevesinde dağıtılması ve bölüşülmesidir. Yatay İlişkiler: Yerel yönetim birimlerinin kendi aralarındaki ilişkilerdir. Mahalli müşterek ihtiyaçlar için mahalli idareler kendi aralarında birlik kurabilirler. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 56

57 ANAYASAYA GÖRE YEREL YÖNETİMLER  Anayasanın 123. maddesine göre idarenin kuruluş ve görevleri merkezden yönetim ve yerinden yönetim ilkesine dayanır.  Yerel yönetimler (mahalli idareler) il, belediye ve köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan kamu tüzel kişilikleridir.  Yerel yönetimlerin karar organları seçimle belirlenir.  Yerel yönetimlerin kuruluş ve görevleri ile yetkileri, yerinden yönetim ilkesine uygun bir şekilde kanunla düzenlenir.  Yerel yönetimlerin organlık sıfatını kazanmaları ve kaybetmelerine ilişkin denetim yargı yolu ile olur.  Göreviyle ilgili bir suç sebebiyle hakkında soruşturma açılan yerel yönetim organları ve bu organların üyeleri kesin hüküm verilene kadar İçişleri Bakanı tarafından görevinden uzaklaştırılabilir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 57

58 ANAYASAYA GÖRE YEREL YÖNETİMLER  Yerel yönetim seçimleri 5 yılda bir yapılır.  Merkezi yönetim ve yerel yönetim arasındaki ilişkiler kanunla düzenlenir.  Merkezi yönetimin yerel yönetimler üzerinde idari vesayet yetkisi bulunmaktadır.  Yerel Yönetimler kendi aralarında birlik kurabilirler. Birlik kurmaları için Bakanlar Kurulunun izni gerekir.  Yerel yönetimlere görevleri ile orantılı gelir kaynağı sağlanır.  Büyük yerleşim merkezleri için kanunla özel yerleşim biçimleri oluşturulabilir.  Yerel yönetimlerin mali denetimi Sayıştay tarafından yapılmaktadır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 58

59 İL ÖZEL İDARESİ İl Özel İdaresi: 1. İl Özel İdaresinin Görevleri a. İl Sınırı İçindeki Görevleri b. Belediye Sınırları Dışındaki Görevleri 2. İl Özel İdaresinin Organları a. Vali b. İl Genel Meclisi c. İl Encümeni 3. Norm Kadro ve Personel İstihdamı 4. İl Özel İdaresinin Denetimi 5. İl Özel İdaresinin Mali Yapısı a. Genel Bütçe Geliri Vergilerinden ayrılan Paylar b. Öz Kaynak Gelirleri Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 59

60 İL ÖZEL İDARESİ  İl Özel İdaresi, bir yerel yönetim birimi olup, il denilen idari coğrafyada faaliyet gösterir.  Özel idareler ilk olarak 1864 Vilayet Nizamnamesi ile kurulmuş ve (Rusçuk, Vidin, Niş) eyaletleri birleştirilerek Tuna Vilayeti teşkil edilmiş, bu uygulama sonrası özel idareler yaygınlaşmıştır.  2005 yılında çıkarılan 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu halen yürürlüktedir.  İl Özel İdaresinin Organları:  Vali  İl Genel Meclisi  İl Encümeni Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 60

61 İL ÖZEL İDARESİNİN ORGANLARI Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 61

62 İL ÖZEL İDARESİNİN GÖREVLERİ İl Sınırları İçinde: Gençlik ve spor, sağlık, tarım, sanayi ve ticaret, ilin çevre düzeni planı, bayındırlık ve iskan, toprağın korunması, erozyonun önlenmesi, kültür, sanat, turizm, sosyal hizmet ve yardımlar, yoksullara mikro kredi verilmesi, çocuk yuvaları ve yetiştirme yurtları, İlk ve ortaöğretim kurumlarına arsa temini, binalarının yapım, bakım ve onarımı ile diğer ihtiyaçlarının karşılanmasına ilişkin hizmetler. Belediye Sınırları Dışında : İmar, yol, su, kanalizasyon, katı atık, çevre, acil yardım ve kurtarma, orman köylerinin desteklenmesi, ağaçlandırma, park ve bahçe tesisine ilişkin hizmetlerin yürütülmesi. Belediye sınırları dışındaki gayrı sıhhi müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerine ruhsat verilmesi ve denetlenmesi. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 62

63 VALİNİN GÖREV VE YETKİLERİ Vali, il özel idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisidir. Görevleri: 1. İl özel idaresini temsil, sevk ve idare etmek, hak ve menfaatlerini korumak. 2. İl özel idaresini stratejik plâna uygun olarak yönetmek, kurumsal stratejilerini oluşturmak, buna göre bütçeyi, il özel idaresi personelinin performans ölçütlerini hazırlamak ve uygulamak, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise sunmak. 3. İl encümenine başkanlık etmek. İl özel idaresinin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek, gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek. Yetkili organların kararını almak şartıyla sözleşme yapmak. 4. İl genel meclisi ve encümen kararlarını uygulamak. 5. Bütçeyi uygulamak, bütçede meclis ve encümenin yetkisi dışında kalan aktarmaları yapmak. 6. İl özel idaresi personelini atamak. İl özel idaresi, bağlı kuruluşlarını ve işletmelerini denetlemek. Şartsız bağışları kabul etmek. 7. Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak. 8. Kanunlarla il özel idaresine verilen ve il genel meclisi veya il encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 63

64 İL GENEL MECLİSİ  İl genel meclisi, il özel idaresinin karar organı olup üyeleri mahalli idare seçimleri ile belirlenir.  Meclis seçimi müteakip 5. gün toplanır ve 2 yıl için gizli oyla başkan, başkan vekili ile 4 katip üyeyi seçer.  Meclis her ayın ilk haftası gündemli olarak toplanır. Gündem başkan tarafından belirlenir, valinin teklifleri dikkate alınır, toplantılar halka açıktır. Toplantılar üye sayısının salt çoğunluğu ile yapılır ve salt çoğunlukla karar alınır. Karar yeter sayısı ¼’den az olamaz.  Kararlar 5 gün içinde valiye gönderilir. Valinin 7 gün içinde karar iade yetkisi vardır. İl Genel Meclisi kararında ısrar ederse karar kesinleşir.  Meclis bir yıl süreli ihtisas komisyonları kurabilir. Komisyonlara ildeki kuruluşlar oy hakkı olmayan üyelerle iştirak edebilirler. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 64

65 İL GENEL MECLİSİ ÜYE SAYISI Üyelerinin seçimi ilçeler adına 5 yılda bir yapılmakta olup, meclisin üye sayısı ilçe ve nüfusa göre değişmektedir. Her seçim çevresinde, seçilecek üye sayısı aşağıdaki usule göre hesaplanır. İl genel meclisi üyelikleri için, son genel nüfus sayımı sonuçlarına göre: Nüfusu ’e kadar olan ilçelerde2 Nüfusu ’den ’e kadar olan ilçelerde3 Nüfusu ’den ’e kadar olan ilçelerde4 Nüfusu ’den ’e kadar olan ilçelerde5 Asıl üyelik ve aynı miktarda yedek üyelik hesaplanır. Nüfusu ’den yukarı olan ilçelerde fazla her nüfus için bir asıl, bir yedek üye ilave olunur. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 65

66 İL GENEL MECLİSİNİN GÖREVLERİ İl Özel İdaresinin stratejik planını, çalışma programını, diğer idari faaliyetlerini ve personel performans ölçütlerini karara bağlamak. Bütçe ve kesin hesabı kabul etmek. İl çevre düzeni planı ile belediye harici alanların imar planını karara bağlamak. Borçlanmaya karar vermek. Özel idare adına imtiyaz vermek, işlerini çeşitli şekillerde yaptırmak, şirketleri özelleştirmek. Özel idarece çıkarılan yönetmelikleri kabul etmek. Kadro ihdası, iptali ve değişikliğine karar vermektir.  Meclis il özel idaresinin faaliyetleri ile ilgili bilgi edinme ve denetim yollarını kullanarak iç denetimi gerçekleştirme imkanına sahiptir.  Meclis; soru, genel görüşme ve denetim komisyonları yoluyla İl Özel İdaresini denetleyebilir.  Her yıl Ocak ayında yapılan toplantılarında idarenin hesapları denetlenir ve rapor Meclis başkanlığına sunulur.  İl genel meclisi kendisine kanunla verilen görevleri yerine getirmez ve bu durum il özel idaresinin işlerini aksatırsa ya da siyasi konularda karar alırsa İçişleri Bakanlığının bildirisi üzerine Danıştay kararıyla feshedilebilir.  Feshedilen meclisin yerine geçen meclis kalan süreyi tamamlar. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 66

67 İL ENCÜMENİ İl encümeni valinin başkanlığında, genel sekreter ile il genel meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından seçeceği üç üye ve valinin her yıl birim amirleri arasından seçeceği iki üyeden oluşur. Valinin katılamadığı encümen toplantısına genel sekreter başkanlık eder. Encümen toplantılarına gündemdeki konularla ilgili olarak, ilgili birim amirleri vali tarafından oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak üzere çağrılabilir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 67

68 ENCÜMENİN ÇALIŞMA USULLERİ Encümen, haftada en az bir defa olmak üzere önceden belirlenen gün ve saatte toplanır. Başkan acil durumlarda encümeni toplantıya çağırabilir. Encümen üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve katılanların salt çoğunluğuyla karar verir. Oyların eşitliği durumunda başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır. Çekimser oy kullanılamaz. Encümen gündemi vali tarafından hazırlanır. Encümen üyeleri gündem maddesi teklif edebilir. Encümen, gündemindeki konuları en geç bir hafta içinde karara bağlar. Alınan kararlar başkan ve toplantıya katılan üyeler tarafından imzalanır. Karara muhalif kalanlar gerekçelerini de açıklar. Vali kanun, tüzük, yönetmelik ve il genel meclisi kararlarına aykırı gördüğü encümen kararının bir sonraki toplantıda tekrar görüşülmesini isteyebilir. Encümen, kararında ısrar ederse karar kesinleşir. Bu takdirde vali, kesinleşen encümen kararının uygulanmasını durdurur ve idari yargı mercilerine yürütmeyi durdurma talebi ile birlikte on gün içinde başvurur. İtiraz Danıştay’ca en geç altmış gün içinde karara bağlanır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 68

69 ENCÜMENİN GÖREV VE YETKİLERİ Stratejik plân ve yıllık çalışma programı ile bütçe ve kesin hesabı inceleyip il genel meclisine görüş bildirmek. Yıllık çalışma programına alınan işlerle ilgili kamulaştırma kararlarını almak ve uygulamak. Öngörülmeyen giderler ödeneğinin harcama yerlerini belirlemek. Bütçede fonksiyonel sınıflandırmanın ikinci düzeyleri arasında aktarma yapmak. Kanunlarda öngörülen cezaları vermek. Vergi, resim ve harçlar dışında kalan ve miktarı 5 milyar TL. kadar olan ihtilafların sulhen halline karar vermek. Taşınmaz mal satımına, değişim ve tahsisine ilişkin kararları uygulamak, süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanma kararı vermek. Belediye sınırları dışındaki umuma açık yerlerin açılış ve kapanış saatlerini belirlemek. Vali tarafından havale edilen konularda görüş bildirmek. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 69

70 NORM KADRO VE PERSONEL İSTİHDAMI Norm kadro ilke ve standartları İçişleri Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığı tarafından müştereken belirlenir. Bu ilke ve standartlar çerçevesinde norm kadro çalışmasını il özel idaresi yapar veya yaptırır. İl özel idaresi personeli, vali tarafından atanır ve ilk toplantıda il genel meclisinin bilgisine sunulur. Genel sekreterlik müstakil daire başkanlığı muadili bir kadro olup valinin teklifi ve İçişleri Bakanlığının onayı ile atanır. Genel sekreter yardımcısı sayısı illerin nüfuslarına göre 1-4 arasında değişir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 70

71 İL ÖZEL İDARELERİNİN DENETİMİ İl özel idarelerinde iç ve dış denetim yapılır. Denetim, işlemlerin hukuka uygunluğu, malî denetim ve performans denetimini kapsar. İç ve dış denetim 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümlerine göre Sayıştay ve denetçiler tarafından yapılır. Ayrıca, malî işlemler dışında kalan diğer idarî işlemleri, idarenin bütünlüğüne ve kalkınma plânı ve stratejilerine uygunluğu açısından İçişleri Bakanlığı, vali veya görevlendireceği elemanlar tarafından da denetlenir. İl özel idaresi hizmetlerinin ciddî bir biçimde aksatıldığının ve bu durumun halkın sağlık, huzur ve refahını hayatî derecede olumsuz etkilediğinin ilgili bakanlığın talebi üzerine yetkili sulh hukuk hâkimi tarafından belirlenmesi durumunda İçişleri Bakanlığı hizmetlerde meydana gelen aksamanın giderilmesini, hizmetin özelliğine göre makul bir süre vererek il özel idaresinden ister. Aksama giderilemezse, söz konusu hizmetin yerine getirilmesini o ilin valisinden ister. Bu durumda, vali, aksaklığı öncelikle il özel idaresinin araç, gereç, personel ve diğer kaynaklarıyla giderir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 71

72 İL ÖZEL İDARELERİNİN GELİRLERİ Genel Bütçeden Ayrılan Paylar İl özel idarelerine genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamından %1.15 pay verilmektedir.  Bu paylar İl özel idaresi gelirlerinin % 85’ini oluşturmaktadır.  Bu payın  %50’si illerin nüfusuna,  %10’u illerin yüzölçümüne,  %10 illerin köy sayısına,  %15’i illerin kırsal alan nüfusuna,  %15’i illerin gelişmişlik endeksine göre İller Bankası tarafından dağıtılmaktadır. Öz Kaynak Gelirleri Bu gelirler il özel idaresi gelirlerinin % 15’ini oluşturmaktadır. İl özel idarelerinin öz gelirleri:  Kanunda gösterilen vergi, resim, harç ve katılma payları,  Her türlü girişim, iştirak ve faaliyetler karşılığı sağlanacak gelirler,  Taşınır ve taşınmaz malların kira, satış ve başka şekillerde değerlenmesinden elde edilecek gelirler.  İmar kanunu gereği tahsil edilen para cezaları, inşaat ruhsatı, yapı kullanım izni harçları,  Hizmet karşılığı alınan ücretler,  Her türlü bağış ve borçlar. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 72

73 İL GENEL VE İL ÖZEL YÖNETİMİ İl Genel Yönetimi İl Özel Yönetimi  Başında vali bulunur.  Anayasanın 126. maddesinde düzenlenmiştir.  Merkezi idarenin taşra örgütüdür.  Tüzelkişiliği yoktur. Devlet tüzelkişiliğine bağlıdır. İdari ve mali özerkliği yoktur.  Başında vali bulunur.  Anayasanın 127. maddesinde düzenlenmiştir.  Yerel yönetim birimidir.  Kamu tüzel kişiliği, idari ve mali özerkliği vardır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 73

74 BELEDİYELER  Kuruluşu  Görevleri  Organları  Örgüt yapısı  Mali yapısı Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 74

75 BELEDİYELERİN KURULUŞU  Yerel yönetimlerin en eskisi ve yaygın olanı belediyelerdir. Türkiye’de nüfusun % 80’i belediye sınırları içinde yaşamaktadır.  Yasal Düzenlemeler:  1580 sayılı Belediye Kanunu (1930),  5393 sayılı Belediye Kanunu (2005),  6360 Sayılı 13 ilde büyükşehir belediyesi ve 26 ilçe kurulması ile bazı kanun ve KHK değişiklik yapılmasına dair Kanun (2012).  İl ve ilçe merkezlerinde belediye kurulması zorunludur.  Nüfusu 5000 ve üzeri olan yerlerde belediye kurulabilir.  İçme ve kullanma suyu havzaları ile sit ve diğer koruma alanlarında ve meskun sahası kurulu bir belediyenin sınırlarına 5 km. daha yakın bir yerleşim yerinde belediye kurulamaz.  Köylerin birleşerek belediye kurması için nüfus toplamlarının 5000 ve üzeri olması ve meskun sahalarının merkez kabul edilecek yerleşim yerinin meskun sahasına azami 5 km. mesafede bulunması gerekir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 75

76 5393 SAYILI KANUNUNLA GELEN YENİ YAPI  Belediye; “Belde sakinlerinin mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organları seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişisi." olarak tanımlanmış, idari ve mali özerklik ilkesi getirilmiştir.  Yetki ve görevlerin belirlenmesinde liste usulü terk edilerek genel yetki ilkesine doğru yaklaşılmıştır. Belediyelerin yetki ve görevleri artırılmıştır.  Mahalleler belediyelerin bir yönetim birimi halini almıştır.  Hemşehri hukuku anlayışı geliştirilerek yeniden tanımlanmıştır. Nüfus kütüğü yerine ikamete dayalı hemşehrilik esas alınmıştır.  Görev alanları genişletilerek, alt yapı yanında eğitim, sağlık, kültür ve diğer alanlarla ilgili hizmet imkanı sağlanmıştır.  Yerel demokrasi ve yönetişimi teşvik edici mekanizmalar geliştirilmiştir. Meclisin toplantıları sistematik hale getirilmiş, tarafların katılımına açılmış, kent konseyleri kurulması teşvik edilmiştir.  İnsan kaynaklarında norm kadro uygulamasına geçilmiştir.  İdari vesayet ve özerklik arasında denge kurulmaya çalışılmış, merkezi idarenin vesayet yetkisi kısmen azaltılmıştır.  Belediye mali denetimi Sayıştay, diğer idari işlemleri İçişleri Bakanlığınca denetlenmektedir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 76

77 BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Büyükşehir belediyesi: Sınırları il mülki sınırı olan ve sınırları içerisindeki ilçe belediyeleri arasında koordinasyonu sağlayan; idarî ve malî özerkliğe sahip olarak kanunlarla verilen görev ve sorumlulukları yerine getiren, yetkileri kullanan; karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişisini ifade eder (6360 Sayılı Kanun). Toplam nüfusu ’den fazla olan illerin il belediyeleri kanunla büyükşehir belediyesine dönüştürülebilir. Büyükşehir belediyelerinin sınırları, il mülki sınırlarıdır. İlçe belediyelerinin sınırları, bu ilçelerin mülki sınırlarıdır.” Büyükşehir kapsamındaki belediyeler arasında hizmetlerin yerine getirilmesi bakımından uyum ve koordinasyon, büyükşehir belediyesi tarafından sağlanır. Büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri veya ilçe belediyelerinin kendi aralarında hizmetlerin yürütülmesiyle ilgili ihtilaf çıkması durumunda, büyükşehir belediye meclisi yönlendirici ve düzenleyici kararlar almaya yetkilidir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 77

78 BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KANUNU Türkiye’deki ilk büyükşehir belediyeleri 1984 tarihinde 3030 sayılı kanunla İstanbul, Ankara ve İzmir’de kurulmuştur. Daha sonra 2000 yılına kadar 13 büyükşehir belediyesi daha kurulmuştur yılında çıkarılan 5216 sayılı kanunla, Büyükşehir belediye sınırları için yeni kıstaslar getirildi yılında 6360 Sayılı Kanunla 13 ilde büyükşehir belediyesi kurularak toplam büyükşehir belediye sayısı 29’a çıkarılmıştır. Son olarak Ordu ili büyükşehir olmuştur. Büyükşehir belediyesinin organları: Büyükşehir belediye meclisi, Büyükşehir belediye encümeni ve Büyükşehir belediye başkanıdır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 78

79 13 İlde Büyükşehir Belediyesi Ve 26 İlçe Kurulması İle Bazı Kanun Ve KHK Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (Kanun No: 6360 Kabul Tarihi: 12/11/2012) Büyükşehir belediyesi kurulması ve sınırlarının belirlenmesi (Madde1): 1. Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür. 2. Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Eskişehir, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Konya, Mersin, Sakarya ve Samsun büyükşehir belediyelerinin sınırları il mülki sınırlarıdır. 3. Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır. 4. İstanbul ve Kocaeli il mülki sınırları içerisinde bulunan köylerin tüzel kişiliği kaldırılarak bağlı bulundukları ilçe belediyesine mahalle olarak katılmıştır. 5. Birinci, ikinci ve dördüncü fıkrada sayılan illerdeki il özel idarelerinin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. 6. Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illerin bucakları ve bucak teşkilatları kaldırılmıştır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 79

80 BÜYÜKŞEHİRLER-2012 Adana Ankara Antalya Aydın Balıkesir Bursa Denizli Diyarbakır Erzurum Eskişehir Gaziantep Hatay Kocaeli Konya İstanbul İzmir Kayseri K.Maraş Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Sakarya Samsun Şanlıurfa Tekirdağ Trabzon Van Ordu Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 80

81  Belediyelere verilen görevlerde genelde üç yöntem kullanılmaktadır:  1. Genel Yetki İlkesi: Belediyeler kanunun yasaklamadığı ya da başkasına yetki vermediği sürece tüm yerel hizmetleri yürütmektedir.  2. Yetki İlkesi: Belediyeler ancak yasama organının açıkça yetki verdiği alanlarda faaliyet gösterebilir.  3. Liste İlkesi: Belediyelerin yetkisi kanunlarda liste halinde sunulur. Ülkemizde 2005’e kadar Liste ilkesi 2005’ten sonra Yetki ve Genel Yetki İlkeleri uygulanmaktadır. BELEDİYELERDE GÖREV YÖNTEMLERİ Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 81

82  İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi alt yapı hizmetleri,  Çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık hizmetleri,  Zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma, ambulans, şehir içi trafik hizmetleri,  Defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alan hizmetleri,  Konut, kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor,  Sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma,  Okul öncesi eğitim kurumları açmak,  Sağlıkla ilgili tesis açmak,  Kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun korunması,  Öğrencilere, amatör spor kulüplerine destek vermek, Kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak (Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu ’in üzerindeki belediyeler, için mecburi, diğerleri için isteğe bağlı). BELEDİYELERİN GÖREVLERİ Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 82

83 BELEDİYELERİN ORGANLARI  Belediye Başkanı  Belediye Meclisi  Belediye Encümeni Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 83

84 BELEDİYE BAŞKANI  Başkan, belediye yönetiminin başı ve yürütme organıdır. Tek dereceli seçimle belediye sınırları içindeki seçmenlerce 5 yıl için seçilir.  Başkanın seçilme yeterliliğini kaybetmesi, görevini mazeretsiz ve kesintisiz olarak 20 günden fazla terk etmesi, görevini sürdürmesine engel bir hastalık ve sakatlık durumunun ortaya çıkması ve belediye feshini gerektiren eylem ve işlemlere katılması hallerinde Danıştay kararı ile başkanlık sıfatı sona erer.  Başkan tüm faaliyetlerinde belediye meclisine karşı sorumludur. Başkan her yıl mart ayında stratejik plan ve performansa göre belediyenin faaliyet ve gerçekleşme düzeyi hakkında meclise raporunu sunar. Belediye Meclisi Üyelerinin ¾ çoğunluğunca çalışmaları yetersiz görülürse Danıştay kararıyla başkan düşürülebilir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 84

85 BELEDİYE BAŞKANININ GÖREVLERİ  Belediyenin en üst amiri olarak belediyeyi temsil, sevk ve idare etmek, personeli atamak, belediyenin haklarını korumak.  Belediyenin stratejisini belirlemek, buna uygun olarak bütçesini yapmak, personel performans ölçülerini belirlemek ve uygulamak.  Meclis ve encümene başkanlık etmek ve bu organların kararlarını uygulamak. Halkın huzur ve refahı için gerekli tedbirleri almak.  Belediye mallarını yönetmek, bağlı kuruluş ve işletmeleri denetlemek.  Bütçeyi uygulamak, gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmektir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 85

86 BELEDİYE MECLİSİ  Belediye meclisi belediyenin karar organıdır. Üyeleri belediye başkanı ile birlikte seçimle gelir.  Üye sayısı belde, kasaba ya da kent nüfusuna göre 9 ile 55 arasında değişir.  Seçim sonuçlarını takiben 5. gün toplanarak 2 yıl süre ile 2 başkanvekili ve 2 katip üye seçer.  Meclis her ayın ilk haftası toplanır. Toplantıya başkan veya vekili başkanlık eder. Kararlar salt çoğunlukla alınır.  Toplantılar halka açıktır.  Nüfusu üstü olan belediyelerde plân, bütçe ve imar komisyonu kurulması zaruridir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 86

87 BELEDİYE MECLİSİNİN GÖREVLERİ 1. Stratejik plânı, yatırım ve çalışma programlarını, belediyenin performans ölçütlerini görüşmek ve kabul etmek. 2. Bütçe ve kesin hesabı kabul etmek, bütçede aktarma yapmak. 3. Belediyenin imar plânlarını görüşmek ve onaylamak, büyükşehir ve il belediyelerinde il çevre düzeni plânını kabul etmek. 4. Borçlanmaya, taşınmaz alım-satımı ve tahsisine karar vermek. 5. Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek. Şartlı bağışları kabul etmek. 6. Vergi, resim ve harç dışındaki beş bin TL.ye kadar dava konusu olan belediye uyuşmazlıklarını çözmek. 7. Bütçe içi işletme kurulmasına karar vermek. 8. Belediye adına imtiyaz vermek, belediye yatırımlarını yap-işlet- devret şeklinde yaptırmak, belediyeye ait şirket, işletme ve iştiraklerin özelleştirilmesine karar vermek. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 87

88 BELEDİYE MECLİSİNİN GÖREVLERİ 9. Meclis başkanlık divanı ve encümeni ile ihtisas komisyonu üyelerini seçmek. 10. Belediye ve bağlı kuruluşların kadro işlerini yapmak. 11. Belediye tarafından çıkarılacak yönetmelikleri kabul etmek. 12. Meydan, cadde, sokak, park, tesis vb. yerlere ad vermek; mahalle kurulması, kaldırılması, birleştirilmesi, ad ve sınır tespiti ve değişimine karar vermek; beldeyi tanıtıcı amblem, flama ve benzerlerini kabul etmek. 13. Birlik kurulmasına, birliğe katılma veya ayrılmaya karar vermek. 14. Yurt içi ve dışındaki belediyelerle iş birliği yapmaya karar vermek, 15. Fahrî hemşehrilik payesi ve beratı vermek. 16. Belediye başkanıyla encümen arasındaki anlaşmazlıkları karara bağlamak. 17. Mücavir alanlara belediye hizmeti götürülmesine karar vermek. 18. İmar plânına uygun şekilde hazırlanan belediye imar programlarını görüşerek kabul etmek. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 88

89 BELEDİYE ENCÜMENİ  Belediyenin yürütme ve danışma organıdır. Belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında; İl belediyelerinde ve nüfusu 100 binin üzerindeki belediyelerde, belediye meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği üç üye, malî hizmetler birim amiri ve belediye başkanının birim amirleri arasından bir yıl için seçeceği iki üye olmak üzere 7 kişiden, diğer belediyelerde, belediye meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği iki üye, malî hizmetler birim amiri ve belediye başkanının birim amirleri arasından bir yıl için seçeceği bir üye olmak üzere 5 kişiden oluşur.  Belediye başkanının katılamadığı toplantılarda, belediye başkanının görevlendireceği başkan yardımcısı veya encümen üyesi, encümene başkanlık eder. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 89

90 BELEDİYE ENCÜMENİN GÖREVLERİ 1. Stratejik plân, yıllık çalışma programı ile bütçe ve kesin hesabı inceleyip belediye meclisine görüş bildirmek. 2. Yıllık çalışma programına alınan işlerle ilgili kamulaştırma kararlarını almak ve uygulamak. 3. Bütçede hesaplar arası aktarma yapmak. 4. Kanunlarda öngörülen cezaları vermek. 5. Vergi, resim ve harçlar dışındaki uyuşmazlıklarının anlaşma ile tasfiyesine karar vermek. 6. Taşınmaz mal satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin meclis kararlarını uygulamak; süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar vermek. 7. Umuma açık yerlerin açılış ve kapanış saatlerini belirlemek. 8. Diğer kanunlarda belediye encümenine verilen görevleri yapmak. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 90

91 BELEDİYE TEŞKİLAT YAPISI Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 91

92 BELEDİYE TEŞKİLAT YAPISI Kamu Yönetimi-2 Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 92

93 BELEDİYELERİN MALİ YAPISI 1982 Anayasası’nın 127. maddesine göre yerel yönetimlere; “Görevleriyle orantılı gelir kaynakları sağlanır.” GELİR KAYNAKLARI Genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı Öz gelirler Denkleştirme ödeneği Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 93

94 BELEDİYELERİN GELİRLERİ Genel Bütçe Vergi Gelirleri: Genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtı toplamının yüzde 1,50’si büyükşehir dışındaki belediyelere, yüzde 4,50’si büyükşehirlerdeki ilçe belediyelerine ve yüzde 0,5’i il özel idarelerine ayrılır.  Büyükşehir dışındaki belediyeler: % 2,85  Büyükşehir ilçe belediyeleri: %2,50  Büyükşehir Belediyeleri:  Büyükşehir belediye sınırları içinde yapılan genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtı toplamının % 5  Büyükşehir ilçe belediyelerine ayrılan payların % 30  Büyükşehir Belediyelerinin payları % 80’i belediyelerin nüfusuna ve % 20’si gelişmişlik endeksine göre İller Bankası tarafından dağıtılır. Denkleştirme Ödeneği: Kesinleşmiş en son genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtı toplamının binde biri Maliye Bakanlığı bütçesine nüfusu ’e kadar olan belediyeler için kullanılmak üzere denkleştirme ödeneği olarak konulur. bu ödenek, mart ve temmuz aylarında iki eşit taksit hâlinde dağıtılmak üzere, İlbank A.Ş. hesabına aktarılır. İlbank A.Ş., hesabına aktarılan ödeneğin yüzde 65’ini eşit şekilde, yüzde 35’ini ise nüfus esasına göre dağıtır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 94

95 BELEDİYELERİN HİZMET YÖNTEMLERİ a) Emanet: Emanet yöntemi, özel bir yüklenici veya bir başka kamu kurumu araya girmeksizin, belirli işlerin oluşturulacak kurullarca yaptırılmasıdır. b) Yönetimler Arası İşbirliği :Belediyeler, hizmetlerinin doğrudan kendileri üretilmesi yerine, başka bir belediye ya da kamu kurumu ile anlaşmak suretiyle satın alabilmesi ya da yaptırabilmesidir. c) İhale- Sözleşme: Kamu hizmetlerinin özelleştirilmesinde önemli araçlardan birisi olarak İhale-sözleşme yöntemi, kamu mal ve hizmetlerinin özel sektör kuruluşlarınca bir sözleşmeye dayalı olarak yürütülmesidir. Kamu idareleri, mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinde, işin niteliğine göre "açık ihale usulü", "belli istekliler arasında ihale usulü", "pazarlık usulü" ve "doğrudan temin" yöntemlerinden birini uygulamaktadır. d) İmtiyaz : İmtiyaz, özellikle su, havagazı, metro, demiryolu ve kanalizasyon gibi doğal tekellerin söz konusu olduğu mal ve hizmetlerde uygulanan İmtiyaz, hizmetlerin, kamu otoritesi tarafından özel bir firmaya tekel olarak verilmesidir. Bir kamu hizmetinin yapımı (tesisi) veya işletilmesi için verilir. İmtiyaz sistemi ihaleden farklı olup imtiyaz sisteminde tüketiciler, hizmete ilişkin ücreti, üretici özel firmaya öderlerken, ihalede ilgili kamu kurumuna ödemektedirler. e) Yap - İşlet – Devret: Bu yöntem, kamuya ait gayrimenkuller üzerinde, özel firmalar tarafından bir kamu hizmeti tesis edilmesi, belirlenen süreler içinde işletilmesi, süre bitiminde işletmenin her türlü varlığının karşılıksız olarak ilgili kamu yönetimine devredilmesi esasına dayanır. f) Belediye Şirketleri: Belediyeler, Belediye Kanununun verdiği yetkiye dayanarak şirket kurabilmekte veya mevcut şirketlere iştirak edebilmektedir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 95

96 KÖY  Tanımı: Köy Kanunu (442 sayılı) köyü tanımlamaktadır. Buna göre;  Nüfusu iki binden aşağı yurtlara köy denir.  Toplu veya dağınık olarak yaşayan; cami, okul, otlak, yaylak, baltalık gibi ortak malları bulunan en küçük idari birime köy denir.  Görevleri: 1. Zorunlu görevler: sağlık, temizlik, altyapı gibi yapılması mecburi olan görevlerdir. 2. İsteğe bağlı görevler: Orman yetiştirmek, kütüphane veya okuma salonu kurmak veya köyün konumu ve köylülerin taleplerine göre gerekli hizmetleri vermek. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 96

97 KÖYÜN ORGANLARI VE MALİ YAPISI ORGANLARI:  Muhtar: Köy yönetiminin başı ve devletin köydeki temsilcisidir. Köy derneği tarafından 5 yıllık süre için seçilir. Muhtarlar siyasi partilerden aday olamaz. Muhtarların hem köy hem de devlet tüzel kişiliğiyle ilgili görevleri vardır.  Köy Derneği: Köyün genel karar organıdır ve köydeki seçmenlerden oluşur. Köy muhtarı ve ihtiyar meclisi üyelerini seçme ve isteğe bağlı işleri zorunlu hale getirme gibi görevleri vardır.  Köy ihtiyar meclisi: Köy yönetiminin yürütme, denetleme ve karar organıdır. Seçimle gelen ve tabi olmak üzere 2 tür üyeden oluşur. Köye ait işleri önem sırasına koymak, kamulaştırma kararı almak, para cezası vermek gibi görevleri vardır. MALİ YAPISI: Köyün 3 temel gelir kaynağı bulunmaktadır. 1. İmece 2. Salma 3. Diğer gelirler ( para cezaları gibi ) Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 97

98 MAHALLE  Kuruluşu: Belediye sınırları içerisinde mahalle kurulması, kaldırılması, birleştirilmesi, bölünmesi, adları ve sınırlarının belirlenmesi veya değiştirilmesi belediye meclisinin kararı, kaymakamın görüşü ve valinin onayıyla olmaktadır. Belediye sınırları içinde nüfusu 500’ün altında mahalle kurulamaz.  Yapısı ve Özellikleri:  Mahalle yerel yönetim birimi değildir, tüzel kişiliği yoktur. Mahalle muhtarları üzerinde mülki makamların hiyerarşik denetim yetkisi vardır.  Mahalle yönetiminin organları muhtar ve ihtiyar heyetinden oluşmaktadır. Bu organlar 5 yılda bir yerel yönetim organlarının seçimiyle birlikte seçil ir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 98

99 MAHALLİ İDARE BİRLİKLERİ  Mahalli idareler tek başına yürütemedikleri işleri güç birliği yaparak yürütmek için bir araya gelmek suretiyle oluştururlar.  Mahalli idare birlikleri (MİB) 2005 tarih ve 5355 Sayılı kanun ile düzenlenmiştir.  MİB’ler birden fazla mahalli idarenin, yürütmekle yükümlü oldukları hizmetlerden bazılarını birlikte görmek amacıyla kendi aralarında kurdukları kamu tüzel kişilikleridir. MİB’lerin idari ve mali özerklikleri vardır.  Ülke Düzeyinde Birlik Kurma: Mahalli idarelerin menfaatlerinin korunması, gelişmesine yardımcı olunması, personelinin eğitilmesi ve mahalli idarelerle ilgili kanun hazırlıklarında görüş bildirilmesi amacıyla il özel idarelerini ve belediyeleri temsil etmek üzere ülke düzeyinde sadece birer birlik kurulabilir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 99

100 BİRLİK TÜRLERİ Türkiye Belediyeler Birliği: Türkiye’deki tüm belediyeleri temsil etmek üzere ülke düzeyinde kurulan Birlik olduğundan bütün belediyeler birliğin doğal üyesidir. Vilayetler Hizmet Birliği: İl Özel İdarelerinin ülke düzeyinde kurulan birliği olduğundan tüm İl Özel İdareleri birliğin doğal üyesidir. Köylere Hizmet Götürme Birlikleri: Tarım ürünlerinin üretim ve pazarlanması hariç, köylere ait hizmetlerin yürütülmesine yardımcı olmak, bizzat yapmak, yaptırmak ve kırsal kalkınmayı sağlamak üzere, tüm köylerin iştiraki ile o ilçenin adını taşıyan, köylere hizmet götürme birliği kurulabilir. Sulama Birlikleri: Sadece sulama amaçlı kurulurlar. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 100

101 BİRLİKLERİN KURULUŞU VE ORGANLARI  Kuruluşu Birliklerin kurulması için önce birlik tüzüğü hazırlanır. Bu tüzüğün kesinleşmesinden sonra Bakanlar Kurulunun izniyle birlikler kurulur ve tüzel kişilik kazanır. Var olan bir birliğe üye olmak için Birlik Meclisinin kararı yeterlidir. Bakanlar Kurulunun iznine gerek yoktur.  Organları 1. Birlik Meclisi 2. Birlik Encümeni 3. Birlik Başkanı Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 101

102 MERKEZİ VE YEREL YÖNETİM İLİŞKİLERİ İdari İlişkiler:  Merkezi yönetim yerel yönetimlerin üzerinde olup, onları denetleme yetkisine sahiptir. Bu yetkiye “idari vesayet” yetkisi denir.  İdari vesayet denetimi kanunla verilen istisnai bir yetkidir. Yerel yönetimlerin karar, eylem, işlem, organ ve görevlileri üzerinde kullanılmaktadır.  İdari vesayet (hukukilik) denetimin temeli idarenin bütünlüğü ilkesidir. Bu ilke Anayasanın 123. maddesinde yer almaktadır. Bu denetim “hukuka uygunluk” ile sınırlı olup, “yerindelik” denetimi daha sonra kamu yararının gözetilmesi amacıyla ilave edilmiştir. Mali İlişkiler:  Yerel yönetimlere görevleriyle orantılı gelir kaynağı sağlanması anayasal bir zorunluluktur.  Merkezi yönetim mali kaynakları elinde toplamakta ve bundan yerel yönetimlere pay vermektedir. Bu alanda takdir yetkisinin bulunması yerel yönetimler üzerinde etkili bir araç olarak kullanmasını sağlar. Siyasi İlişkiler:  Merkezi idare ile yerel idarelerin farklı siyasi partilere mensup olması özellikle mali desteğe ihtiyacı olan yerel yönetimleri zor durumda bırakabilmekte, merkezi idare elindeki gücü politik amaçlarla kullanabilmektedir. Anayasa ile İçişleri Bakanlarına tanınan görevden uzaklaştırma yetkisi de siyasi amaçlarla kullanıma açıktır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 102

103 İLİŞKİ MODELLERİ Merkezi yönetimle yerel yönetimler arasındaki ilişkilerde 3 tür uygulamaya rastlanılmaktadır.  Temsilci modeli: Daha çok merkeziyetçi ve otoriter yönetimlerde uygulanan bir ilişki modelidir.  Ortaklık modeli: Paylaşım temelli bir model olup genel çerçeve ve politikalar merkezi yönetim tarafından, uygulama, yorumlama ve takdir yetkisini kullanarak mahalli yapıya uyumlaştırma yerel yönetim tarafından yapılır.  İdari ve mali özerklik modeli: Tam özerklik modeli olarak da tanımlanan bu ilişki federatif yapılarda rastlanan ve idari ve mali konularda geniş yetkileri (vergi koyma dahil) ihtiva eden bir ilişki türüdür. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 103

104 HİZMET YERİNDEN YÖNETİM KURULUŞLARI  Hizmet Yerinden Yönetim Kuruluşlarının Özellikleri  Kültür Ve Eğitim Kurumları (YÖK)  Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT)  Mesleki Kamu Kurumları (Oda, Birlik, Borsa)  Düzenleyici Ve Denetleyici Kurumlar (Üst Kurullar) Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 104

105 HİZMET YERİNDEN YÖNETİM KURULUŞLARININ ÖZELLİKLERİ Fonksiyonel olarak kamu hizmetlerinin karşılanması amacıyla 19. yy da ortaya çıkmış, 1. Dünya savaşından sonra yaygınlaşmıştır. Üniversiteler, KİT’ler, barolar, oda ve borsalar ile düzenleyici ve denetleyici kuruluşlar bu tür fonksiyonel yapılara örnektir. Özellikleri: 1. Merkezi yönetimin hiyerarşik yapısına dahil değillerdir. 2. Tüzel kişilikleri, mal varlıkları ve bütçeleri vardır. 3. İdari ve mali özerkliğe sahiptirler. 4. Kanunla veya kanunun verdiği yetkiye dayanılarak kurulurlar. 5. İdarenin bütünlüğü ilkesi çerçevesinde idari vesayet denetimine tabidirler. 6. Genellikle tek amaçlı ve belirli işlevlerle sınırlı hizmet konuları vardır. 7. Amaçları kuruluş amaçları doğrultusunda kamu yararını gerçekleştirmektir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 105

106 KİT’LERİN ORTAYA ÇIKIŞI Devlete ait ekonomik işletmelere Kamu İktisadi Teşebbüsü (KİT) denilmektedir. 1930’lu yıllarda özel sektörün yatırım yapmada yetersiz olduğu alanlarda bu tür işletmeler kurulmaya başlamıştır. Kuruluşlarında 3 ana sebep vardır. İktisadi Sebepler  Devletin ekonomiyi kontrol etmek.  Piyasadaki tekel gücünü kontrol etmek.  Devletin ekonominin bütünü üzerinde otorite kurma arzusu.  Özel sektöre önderlik etmek; ülke kalkınması, istihdam ve fiyat istikrarına katkıda bulunmak. Sosyal Sebepler  Kâr amacı yerine, kamu yararı/sosyal faydayı sağlamak, piyasayı düzenlemek. Siyasi Sebepler  Stratejik faaliyetleri kontrol altına alarak devletin siyasi otoritesinin kuvvetlendirme arzusu.  Sosyalist düşünce ve hareketlerin devletçi politikalarının etkisi.  Kalkınmada dışa bağımlılığı kırma ve milliyetçi politikalar geliştirmek. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 106

107 KİT’LERİN YAPISI İktisadi Devlet Teşekkülleri (İDT): Sermayesinin tamamı devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet gösteren KİT’lerdir. Ziraat Bankası, Halk Bankası,Toprak Mahsulleri Ofisi, PETKİM, MKE, Türkiye Kömür İşletmeleri vb. Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK): Sermayesinin tamamı devlete ait olan ve tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri üretip pazarlayan KİT’lerdir. Devlet Demir Yolları, PTT, DHMİ gibi. KİT’ler müessese, bağlı ortaklık ve iştiraklerden meydana gelir. Müessese: Sermayesinin tamamı bir İDT veya KİK’e ait olup ona bağlı işletme ya da işletmeler topluluğundan oluşan anonim şirketlerdir. Bağlı Ortaklık: Sermayesinin % 50’den fazlası bir İDT veya KİK’e ait olup ona bağlı işletme ya da işletmeler topluluğundan oluşan anonim şirketlerdir. İştirak: İDT veya KİK veya bağlı ortaklıklarının sermayesinin en az %15 i en çok %50 sine sahip olunan anonim şirketlerdir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 107

108 KİTLERİN YÖNETİMİ KİT’lerin yönetiminde 2 organ vardır.  Yönetim Kurulu Yönetim kurulu karar organıdır. Bir başkan ve 5 üyeden meydana gelir. Üyelerin devlet memurluğuna atanabilme şartlarını haiz ve kuruluşla ilgili uzmanlığının olması gerekir. Görev süreleri 3 yıl olup tekrar atanabilirler. Genel müdür yönetim kurulunun başkanıdır.  Genel Müdürlük Genel müdürlük KİT’lerin yürütme organıdır. Genel müdür, yardımcılar ve bağlı birimlerden meydana gelir. Genel müdür yönetim kurulu kararlarına göre işletmeyi yönetir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 108

109 KİTLERİN YÖNETİMİ Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 109

110 KİTLERİN DENETİMİ KİT’leri yıllık yatırım ve finansman programları Bakanlar Kurulunca karara bağlanır. Yönetim kurulu bu programa uygun olarak hazırlanan yatırım bütçesini onaylar ve genel müdür de uygulamaya koyar.  İlgili Bakanlıkça hukuka uygunluk denetimi,  Örgütün kendi içinde hiyerarşik denetimi,  Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu (YDK) denetimi,  TBMM’de kurulan Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonunun (KİT Komisyonu) YDK raporunu esas alarak yaptığı inceleme.  KİT’lerin ibra edilmesi veya Başbakanlığa suç duyurusunda bulunma. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 110

111 KİT’LERİN ÖZELLEŞTİRİLMESİ Devletin iktisadi hayata müdahalesinin temel görevlerini yerine getirmedeki zaafları, kamu işletmelerinin verimsizliği ve zararlarının bütçeye getirdiği yük, piyasadaki tekelleşme ve siyasi çıkar aracı olarak kullanılması gibi sebeplerle KİT’lerin özelleştirilmesi gündeme gelmiştir. Özelleştirme dar anlamda devletin mülkiyetindeki iktisadi ve ticari işletmelerin özel sektöre satılmasıdır. Geniş anlamda ise kamu işletmelerinin özel sektöre devrinden başka devletin ekonomideki rolünün sınırlanması, piyasa sisteminin işlerlik kazanması, kamu hizmetlerinde özel sektörden yararlanılması gibi politikaları kapsar. Türkiye’de KİT’lerin özelleştirilme süreci:  24 Ocak 1980 ekonomik istikrar tedbirleri ile KİT’lerin fiyat belirleme serbestisi kazanması.  1984 Toplu Konut ve Kamu Ortaklığı İdaresi Başkanlığı kurulması.  1994 Özelleştirme İdaresi Başkanlığının kurulması ile devam etmiştir.  Türkiye’deki özelleştirmedeki başarısızlığın sebepleri arasında siyasi istikrarsızlıklar, özelleştirmelere karşı dirençler ve yüksek yargının engelleri başta gelmektedir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 111

112 KAMU KURUMU NİTELİĞİNDEKİ MESLEK KURULUŞLARI  Avukatlık, tabiplik, mühendis ve mimarlık gibi meslek icra edenlerin, zorunlu üyelik ilkesine dayalı olarak örgütlenmeleri 1982 Anayasası 135. maddesi gereğidir. Mesleki kamu kurumları;  Bir mesleğin tüm mensuplarını bir araya getirir, onları temsil eder, denetler, üyelerin sorunlarını iletir.  Anayasaya göre kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları olarak tanımlanmışlardır.  Bu kuruluşlar kanun ya da kanunun verdiği yetkiyle kurulurlar.  Üyelerini kendileri seçer, idari özerkliğe sahiptirler.  Kuruluş amaçları dışına çıkamazlar.  Devletin idari ve mali vesayet denetimine tabidirler.  Kuruluş organlarının seçiminde siyasi partiler aday gösteremezler.  Amaçları dışında faaliyet göstermeleri durumunda yargı kararıyla görevlerine son verilir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 112

113 MESLEK KURULUŞLARI LİSTESİ 1. Türk Diş Hekimleri Birliği 2. Türk Eczacıları Birliği 3. Türk Tabipleri Birliği 4. Türk Veteriner Hekimleri Birliği 5. Türkiye Bankalar Birliği 6. Türkiye Barolar Birliği 7. Türkiye Esnaf Ve Küçük Sanatkarları Konfederasyonu 8. Türkiye Katılım Bankaları Birliği 9. Türkiye Mühendis Ve Mimar Odaları Birliği 10. Türkiye Noterler Birliği 11. Türkiye Odalar Ve Borsalar Birliği (TOBB) 12. Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Ve Yeminli Müşavirler Odaları Birliği 13. Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği 14. Türkiye Sigorta Ve Reasünans Şirketleri Birliği 15. Türkiye Ziraat Odaları Birliği Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 113

114 TİCARET VE SANAYİ ODALARI  Odalar kentlerde sanayi odası, ticaret ve sanayi odası, ticaret odası, deniz ticaret odası biçiminde örgütlenmektedir. Üst kuruluş, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) dir.  Bu odalar; üyelerinin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlerine uygun olarak gelişmesini sağlamak, mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere mesleki disiplin, ahlak ve dayanışmayı korumak ve kuruluş kanununda yazılı hizmetler ile mevzuatta verilen görevleri yerine getirmek amacıyla kurulan tüzel kişiliğe haiz kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarıdır.  Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) en yaygın ve tanınan kamu niteliğindeki meslek kuruluşudur. TOBB’un yapısı;  Genel Kurul  Oda ve Borsa Konseyleri,  Birlik Yönetim Kurulu,  Yüksek Disiplin Kurulundan meydana gelir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 114

115 TİCARET VE SANAYİ ODALARI Görevleri: 1. Mesleki disiplin, ahlak ve dayanışmayı korumak ve geliştirmek, 2. Ticaret ve sanayinin gelişmesi için çalışmalar yapmak, 3. Ticaret ve sanayi ile ilgili belge düzenlemek, tasdik etmek, 4. Mesleki faaliyetlerle ilgili resmi makamlara tekliflerde bulunmak, 5. Üyelerle ilgili uyulması zorunlu mesleki karar almak, 6. Fuarlar düzenlemek ve katılmak. Organları: 1. Oda Meslek Komiteleri(4 yıllığına seçilen 5-11 üyeli) 2. Oda Meclisi (Odanın karar organıdır) 3. Oda Yönetim Kurulu (Odanın yürütme organıdır) 4. Oda Disiplin Kurulu (Odanın denetim organıdır) Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 115

116 DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR  1970li yıllardaki ekonomik gelişmelerle birlikte 1980’den sonra “bağımsız idari otoriteler”, “üst kurullar” “düzenleyici ve denetleyici kurumlar” gibi ifadelerle ortaya çıkmış ve gelişmiştir.  Klasik bakanlık yapısının mevcut sorunları çözmede yetersiz kalışı, tarafsızlığı sağlamak için müdahale etmek istememesi, siyasi amaçların etkilerinin azaltılmak istenmesi bu kurulların ortaya çıkış nedenleridir.  Devletin piyasada hem işletmeci, hem de denetleyici olarak bulunması uygun olmadığı için piyasayı denetleme ve düzenleme gibi uzmanlık gerektiren bu görevi özerk kuruluşlara devretmesi yoluna gidilmiştir. 1. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) Rekabet Kurumu (RK) Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) Telekomünikasyon Kurumu (TK) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçecekler Piyasası Düzenleme Kurulu(TTAİPDK) Kamu İhale Kurumu (KİK)-2002 Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 116

117 DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLARIN ÖZELLİKLERİ  SPK, RTÜK, RK, BDDK, TK, EPDK, TTAİPDK, KİK fonksiyonel yerinden yönetim kuruluşudur. Kanunla kurulurlar.  Örgüt yapıları; Kurul, başkanlık ve hizmet birimlerinden meydana gelir. Kurul karar organıdır. Başkanlık ise yürütme organıdır. Hizmet birimleri daire başkanlıkları şeklindedir.  İdari ve mali özerklikleri ve kamu tüzel kişilikleri vardır. Kural koyma, denetleme, yaptırım uygulama yetkileri vardır. Kararlarını kurul biçiminde alırlar.  Devlet Denetleme Kurulunun (DDK) idari denetimine tabidir.  Bütçeleri merkezi yönetim bütçesi kapsamındadır. Mali yönden Sayıştay denetimine tabidir.  Kendi gelirlerini büyük ölçüde görev alanları içindeki üye kuruluşların katkı paylarından elde etmekte ve harcamalarını bundan yapmaktadırlar. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 117

118 BÜROKRASİ Bürokrasi Latince bir kelime olup “masaların ya da büroların egemenliği" anlamına gelmektedir. “Verimsizlik" "işlerin ağır yürümesi", "kuralcılık", "kırtasiyecilik", "sorumluluktan kaçma", "yönetimde gizlilik", "yetki devretmekte isteksizlik", "otoriteye aşırı bağlılık" gibi, olumsuz davranış ve işlemler olarak tanımlanmıştır. Weber’in tanımına dayanan belirli özelliklere sahip bir örgüt biçimidir. “Kamu yönetimi"nin eş anlamlısı olarak kullanılıp, genellikle bürokrasi, siyasi sistemin kamu yönetimi kolu olarak tanımlanır. Otoritenin büyük ölçüde atama yoluyla işbaşına gelen memurların elinde olduğu bir yönetim biçimi ve aynı zamanda memurlardan oluşan yönetici sınıftır. Bir yönetim tarzı, üslubu ve yöntemidir. İşlerin yüksek makamlar tarafından ayrıntıları ile saptanan kurallara ve düzenlemelere göre yürütülmesidir. Toplumda büyük yapılı örgütlerin gelişmesini anlatan bir kavramdır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 118

119 BÜROKRASİNİN ÖZELLİKLERİ 1. Yasalarla Düzenlenmiş Yetki Alanı : Bürokratik yapılarda amaçların gerçekleştirilebilmesi için gerekli düzenli çalışmalar, resmi görevler olarak belirli bir biçimde dağıtılır. Bu görevlerin yerine getirilmesi için gerekli emir ve yaptırımlar kurallara bağlanır. 2. Görev Hiyerarşisi ve Otoritenin Kademelenmesi : Bürokratik örgütte görevler hiyerarşik bir düzen içinde yürütülür. Bu düzen sayesinde, alt birimler üstlerin denetimi ve gözetimi altına girer. 3. Yönetimin Yazılı Belgelere Dayandırılması : Çağdaş bürokrasilerde yönetim yazılı belgelere dayanarak gerektiğinde kullanılmak üzere saklanır. 4. Yetki ve Görevlerde Uzmanlaşma: Uzmanlaşma, iş bölümünün bir sonucudur. İş bölümüyle ortaya çıkan çeşitli faaliyet alanlarında çalışanlar, yaptıkları işte kısa zamanda uzmanlaşırlar. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 119

120 BÜROKRASİNİN ÖZELLİKLERİ 5. Kurallara Bağlılık ve Biçimsellik : Bürokrasi yazılı ve resmi kurallara göre işler ve büroya dayanır. Kurallar, bürokraside çalışanların sorumluluğunu, karşılıklı ilişkilerini ve yetkilerini tanımlar. 6. Gayrişahsîlik: İdeal bir memur, işleri, sevgi ve nefret gibi duygusallıktan uzak, vatandaşlara karşı davranışı, kişisel düşüncelere değil, akılcı bir yönetim anlayışına dayanır. 7. Kariyer Yapısı: Bürokraside memuriyet bir "meslek"tir. Memurluk mesleği, belirli esaslara dayalı bir terfi sistemi içerisinde yürütülür. Çalışanlar kariyer yapısı içinde uzmanlıklarına ve kıdemlerine bağlı olarak memuriyetin daha üst basamaklarına yükselirler. 8. Kamu ve Özel Hayatın Ayrışması: Bürokrasi genel olarak resmi faaliyet ile özel yaşam alanını birbirinden ayrıştırmıştır. Bürokratik örgüt, personelin kişiliğinden ayrı bir varlıktır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 120

121 WEBER’E GÖRE BÜROKRASİ TÜRLERİ Patrimonyal (geleneksel) Bürokrasi Sözleşme esasına göre atanan görevlilere değil, hür olmayan memurlara dayanmaktadır. Kölelik sisteminin yaygın olduğu dönemlerdeki idari örgütleri anlatır. İrsi değerler ve statüler, kişisel ilişkiler, özel işlerle kamu hizmetlerinin birbirine karışması gibi unsurlar hâkim nitelik taşımaktadır. Geleneksel yöneticilere dayanmaktadır. Rasyonel Bürokrasi Gayrişahsî, rasyonel, idari düzenlemeler ve yasalarla belirlenmiş yapı ve davranışlara dayanmaktadır. Bu bürokrasi biçiminde, memuriyet bir meslektir. Memurun sadakati, kişiye değil, büronun ya da resmi dairenin amacını ve faaliyetlerini düzenleyen kurallaradır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 121

122 BÜROKRASİNİN GÜÇ KAYNAKLARI 1. Bilgi (enformasyon) ve uzmanlık, 2. Hızlı karar alabilme özelliği, 3. Daimi ve istikrarlı bir statünün avantajları, 4. Kurum ideolojisi, 5. Profesyonellik, 6. Bakanlık modeli dışında özerk olarak örgütlenebilme, 7. Plan ve bütçe gibi teknik fonksiyonları kontrol, 8. Kamu politikalarında etkili olmayı sağlayan danışma kurullarını elinde tutma. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 122

123 SİYASİ KURUMLARIN GÜÇ KAYNAKLARI 1. Siyasi kurumların meşruiyeti, 2. Kamu bürokrasileri için gerekli olan paranın bütçe süreci içinde dağıtılması yetkisine sahip olmaları, 3. Halkı temsil niteliği, 4. Alternatif uzman personel (özel danışmanlar), 5. Siyasi partiler. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 123

124 BÜROKRASİNİN DEMOKRASİ AÇISINDAN TAŞIDIĞI OLUMSUZLUKLAR Bürokrasi, toplumda çok büyük güç eşitsizlikleri ya da dengesizlikleri meydana getirmektedir. Bürokrasi, siyasi gücü artırmak ya da baskıcı bir devlet yönetimi oluşturmak isteyen siyasi ve bürokratik elitin aleti olabilir. Bürokrasi, siyasi bakımdan tarafsız bir kurum olması gerekirken, idari gücü ve yeteneği sebebiyle bundan sapabilmektedir. Demokrasinin "aracı kurumları" olarak nitelendirilen örgütler, özellikle gelişmiş ülkelerde, günümüzde çok daha bürokratik hale geldiklerinden gönüllü kuruluşlardaki bu bürokratikleşme eğilimi, demokratik katılımın bu önemli kaynağını verimsizleştirmektedir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 124

125 BÜROKRASİNİN DEMOKRASİYE KATKILARI Bürokrasi, demokratik bir toplumda siyasi bozulmayı ya da yolsuzluğu azaltır; eşitlik, tarafsızlık ve yasallık gibi bazı demokratik değerlerin ve uygulamaların bekçiliğini yapar. Bürokrasilerde uygulanan rasyonel personel politikası, teknik niteliklere dayanacağı için, işe girme ve yükselmelerdeki adaletsizlikleri azaltır. Düşük yaşama standardının demokrasinin gelişmesini olumsuz yönde etkilediği de bir gerçektir. Toplumun büyük bir kısmı, asgari ekonomik ihtiyaçlarını karşılamak için geçim yolları arıyorsa, böyle durumda siyasi hürriyetlerin geliştirilmesi ve hatta korunması için gerekli ilgiyi gösteremez. Bu şartlar içinde olan kişilerin yönetime daha az katılmaları ve kendilerini ekonomik sefaletten kurtaracağını vadeden yalanlara inanma ihtimali yüksektir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 125

126 BÜROKRASİNİN OLUMSUZLUKLARI 1.Bürokratik personelin, verimli ve etkili çalışabilmesi için, kurallara sıkı bir şekilde bağlı kalarak hareket etmesi gerekir. Bu da, bürokratların, değişen şartlara ve ihtiyaçlara göre hareket etme gücünü sınırlandırır. 2. Bürokraside memur, makinenin dişlisi gibidir; örgütün bir parçasına uyan ve bu amaçla kullanılan standart ve gayrişahsî bir varlıktır. Bu sebeple memur, bürokratik sistemin işleyişine müdahale ederek kişisel olarak düzeltme yapma imkânından faydalanamaz. 3. Bürokrasi, rasyonel düzenlemelere göre işleyen bir mekanizma olmayarak, bürokraside keyfi ve taraflı olarak konulmuş kurallar bulunmaktadır. 4. Bürokratik örgütlerde formel (resmi-şekli) yapı her şeyi ifade etmez. Uygulamada, informel (gayriresmi) yapı, formel yapının yerini almakta ya da onu alt üst etmektedir. 5. Resmi hiyerarşik otorite, bürokrasinin işleyişinde, teknik konularda uzman olan astlara bağımlı hale gelmektedir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 126

127 BÜROKRASİNİN OLUMSUZLUKLARI 6. Bürokratik örgüt yapısı, otoritenin üstlerde toplanmasını sağlamakta ve dolayısıyla, orta ve alt kademe yöneticilerinin öncelik kullanmalarına olanak tanımamaktadır. 7. Bürokrasi, rutin hale dönüşen bir görev ve işleyiş düzenine dayanır. Bürokrasiler genellikle muhafazakâr yapılardır. Bürokratik yönetimin verimsizliğinin temelinde, söz konusu düzenin değişen şartlara ayak uyduramaması ve kendi kendini yenileyememesi yatar. 8. Personelin, etkinlik ve verimlilik amacıyla konulmuş bulunan bürokratik kural ve teknikleri kullanmak suretiyle sorumluluktan kaçmaları mümkündür. Böylece, kendilerini kuralların kastettiğinden daha dar sınırlar ve kalıplar içine koyarlar. İşin şeklinin, aslından daha önemli olduğu kanısını uyandıran uygulamalar içine girerler, inisiyatif kullanmaktan kaçınarak çözümsüzlüğe iterler ya da "hayır" demeyi tercih ederler. 9.Bürokratik örgüt yapısı, zamanla kapalı bir sistem haline dönüşmekte ve verimsizleşmektedir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 127

128 BÜROKRASİNİN OLUMSUZLUKLARINI DÜZELTME Etkin dış siyasi denetim, Oldukça esnek örgütlenme, İyi bir liderlik ve yönetim, Kurum içinde yetki devri yoluyla orta ve alt düzeydeki yöneticilerin sorumluluklarının artırılması ve kırtasiyeciliğin önlenmesi, Adil personel yönetimi, İdare içi işbirliğinin geliştirilmesi, Örgütteki amaçların, yöntemlerin, işlemlerin, kuralların ve sonuçların devamlı olarak gözden geçirilmesi ve basitleştirilmesi, Kuralcılığa kaymayı önleyecek iyi bir iş ahlakı, Etkin halkla ilişkiler, İdarenin, ilgi, eleştiri ve denetim yoluyla, yönetim dışındakiler tarafından anlaşılmasının sağlanması, Yasal ve kurumsal olarak yönetimde açıklığın benimsenmesi, Kamunun küçültülmesi ve kamu kurumlarının rahat denetlenebilecek büyüklükte (ölçekte) tutulması, Kamu kurumlarının mümkün olduğu ölçüde rekabete açılmasıdır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 128

129 TÜRKİYE'DE BÜROKRASİNİN SORUNLARI Bürokrasinin Örgütsel Sorunları Merkeziyetçilik  Coğrafi merkeziyetçilik  Örgütsel merkeziyetçilik Örgütsel Büyüme Yönetimde Gizlilik, Dışa Kapalılık Yönetimde Tutuculuk Bürokrasinin İşlemsel Sorunları Kuralcılık ve Sorumluluktan Kaçma Yönetimde Siyasallaşma ve Kayırmacılık Yolsuzluk ve Rüşvet Aracılar Yoluyla İşlemleri Yürütme Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 129

130 İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İnsan Kaynaklarının Planlanması: Organizasyonun ihtiyaç duyduğu insan kaynaklarının planlanması işlemidir. Bu aşamada ilk olarak insan kaynaklarına olan talep belirlenir, daha sonra insan kaynakları piyasası analiz edilerek işgücü arzı ile ilgili veriler elde edilmeye çalışılır.Bu aşamada iş analizi,iş tanımı ve iş dizaynları gerçekleştirilir. İnsan kaynaklarının seçimi ve işe yerleştirilmesi: Bunun için duyuru ve ilanlar yaparak adayların başvurularının yapılması sağlanır. Aday bulunmasında yaralanılacak duyuru ve ilan yöntemleri şunlar olabilir: Organizasyonun içinden aday bulma, Terfi ettirme, Transfer etme, İlan verme, Organizasyon dışından aday bulma. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 130

131 İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ  Duyuruların ardından mevcut başvurular arasından yazılı ve/veya sözlü sınavlar yapılır ve eleman seçimi yapılır.  Bu aşamada iş için gerekli özellikte eleman alınmasına özen gösterilir. İnsan kaynaklarının seçimi ve işe yerleştirilmesi aşamasında son yapılacak işlem seçilen elemanının kısa bir uyum programından,(organizasyonun tanıtılması ve işe alıştırma) sonra işine yerleştirilmesidir.  İnsan Kaynaklarının geliştirilmesi: Bu aşamada,organizasyon çalışmalarının iş başında ve ve ya iş dışında eğitim seminerlerine katılımı sağlanarak, bilgi ve beceri düzeylerini artırmaları sağlanır. Yine bu aşamada organizasyon çalışanlarına rehberlik ve kariyer geliştirme hizmetleri sunulur.  İnsan kaynaklarını motivasyonu: İnsan kaynakları yönetiminde en önemli aşamalardan birisi motivasyon yönetimidir. Bu aşamada kurum çalışanlarından daha yüksek performans elde edebilmek için çeşitli motivasyonel araçlar kullanılabilir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 131

132 İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (İKY)  İnsan kaynaklarının yönetime katılımı: Bu aşamada çeşitli yeni yönetim teknikleri (çalışanları güçlendirme, kademe azaltma, çalışma grupları oluşturması v.s) ile çalışanların yönetimde karar alma sürecine ve yapılan işlere daha aktif ve işbirliği içerisinde katılımı sağlanır.  İnsan Kaynaklarında performans değerlendirme ve ölçme: Performans kriterleri objektif olarak belirlenmeli, performans kriterlerinin açık, anlaşılır ve adil olduğu konusunda organizasyonda bir mutabakat sağlanılmalıdır.  Ücret Yönetimi: Ücret takdiri, İnsan kaynakları yönetiminin en önemli konularından biridir. Aylık maaş ve diğer ödemeler ile emeklilik ikramiyelerinin ödenmesi konuları bu aşamada tespit edilir.  Çalışma ilişkilerinin düzenlenmesi: İşyeri ile işveren ve işçi sendikaları arasındaki ilişkilerin düzenlenmesi de insan kaynakları yönetiminde ele alınan konulardır.  İşten ayrılmaların düzenlenmesi: Çalışanların isteyerek işten ayrılmaları ve çalışanların işten çıkarılması konuları da önem taşımaktadır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 132

133 İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (İKY) KAVRAMI  Örgütün mal veya hizmet üretirken yararlandığı kaynaklardan biri de insan kaynağıdır. İnsan kaynağı örgüt içinde en önemli kaynak olup, örgütün başarısını doğrudan etkilemektedir. Personel yönetimi anlayışı da bu insan kaynağının örgüt içinde en verimli şekilde kullanılmasını sağlamaya yönelik faaliyetleri içermektedir.  Dar anlamda personel yönetimi sınav, işe alma, atama ve terfi gibi teknikleri kapsarken; geniş anlamda insan kaynağının temini ve geliştirilmesi ile ilgili planlama, örgütleme, yönlendirme ve denetim unsurlarını da içine alır.  Personel yönetimi hem çalışanların iş tanımları, sınıflandırma, sınav, atama, eğitim gibi özlük işleri ile ilgilenirken; hem de örgüt kurallarının çalışanlar tarafından doğru bir şekilde uygulanmasını denetler.  Personel yönetiminin amacı; örgüt hedefleriyle çalışanların amaçlarını ahenkli hale getirmektir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 133

134 İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (İKY) KAVRAMI  Örgütün mal veya hizmet üretirken yararlandığı kaynaklardan biri de insan kaynağıdır. İnsan kaynağı örgüt içinde en önemli kaynak olup, örgütün başarısını doğrudan etkilemektedir. Personel yönetimi anlayışı da bu insan kaynağının örgüt içinde en verimli şekilde kullanılmasını sağlamaya yönelik faaliyetleri içermektedir.  Dar anlamda personel yönetimi sınav, işe alma, atama ve terfi gibi teknikleri kapsarken; geniş anlamda insan kaynağının temini ve geliştirilmesi ile ilgili planlama, örgütleme, yönlendirme ve denetim unsurlarını da içine alır.  Personel yönetimi hem çalışanların iş tanımları, sınıflandırma, sınav, atama, eğitim gibi özlük işleri ile ilgilenirken; hem de örgüt kurallarının çalışanlar tarafından doğru bir şekilde uygulanmasını denetler.  Personel yönetiminin amacı; örgüt hedefleriyle çalışanların amaçlarını ahenkli hale getirmektir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 134

135 MEMURLARIN İSTİHDAM TÜRLERİ 1965 yılında çıkarılan ve halen yürürlükte olan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre 4 tür istihdam şekli bulunmaktadır. 1. Memur, 2. Sözleşmeli Personel, 3. Geçici Personel, 4. İşçiler. Türkiye’de bir başka ayırım da memurların çalıştıkları kuruma göre yapılmaktadır. Buna göre; 1. Genel ve katma bütçeli kurumlarda çalışan personel, 2. İl özel idare personeli, 3. Belediye personeli, 4. KİT personeli, 5. Köy personeli. Türkiye’de yaklaşık olarak 3,3 milyon civarında kamu çalışanı bulunmakta olup, memurların dengeli dağılımı ile memur sınıflarının sayısal yeterliliği konusunda problemler bulunmaktadır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 135

136 MEMURUN TANIMI  1982 Anayasasının 128. maddesinde “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.” denilmektedir.  657 sayılı Devlet memurları kanunu 4. maddesinde ise memurun tanımı; “Mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, devlet ve diğer kamu tüzel kişilerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler memurdur.” şeklinde ifade edilmiştir.  1961 Anayasasının 117. maddesine göre memur sayılmayan müstahdem veya hizmetliler de yeni düzenlemede memur kapsamı içine alınmıştır.  5237 Sayılı Türk Ceza Kanununun 6. maddesi de memur yerine “kamu görevlisi” tanımını kullanmaktadır. Buna göre kamuda (yasama, yürütme, yargı) görev yapan herkesi kapsamaktadır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 136

137 DEVLET MEMURLARI KANUNU Osmanlı Devletinde maaş alan memurlar sadece yeniçerilerdi. Bunun dışındaki kamu görevlileri tımar, zeamet ve has gelirleri veya halka verilen hizmet karşılığı alınan harç ve ücretlerle geçinirlerdi. 2. Mahmut zamanında memurlar için maaş sistemine geçilmiştir yılında 788 sayılı Memurin Kanunu çıkarılmıştır. Bu kanunla birlikte 1108 sayılı Maaş, 1452 sayılı Maaşların Tevhit Ve Teadülü, 1453 sayılı Askeri Barem Kanunu ile daha sonra 6245 sayılı Harcırah Kanunu çıkarılmıştır yılında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu çıkarılmış fakat 5 yıl sonra yürürlüğe girebilmiştir. Devlet Memurları Kanunu yürürlüğe girdiği andan itibaren değişiklikler de başlamış, daha sonra değişiklik üstünde de Değişiklik yapılarak bir kaos ortamı ortaya çıkmıştır. En son değişiklikler 2011 yılında 6111 sayılı kanun ve 2013 yılında 6495 sayılı kanunla yapılmıştır. DMK günümüz ihtiyaçlarına cevap veremediği için acilen yenilenmesi gerekmektedir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 137

138 DMK’NIN TEMEL İLKELERİ 657 Sayılı DMK’ ya göre insan kaynakları yönetimi ile ilgili 3 temel esas bulunmaktadır. 1. Sınıflandırma: Kamu hizmetleri görevlerini ve bu görevlerde çalışan Devlet memurlarını görevlerin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmaktır. Sınıflandırmada ayırım kadro ve rütbe esasına göre yapılmaktadır. 2. Kariyer: Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır. 3. Liyakat: Kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 138

139 İŞE ALMADA UYGULANAN SİSTEMLER A. Uzmanlık Sistemi (Kadro) ABD ve Kanada uygulanan bu sistemde tanımlanmış görevler (pozisyonlar) ve kadrolar esas alınır. Personelin tanımlanan işe uygun olup olmadığı dikkate alınarak seçim yapılır. Kadro sisteminde pozisyonlar geniş hizmet kategorilerine ve uzmanlık alanlarına göre gruplandırılır. B. Genel Kültür Sistemi (Rütbe) Büyük oranda Fransa, İngiltere gibi Avrupa ülkelerinde ve Türkiye’de uygulanan rütbe (kıdem) sistemi öğrenimi esas alır. Görevden çok görevliye ağırlık veren bir sistemdir. Belirli okullardan çıkan adaylar genel kültür dersleri sınavına tabi tutulur. Diploma daha çok geçerlidir. Her iki sistemin de olumlu ve olumsuz yönleri vardır. Ülkeler siyasi sistemlerine göre bu sistemlerden birisini veya karma sistemleri uygulamaktadırlar. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 139

140 MEMURLUĞA ATAMA USÜLLERİ  Bakanlık ve Bağlı Kuruluşlarda Atama 2451 Sayılı Bakanlıklar ve Bağlı Kuruluşlarda Atama Usulüne İlişkin Kanunla düzenlenmiştir. MSB ve TSK kapsam dışıdır Sayılı Kanun 1 sayılı cetvelde Bakanlar Kurulu kararı ile atanacakları, 2 sayılı cetvelde müşterek kararname ile atanacakları belirler. Dış görevlere atamalarda müşterek kararnameye Dış İşleri Bakanı dahil edilir.  Diğer Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama 2477 Sayılı Kanuna göre yapılır dışındaki memurlar ile TSK, MSB, Yargı, Üniversiteler ve mahalli idareler dışındaki kurumlara yapılan atamaları kapsar. Bu kurumların üst yöneticileri (başkan, başkan yardımcısı, genel müdür, genel müdür yardımcısı, genel sekreter, daire başkanı (1-2. derece), müşavir (1.derece), kurul başkanı, bölge müdürü gibi) müşterek kararname ile orta derece yöneticileri başbakan veya ilgili bakan onayı ile atanır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 140

141 MEMURLUĞA GİRİŞ ŞARTLARI A. Genel şartlar: 1.Türk vatandaşı olmak, sayılı kanunun 40.ve 41. maddelerindeki yaş ve öğrenim şartlarını taşımak, 3. Kamu haklarından mahrum bulunmamak, 4. Kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, kara para aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak. 5. Askerlikle ilgisi bulunmamak / 53 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydı ile görevini devamlı yapmasına engel olabilecek... akıl hastalığı... bulunmamak. B. Özel şartlar: 1. Hizmet göreceği sınıf için kanunda belirtilen öğretim ve eğitim kurumlarının birinden diploma almış olmak. 2. Kurumların özel kanun veya mevzuatında aranan şartları taşımak. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 141

142 MEMURLARIN HAKLARI Memurların hakları, ilgili yasalarda belirtilen haklardır. Memur, memur olduğu sürece bu haklardan yararlanır. Bir kısım haklar ise Anayasa ile bütün vatandaşlara tanınmıştır. Bu haklardan memurlar da faydalanır. Bazı haklar (seçilme, sendika kurma, grev) bazı memurlara kısıtlanmıştır. Bazı haklar ise yalnız memurlara tanınmıştır (emeklilik, istifa, izin vb). 1. Kanunun Uygulamasını İsteme: Devlet memurları, kanun, tüzük ve yönetmeliklerdeki hükümlerin kendileri hakkında aynen uygulanmasını istemek hakkına sahiptirler. 2. Güvenlik Ve Çekilme: Kanunlarda yazılı haller dışında memurun işine son verilmez, aylık ve başka hakları elinden alınamaz. Devlet memurları kanunda belirtilen esaslara göre memurluktan çekilebilirler. 3. Emeklilik: Devlet memurlarının, özel kanununda yazılı belirli şartlar içinde, emeklilik hakları vardır. 4. Müracaat, Şikayet Ve Dava Açma: Devlet memurları kurumlarıyla ilgili resmi ve şahsi işlerinden dolayı müracaat; amirleri veya kurumları tarafından kendilerine uygulanan idari eylem ve işlemlerden dolayı şikayet ve dava açma hakkına sahiptirler. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 142

143 MEMURLARIN HAKLARI 5. Sendika Kurma: Memurlar Anayasa ve özel kanununda belirtilen hükümler gereği sendika ve üst kuruluşlar kurabilir ve bunlara üye olabilirler. 6. İzin: Memurlar kanunda gösterilen süre ve şartlarla izin hakkına sahiptirler. 7. Kovuşturma ve Yargılama: Memurların görevleri ile ilgili veya görevleri sırasında işledikleri suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılması ve haklarında dava açılması özel hükümlere tabidir. 8. İsnat ve İftiralara Karşı Koruma: Memurlar hakkındaki ihbar ve şikayetler ile bir suç isnadı sonucunda bu isnat sabit olmadığı takdirde, merkezde bu memurun en büyük amiri, illerde valiler, isnatta bulunanlar hakkında kamu davası açılmasını Cumhuriyet Savcılığından isterler. 9. Aylık Veya Ücret : Aylık veya ücret, memura çalışmasının karşılığı olarak ödenen paradır. Aylık, memur tarafından fiilen yapılan bir iş karşılığı değil, memura görev ve derecesi göz önünde tutularak uygun bir hayat yaşaması için verilen para olup miktarı memurun kıdemine ve işgal ettiği makama göre değişir. Ayrıca yolluk, temsil ödeneği, fazla çalışma ücreti, aile yardım ödeneği, risk ödeneği gibi isimler altında ek ödemeler yapılır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 143

144 MEMURLARIN EĞİTİMİ  Türk kamu personel sistemi kıdem/rütbe esasına dayandığı için memur adayı ve memurun eğitimi daha da önem kazanmaktadır.  Memuriyetten önce alınan eğitime “Hizmet öncesi eğitim” denilmekte olup, bu husus memuriyete giriş şartlarında dikkate alınmaktadır.  Hizmet öncesi eğitimde asgari sınır işin mahiyetine göre değişiklik gösterir. Orta öğretim, yüksek öğretim ön lisans veya lisans seviyesi aranabilir.  Hizmet öncesi eğitimde staj ve mesleğin özelliklerine göre yeterlilik belgeleri ve uygulama sertifikaları istenebilir. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 144

145 MEMURLARIN HİZMETİÇİ EĞİTİMİ Hizmete alınmadan önce memur adayında aranan eğitim yeterliliği kadar, hizmete alınan memurun da eğitim ihtiyacı olduğu kabul edilmektedir. Özellikle bilgi ve teknolojinin gelişim hızı yeni şartlara intibak için hizmet içi eğitimi mecburi hale getirmektedir. Hizmet içi eğitimin amaçları; 1. Memurun yapmakta olduğu işi daha iyi yapmasını sağlamak için bilgi ve yeteneğini geliştirmek, 2. Memuru üst görevlere hazırlamak, 3. Yeni iş ve uygulamalar için memuru yetiştirmek, 4. Memurun çalıştığı kurum ve yaptığı işe karşı tutumunu olumlu yönde değiştirmek, 5. Kurumun verimliliğini arttırmak ve çalışanların performansını geliştirmek. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 145

146 HİZMET İÇİ EĞİTİM Hizmet içi eğitim, kişiye işi ile kesin hukuki ilişkisinin kurulduğu tarihten, işten ayrıldığı tarihe kadar geçen süre içinde, işin gerektirdiği performans düzeyine ulaşması için gereken bilgi, beceri ve davranışların sistemli bir şekilde öğretilmesidir. İşe alıştırma eğitimi, işletmeye yeni giren yada bölüm değiştiren personele işe başlama öncesi veya işe girilen ilk günlerde uygulanan ilk eğitim çabalarıdır. Bu eğitimde, işin gerektirdiği tutum ve bilgilerin edinilmesi, beceri kazandırılması, bu şekilde personelin en kısa zamanda işe uyumunun sağlanmasıdır. İki tür işe alıştırma eğitimi vardır: Genel işe alıştırma eğitimi, İş merkezli işe alıştırma eğitimi. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 146

147 İŞE ALIŞTIRMANIN KAPSAMI 1. Bilgilendirme;  Kurumun ve yöneticilerin tanıtılması.  Bölümün ve işin tanıtılması.  Büro / çalışma ortamı kural ve uygulamalarının tanıtılması.  Kurumda kullanılan araçların tanıtılması. 2. İşe alıştırma; İşe alıştırma aşamasında personelin yapacağı işlerle ilgili detaylı eğitimler yer alır. İşe alıştırmada şu hususlara dikkat edilmelidir.  İşe alıştırma, işe almanın bir parçası olarak görülmelidir.  Personel grup olarak değil tek tek ele alınmalıdır.  Yeni personelin tümüne işe alıştırma eğitimi uygulanmalıdır.  Personel öğrenmekten sorumlu tutulmalıdır. Dr. Mahmut Bozan-Türk Kamu Yönetimi 147


"TÜRK KAMU YÖNETİMİ DOÇ. DR. MAHMUT BOZAN SBKY BÖLÜM BAŞKANI BARTIN-2015." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları