Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

FELSEFEDEN HUKUK FELSEFESİNE GEÇİŞ 1.  Genel felsefe nasıl tümellere yönelmişse, hukuk felsefesi de hukuku bir tümel olarak merkezine yerleştirmiştir.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "FELSEFEDEN HUKUK FELSEFESİNE GEÇİŞ 1.  Genel felsefe nasıl tümellere yönelmişse, hukuk felsefesi de hukuku bir tümel olarak merkezine yerleştirmiştir."— Sunum transkripti:

1 FELSEFEDEN HUKUK FELSEFESİNE GEÇİŞ 1

2  Genel felsefe nasıl tümellere yönelmişse, hukuk felsefesi de hukuku bir tümel olarak merkezine yerleştirmiştir.  Hukuk felsefesi  Hukukun ne olduğunu araştırır. Diğer hukuk araştırmalarından farklı olarak belli bir yer ve zamandaki hukuku değil, hukuk fikrini araştırır.  Burada söz konusu olan “genel olarak hukuktur.”  “Olan-Olması gereken” ayrımında hukuk felsefesi ne dogmatik hukuk biliminin ne de hukuk sosyolojisinin sormadığı soruların cevabını aramaktadır. 2

3  HUKUK FELSEFESİ : Hukukun ve hukuk sistemlerinin doğasını analiz eder, hukukun temelini oluşturur, hukuksal kararları belirleyen etik ilkeleri açığa çıkarır, insan ilişkilerinin dayandığı temelleri karşılıklı haklar ve yükümlülükler açısından ele alır.  Hukuk felsefesi hukuku, tarihi ve kültürel bir olay olarak ele alır ve değer araştırması yapar. Bunu yaparken de;  - Hukuk kavramının tanımı (Ontoloji)  - Hukuksal düşünme yöntemleri (Epistemoloji)  - Hukukun değerlendirilmesi (Aksiyoloji) 3

4 HUKUK FELSEFESİNİN ÖNEMİ İki açıdan ele alabiliriz; Hukuk Felsefesinin Hukuk Felsefesinin Teorik Önemi Pratik Önemi 4

5 1- Hukuk Felsefesinin Teorik Önemi:  Hukuk felsefesi teorik önemini genel felsefeden alır. Felsefenin hukukla ilgilenen özel bir dalı olarak hukuk felsefesi, felsefedeki dünya görüşüne uygun bir hukuk ve adalet anlayışını aramaktadır.  Hukuk felsefesinin teorik öneminin anlaşılmasında, genel hukuk teorisi ile hukuk felsefesi arasındaki ayrımın da belirlenmesi gerekir. 5

6  Genel hukuk teorisi hukuk felsefesine oranla daha dardır, onun yöneldiği şey genel olarak geçerli ve yürürlükteki hukukun pozitif teorisi olmasıdır.  Genel hukuk teorisinden farklı olarak hukuk felsefesi hukukun kültür görünümü üzerinde de durur.  Hukukun düşünsel ve zaman içindeki boyutunun incelenmesi gerekir. Hukuk felsefesi tarihi, bu kitabın da içeriğini oluşturur.  Geleceğin hukukunun araştırılması: “De lege ferenda hukuk” 6

7 2- Hukuk Felsefesinin Pratik Önemi :  Felsefecilere yöneltilen felsefenin ayakları üstüne basmadığı iddiası, hukuk felsefecileri için de söylenir. Ancak; - Hukuktaki değişimlerin giderek artması, - Yeni sistem arayışları ve hukuk sistemlerinin entegrasyonu, - Ortaklaşa hukuk kültürü, - İnsan hakları öğretileri, başlıkları için yeni felsefi değerlendirmelere ihtiyaç var. 7

8  Günümüz; büyük okullar ve ideolojiler çağı olmaktan çıkmıştır. Uzmanlaşma, bütünleşme daha baskın görünmekte.  Son 25 yılın hukuk teorisi çalışmaları; - Hukuk-mantık ilişkisi - Norm teorisi ve hukuk metodolojisi - İnsan Hakları - Hukukun entegrasyonu 8

9 HUKUK FELSEFESİNİN YAKIN ÇALIŞMA ALANLARIYLA İLİŞKİSİ 1- HUKUK FELSEFESİ-GENEL HUKUK TEORİSİ Konusu: Genel olarak Konusu: Yürürlükteki hukuk kavramı geçerli ve pozitif hukuk Amaç; hukukun “öz” ünün araştırılması Amaç Adalet 9

10 Hukukun nihai Teorik amaç Pratik amaç amacı olarak adaleti gerçekleştirmek Yöntem Boşluk doldurma Yorumlama * Teorik amaç; hukuku sistemleştirip kavramsallaştırmak * Pratik amaç; uygulamada hukuk normunu daha kullanışlı hale sokmak 10

11  Genel hukuk teorisi ihtiyaçları karşılıyor o yüzden hukuk felsefesine gerek kalmadı diyen etkin bir pozitivist düşünce var.  Ancak ne genişlikte belirlenmiş olursa olsun hukukun adaletle ilişkisinin bu tespit olunan noktayı aşabileceğini kabul etmek gerekir.  Adalet değeri varsa hukuk felsefesi de var olmaya devam eder. 11

12 2- HUKUK FELSEFESİ-HUKUK SOSYOLOJİSİ İLİŞKİSİ  Hukuk sosyolojisi; hukuk tarihi araştırmalarının sağladıklarından da yararlanarak, hukuk yaşamında yürürlükte bulunan normların oluşum nedenlerini ve uygulamalarından doğan sonuçları inceler.  Hukuk sosyolojisi hukukla toplum arasındaki karşılıklı etkileşimi konu edinmiştir.  Bir başka tanım olarak şu tanımı verebiliriz; hukuku sosyal gerçekçi araştırmaları içinde değerlendiren, toplum gerçeğinin bir parçası olarak ele alan, diğer sosyal olaylarla olan ilişkileri ve bağlantıları içinde inceleyen bir bilim dalıdır. 12

13 Hukuk sosyolojisi;  - Deneysel verilerden hareket eden  - Fiili alanın araştırılmasına yönelen  - Sosyal süreçler içindeki neden-sonuç bağlantısını bulmaya çalışan ampirik bir çalışma alanıdır.  Konusu; toplumun kurallar sistemi, örf ve adetler ile diğer hukuk kaynaklarının ilişkisi, sosyal değişim ve hukukun değişiminin sosyal alana etkisi ile sosyal psikolojiyi de kapsayan; yargıç tutumu, hapishane ortamı, rehabilitasyon, adalet psikolojisi, uyma yeteneği, tutum oluşturmaya ilişkin konular gibi geniş bir alan hukuk sosyolojisi kapsamında ele alınır. 13

14 Hukuk sosyolojisi;  - Hukuk etnolojisi  - Hukuk antropolojisi gibi alanlara  - Adalet psikolojisi doğru  - Tıbbi etik gelişiyor.  - Rehabilitasyon çalışmaları  Hukuk sosyolojisinin metodolojik sorunları var. Aslında interdisipliner pek çok alanda bununla karşılaşıyoruz. Hukuktan gelen normatiflik ile sosyolojinin analitik yöntemi arasındaki çatışma bu soruna yol açmaktadır. 14

15  Hukuk felsefesi ve sosyolojisi alanları hukukun bir düzen olarak farklı yönlerden irdelenmesini gerektirir.  Hukuk sosyolojisi olan alanını önceler.  Hukuk felsefesi ise olması gereken alanını önceler. Adalet ve vicdan kavramlarını bir değer olarak kavrar. 15

16 3- HUKUK FELSEFESİ-HUKUK TARİHİ İLİŞKİSİ  Tüm toplumsal yapılar zaman boyutu içinde kavranmalıdır.  Bu nedenle her alan gibi hukuk felsefesinin de tarihsel bir zemini vardır, bu kitap içinde de tarihsel zemin değerlendirilmiştir.  Hukuk Tarihi: Belirli bir zamanda ortaya çıkmış olan hukuku o zamanki anlayış içinde kavramayı gerektirir. 16

17  Geçmişteki hukukun yürürlüğü ve yürürlük olanaklarını araştırır.  Hukuk tarihi, hukuksal düşünce tarihi ile çoğu zaman örtüştüğü için hukuk felsefesine yaklaşmaktadır. 17

18 ARİSTOTELES (M.Ö ) 18 ESERLERİ: - Kategoriler - Önerme Üzerine - Tasım Üzerine - Tanımlama, Tanım, Sınıflama ve Bilginin İlkeleri Üzerine - Sofistlerin Yanlış Çıkarımları Üzerine - Metafizik - Fizik - Ruh Üzerine - Nikomakho Ahlakı - Politika - Hitabet

19 ARİSTOTELESİN GENEL FELSEFESİ:  Doğru ve bilimsel bilgi Aristoteles’in temel sorunudur. Platon’un öğrencisidir.  İdeler alemi yaratmaktansa, gözleme dayalı eğitimin (hekim ve danışman oluşu) de etkisi ile daha sağlam ve dünyevi bir temel oluşturmaya çalışmıştır.  Aristoteles duyularla sağlanan bilginin içkin biçimler anlayışından hareket ederek, maddi dünyanın niteliksel çeşitliliğini anlamaya çalışır. 19

20  Aristoteles’in başlangıç sorusu; “Bu dünyadaki şeyler nedir, bir şeyin var olması ne demektir?”  Soru ontolojiktir.  Şeylerin özü bu soruya verdiği cevaba ekleniyor. Örnek üstünden tartışırsak; “Ev yapmak için yığın halinde duran malzeme ile yapılı bir ev arasında nasıl bir fark var?”  Biçim-öz ilişkisini önceliyor ve bilgi teorisinin temeline oturtuyor. 20

21  Bir başka örnek Sokrates’le ilgili; «Bedenini oluşturan hücrelerin her gün, üstelik bedeni de birkaç yılda bütünüyle değişiyor. Oysa tüm yaşam boyu Sokrates hep aynı kişidir.»  Aristoteles tüm bu örnekleri, bir şeyin biçiminden dolayı o şey olduğunu ispat için kullanmıştır. O halde biçim nedir?  Aristoteles Platon’dan farklı olarak şeylerin hareket ettiricisi olarak Tanrıya ilişkin bilgiyi felsefi alanın dışında bırakmıştır.  Aristoteles felsefeyi doğanın temel nedenlerinin ve biçimlerinin incelenmesi olarak belirtmiştir ve asıl bilgiyi burada görür. 21

22  Aristoteles’in, doğru düşüncenin yapısını araştırırken ulaşmak istediği, nitelikli bilimsel bilgidir.  Kendi çalışma alanını “Organon” yani işe yarar alet olarak isimlendirmektedir.  Organon’un yayılmasından sonra bağımsız bir felsefi disiplin olarak MANTIK doğmuştur. Hatta mantık klasik anlamda “Aristo Mantığı” olarak isimlendirilir. Lineer mantıktır.  Mantık, Aristoteles için tüm bilimlerin girişidir. Mantık doğru düşünme yasalarına dayanır. 22

23 Doğru düşünme yasaları; 1- Özdeşlik (İdentite) yasası  p=p 2- Çelişmezlik ( Diversitas) yasası  A, A olmayan değildir. 3- Üçüncü halin olanaksızlığı ( Tertium Non Datur ) yasalarıdır.  Her x, ya A veya A olmayan olmak zorundadır, üçüncü bir hal düşünülemez.  Ayrıca tanım şeması ve kategoriler de mantığın temel konularıdır. 23

24 Kategoriler; Öz (töz,cevher) Zaman Nitelik Durum Nicelik İyelik (malik olma) Bağlantı (nispet) Edim Yer Edilim 24

25  Aristoteles, kategoriler aracılığıyla fenomenleri belirginleştirir, birbirleriyle ilişkiye sokar.  Ayrıca varlıklar dört temel nedenle nitelenebilir. Bunlar;  Maddi neden  Form nedeni  Hareket nedeni  Amaç nedeni  Kategoriler ve nedenler aracılığıyla fenomenler anlaşılır hale gelir. 25

26  Aristoteles’te «öz» transandantal değildir. İmmanenttir, yani yerleşiktir.  Aristoteles doğada değişmenin devamlı ve amaca yönelik olduğunu savunur. 26

27 ARİSTOTELES’İN HUKUK VE DEVLET ANLAYIŞI  Bu konuya ilişkin en önemli kitabı Politeia’dır. Kitap, devletin öneminin ortaya konulmasıyla başlar.  Aile, köy devletten öncedir ancak DEVLET insan yaşamının evriminin amacıdır. Devletin amacı, iyi yurttaşlar yetiştirmektir.  Devletle kastedilen sitedir. 27

28 Site dört unsurdan oluşur. Nüfus Toprak Mülkiyet Aile  Nüfus köle ve vatandaşları kapsar. Vatandaşlar arasında gelir açısından aşırı farklar olması site için iyi değildir.  Site gücü istikrarlı «orta sınıftan» kaynaklanır. Sitenin yasalarına uymak vatandaşın borcudur. Aile toplumun temelidir. 28

29  Mülkiyet konusunda Platon’dan farklılaşır. Özel ve ortak mülkiyeti tarif eder.  Özel mülkiyetin sitenin yasalarınca korunmasını önemser. Özel mülkiyetin üretimi arttıracağını ve kişilere, diğer kişilere yardım imkanı sunarak da faydalı olabileceğini belirtir.  Köle mülkiyetin konusudur. Köleliği doğal karşılamıştır; çünkü işleri köle yaparsa, vatandaşın felsefe yapmaya vakti kalacaktır. 29

30  Nüfus, toprak, mülkiyet ve aile kavramları ile şekillendirdiği site, yani devletin başarısı « altın oranla » gerçekleşecektir.  Altın oran aslında estetik bir kavramdır ve dengeyi anlatır. Toplumsal denge ise orta sınıfın güçlü olması ile sağlanır.  Aristo’nun genel düşüncesi ve analitik tutumu pozitivist bir hukuk anlayışına sahip olmasına işaret edebilirdi. Oysa « Retorik » kitabında ikili hukuk anlayışını savunmuştur. Yani doğal hukuka yatkındır. 30

31  Doğal hukuk evrensel bir karakter taşır ve tüm insanları kapsar. Doğal hukuk ve pozitif hukuk çatışırsa doğal hukukun içinde çözümü öneriyor.  Devletleri yönetim biçimleri olarak ikiye ayırmıştır. 1- İyi Yönetimler 2- Kötü Yönetimler Monarşi (tek kişi) Tiranlık Aristokrasi (asiller sınıfı) Oligarşi Demokrasi (halk) Demagoji Kötü yönetimler iyi yönetimin dönüşümüdür. 31

32  Adalet anlayışı, erdem ahlakına dayalıdır. Erdem, iyi davranma eğilimidir. Erdemleri; adalet, dostluk ve haz olarak sıralar.  Aristoteles adalete içerik kazandırmış ve eşitlikle ilişkisini korumuştur. Bugün de kullanılan adalet türlerini ayrıştırmıştır. 1- Denkleştirici Adalet ( Justitia Commutiva) : ½ - Eşit denlik - Kurucu - Matematiksel ½ 32

33 2- Dağıtıcı Adalet (Justitia Distributiva) : - İhtiyaca göre - Orantılı - Geometrik 3- Hakkaniyet : - Olayın özelliklerine göre 33


"FELSEFEDEN HUKUK FELSEFESİNE GEÇİŞ 1.  Genel felsefe nasıl tümellere yönelmişse, hukuk felsefesi de hukuku bir tümel olarak merkezine yerleştirmiştir." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları