Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Ekonomik kalkınma, büyüme ile birlikte ortaya çıkan yapısal değişimler sürecidir. Ekonomik kalkınma, büyüme ile birlikte bir toplumda eğitim,sağlık ve.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Ekonomik kalkınma, büyüme ile birlikte ortaya çıkan yapısal değişimler sürecidir. Ekonomik kalkınma, büyüme ile birlikte bir toplumda eğitim,sağlık ve."— Sunum transkripti:

1 Ekonomik kalkınma, büyüme ile birlikte ortaya çıkan yapısal değişimler sürecidir. Ekonomik kalkınma, büyüme ile birlikte bir toplumda eğitim,sağlık ve beslenme olanaklarının yaygınlaştırılması ve iyileştirilmesi, mevcut üretim faktörlerinin miktarının yanı sıra kalitesinin artırılması, toplumun temel ihtiyaçlarla donatılması, bölgesel ve uluslararası gelişmişlik farklılıklarının giderilmesi, toplumsal ve bireysel kararlarda duygusallığın yerine akılcılığın ön planda tutulması ve sosyo-kültürel dokunun geliştirilmesi sürecidir. Her hakkı saklıdır. İ.BARAY - H.A.EGELİ - M.TUNÇ-B.KARŞIYAKALI

2 KALKINMANIN TANIMI  Kalkınma belirli bir durumdan daha iyi bir duruma yönelen dinamik bir harekettir.  Kalkınma, düşük fert başına gelir (per capita income) düzeyinden, yüksek fert başına gelir düzeyine ulaşmaktır.  Kalkınma bir yapı (structure) değişikliği, yani bir yapıdan diğerine geçiştir.  Kalkınma, toplumsal davranışlarda, alışkanlık ve değer yargılarında bir değişmedir.  Kalkınma, reel gelir artışıdır.  Kalkınma, eğitim anlayışının değişmesidir.  Kalkınma yeni bir üretim fonksiyonu olup, emeğin verimini artırmaktır. Her hakkı saklıdır. İ.BARAY - H.A.EGELİ - M.TUNÇ-B.KARŞIYAKALI

3 Ekonomik Yapı Öğeleri Üretim YapısıMal ve Faktör Piyasası Yapısı Talep Yapısı Üretim Fonksiyonu Altyapı Donanımı İşbölümü ve Uzmanlaşma Mülkiyet Yapısı Üretim Deseni Rekabet Yapısı Sektörel ve Bölgesel Bağlantılar Bütünleşme ve Globalleşme Piyasaların Altyapısı Rekabet ve Tekelleşme Eğilimleri Arz ve Talep Esnekliği İç Piyasaların Yeterlilik Düzeyi Firma Ölçekleri Mal, Hizmet ve Faktör Fiyatları İhtiyaçların Yapısı Demografik Özellikler Tüketim Kalıpları Değer Yargıları Gelir Düzeyi

4 Kalkınma tanımlarının çelişik yönleri  Üretilen mal ve hizmet miktarının artışı, yüksek bir refah düzeyinin göstergesi olmayabilir. (Bugün FBDG’i $ (2011) olan ABD’de bile milyonlarca insan evsiz olup, sokaklarda yaşamaktadır yılında Türkiye’de FBDG’in $5.741 olduğu düşünüldüğünde sonuç daha çarpıcı bir hal almaktadır.)  Tüketilen mal ve hizmet miktarının artışı, yüksek bir refah düzeyinin göstergesi olmayabilir. (Günümüz azgelişmiş ülkelerinde (AGÜ) (LDC, Less- Developed Countries) gösteriş-etkisi (Demonstration- Effect) ile tüketim, aşırı tüketim kalıpları, yanlış inanç ve değer yargıları ve israf, kalkınmanın önemli engelleyicileri arasında yer alır).  Üretim faktörlerinin miktarsal artışı veya ekonomik kaynakların çokluğu kalkınma için yeterli değildir. (Günümüzde AGÜ’lerin çoğunun sahip olduğu ekonomik kaynaklar, gelişmiş ülkelerinkinden (GÜ) (DC,Developed-Countries) fazladır. AGÜ’ler,kaynak zengini; ancak organizasyon fakiri olduklarından bu zenginlikten yararlanamamaktadırlar). Her hakkı saklıdır. İ.BARAY - H.A.EGELİ - M.TUNÇ-B.KARŞIYAKALI

5 Kalkınma tanımlarının çelişik yönleri (devam )  Tüm kalkınma tanımlarının ortak özelliği, insana yönelik (for human) olmasıdır. (Her ülke aynı dünyada bulunduğundan kalkınma, insan içindir. Ne var ki, günümüzde kalkınma süreçlerinde GÜ’ler, AGÜ’ler üzerindeki politik ve ekonomik baskılarını artırmaktadırlar. 18. ve 19.yüzyıldaki doğal kaynaklara dayalı klasik sömürgecilik anlayışı, bugün yerini çağdaş sömürü anlayışına terk etmiş bulunmaktadır).  Büyüme ile birlikte ortaya çıkan her yapısal değişim kalkınma değildir. (Kalkınmadan söz edebilmek için yapısal değişim sürecinin toplum yararına ortaya çıkması gereği vardır. Örneğin büyüme hızı pozitif olduğu halde toplumda fırsat eşitsizlikleri yaygınlaşıyor, gelir dağılımı bozuluyor, demokratik hak ve özgürlükler kısıtlanıyor ise, bu ekonomi büyümekte; ancak kalkınamamaktadır). Her hakkı saklıdır. İ.BARAY - H.A.EGELİ - M.TUNÇ-B.KARŞIYAKALI

6 BİR BİLİM OLARAK KALKINMANIN ÖZELLİKLERİ  KalkInma çok-yönlü (multi-diciplinary, inter-diciplinary) bir bilim dalıdır.  KalkInma, hetorojen (hetorogenous) bir bilim dalıdır.  Kalkınma, insan ve toplum yararına bir bilim dalıdır.  Kalkınma, yalnızca sayısal (niceliksel,quantitative) olmayıp, aynı zamanda niteliksel (qualitative) boyutlu bir bilim dalıdır.  Kalkınma, -her bilim dalında olduğu gibi- kendine özgü bir terminolojiye sahiptir. ‘ Kalkınma, henüz kuramsal (teorik) bütüncüllüğe sahip olmayan bir bilim dalıdır. Her hakkı saklıdır. İ.BARAY - H.A.EGELİ - M.TUNÇ-B.KARŞIYAKALI

7 KALKINMANIN AMAÇLARI 4 Ekonomik bağımsızlığı sağlamak. 4 Fert başına d ü şen geliri arttırmak. 4 Yaşamsal ihtiya ç ları karşılamak. 4 Ekonomide s ü rekli ve dengeli bir reel gelir artışını sağlamak. 4 Daha fazla boş zaman yaratarak insan yaşa- mını uzatan ve kolaylaştıran bir yaşam anla- yışını sağlamak. 4 Toplumsal k ü lt ü r değerlerin geliştirilmesini sağlamak. 4 Ç ağdaş teknolojik gelişmelerin toplum tara- fından kullanımını sağlamak. Her hakkı saklıdır. İ.BARAY - H.A.EGELİ - M.TUNÇ-B.KARŞIYAKALI

8 GELİŞMİŞLİK - AZGELİŞMİŞLİK TRAJEDİSİ AVUSTRALYA SENEGAL SORU 1: Halen Senegal % 6.1 ve Avustralya %1.2 oranında büyürken Avustralya hiç büyümezse, Senegal $ FBDG düzeyine kaç yıl sonra ulaşır ? FBDGBÜYÜME HIZI (%) $ 700 $ Y A = Y S (1+ r S ) t t = log( ) log(18000/700) log(1+r S ) log(Y A /Y S ) t = (2053 yılında !!) Her hakkı saklıdır. İ.BARAY - H.A.EGELİ - M.TUNÇ t = 55 yıl

9 GELİŞMİŞLİK - AZGELİŞMİŞLİK TRAJEDİSİ GELİŞMİŞLİK - AZGELİŞMİŞLİK TRAJEDİSİ AVUSTRALYA SENEGAL SORU 2: Halen Senegal % 6.1 ve Avustralya %1.2 oranında büyürken, bu büyüme sürerse, Senegal $ FBDG düzeyine kaç yıl sonra ulaşır ? FBDG FBDG BÜYÜME HIZI (%) $ 700 $ Y A (1+r A ) t = Y S (1+ r S ) t t = log( ) - log( ) log(18000/700) log(1+r S ) - log(1+r A ) log(Y A /Y S ) t = Her hakkı saklıdır. İ.BARAY - H.A.EGELİ - M.TUNÇ = 69 yıl.

10 GELİŞMİŞLİK - AZGELİŞMİŞLİK TRAJEDİSİ SORU 3: Halen Senegal % 6.1 ve Avustralya %1.2 oranında büyürken, bu büyüme sürerse, 10 ve 30 yıl sonra iki ülke arasındaki gelişmişlik farkı ne kadar olur ? Her hakkı saklıdır. İ.BARAY - H.A.EGELİ - M.TUNÇ FARK AVUSTRALYA SENEGAL $ $ $ $ 700 $ 1265 $ 4136 $ $ $ 25745

11 Fakirlik, insanlık tarihi kadar eskidir. Ancak kalkınmanın doğuşuyla birlikte yeni olan, insanların fakirliği bir “alın yazısı”olarak kabul etmek istememeleridir. Günümüzde fakirlik, evrensel bir sorun olarak dikkati çekmektedir. Dünyanın bir çok ülkesinde insanlar açlıktan ölmekte ve acılar içerisinde yaşam sürdürmekte iken, bazı ülkelerde “tüketim çılgınlığı” yaşanmaktadır. Bu nedenlerle, kalkınma biliminin açıkça vurguladığı gibi yaşlı dünyamızda açlık ve tokluk yan yana bulunmakta; açlık çekenler giderek bu adaletsizliğe artan bir tepki gösterirken, diğerleri de belki açlık çekmemekte ama açların ne yapacağından endişe duyarak uyuyamamaktadırlar! Her hakkı saklıdır. İ.BARAY - H.EGELİ - M.TUNÇ KALKINMANIN GEREKLİLİĞİ

12 KALKINMANIN ÖLÇÜLMESİ Net KalkInma Hızı = Büyüme hızı - Nüfus artış hızı (NKH) (  Y/Y) ( r p )  Y/Y > r p û NKH > 0  Y/Y = r p û NKH = 0  Y/Y < r p û NKH < 0 Bir ülkede NKH = 0 olduğu durumda  Y/Y = r p = %2 ve sermaye/hasıla katsayısı (v) = 4 ise ;milli gelirden yatırımlara ayrılan pay (I/Y) = v. (  Y/Y) I/Y = 4. (0.02) = % 8 olur. NKH=0 ;  Y/Y = r p = %3 ve v = 4 ise ; I/Y = 4. (0.03) = % 12 Görüldüğü gibi, bir ekonomide nüfus arttıkça net kalkınma hızının =0 olduğu durumda bile, milli gelirden yatırımlara ayrılacak payın artması gerekmektedir. gelirden yatırımlara ayrılacak payın artması gerekmektedir. Her hakkı saklıdır. İ.BARAY - H.A.EGELİ - M.TUNÇ-B.KARŞIYAKALI

13 SATIN ALMA GÜCÜ PARİTESİ (SGP) (Purchasing Power Parity-PPP) Her hakkı saklıdır. İ.BARAY - H.A.EGELİ - M.TUNÇ-B.KARŞIYAKALI SGP, ülkeler arasındaki fiyat düzeyi farklılıklarını ortadan kaldırarak, farklı para birimlerinin satın alma gücünü eşitleyen bir değişim oranıdır. SGP, belirli bir mal ve hizmet sepetinin satın alınabilmesi için gereken ulusal para tutarlarının oranı şeklinde hesaplanmaktadır. Bu oran kullanılarak farklı para birimlerine dönüştürülen harcamalar, satın alınan mal ve hizmet hacmindeki farklılıkları yansıtarak, ülkeler arasında gerçek anlamda karşılaştırılabilir veriler sağlamaktadır.

14 SATIN ALMA GÜCÜ PARİTESİ (SGP) (Purchasing Power Parity-PPP) Her hakkı saklıdır. İ.BARAY - H.A.EGELİ - M.TUNÇ-B.KARŞIYAKALI →Döviz kuru paranın satın alabileceği döviz (ABD Doları, Euro vb.) miktarını gösterir. SGP ise paranın satın alabileceği mal ve hizmetin miktarını gösterir. →Döviz kuru kullanılarak yapılan karşılaştırmalar ülkeler arası fiyat düzeyi farklılıklarını ve kur politikası farklılıklarını da kapsadığı için uluslararası gelişmişlik karşılaştırmalarında güvenilir sonuçlar vermezken, SGP kullanılarak yapılan karşılaştırmalarda fiyat düzeyi farklılıklarından arındırılmış güvenilir sonuçlar elde edilir. →SGP hesaplamalarında, döviz kurlarının belirlenmesinde doğrudan rol oynayan faiz ve sermaye hareketleri gibi çeşitli ekonomik değişkenler dikkate alınmaz. Bu nedenle bu iki kavram birbirini tamamlamakla birlikte birbirinin yerine kullanılamaz.

15 Her hakkı saklıdır. İ.BARAY - H.A.EGELİ - M.TUNÇ-B.KARŞIYAKALI

16 İNSANİ GELİŞMENİN ÖLÇÜLMESİ Birleşmiş Milletler’de oluşturulan ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) adını taşıyan birim tarafından 1990 yılından başlayarak İnsani Gelişme Raporu (Human Development Report) yıllık olarak yayınlanmaktadır. Bu raporda ülkeler arası sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeylerini karşılaştırmak için İnsani Gelişme Endeksi (Human Development Index - HDI) adı verilen bir endeks geliştirilmiştir. Endeks değeri şu şekilde hesaplanmaktadır: Ortalama Yaşam Ümidi→Yaşam Beklentisi Endeksi(P) Eğitim Süresi Ortalaması→Eğitim Endeksi (E) Okullaşma Oranı→ GSYİH (SGP-$)→ GSYİH Endeksi (Y) İnsani Gelişme Endeksi Her hakkı saklıdır. İ.BARAY - H.A.EGELİ - M.TUNÇ

17 HDI = f (P,E,Y) Bu endeks değerine göre ülkeler dört farklı grupta yer almaktadır. Çok yüksek insani gelişmişlik düzeyindeki ülkeler (Norveç, Avusturalya, Hollanda, Birleşik Arap Emirlikleri, Yunanistan) (İlk 47 ülke) Yüksek insani gelişmişlik düzeyindeki ülkeler (Uruguay, Peru, Brezilya, İran, Türkiye) (48. ve 94. ) Orta insani gelişmişlik düzeyindeki ülkeler (Ürdün, Cezayir, Türkmenistan, Filistin) (95. ve 141.) Düşük insani gelişmişlik düzeyindeki ülkeler (Kenya, Myanmar, Senegal, Orta Afrika, Ethopya) (142. ve 187.) 2011 İnsani Kalkınma Raporu’nda yer alan ülkeler insani kalkınma indeksi değerlerine göre değerlendirildiğinde ilk 5 sırada şu ülkeler yer almaktadır: Norveç (0,943), Avusturalya (0,929), Hollanda (0,910), ABD (0,910) ve Yeni Zelanda(0.908). Türkiye (0.699) ile 187 ülke arasında 92. sırada yer almıştır. Türkiye yüksek insani gelişmişlik düzeyindedir. Her hakkı saklıdır. İ.BARAY - H.A.EGELİ - M.TUNÇ

18 YOKSULLUK Mutlak Yoksulluk; İçinde yaşadıkları toplumda, kabul edilebilir asgari bir yaşam standardının altında olanlar mutluk yoksulluk kategorisindedir. Asgari yaşam standardı=geçinebilecek bir gelir (fiziksel varlığını sürdürebilecek gelir-kalori miktarı, barınma ve giyim) Dünyanın en fakir ülkesi olan Hindistan’ın verileri ele alınarak hesaplanan yoksulluk geliri günde 1 $’ın altında elde edilen gelir düzeyidir. Geliri ile günlük kalori miktarının en fazla %80’ini karşılayabilenler FAO ve WHO tarafından ultra yoksul olarak tanımlanmaktadır. Dört kişilik bir ailenin açlık sınırı 959 TL., yoksulluk sınırı ise TL. dir Dört kişilik bir ailenin açlık sınırı 959 TL., yoksulluk sınırı ise TL. dir (TÜRK-İŞ). ASGARİ ÜCRET: 886, 50 KURUŞ (2012 İLK ALTI AYINDA) Her hakkı saklıdır. İ.BARAY - H.A.EGELİ - M.TUNÇ-B.KARŞIYAKALI

19 YOKSULLUK Mutlak yoksulluğun artma nedenleri: 1.Kimi ülkelerdeki yavaş ve/veya istikrarsız büyüme ve karşılaşılan krizler 2.Kimi ülkeler tarafından izlenmeye çalışılan iktisadi modeller 3.Kamu politikalarındaki başarısızlık Göreli Yoksulluk; Bireyin, ailenin ya da toplumsal grupların içinde bulundukları toplumda yeterli beslenebilmesi, en azından alışılmış ve ortak kabul edilmiş sosyal ve kültürel faaliyetleri yerine getirebilmesi ve içinde bulunduğu toplumun ortalama yaşam standardını sürdürebilmek için gerekli kaynaktan yoksun olmasıdır. Göreli yoksulluk tanımı, temel fiziksel ihtiyaçların yanı sıra toplumsal ihtiyaçlar da dikkate almaktadır. Ayrıca, mutlak yoksulluk tanımından faklı olarak içinde bulunulan toplumun ortalama yaşam standardı dikkate alınır. Göreli yoksulluğun ölçülmesi genellikle bir ülkenin ortalama geliri referans alınarak hesaplanmaktadır. Göreli yoksul olanlar, ortalama gelirin belli bir oran altında gelir İle yaşayan nüfusu kapsamaktadır. (Türkiye’de Bu oran DPT tarafından ortalama gelirin %50’sinin altı olarak belirlenmiştir.)

20 GELİR DAĞILIMI Geleneksel iktisat teorisinin gelir dağılımındaki eşitsizlik ile büyüme arasındaki ilişkiye bakışı, eşitsizliğin büyüme için gerekli bir teşvik aracı olduğu ve büyüme açısından olumlu sonuçlar yaratacağı şeklindedir. Gelir Dağılımındaki Eşitsizliğin Ölçülmesi: 1.Yoksulluk Oranı ve Kafa Sayım Oranı: KSO= Geliri Yoksulluk Sınırının Altında Kalan Kişi Sayısı/ Toplam Nüfus Bu oran uygulamada en çok kullanılan veri olmakla birlikte yoksulluğun niteliği ve derinliği ile ilgili bilgi veremez. 2. Yoksulluk Açığı (Poverty Gap Index-PGI) Bu endeks yoksul insanların sayısını ve ne kadar yoksul olduklarını dikkate almaktadır. Buna ek olarak yoksulluğun derinliğini de ölçmeye çalışan Foster-Greer-Thorbecke Endeksi (FGT) ve Sen Endeksi (Amartya Sen) de uluslararası literatürde kullanılmaktadır. 3. Lorenz Eğrisi ve Gini Katsayısı Lorenz eğrisi gelirin bireysel dağılımındaki eşitsizliği göstermede kullanılan bir eğridir. Lorenz eğrisinin eşitsizliği ölçmede kullandığı değerin adı Gini katsayısıdır. 0 ile 1 arasında değerler alan Gini katsayısı, 0 olduğunda mutlak eşitlik 1 olarak hesaplandığında mutlak eşitsizliğe işaret eder. Gini Katsayısı= A/(A+B)

21

22 KUZNETS’İN TERS-U EĞRİSİ Eşitsizlik Kişi başına gelir Kuznets (1955) çalışmasında kakınmanın ilk dönemlerinde ülkenin hem ekonomik büyümesinin hem de gelir eşitsizliğinin artacağını, kalkınma sağlandıktan sonra bu ilişkinin ters yönde gelişeceğini ifade etmiştir. GİNİ KATSAYISI 19940, , , , , , , , , ,402 İsveç0,25ABD0,410


"Ekonomik kalkınma, büyüme ile birlikte ortaya çıkan yapısal değişimler sürecidir. Ekonomik kalkınma, büyüme ile birlikte bir toplumda eğitim,sağlık ve." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları