Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 1 DENGELEME ve TEKNİK KAYIP UYGULAMALARI 04/08/2006 İsmail ÖZÇELİK Dengeleme ve.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 1 DENGELEME ve TEKNİK KAYIP UYGULAMALARI 04/08/2006 İsmail ÖZÇELİK Dengeleme ve."— Sunum transkripti:

1 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 1 DENGELEME ve TEKNİK KAYIP UYGULAMALARI 04/08/2006 İsmail ÖZÇELİK Dengeleme ve Uzlaştırma Sistemi İşletme Müdürü PİYASA MALİ UZLAŞTIRMA MERKEZİ DENGELEME ve UZLAŞTIRMA YÖNETMELİĞİ

2 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 2 GÜNDEM 1Dengeleme 2Kayıp Uygulamaları 3Sayaç Okumaları

3 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 3 GÜNDEM 1Dengeleme Dengeleme Mekanizması Yük alma (YAL) / Yük atma (YAT) Fiyat Teklifleri Teknik Parametreler Talep tahmini Sistem Marjinal Fiyatı (SMF) Sistem Dengesizlik Fiyatı (SDF) Gerçek zamanlı dengeleme

4 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 4 GÜNDEM 1Dengeleme Dengeleme Mekanizması Yük alma (YAL) / Yük atma (YAT) Fiyat Teklifleri Teknik Parametreler Talep tahmini Sistem Marjinal Fiyatı (SMF) Sistem Dengesizlik Fiyatı (SDF) Gerçek zamanlı Dengeleme

5 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 5 Dengeleme Mekanizmasına Genel Bakış Üretim Şirketleri Otoprodüktörler Otoprodüktör Grupları Gün Öncesi Üretim Planlama Gerçek Zamanlı Dengeleme Gerçek Zamanlı Arz Değişimleri Gerçek Zamanlı Talep Değişimleri Sistem Frekansı Değişimleri Sistem Kısıtları & Yan Hizmet İhtiyaçları Sistem Kısıtları & Yan Hizmet İhtiyaçları Aylık Yük Alma, Yük Atma Teklifleri Günlük Kesinleşmiş Günlük Üretim Programı Teknik Parametreler Bir Gün Sonrası için Yük Alma / Atma Talimatları Gerçek Zamanlı Yük Alma / Atma Talimatları Bir Gün Sonrası İçin Dengeleme Birimleri Üretim Tahmini

6 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 6 Dengeleme (a) Yük alma tekliflerinin değerlendirilerek kabul edilmesi suretiyle, dengeleme birimlerinin üretimlerinin artırılması, (b) Yük atma tekliflerinin değerlendirilerek kabul edilmesi suretiyle, dengeleme birimlerinin üretimlerinin azaltılması, (c) İlgili mevzuat hükümleri ve zorunlu ve/veya ticari yan hizmetler anlaşmaları çerçevesinde frekans kontrol ve talep kontrol hizmetinin temin edilmesi, Dengeleme, elektrik enerjisi arz ve talebini gerçek zamanlı olarak dengede tutmak amacıyla, sistem işletmecisi tarafından yürütülen; faaliyetlerini ve bu faaliyetler için gerekli teknik ve idari işlemleri içerir. Dengeleme Piyasası Yan Hizmetler

7 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 7 Dengeleme Birimi Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği’ne göre;  Bağımsız olarak yük alabilen, yük atabilen ve  Bağımsız olarak ölçülebilen üretim tesislerinden ya da ünitelerden aşağıdakilerden her biri dengeleme birimidir: a) Toplam 100 MW ve üzerinde kurulu güce sahip bir üretim tesisi, b) 50 MW ve üzerinde kurulu güce sahip ünite, c) Bu maddenin (a) ve (b) bentlerinde tanımlanan limitlerin altında kurulu güce sahip olmakla birlikte, ilgili piyasa katılımcısı tarafından talep edilen ve talepleri MYTM tarafından uygun bulunan üretim tesisleri ve/veya üniteler.

8 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 8 Dengeleme Birimi - Muafiyetler Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği’ne göre aşağıda belirtilen üretim tesisleri dengeleme birimi olmaktan muaftır: a)Kanal veya nehir tipi hidroelektrik üretim tesisleri, b)Rüzgar enerjisine dayalı üretim tesisleri, c)Güneş enerjisine dayalı üretim tesisleri, d)Dalga enerjisine dayalı üretim tesisleri, e)Gel-git enerjisine dayalı üretim tesisleri, f)Kojenerasyon tesisleri, g)Akışkan yataklı teknolojiye dayalı üretim tesisleri.

9 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 9 DENGELEMEYE KATILAN SANTRALLAR KURUM SANTRALDENGELEMEKURULU SAYISIBİRİMİGÜÇ (MW) EÜAŞ ,0 TETAŞ ,6 ÖZEL ,1 TOPLAM ,7 DENGELEMEYE KATILABİLİR MUAF SANTRALLAR ÖZEL

10 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 10 Dengeleme Mekanizması Bilgi Gereksinimleri Dengeleme Sistemi Katılımcıları dengeleme amaçlı olarak aşağıdaki bilgileri MYTM’ye bildirirler: Aylık Olarak  Yük alma, yük atma teklif fiyatları Günlük Olarak  Günlük Üretim Programı  Teknik Parametreler

11 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 11 GÜNDEM 1Dengeleme Dengeleme Mekanizması Yük alma (YAL) / Yük atma (YAT) Fiyat Teklifleri Teknik Parametreler Talep tahmini Sistem Marjinal Fiyatı (SMF) Sistem Dengesizlik Fiyatı (SDF) Gerçek zamanlı Dengeleme

12 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 12 GÜNDÜZ :00-07:0007:00-08:0008:00-09:0009:00-10:0010:00-11:0011:00-12:0012:00-13:0013:00-14:0014:00-15:0015:00-16:0016:00-17:00 17:00-18:0018:00-19:0019:00-20:0020:00-21:00 21:00-22:00 22:00-23:0023:00-00:0000:00-01:0001:00-02:0002:00-03:0003:00-04:0004:00-05:0005:00-06:00 PUANT GECE … … … … YAL1 YAL 2 YAT1 YAT2 GÜN YAL1 YAL 2 YAL1 YAL 2 YAT1 YAT2 YAT1 YAT2 Yük Alma (YAL) / Yük Atma (YAT) Fiyatları

13 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 13 Yük Alma, Yük Atma Teklif Fiyatları (YTL/MWh)  Yük Alma Teklif Fiyatı 1 (YAL1): MKÜD seviyesine kadar yapabileceği üretim artışı için talep ettiği fiyat.  Yük Alma Teklif Fiyatı 2 (YAL2): MKÜD seviyesinin üzerinde yapabileceği üretim artışı için talep ettiği fiyat.  Yük Atma Teklif Fiyatı 1 (YAT1): MKÜD seviyesinin altında yapabileceği üretim azalması için ödemeyi teklif ettiği fiyat.  Yük Atma Teklif Fiyatı 2 (YAT2): MKÜD seviyesinin üzerinde yapabileceği üretim azalması için ödemeyi teklif ettiği fiyat. Zaman (saat) MW YAL1 YAL2 YAT1 YAT2 I II Minimum kararlı üretim düzeyi (MKÜD) Emre Amade Kapasite (EAK)

14 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 14 Yük Alma, Yük Atma Teklif Fiyatları (YTL/MWh) YAL1 YAL2 Zaman(saat) EAK MKÜD KGÜP  Dengeleme Birimi’ne sadece yük aldırılabilir.  Dengeleme Birimi’nin üretimini MKÜD seviyesine kadar artırmak için teklif edilen fiyat; YAL1: YTL/MWh’tır.  Dengeleme Birimi’nin üretimini MKÜD seviyesinden EAK’ye kadar artırmak için teklif edilen fiyat; YAL2: YTL/MWh’tır. MW  Dengeleme Biriminin planlanmış üretiminin olmaması durumu: KGÜP=0 Emre Amade Kapasite Minimum Kararlı Üretim Düzeyi Kesinleşmiş Günlük Üretim Programı II I

15 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 15 Yük Alma, Yük Atma Teklif Fiyatları (YTL/MWh)  Dengeleme Biriminin planlanmış üretiminin KGÜP=MKÜD olması durumu:  Dengeleme Birimi’nin üretimi 0’a indirilerek yük attırılabilir yada üretimi MKÜD ile EAK arasında bir seviyeye artırılarak yük aldırılabilir.  Dengeleme Birimi’nin üretimini 0’a kadar azaltmak için Dengeleme Sistemi Katılımcısı tarafından teklif edilmiş olan fiyat YAT1 YTL/MWh’tır.  Dengeleme Birimi’nin üretimini MKÜD seviyesinden EAK’ye kadar artırmak için Dengeleme Sistemi Katılımcısı tarafından teklif edilmiş olan fiyat YAL2 YTL/MWh’tır. YAL2 YAT1 Zaman (saat) EAK MKÜD KGÜP MW II I

16 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 16 Yük Alma, Yük Atma Teklif Fiyatları (YTL/MWh)  Dengeleme Birimi’nin üretimi MKÜD’e kadar bir seviyeye ya da 0’a indirilerek yük attırılabilir ya da üretimi KGÜP ile EAK arasında bir seviyeye artırılarak yük aldırılabilir.  Dengeleme Birimi’nin üretimini KGÜP’ten MKÜD’e kadar bir seviyeye azaltmak için Dengeleme Sistemi Katılımcısı tarafından teklif edilmiş olan fiyat YAT2 YTL/MWh’tır.  Dengeleme Birimi’nin üretimini MKÜD’ten 0’a kadar azaltmak için Dengeleme Sistemi Katılımcısı tarafından teklif edilmiş olan fiyat YAT1 YTL/MWh’tır.  Dengeleme Birimi’nin üretimini KGÜP seviyesinden EAK’ye kadar artırmak için Dengeleme Sistemi Katılımcısı tarafından teklif edilmiş olan fiyat YAL2 YTL/MWh’tır. YAL2 YAT1 YAT2 EAK MKÜD Zaman (saat) KGÜP YAL2 YAT1 YAT2 MW Dengeleme Biriminin planlanmış üretimin MKÜD ile EAK arasında bir seviyede olması durumu: (MKÜD< KGÜP < =EAK) II I

17 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 17 Yük Alma, Yük Atma Teklif Fiyatları (YTL/MWh)  İlgili dönem için Dengeleme Birimi’ne sadece yük attırılabilir.  Dengeleme Birimi’nin üretimini KGÜP’ten EAK ile MKÜD arasında bir seviyeye azaltmak için Dengeleme Sistemi Katılımcısı tarafından teklif edilmiş olan fiyat YAT2 YTL/MWh’tır.  Dengeleme Birimi’nin üretimini MKÜD’ten 0’a kadar azaltmak için Dengeleme Sistemi Katılımcısı tarafından teklif edilmiş olan fiyat YAT1 YTL/MWh’tır. YAT1 YAT2 EAK MKÜD Zaman (saat) MW KGÜP  Dengeleme Birimi için ilgili dönemde yapılması planlanmış üretimin KGÜP= EAK olması durumu: II I

18 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 18 GÜNDEM 1Dengeleme Dengeleme Mekanizması Yük alma (YAL) / Yük atma (YAT) Fiyat Teklifleri Teknik Parametreler Talep tahmini Sistem Marjinal Fiyatı (SMF) Sistem Dengesizlik Fiyatı (SDF) Gerçek zamanlı Dengeleme

19 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 19 Teknik Parametreler  Teknik Parametreler:  Minimum Kararlı Üretim Düzeyi  Emreamade Kapasite  Yüklenme Hızı  Yük Düşme Hızı  Diğer Teknik Parametreler  Teknik parametreler dengeleme sistemi katılımcıları tarafından belirlenir ve MYTM’ye bildirilir.  Teknik parametreler dengeleme birimi bazında bildirilir.  Normal işletme koşullarında dengeleme birimlerine verilen talimatların ilgili dengeleme birimine ilişkin teknik parametreler ile tutarlı olması esastır.

20 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 20 Teknik Parametreler: MKÜD, EAK

21 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 21 Teknik Parametreler: Yüklenme / Yük Düşme Hızları

22 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 22 Teknik Parametreler  Minimum Kararlı Üretim Düzeyi: Başlangıç ZamanıBaşlangıç Seviyesi 00: : : :0030

23 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 23 Teknik Parametreler  Emreamade Kapasite : Başlangıç ZamanıBaşlangıç Seviyesi 00: :00165

24 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 24 Teknik Parametreler  KGÜP, MKÜD, EAK

25 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 25 Teknik Parametreler  Yüklenme Hızı: Yük Seviye AralığıHız (MW/dak.)  Yük Düşme Hızı: Yük Seviye AralığıHız (MW/dak.)

26 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 26 Teknik Parametreler  Devrede olmayan dengeleme biriminin senkronize olup yüklenmeye başlaması için gereken süre (dak.) (Yönetmelik Madde 36-e)  Devrede olan dengeleme biriminin YAL talimatını yerine getirmeye başlaması için gereken süre (dak.) (Yönetmelik Madde 36-f)  Devrede olan dengeleme biriminin YAT talimatını yerine getirmeye başlaması için gereken süre (dak.) (Yönetmelik Madde 36-g)  Dengeleme biriminin YAT talimatı ile 0 yüke indirilmesi durumunda, yeniden yüklenmeye başlamadan önce 0 yükte kalması gereken minimum süre (dak.) (Yönetmelik Madde 36-h)  Dengeleme biriminin YAL talimatı ile MKÜD seviyesine ya da MKÜD seviyesinin üzerine çıkarılması durumunda, dengeleme biriminin yeniden yük düşmeye başlamadan önce MKÜD seviyesinde ya da MKÜD seviyesinin üzerinde kalması gereken minimum süre (dak.) (Yönetmelik Madde 36-i)

27 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 27 Teknik Parametreler MW Talimatın MYTM tarafından iptal edilebileceği en son zaman Talimatın MYTM tarafından iptal edilebileceği en son zaman YAL talimatının yerine getirilmeye başlaması için gereken süre: 20 dak. (Madde 36-f) YAL talimatının yerine getirilmeye başlaması için gereken süre: 20 dak. (Madde 36-f) zaman Devrede olmayan dengeleme biriminin senkronize olup yüklenmeye başlaması için gereken süre: 5 dak. (Madde 36-e) Devrede olmayan dengeleme biriminin senkronize olup yüklenmeye başlaması için gereken süre: 5 dak. (Madde 36-e) Devrede olmayan (0 yükteki) dengeleme birimine verilen YAL talimatı: 13:0012:5512:35 Yüklenme eğrisi Yüklenme eğrisi

28 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 28 Günlük Üretim Proğramı  Dengeleme Birimleri her gün a kadar bir sonraki gün için saat saat üretimlerini web deki yazılımı kullanarak MYTM’ne bildirir.  Diğer üretim Birimleri her gün a kadar bir sonraki gün için saat saat üretimlerini bölge BYTM’ne bildirir.

29 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 29 GÜNDEM 1Dengeleme Dengeleme Mekanizması Yük alma (YAL) / Yük atma (YAT) Fiyat Teklifleri Teknik Parametreler Talep tahmini Sistem Marjinal Fiyatı (SMF) Sistem Dengesizlik Fiyatı (SDF) Gerçek zamanlı Dengeleme

30 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 30  Yük Tahmin Planının Yapılması MYTM tarafından, her gün saat 09:30’a kadar, bir sonraki güne ait talep tahmini, tüm dengeleme sistemi katılımcılarına duyurulur ancak MYTM yük tahmin planını tahminin geçerli olduğu saate kadar sürekli güncelleyebilmektedir. Yük Tahmin Planı

31 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 31 Yük Tahmin Planı

32 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 32 Gün Öncesi Planlama Dengeleme birimleri tarafından karşılanacak talep belirlenir.

33 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 33 GÜNDEM 1Dengeleme Dengeleme Mekanizması Yük alma (YAL) / Yük atma (YAT) Fiyat Teklifleri Teknik Parametreler Talep tahmini Sistem Marjinal Fiyatı (SMF) Sistem Dengesizlik Fiyatı (SDF) Gerçek zamanlı Dengeleme

34 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi MW Talep Tahmini 150 MW Yük Atma İhtiyacı Sistem Yük Atma Yönünde 1. Saat için : Sistem işletmecisi tarafından en yüksek yük atma teklif fiyatı veren ve teknik parametreleri uygun olan dengeleme birimlerine yük atma talimatı verilerek bu dengesizlik giderilir. KGÜP Toplam Üretim MW

35 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 35 Dengeleme Birimi Kodu Teklif Edilen Miktar ( MW) Teklif Fiyatı (Lira) Teklif fiyatları en Pahalıdan en ucuza doğru sıralanır. Sistemin Durumu: 150 MW enerji fazlası bulunmaktadır MW + Sistemdeki enerji fazlası kadar yük atma (üretmek yerine sistemden elektrik alma) talimatı Milli Yük Tevzi Merkezi tarafından 01, 02, 03 ve 04 kodlu dengeleme birimlerine verilmiştir. Böylece sistemdeki enerji fazlası giderilmiştir. 70 Bu dengeleme işlemi sonucunda; En son yük atma talimatı verilen 04 kodlu dengeleme biriminin teklif fiyatı o saate ait sistem marjinal fiyatı olur. 1 saat için Sistem Marjinal Fiyatı = 70 Lira Talimat verilen diğer 01, 02, 03 kodlu dengeleme birimleri de bu fiyattan sisteme ödeme yapar. 04 Saatlik Sistem Marjinal Fiyatının Belirlenmesi Sistemin Yönü: Yük Atma

36 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 36 KGÜP Toplam Üretim MW 150 MW Yük Alma İhtiyacı Sistem Yük Alma Yönünde24. Saat için : Sistem işletmecisi tarafından en ucuz yük alma teklif fiyatı veren ve teknik parametreleri uygun olan dengeleme birimlerine yük alma talimatı verilerek bu dengesizlik giderilir MW Talep Tahmini

37 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 37 Saatlik Sistem Marjinal Fiyatının Belirlenmesi Dengeleme Birimi Kodu Teklif Edilen Miktar ( MWh) Teklif Fiyatı (Lira) Teklif fiyatları en ucuzdan pahalıya doğru sıralanır. Sistemin Durumu: 150 MW enerji açığı mevcuttur MW + Sistemdeki enerji açığı kadar yük alma (üretim) talimatı Milli Yük Tevzi Merkezi tarafından 01,02, 03,04 ve 05 kodlu dengeleme birimlerine verilmiştir. Böylece sistemdeki enerji açığı giderilmiştir. 50 Bu dengeleme işlemi sonucunda; En son üretim talimatı verilen 05 kodlu dengeleme biriminin teklif fiyatı o saate ait sistem marjinal fiyatı olur. 24. saat için Sistem Marjinal Fiyatı = 50 Lira Talimat verilen diğer 01,02, 03,04 kodlu dengeleme birimlerine de bu fiyattan ödeme yapılır. 05 Sistemin Yönü: Yük Alma

38 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 38 Gün Öncesi Planlama Her bir dengeleme birimi için YAL1, YAL2, YAT1, YAT2 miktarları belirlenir.

39 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 39 YAL/YAT Talimatlarının Gönderilmesi  MYTM Talep tahmini ve GÜP leri değerlendilerek oluşan talimatları saat ya kadar web üzerinden gönderir.  Uygulamanın yeni ve ilk olması nedeniyle talimatlar sözlü olarak da gönderilmektedir.  Talimatlar itiraz olmaması halinde de kesinleşir.

40 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi inci madde uyarınca hesaplanan, “t” dengeleme biriminin, sistem marjinal fiyatını belirleyen üretim faaliyeti gösteren tüzel kişiler ile aynı yönde ve etiket değeri 0 (sıfır) olan, saatlik kabul edilen yük teklif miktarı (MWh), Sistem Dengesizlik Fiyatının Hesaplanması (SDF) n“u” uzlaştırma dönemi içerisindeki saat sayısı, m“u” uzlaştırma dönemi içerisindeki sistem marjinal fiyatını belirleyen üretim faaliyeti gösteren tüzel kişiler ile aynı yönde ve etiket değeri 0 (sıfır) olarak yük alma veya yük atma teklifi “s” saat içerisinde kabul edilen dengeleme birimi sayısı,

41 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 41 Sistem Dengesizlik Fiyatı SDF= YTL MWh SDF=62.19 YTL/MWh SMF (YTL/MWh) KEYM (MWh) SMF*KEYM (YTL) SMF (YTL/MWh) KEYM (MWh) SMF*KEYM (YTL) 17:00-18: , :00-19: :00-20: :00-21: :00-22: Total Total Puant Uzlaştırma Dönemi 1. Gün2. Gün

42 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 42 Sistem Marjinal Fiyatı (SMF), Sistem Dengesizlik Fiyatı (SDF)  Sistem Marjinal Fiyatı (SMF) MYTM tarafından dengeleme amaçlı verilen YAL/YAT talimatları sonucunda bu hizmeti veren dengeleme birimlerine ödenecek/tahsil edilecek saatlik enerji fiyatıdır.  Sistem Dengesizlik Fiyatı (SDF) Bir fatura dönemi içerisindeki her bir uzlaştırma dönemi için saatlik sistem marjinal fiyatlarının ağırlıklı ortalamasıdır.

43 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 43 GÜNDEM 1Dengeleme Dengeleme Mekanizması Yük alma (YAL) / Yük atma (YAT) Fiyat Teklifleri Teknik Parametreler Talep tahmini Sistem Marjinal Fiyatı (SMF) Sistem Dengesizlik Fiyatı (SDF) Gerçek zamanlı Dengeleme

44 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 44 Gerçek Zamanlı Dengeleme  Sistem arz – talep dengesinde gerçek zamanda meydana gelen değişimler:  Öncelikli olarak Yan Hizmetlerden  Bunu takiben Dengeleme Piyasasından karşılanır.  Gerçek zamanlı YAL, YAT tekliflerinin değerlendirilmesinde Gün Öncesi Planlama ile aynı kriterler geçerlidir.  Gerçek zamanlı YAL, YAT tekliflerinin değerlendirilmesinde dengeleme birimlerinin teknik parametreleri öncelik alır.  Sistem İşletmecisi sistem güvenliğini temin etmek için Acil Durum Talimatları verebilir.

45 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 45 YAL / YAT Talimatları

46 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 46 GÜNDEM 1Dengeleme 2Kayıp Uygulamaları 3Sayaç Okumaları

47 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 47 2Kayıp Uygulamaları Uzlaştırmaya Esas Elektrik Enerjisi Teslim Noktası Transformatör Kayıp Katsayısı Hat Kayıp Katsayısı Dağıtım Sistemi Kayıp Katsayısı İletim Sistemi Kayıp Katsayısı Muafiyetler Kayıplarla İlgili EPDK Kurul Kararı KAYIP UYGULAMALARI

48 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 48 Uzlaştırmaya Esas Elektrik Enerjisi Teslim Noktası Madde 9 Uzlaştırma hesaplamalarında, piyasa katılımcılarının elektrik enerjisini ilgili uzlaştırma dönemine ilişkin iletim sistemi kaybına sahip, çekiş yapılan bir iletim sistemi bağlantı noktasında satın aldığı ve/veya sattığı kabul edilir. Uzlaştırma hesaplamaları için esas alınan alış–satış noktası, uzlaştırmaya esas elektrik enerjisi teslim noktası olarak adlandırılır. KAYIP UYGULAMALARI

49 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 49 Kayıtlı ölçüm sistemleri tarafından ölçülen çekiş miktarları aşağıdaki esaslar çerçevesinde ilgili kayıp katsayıları uygulanmak suretiyle uzlaştırmaya esas çekiş miktarlarına dönüştürülür: KAYIP UYGULAMALARI Uzlaştırmaya Esas Veriş Çekiş Miktarları

50 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 50 2Kayıp Uygulamaları Uzlaştırmaya Esas Elektrik Enerjisi Teslim Noktası Transformatör Kayıp Katsayısı Hat Kayıp Katsayısı Dağıtım Sistemi Kayıp Katsayısı İletim Sistemi Kayıp Katsayısı Muafiyetler Kayıplarla İlgili EPDK Kurul Kararı KAYIP UYGULAMALARI

51 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 51 Transformatör Kayıp Katsayısı Yürürlükte olan sayaç tebliğinin geçici dördüncü maddesinde belirtilen ölçüm noktası ile sayaç bağlantı noktası arasında sistem kayıplarının hesaplanmasında dikkate alınmamış olan bir indirici yada yükseltici transformatör olması halinde, uzlaştırmaya esas çekiş miktarının hesaplanmasında, KAYIP UYGULAMALARI

52 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 52 KAYIP UYGULAMALARI Transformatör Kayıp Katsayısı Söz konusu ölçüm sisteminin kayıt edilmesi esnasında EPDK tarafından tarihli ve 414 nolu Kurul Kararında yayımlanan kayıp katsayıları tablosu dikkate alınarak belirlenen ve ilgili transformatör kaybını yansıtmak üzere ölçülen veriş miktarını indirgeyen veya ölçülen çekiş miktarını yükselten bir transformatör kaybı katsayısı uygulanır.

53 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 53 2Kayıp Uygulamaları Uzlaştırmaya Esas Elektrik Enerjisi Teslim Noktası Uzlaştırmaya Esas Veriş Çekiş Miktarları Transformatör Kayıp Katsayısı Hat Kayıp Katsayısı Dağıtım Sistemi Kayıp Katsayısı İletim Sistemi Kayıp Katsayısı Muafiyetler Kayıplarla İlgili EPDK Kurul Kararı KAYIP UYGULAMALARI

54 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 54 Hat Kayıp Katsayısı Ölçüm sistemleri ile bağlantı noktası arasında sistem kayıplarının hesaplanmasında dikkate alınmamış olan bir hat bulunması halinde, uzlaştırmaya esas veriş-çekiş miktarlarının hesaplanmasında, KAYIP UYGULAMALARI

55 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 55 KAYIP UYGULAMALARI Hat Kayıp Katsayısı Söz konusu ölçüm sisteminin kayıt edilmesi esnasında EPDK tarafından tarihli ve 414 nolu Kurul Kararında yayımlanan kayıp katsayıları tablosu dikkate alınarak belirlenen ve ilgili hat kaybını yansıtmak üzere ölçülen veriş miktarını indirgeyen veya ölçülen çekiş miktarını yükselten bir hat kaybı katsayısı uygulanır.

56 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 56 2Kayıp Uygulamaları Uzlaştırmaya Esas Elektrik Enerjisi Teslim Noktası Transformatör Kayıp Katsayısı Hat Kayıp Katsayısı Dağıtım Sistemi Kayıp Katsayısı İletim Sistemi Kayıp Katsayısı Muafiyetler Kayıplarla İlgili EPDK Kurul Kararı KAYIP UYGULAMALARI

57 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 57 Dağıtım Sistemi Kayıp Katsayısı Dağıtım sistemine bağlı tüketim birimlerinin uzlaştırmaya esas çekiş miktarlarının hesaplanmasında, EPDK tarafından tarihli ve 414 nolu Kurul Kararında yayımlanan kayıp katsayıları tablosunda belirtilen ve dağıtım sistemi kaybını yansıtmak üzere ölçülen çekiş miktarını yükselten bir dağıtım sistemi kayıp katsayısı uygulanır. KAYIP UYGULAMALARI

58 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 58 2Kayıp Uygulamaları Uzlaştırmaya Esas Elektrik Enerjisi Teslim Noktası Transformatör Kayıp Katsayısı Hat Kayıp Katsayısı Dağıtım Sistemi Kayıp Katsayısı İletim Sistemi Kayıp Katsayısı Muafiyetler Kayıplarla İlgili EPDK Kurul Kararı KAYIP UYGULAMALARI

59 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 59 İletim Sistemi Kayıp Katsayısı Uzlaştırma hesaplamalarında, iletim sistemine bağlı üretim tesislerinin sisteme verdikleri elektrik enerjisi, ilgili uzlaştırma dönemine ilişkin iletim sistemi kaybını yansıtmak üzere bu Yönetmelik hükümlerine göre her 3 uzlaştırma dönemi bazında hesaplanan iletim sistemi kayıp katsayısı uygulanarak indirgenir. KAYIP UYGULAMALARI

60 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 60 2Kayıp Uygulamaları Uzlaştırmaya Esas Elektrik Enerjisi Teslim Noktası Transformatör Kayıp Katsayısı Hat Kayıp Katsayısı Dağıtım Sistemi Kayıp Katsayısı İletim Sistemi Kayıp Katsayısı Muafiyetler Kayıplarla İlgili EPDK Kurul Kararı KAYIP UYGULAMALARI

61 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 61 Muafiyetler Dağıtım sistemine bağlı üretim tesislerinin uzlaştırmaya esas veriş miktarlarının hesaplanmasında, kayıp katsayıları tablosunda belirtilen ve dağıtım sistemi kaybını yansıtmak üzere ölçülen veriş miktarına dağıtım sistemi kayıp katsayısı ve iletim sistemi kayıp katsayısı uygulanmaz. KAYIP UYGULAMALARI

62 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 62 Muafiyet İletim sistemine bağlı ve iletim kullanıcısı olan Tüketim tesislerinin uzlaştırmaya esas veriş miktarlarının hesaplanmasında, ölçülen çekiş miktarına iletim sistemi kayıp katsayısı uygulanmaz KAYIP UYGULAMALARI

63 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 63 2Kayıp Uygulamaları Uzlaştırmaya Esas Elektrik Enerjisi Teslim Noktası Transformatör Kayıp Katsayısı Hat Kayıp Katsayısı Dağıtım Sistemi Kayıp Katsayısı İletim Sistemi Kayıp Katsayısı Muafiyetler Kayıplarla İlgili EPDK Kurul Kararı KAYIP UYGULAMALARI

64 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 64 KAYIPLARLA İLĞİLİ EPDK KURUL KARARI

65 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 65 Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 30/12/2004 tarihli 414 sayılı kurul kararında, Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinin 9 uncu maddesi uyarınca uygulanacak olan kayıp katsayıları aşağıdaki tablolarda gösterilmiştir: KAYIPLARLA İLĞİLİ EPDK KURUL KARARI

66 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 66 Dağıtım Bölgeleri Dağıtım Kayıp Katsayıları BÖLGE DAĞITIM KAYIP KATSAYILARI OG(%)AG(%)TOPLAM (%) TEDAŞ (64+1) 2,857,8 BAŞKENT1,85,57,3 BOĞAZİÇİ1,65,67,2 KARAELMAS1,95,47,3 KÖRFEZ1,96,18 MERAM2,65,98,5 SAKARYA2,45,37,7 TRAKYA25,67,6

67 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 67 Genleşmeli ve Hermetik Tip Transformatör Güçlerine Göre Uygulanacak Kayıp Oranları Trafo Gücü İşletme Gerilimi Boşta Kayıplar Yükte Kayıplar Kayıp Oranı TüketicilerÜreticiler KVAKVWW% , ,92, , ,32, , ,91,8 TRAFO KAYIP ORANLARI

68 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 68 Genleşmeli ve Hermetik Tip Transformatör Güçlerine Göre Uygulanacak Kayıp Oranları Trafo Gücü İşletme Gerilimi Boşta Kayıplar Yükte Kayıplar Kayıp Oranı TüketicilerÜreticiler KVAKVWW% , , ,41, , , ,31,2 TRAFO KAYIP ORANLARI

69 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 69 Genleşmeli ve Hermetik Tip Transformatör Güçlerine Göre Uygulanacak Kayıp Oranları Trafo Gücü İşletme Gerilimi Boşta Kayıplar Yükte Kayıplar Kayıp Oranı TüketicilerÜreticiler KVAKVWW% , , , , ,21, ,2 TRAFO KAYIP ORANLARI TRAFO KAYIP ORANLARI

70 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 70 Genleşmeli ve Hermetik Tip Transformatör Güçlerine Göre Uygulanacak Kayıp Oranları Trafo Gücü İşletme Gerilimi Boşta Kayıplar Yükte Kayıplar Kayıp Oranı TüketicilerÜreticiler KVAKVWW% , ,2 Trafo Kaybı= Yük Faktörü 0,650,7 Boşta Kayıplar + Yükte Kayıplar x (Yük Faktörü) Transformatör Gücü x Güç Faktörü x Yük Faktörü CosØ=0,95 TRAFO KAYIP ORANLARI TRAFO KAYIP ORANLARI

71 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 71 TEİAŞ iletim Sisteminde Kullanılan Transformatör Güçlerine Göre Üretici Tarafında Uygulanacak Transformatör Kayıp Oranları Trafo Gücü İşletme Gerilimi Boşta Kayıplar Yükte Kayıplar Kayıp Oranı MVAkVkW % 31, ,73 62, , , ,37 150(Oto trafo) 380/ , (oto trafo) 380/ , MVA Grup Trafosu ,27

72 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 72 TRAFO KAYIP ORANLARI TRAFO KAYIP ORANLARI Yük Faktörü=0,7 Boşta Kayıplar+Yükte Kayıplar*Yük Faktörü Transformatör Gücü*Güç Faktörü*Yük Faktörü Cos ǿ= 0,95 Not: Listede bulunmayan transformatörler için transformatörlerin fabrika kabul test değerleri baz alınarak yukarıdaki formül uyarınca hesaplanacak kayıp katsayıları uygulanacaktır. = Trafo Kaybı

73 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 73 Tüketiciler için Hat Kayıpları (%) Yüzde/kmGerilim (kV) İletken Tipi 6,310,515,833 Swallow 3,632,181,450,69 Raven 2,82%1,691,120,54 Pigeon 2,28%1,370,910,43 Partridge 2,05%1,230,820,39 Hawk 1,66%1,000,660,32 HAT KAYIP KATSAYILARI HAT KAYIP KATSAYILARI

74 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 74 Üreticiler için Hat Kayıpları % Yüzde/kmGerilim (kV) İletken Tipi 6,310,515,833 Swallow 3,912,351,560,75 Raven 3,041,821,210,58 Pigeon 2,451,470,980,47 Partridge 2,211,320,880,42 Hawk 1,791,070,710,34 HAT KAYIP KATSAYILARI HAT KAYIP KATSAYILARI

75 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 75 TEDAŞ Alçak Gerilim (0,4Kv) dağıtım sisteminde kullanılan iletkenler için kilometre başına %3,63 kayıp oranı Hat Kayıp Katsayıları olarak belirlenmiştir. TEDAŞ Alçak Gerilim (0,4Kv) dağıtım sisteminde kullanılan iletkenler için kilometre başına %3,63 kayıp oranı Hat Kayıp Katsayıları olarak belirlenmiştir. HAT KAYIP KATSAYILARI HAT KAYIP KATSAYILARI

76 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 76 İletim Sisteminde Tüketiciler için Hat Kayıp Katsayısı CONDUCTOR(İLETKEN TİPİ)GERİLİM (KV)% KAYIP (KAYIP/KM) 266,8 MCM660, MCM1540, MCM1540, MCM1540, MCM1540, mm²1540, mm²1540,02 2B954MCM1540,05 2R954MCM3800,02 2C954MCM3800,02 3C954MCM3800,02 3Ph1272MCM3800,02

77 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 77 CONDUCTOR (İletken Tipi) Gerilim (kV)% Kayıp (kayıp/km) MCM660, MCM1540, MCM1540, MCM1540, MCM1540, mm21540, mm21540,02 2B954 MCM1540,05 2R 954 MCM3800,02 2C 954 MCM3800,02 3C 954 MCM3800,02 3Ph 1272 MCM3800,02 Üreticiler içi Hat Kayıp Katsayısı

78 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 78 Yukarıda belirlenen kayıp katsayılarının DUY geçici 7 nci maddesi uyarınca sürdürülmekte olan sanal uygulama dönemini müteakip uygulamaya girmesine, bu tarihe kadar geçecek süre içerisinde Elektrik Piyasasında Mali Uzlaştırma Yapılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ hükümleri kapsamındaki kayıplara dair mevcut uygulamaların devam etmesine karar verilmiştir. Yukarıda belirlenen kayıp katsayılarının DUY geçici 7 nci maddesi uyarınca sürdürülmekte olan sanal uygulama dönemini müteakip uygulamaya girmesine, bu tarihe kadar geçecek süre içerisinde Elektrik Piyasasında Mali Uzlaştırma Yapılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ hükümleri kapsamındaki kayıplara dair mevcut uygulamaların devam etmesine karar verilmiştir. EPDK KURUL KARARI EPDK KURUL KARARI

79 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 79  Bu Kararın 1/1/2005 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmesine, karar vermiştir. karar vermiştir. Kayıp uygulamalarıyla ilgili örnek tüketici ve üretici durumları çizilmiş ve onaylanmak üzere EPDK ya gönderilmiştir. EPDK duyurusu olarak yayımlanacaktır. EPDK KURUL KARARI EPDK KURUL KARARI

80 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 80 GÜNDEM 1Dengeleme 2Kayıp Uygulamaları 3Sayaç Okumaları

81 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 81 Uzlaştırma Birimleri Sayaç Okumaları Dengeleme Birimi olmayan Üretici sayaçları, Dağıtım şirketlerinin tüketimlerini ölçen Trafo merkezlerindeki sayaçlar, Serbest tüketici sayaçları, TETAŞ portföyünde bulunan iletim müşterilerinin sayaçları aylık bazda 3 zamanlı olarak okunur.

82 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 82  Geçiş Dönemine ait olmak üzere daha önce 31 Temmuz 2006 saat da okunan 3 zamanlı sayaç değerleri ile 31 Ağustos 2006 saat de okunacak 3 zamanlı değerler uzlaştırmaya tabi olacaktır. Uzlaştırma Birimleri Sayaç Okumaları

83 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 83 Dengeleme Birimleri Sayaç Okumaları  Dengeleme Birimi sayaçları her ayın son günü itibariyle saatlik olarak okunacaktır.  1 Ağustos 2006 saat ve 31 Ağustos 2006 saat de alınacak 744 değer uzlaştırmaya tabii olacaktır.

84 Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 84 TEŞEKKÜRLER


"Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 1 DENGELEME ve TEKNİK KAYIP UYGULAMALARI 04/08/2006 İsmail ÖZÇELİK Dengeleme ve." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları