Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Birinci Basamakta Tiroid Hastalıklarına Yaklaşım Arş. Gör. Dr. Alper YILMAZ Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı Erzurum 24.03.2015.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Birinci Basamakta Tiroid Hastalıklarına Yaklaşım Arş. Gör. Dr. Alper YILMAZ Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı Erzurum 24.03.2015."— Sunum transkripti:

1

2 Birinci Basamakta Tiroid Hastalıklarına Yaklaşım Arş. Gör. Dr. Alper YILMAZ Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı Erzurum

3

4 Sunum Planı Tiroid bezi ve hormonları Riskli bireyler ve tarama önerisi Tiroid muayenesi ve Topuk Kanı Alma (Video ) Hipotiroidi - Hipertiroidi -Nedenler - Ş ikayet ve Bulgular -Tanı -Tedavi -Takip Nodüller ve Kanser Sürpriz Sanatçı!!

5

6 Tiroid Bezi Boynun orta hattında Krikotiroid kıkırda ğ ın altında yer alan Kelebek ş eklinde 25 gram a ğ ırlı ğ ında olmasına ra ğ men salgıladı ğ ı hormonlar ile büyüme ve geli ş mede temel rol oynayan bir endokrin bezdir

7 Tiroksin (T4)Tiriiyodotironin (T3) T4 hormonunda 4 tane iyot atomu, T3’te ise 3 tane iyot atomu vardır. T4 ve T3 hormonları metabolizmanın hızını kontrol ederler. Tiroid hastalıklarında hormon de ğ erleri normal, yüksek ya da dü ş ük olarak ölçülebilir. Hormonları

8 Kontrol

9 Riskli Bireyler İ yod eksikli ğ i olan bölgede ya ş ayan veya yeterli iyod almayanlarda Ailesinde tiroid hastalı ğ ı olanlarda Diabetes mellitus, romatoid artrit ve persiniyöz anemisi olanlarda Gebe kadınlar ve yeni anne olanlarda 60 ya ş ın üzerindeki kadınlarda, 70 ya ş ın üzerindeki erkeklerde Kanser nedeniyle ba ş ve boyuna radyoterapi yapılanlarda Bazı ilaçları kullananlar (lityum, amiodaron ve interferon gibi).

10 Tarama 35 ya üstü kiilerde her 5 yılda bir TSH ölçülmelidir. Tiroid fonksiyonlarını de ğ erlendirmede ilk yapılacak testler TSH ve sT4 olmalıdır Yaa göre TSH üst sınırı Sa ğ lıklı genç popülasyonda: 4 mIU/L 70–80 ya arası: 6 mIU/L 80 ya üzeri: 7,5 mIU/L Gebelik planlayanlarda ve gebelerde: 2,5 mIU/L

11 TEMD-2014 Önerisi Tiroid tarama testi olarak 3. veya 4. jenerasyon (ultrasensitif) TSH ölçümü yeterlidir. TSH’nin üst sınırını 4 mIU/L olarak almak gerekir. Gebelik planlayan kadınlarda TSH’nin üst sınırı 2,5 mIU/L olarak hedeflenmelidir. Gebelikte sT4 ve/veya total T4 bakılmalıdır. sT4, ölçüm hatalarına açık oldu ğ u için total T4 ölçümü tercih edilmelidir. Tiroid hastalı ğ ı olan veya tiroid hastalı ğ ı mevcudiyetinden klinik ve laboratuvar olarak çok kuvvetle üphe edilen hastalarda TSH, serbest T4 en az bir kez bakılmalıdır. Primer hipotiroidi takibinde TSH kullanılmalıdır. Sekonder hipotiroidi takibinde serbest T4 ölçülmelidir. Sekonder hipotiroidide replasman yapılırken TSH ölçümleri takipte yararlı de ğ ildir.

12 Tiroid Muayenesi

13 Guatr Sınıflandırması

14 Tiroid Muayenesi Boyut Kıvam Homojenite Hassasiyet Kitle Yapı ş ıklık Thrill Trakeal deviasyon

15 Malignite ? Çocukta nodüler guatr varsa Ailede tiroid kanseri öyküsü varsa Radyasyon hikayesi varsa Kitle çok hızlı büyüyorsa Sert, fikse kitle varsa Ses kısıklı ğ ı varsa Servikal lenf bezi palpe ediliyorsa

16 Hipotiroidi Epidemiyoloji Subklinik Hipotiroidi: % 3.5 A ş ikar Hipotiroidi: % 1.1 TURDEP II (Türkiye Diyabet, Hipertansiyon, Obezite ve Endokrinolojik Hastalıklar Prevalansı)

17 Hipotiroidi Primer Otoimmün: Hashimoto İ yatrojenik: RAI, tiroidektomi, radyasyon İ laçlar: İ yot, amiadaron, lityum, antitiroidler, interferon Konjenital: Agenezi, dishormonogenez, TSHR mutasyonu İ yot eksikli ğ i İ nfiltratif: Amiloidoz, sarkoidoz, hemokromatozis Sekonder Hipopitüitarizm, Hipofiz nekrozu (Sheehan sendromu) Geçici Sessiz tiroidit, subakut tiroidit, T4 tedavisinin kesilmesi

18 Bulguları Halsizlik, güçsüzlük, kolay yorulma Ü ş üme, so ğ u ğ a tahammülsüzlük Seste kısıklık ve kalınla ş ma El, yüz ve bacaklarda ş i ş lik Göz etrafında ş i ş lik Ciltte kuruma, kabala ş ma veya kalınla ş ma Saçlarda dökülme Kas krampları Depresyon, uyku bozuklu ğ u, uyku hali Kabızlık. Kadınlarda adet bozuklu ğ u Kilo alma Hafızanın zayıflaması, hatırlamada zorluk Nabız sayısında azalma Hareketlerde yava ş lama Terlemede azalma

19 Hipotiroidi Tanısı Semptomlar özgün de ğ ildir Ş üphe halinde laboratuvara ba ş vurulmalıdır İ lk istenecek tetkik TSH’dır Daha sonra ise sT4 istenmelidir

20 TSH sT4 sT3

21 YÜKSEK TSH NORMAL TSH DÜ Ş ÜK TSH YÜKSEK T 4 NORMAL T 4 DÜ Ş ÜK T 4 PR İ MER T İ RO İ D HASTALI Ğ I YOK SEKONDER VE TERS İ YER DI Ş LANAMAZ NORMAL T 4 DÜ Ş ÜK T 4 YÜKSEK T 4 A Şİ KAR H İ POT İ RO İ D İ SUBKL İ N İ K H İ POT İ RO İ D İ SEKONDER VEYA TERS İ YER H İ PERT İ RO İ D İ T İ RO İ D HORMON REZ İ STANSI H İ PERT İ RO İ D İ T İ ROTOKS İ KOZ SELLAR- H İ POTALAM İ K PATOLOJ İ T İ RO İ D DI Ş I HASTALIK T 3 Yüksek: T 3 Toksikozu T 3: Normal: Subklinik Hipertiroidi

22 Hipotiroidi A ş ikar hipotiroidiTSH >4.0 mIU/mL, sT4 dü ş ük Subklinik hipotiroidiTSH >4.0 mIU/mL, sT4 Normal ÖtiroidTSH mIU/mL, sT4 Normal

23 A ş ikar Hipotiroidi Tedavisi Hipotiroidide replasman tedavisi levotiroksin ile yapılmalıdır. (Levotiron®, Tefor®, Euthyrox®) Levotiroksin sabah aç karnına alınmalıdır İ laç günde tek seferde ezilmeden su ile alınmalıdır İ laç aç karnına alınmalı en erken 30 dk sonra yemek yenilmeli ve di ğ er ilaçlarla birlikte alınmamalıdır. İ laçlardan en az 4 saat sonra alınmalıdır. Levotiroksin prepatları aynı dozlarda, aynı tedavi edici etkinli ğ i göstermedi ğ i için, tedaviye aynı preparatla devam etmek önemlidir.

24

25

26 Takip Levotiroksin başlanması Levotiroksin dozunu artır  g/d TSH tekrarı 6-8 hafta sonra 6-12 ayda bir TSH kontrolü yapılmalı Tedaviye devam Levotiroksin dozunu azalt  g/d TSH 0,5- 2,5  IU/mL Asemptomatik TSH <0,5  IU/mL TSH >4  IU/mL

27 TSH Hedefi Risk ta ş ımayan gençlerde Kardiyovasküler riski yüksek olan ki ş ilerde 65 ya ş üzerinde İ leri osteoporozu olanlarda AF varlı ğ ında “ 1-4 mIU/L ” “ mIU/L” Gebelerde 1. trimester “ mIU/L ” 2. trimester “ mIU/L ” 3. trimester “ mIU/L ”

28 Tedaviye Cevapsızlık (TSH yüksek) TSH yüksek, sT4 yüksek: Düzensiz ilaç kullanan hastanın testten hemen önce tiroksin alması Yetersiz levotiroksin replasmanı Çölyak hastalı ğ ı Levotiroksin ile birlikte kolestiramin, demir, aluminyum hidroksit, kalsiyum suplementasyonu alınması Hızlanmı ş hormon metabolizması (fenitoin, karbamazepin, rifampisin) Tabletleri kıramayıp ezmek Levotiroksin tedavisi yapılırken 6 haftadan önce TSH ölçmek

29 Konjenital Hipotiroidi Sık görülür: 1/3000-1/4000 Türkiye’de insidansı 1/2183 Erken tanı ve tedavi zeka gerili ğ ini önler Tiroid hormonları sinir hücrelerinin geli ş mesinde rol oynar. Yenido ğ an döneminde klinik tanı güçtür. Tedavisi ucuz, basit, kolay uygulanabilir ve etkindir. Tarama yöntemleri yeterince duyarlı ve özgüldür.

30 Uzamı ş sarılık Konjenital Hipotiroidi Bulguları Ödem Gestasyon ya ş ı > 40 hafta Do ğ um a ğ ırlı ğ ı > 3.5 kg Zayıf beslenme Hipotermi Abdominal distansiyon Büyük arka fontanel (5 cm< )

31 1. Ay Periferal siyanoz ve cutis marmaratus Solunum güçlü ğ ü Zayıf emme Kilo alamama Gaita sıklı ğ ında azalma Aktivitesinde azalma ve letarji

32 Göbek fıtı ğ ı Kabızlık Kuru, kaba cilt Büyük dil Yaygın miksödem Seste kalınla ş ma İ lk 3 Ay

33

34 Tedavi Günde tek doz Na-L tiroksin. (Levotiron®, Tefor®, Euthyrox®) Sabah, aç karnına a ğ ızdan verilir. Tabletler kırılabilir, anne sütü veya birkaç mililitre su ile süspansiyon yapılarak kullanılabilir Ba ş langıç tedavisinde amaç, T4 düzeyinin 2 hafta içinde, TSH düzeyinin 1 ay içinde normalle ş tirilmesidir. Tedavi dozu μ g/kg/gün T4’dür. Bu doz, genellikle T4 düzeyini 3 gün içinde, TSH düzeyini ise 2 hafta içinde normal aralı ğ a getirir.

35 Takip TSH ve sT4 tedavi ba ş landıktan 2 ve 4 hafta sonra, İ lk 12 ay 1-2 ay ara ile 1-3 ya ş arası 2-3 ay ara ile Büyüme tamamlanıncaya kadar da 3-6 ay ara ile izlenmelidir.

36 Tarama Yenido ğ an döneminde semptom ve bulgular vakaların ço ğ unda çarpıcı olmadı ğ ından erken tanı güçtür. Bu nedenle topuk kanı ile ya ş amın 3-5. günlerinde konjenital hipotiroidi taraması çok önemlidir.

37 Gebelikte Hipotiroidi 1. trimesterde annedeki hipotiroidi fetusun psikomotor geli ş imi üzerinde olumsuz rol oynar. Bu sebeple gebelik öncesi hipotirodisi mevcut olan hastada TSH de ğ eri 1. trimesterde TSH 2,5 mIU/L’nin altında, 2. ve 3. trimesterde 3mIU/L altında olmalıdır. Her kadında planlanan gebelik öncesi ya da ilk prenatal vizitte TSH bakılması tavsiye edilir. (sT3,sT4). TSH ölçümü, infertilite ara ş tırmasının bir parçası olmalıdır.

38 Gebelikte Hipotiroidi Maternal ve fetal hipotiroidinin fetus üzerinde ciddi olumsuz etkileri vardır. Otoimmun tiroid hastalı ğ ı olan bir anne gebeli ğ in erken döneminde ötiroid olsa bile gebeli ğ in ilerlemesi ile hipotiroid hale gelebilir. Bu nedenle periyodik olarak 4-6 haftada bir TSH takibi gerekir.

39 Gebelikte Hipotiroidi Riski Ailede veya kendisinde tiroid hastalı ğ ı hikayesi Daha önce tiroid ameliyatı geçirmi ş olmak Tip 1 DM veya di ğ er otoimmün hastalıkların mevcudiyeti Tiroid hastalı ğ ını dü ş ündüren klinik bulguların mevcudiyeti Otoimmun tiroidit varlı ğ ı Anemi, kolesterol yüksekli ğ i, hiponatremi Ba ş boyun radyoterapisi almı ş kadınlar İ nfertilite tedavisi görmü ş olan kadınlar Daha önce dü ş ük veya ölü do ğ um hikayesi olan kadınlar

40 Hipertiroidi Epidemiyoloji Subklinik% 0.5 TURDEP II A ş ikar% 0.4 Hipertiroidi ve Tirotoksikoz nedir? Hipertiroidi, tiroit glandının fazla çalı ş masına ba ğ lı olarak tiroit hormonlarının fazla miktarda salgılanması sonucu ortaya çıkan klinik tabloya verilen isimdir. Tirotoksikoz, de ğ i ş ik nedenlerle örne ğ in fazla miktarda tiroit tableti alınması ya da tiroiditlerde oldu ğ u gibi tiroit depolarından kana ani olarak tiroit hormonlarının bo ş alması sonucu kanda tiroit hormonlarının yükselmesine verilen isimdir.

41 Primer hipertiroidiler Graves Toksik multinodüler guatr Toksik adenom İ yot fazlalı ğ ı (Jod-Basedow) Fonksiyonel tiroid kanseri Hipertiroidisiz tirotoksikozlar Tiroid destrüksiyonu (Subakut tiroidit, sessiz tiroidit, amiodarona ba ğ lı tiroidit, radyasyon tiroiditi) Struma ovarii Yüksek doz T4 tedavisi Sekonder hipertiroidiler TSH salgılayan adenom TSH reseptör direnci hCG salgılayan tümörler Gestasyonel tirotoksikoz Hipertiroidi

42 Bulguları Kilo kaybı Kaslarda zayıflık Ellerde titreme Uyumada zorluk Çarpıntı Saçlarda incelme ve dökülme Ciltte incelme ve nemlilik ve a ş ırı terleme Ba ğ ırsak hareketlerinde artma, ishal Sinirlilik Egzoftalmi Adet düzensizli ğ i Guatr Sıca ğ a tahammül edememe Osteoporoz

43

44 Hipertiroidi Tanısı Semptomlar özgün de ğ ildir Ş üphe halinde laboratuvara ba ş vurulmalıdır İ lk istenecek tetkik TSH’dır Daha sonra ise sT4 istenmelidir

45

46 Tedavi Asemptomatik genç hastalar tedavi edilmeden izlenebilir. Genç semptomatik ve/veya kardiyak riski olanlarda dü ş ük doz antitiroid ilaç kullanılmalıdır 1. tercih metimazol’ dur mg/gün 2. tercih propiltiyourasil ‘dir mg/gün Subklinik hipertiroidinin tedavisinde beta blokerler adrenerjik hiperaktiviteyi azalttıkları için semptomatik tedavide etkindirler.

47 Thyromazol tb 5 mg 100 tablet içeren ambalajlarda Kullanım Şekli: Günlük doz 3x1-3 tablettir. 1-2 aylık tedaviden sonra günlük doz 1/4 oranında azaltılır. Metimazol Propycil 50 mg 20 Tablet Propycil 50 mg 50 Tablet Propiltiourasil Kullanım Şekli: Yetişkinlerde, ağır ve orta derecedeki hipertireoz vakalarında günde mg ile tedaviye başlanır. Hafif vakalarda 100 mg'lık düşük dozlarda sonuç alınabilir. Çocuklarda, günlük başlangıç dozu, yaş grubunda mg, 10 yaşından yukarı çocuklarda mg’dır. Devam dozu hastaya göre ayarlanmalıdır.

48 Takip Antitiroid ilaç tedavisi sırasında takip ba ş langıçta 3-6 haftalık aralıklar ile, sonrasında 2 ayda bir TSH ve sT4, sT3 ile yapılmalıdır. En etkin, en dü ş ük doza inilmelidir. Antitiroid ilaç ile geli ş ebilecek önemli yan etkiler yakından takip edilmelidir.

49 Yan Etkiler Ka ş ıntı Deri döküntüsü Artralji Tat alma bozuklu ğ u Agranülositoz Toksik hepatit (PTU) Kolestatik sarılık (MMI) Vaskülit

50 Dikkat !! Hipertiroidi seyrinde lenfopeniye ve karaci ğ er enzim artı ş larına rastlanabilir. Tedavi öncesi kan sayımı ve enzimlerin bilinmesi yan etkilerin de ğ erlendirilmesinde önemlidir. Mutlak nötrofil sayısı <1500/mm3 oldu ğ unda antitiroid ilaçlar kesilmelidir. Antitiroid ilaçlar kesildikten sonra ilk 3 ay 4-6 haftada bir, daha sonra 3-6 ayda bir tiroid hormonları (sT4 ve TSH, hipertiroidinin nüksü ku ş kusu olanlarda sT3) takip edilmelidir.

51 Gebelikte Hipertiroidi Tanı; dü ş ük TSH, yüksek sT4 - sT3 düzeylerine göre konulur Amaç hastanın hafif hipertiroid/ötiroid durumda tutulmasıdır. Sık aralıklarla (4 hafta) kontrol yapılmalı, hipotiroidiye (T4’un dü ş mesine) izin verilmemelidir.

52 Sevk Endikasyonları Çocuklukta anormal tiroid fonksiyon testleri Ailevi tiroid hastalıkları Klinik ile uyumsuz tiroid testleri T4 ve T3 uyumsuzlu ğ u Tiroid fonksiyonlarında giderek artan de ğ i ş iklikler

53 Tiroid Nodülleri ve Kanserler Papiller (%70) Foliküler (%14) Medullar veya Anaplastik Karsinom (%5-10) Lenfoma (%3) Metastatik (%3) Kanser şüphesi olan nodüller hangi nodüllerdir? Nodül tedaviye rağmen hızla büyüyorsa, boyun bölgesinde lenf bezlerinde şişme varsa, çok sert ve yapışık ise, seste kalınlaşma varsa, soğuk ve tek nodül ise tiroid kanseri yönünden şüphelenmek gerekir. Nodülü Kadınlarda, Kanseri ise Erkeklerde Fazla!!

54 Şişkinlik olabilir. Bazen nodül içine kanama olursa ağrı oluşabilir. Nodül çok büyürse baskı yaparak nefes darlığı ve yemek yeme de sıkıntı yapabilir. Tiroid Nodülleri ve Kanserler

55 İ nce İğ ne Aspirasyon Biyopsisi ( İİ AB) İİAB

56 Kaynaklar T İ RO İ D HASTALIKLARI TANI VE TEDAV İ KILAVUZU; Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derne ğ i 2014 Klinik Gelişim, Birinci BasamaktaTiroid Hastalıkları; Prof. Dr. Pınar KADIOĞLU Tiroid Hastalıkları Prof. Dr. Ahmet Özdoğan Birinci Basamakta Tiroid Hastalıklarına Klinik Yaklaşım Ankara Medical Journal 2012; 12(3):

57

58 Suzan (Suzi) Hikayesi Diyarbakır‘ ın güneybatısında, Dicle Nehri kenarında, Kırklar Da ğ ı vardır. Bu Kırklar Da ğ ı‘ nın arkasında Kırklar Ziyareti vardır. Çocu ğ u olmayanlar, buraya gelip dilek dilerler. Süryani zengin bir ailenin de hiç çocukları olmuyormu ş. Kadın, Kırklar Ziyareti‘ ne gelip dilek dilemi ş, adak adamı ş. Bir kızı do ğ mu ş. Adını Suzan (Suzi) koymu ş lar. Her yıl do ğ um gününde, annesi onu süsler, giydirir ve Kırklar‘ a götürerek, bir kurban kestirirmi ş. Suzan böylesine bin nazlarla büyüyüp, güzel bir genç kız olmu ş. Müslüman kom ş ularının o ğ lu Adil ile birbirlerine a ş ık olmu ş lar. Yine bir do ğ um yıl dönümünde, annesi Suzi'yi, hizmetçilerle beraber kurbanını kesmek üzere Kırklar Ziyareti‘ ne göndermi ş. Arkalarından habersizce Adil de gelmi ş. Hizmetçilerin kurban kesme tela ş ından yararlanan Suzi, Adil ile beraber da ğ ın arkasına dolanmı ş lar. Kırklar Ziyareti, bu beraberli ğ i ba ğ ı ş lamamı ş ve ziyaret Suzi‘ yi çarpmı ş. Kız On Gözlü Köprü‘ nün orada, Dicle'de bo ğ ularak ölmü ş. Suzi'nin ölümünden sonra, Adil’ de aklını yitirmi ş. Kırklar Da ğ ı’ nın Düzü

59 Gazi kö ş kü serindir Dicle suyun derindir A ğ lama sen garip anam Kadir mevlam karimdir Kırklar Da ğ ı'nın düzü Karanlık bastı bizi Kör olasan zalım Suzan Ziyaret çarptı bizi Köprü altı kapkara Ana gel beni ara Saçlarıma kumlar doldu Tara ğ getir de tara Kaynak: Bedri Ayseli Yöre: Diyarbakır On Gözlü Köprü: Suzi’ nin bo ğ uldu ğ u yer

60


"Birinci Basamakta Tiroid Hastalıklarına Yaklaşım Arş. Gör. Dr. Alper YILMAZ Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı Erzurum 24.03.2015." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları