Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

 Disfaji; yutma i ş lemi sırasında yiyece ğ in a ğ ız bo ş lu ğ undan mideye geçi ş inde gecikme, engellenme, zorlanma  Odinofaji; a ğ rılı yutma 

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: " Disfaji; yutma i ş lemi sırasında yiyece ğ in a ğ ız bo ş lu ğ undan mideye geçi ş inde gecikme, engellenme, zorlanma  Odinofaji; a ğ rılı yutma "— Sunum transkripti:

1

2  Disfaji; yutma i ş lemi sırasında yiyece ğ in a ğ ız bo ş lu ğ undan mideye geçi ş inde gecikme, engellenme, zorlanma  Odinofaji; a ğ rılı yutma  Globus faringeus; bo ğ azda bir cisim varmı ş hissi  Fagofobi; yutma korkusu  Aspirasyon; solunum esnasında yabancı bir maddenin subglottik bölgeye kaçı ş ı  Penetrasyon; beslenme sırasında herhangi bir yiyece ğ in supraglottik bölgede toplanması

3

4

5  Yutma 3 evrede gerçekle ş ir; › 1. Oral evre  a. Yutmaya hazırlık evresi (preparatory stage)  b. Yutmaya geçi ş evresi (transitory stage) › 2. Farengeal evre › 3. Özofageal evre

6  a. Yutmaya hazırlık evresi; besinlerin istemli olarak a ğ ızda dil üzerine alınıp, tükürük ile çi ğ nenip, karı ş tırılarak toparlak lokma (bolus) haline getirildi ğ i dönemdir.  Dil, lokmanın uygun çi ğ nenmesi için kontrol görevi ile lokmanın yutulması için uygun pozisyona getirilmesi görevini yapar.

7  Dil, alt çene ve ilgili kasların çi ğ neme, yan ve rotasyon hareketleri ile yiyecek ö ğ ütülerek yo ğ unlu ğ u azaltılır.  Dilin arka kısmının yükselmesi, öne gelen yumu ş ak damak ve uvula ile temas edip farenksi kapatır, aspirasyonu önler.  5, 7 ve 12. kafa çiftleri görev alır.

8 Oral hazırlık evresi istemli kontrole tabiidir !!

9  b. Yutmaya geçi ş evresi; lokmanın a ğ ız bo ş lu ğ undan farinkse itilmesi ile ba ş lar.  En önemli fonksiyon, çe ş itli hareketlerle lokmayı arkaya iten dilindir.  Lokma ön fosial plikalara eri ş ince yutmanın 1-1,5 sn. süren a ğ ız evresi sona erer.

10  1. Lokma, dil kökü ile arkaya itilirken, farinks duvarı dil köküne do ğ ru kasılır ve hyoid kemik yükselip öne do ğ ru gelir. Bu olay lokmaya baskı yaparak özofagusa do ğ ru iter.  2. Larinks yukarı çekilir, epiglot a ş a ğ ı iner, ses telleri kapanır.  3. Yiyecek valleculalardan piriform sinüslere yönlenir.  4. Larinksin öne ve yukarı çekilmesiyle krikofaringeal kaslar (üst özofagial sfinkter) gev ş er ve lokmanın özofagusa geçmesine izin verir.  5. Lokma, farigeal peristaltizm ile özofagusa ilerletilir.

11  5, 10 ve 12. kafa çiftlerince koordine edilir.  Yutkunma sırasında, solunum merkezi geçici olarak inhibe edilir.  Farengeal evre 1 sn.de tamamlanır.

12 Faringeal evre, istem dı ş ı (refleks olarak) çalı ş ır !!

13  Üst özofageal sfinkterin açılması ile ba ş lar.  Lokmanın özofagusa girmesi ile peristaltizm ba ş lar ve lokma yer çekiminin de etkisiyle mideye do ğ ru ilerler.  Özofageal evre ba ş ladıktan 2 saniye sonra alt özofagial sfinkter gev ş emeye ba ş lar ve 7 saniye açık kalır, bu sırada lokma mideye geçer.  Özofageal evre 8-15 saniyede tamamlanır.

14

15  Yutma bozuklukları 2’ ye ayrılır; › 1. Mekanik disfaji: büyük bir lokma ya da luminal daralma nedeniyle olu ş ur. › 2. Nöromüsküler disfaji: peristaltik kasılmanın zayıflı ğ ı ya da hasar görmü ş refleks mekanizmalar nedeniyle peristaltik olmayan kasılmalar ve hasar görmü ş sfinkter gev ş emesi nedeniyle olu ş ur.

16  Özofagus çapı, 4 cm’ye kadar geni ş leyebilir.  Özofagus 2.5 cm’den fazla geni ş leyemiyorsa katı besinlere kar ş ı; 1.3 cm’den fazla geni ş leyemiyorsa katı ve sıvı besinlere kar ş ı disfaji geli ş ir.

17  1. Luminal › a. Büyük lokma › b. Yabancı cisim  2. İ ntrinsik daralma › a. İ nflamatuvar durum; Stomatit, faranjit, epglottit, özofajit › b. Webler ve halkalar › c. Benign striktürler; peptik, kostik vb. › d. Malign tümörler; primer veya metastatik › e. Benign tümörler  3. Ekstrinsik kompresyon › a. Servikal spondilopati, osteofit › b. Retrofarengeal abse ve kitleler › c. Guatr › d. Zenker divertikülü › e. Vasküler kompresyon › f. Posterior mediastinal kitleler › g. Pankreatik tümör › h. Vagotomi sonrası hematom, fibrozis

18  1. Yutkunma refleksini ba ş latmada zorluk › Dil paralizisi, orofaringeal anestezi, tükrük eksikli ğ i, yutma merkezi lezyonları  2. Faringeal ve özofagial çizgili kas hastalıkları › A. Kas güçsüzlü ğ ü  1. Alt motor nöron lezyonları (bulber paralizi);  SVO, motor nöron hastalı ğ ı, poliomyelit, postpolio sendromu, ALS  2. Nöromüsküler  Myastenia gravis  3. Kas hastalıkları  Polimiyozit, dermatomiyozit, miyopatiler › B. Bozulmu ş peristaltizm  Kuduz, tetanoz, ektrapiramidal sistem hastalıkları, üst motor nöron hastalıkları (psödobulber paralizi), kriptofaringeal akalazya

19  3. özofagial düz kas hastalıkları › Skleroderma, myotonik distrofi, metabolik nöromiyopati, akalazya, diffüz özofagial spazm

20  Yemek yerken yorgunluk, nefes darlı ğ ı  Lokmayı a ğ ızda gere ğ inden fazla tutma  Lokmayı yutarken birkaç defa yutkunma  Yemek yerken tıkanma ve çabuk doyma  Yemek yerken sık sık öksürme, bo ğ az temizleme, salya akıtma, a ğ ızda artık kalması  Gö ğ üs a ğ rısı  Yemek yeme süresinin uzaması

21  1. A ğ ız evresi bozuklukları  2. Faringeal evre bozuklukları  3. Özofageal evre bozuklukları

22  Yutma i ş lemine ba ş layamama ya da ba ş lamasında gecikme olur.  Dudakları kapayamama, dili hareket ettirememe, çi ğ neme güçlü ğ ü, lokma olu ş turamama veya lokmayı yönlendirememe sonucu olu ş ur.

23  A ğ ız bo ş lu ğ u duvarlarının tam olmaması (fasial sinir paralizisi, damak-dudak yarıkları, travmatik, iyatrojenik)  Mastikatör adale patolojileri (trigeminal sinir patolojileri, kas hastalıkları, miyozitler, tetani, tetanoz)  Di ş eksiklikleri  Üst ve alt çene kırıkları  Yanak,dil ve orofarinksteki a ğ rılı nedenler(gingivit, stomatit, glossit, tonsillit, peritonsiller abse, retrofarengeal abse)  Dil adalelerinde ve dil motor sinirlerindeki bozukluklar ( N. hipoglossus felci, progressif bulber paralizi, amiyotrofik lateral skleroz, poliyomiyelit, sifiliz )

24  Dudakları kapayamama, orbikularis oris zayıflı ğ ı  Tek-çift taraflı yanak gerginli ğ inde azalma, fasiyal paralizi  A ğ ız duyusunun azalması  A ğ ız kurulu ğ u  Yeme hareketini ba ş latmada gecikme  Dilin hareket ve e ş güdüm i ş levinde azalma  A ğ ız kenarından sıvı veya yiyecek artıklarının akması, dudak ve yanak olu ğ unda artık  Yanak olu ğ unda artık, yanakların sık ısırılması  Dudak ve/veya yanak oluklarında artık, lokma olu ş turmada güçlük, farinkse iletimde zorluk ve farinkse kaçırma, dil- yanak ısırma  Kuru ve çatlak dil, dudak ve yanak olu ğ u ile damakta yapı ş kan artık birikimi  Yiyece ğ in a ğ ızda kalması  Lokma olu ş turamama

25 NÖROMÜSKÜLER ANOMAL İ LER  Bulber paralizi  Hemisferik inme  Myastenia gravis  Myotonik distrofi  Amiyotrofik Lateral Skleroz  Multiple Skleroz  Tetani  De Lange Sendromu  Werdning-Hoffman Hast. MALFORMASYONLAR  Krikofarengeal spazm  Zenker divertikülü  Gastroözefageal spazm  Kist veya tümörler  Koanal atrezi  Makroglossi  Yarık dudak damak  Pierre Robin Sendromu

26  Bu evrenin bozuklukları; yutma sırasında nazal bo ş lu ğ a kaçı ş, larinks kapa ğ ının kapanmaması, ses tellerinin kapanmaması ya da larinksin yükselmemesi ile ortaya çıkar.  Sıklıkla nörolojik hastalıklarda görülür.  Öksürük ve bo ğ ulma hissi e ş lik eder.  Penetrasyon ve aspirasyon temel risk faktörleridir.

27  Yutmanın farinks evresinde gecikme veya ba ş lamama  Velofarengeal i ş levde azalma, faringeal kaslarda zayıflık  Farinks duvarının kasılmasında azalma, krikofaringeal hipertonisite  Farinks duvarında tek taraflı paralizi  Hiyoid harekette azalma  Epiglottik i ş lev bozuklu ğ u, laringeal kapanmada azalma  Vallekula ve piriform sinüslerin dolması  Nazal rejurjitasyon, a ğ ızdan farinkse yiyece ğ in zorla geçirilmesi  Vallekula veya piriform sinüslerin dolması  Paralizili tarafın vallekula veya piriform sinüslerinde artık birikimi  Larinks yükselmesinde azalma  Aspirasyon

28  Penetrasyon  Aspirasyon  Sessiz aspirasyon  Larinksin öne ve yukarı hareketinde azalma  Larinks kapanmasında yetersizlik  Öksürme, ö ğ ürme, yutmadan sonra ıslak, nefesli, hırıltılı ses  Videofloroskopi ile gözlenebilir  Penetrasyon, aspirasyon, epiglottis altında, piriform sinüslerde artık  Penetrasyon, aspirasyon, vokal kıvrımların ba ş ında artık kalması

29  Yutma öncesi aspirasyon, yutma i ş lemini ba ş latmada gecikmeyi ve sızıntıyı gösterir.  Yutma sırasında aspirasyon, ses tellerinin kapanmasında yetersizli ğ i dü ş ündürür.  Yutmadan sonra aspirasyon, vallekula, piriform sinüsler veya faringeal duvardaki göllenmeleri dü ş ündürür.  Aspirasyonun klinik belirtileri; yutma öncesi, sırası veya sonrasında öksürük, yutma sonrasında nefes nefese konu ş madır.  Sessiz aspirasyon; aspirasyona dair klinik belirti olmadan lokmanın ses tellerinin altına geçmesidir (farinks ve larinkste azalmı ş duyu nedeniyle olur).

30  Özefagus sfinkterlerine ba ğ lı motor orijinli yutma güçlükleri (akalazya,diffüz özefageal spazm, ş iddetli akalazya, skleroderma, dermatomiyozit)  Özefagus hernileri (kayan hiyatal herniler, paraözefageal hiyatal herniler ve mikst tip)  Gastroözefageal reflü  Özefagus divertikülleri  Özefagus kimyasal yanıkları  Özefagus ş ekil bozuklu ğ u (perde, halka ve benzer ş ekil bozuklu ğ u)  Yabancı cisimler  Konjenital ve edinsel fistüller  Özefagus tümör, kist ve varisleri

31  A. Yatak ba ş ı de ğ erlendirme › Anamnez › Lisan ve bili ş sel muayene › Oral motor hareketlerin incelenmesi  Dudaklar  Yanaklar ve yüz kasları  Dil  Yumu ş ak damak  Çene, di ş ler ve çi ğ neme kasları  Trakea ve larinks › Duyu de ğ erlendirmesi  A ğ ız mukozası  Seri yutkunma

32 › Yatakba ş ı yutma de ğ erlendirmesi  Su içme testi  Elle muayene  Servikal oskültasyon  İ ndirekt laringoskopi

33  B. Görüntüle yöntemi ile de ğ erlendirme › Direkt Radyografi › BT, MRG › Mavi boya testi › Ultrason › Manometri › EMG › Sintigrafi › Videofloroskopik yutma de ğ erlendirmesi/ modifiye baryum yutma çalı ş ması › Fiberoptik endoskopik yutma de ğ erlendirilmesi

34

35

36

37 Bir hasta aspire ediyorsa onu tüple beslemek bir tedavi ş ekli de ğ il ancak bir ba ş a çıkma ş eklidir. Jeri Logemann

38  Terapinin temel amacı yutma güvenli ğ ini sa ğ lamaktır.  Yutma fizyolojisini geli ş tirmek te di ğ er hedeftir.  Terapötik yöntemlerde iki temel yakla ş ım vardır; 1. Telafi edici yöntemler 2. Tedavi edici yöntemler

39  Y iyecek veya içeceklerin a ğ ız bo ş lu ğ undan farinkse geçi ş ini kolayla ş tırıcı tekniklerdir.  Uygun pozisyonlama: › Hastanın 90° lik açıda dik oturması › Kalça ve sırt kısmını sandalyeye yaslaması › Ayaklarını yere basması › Vücudunun güçsüz kısmının desteklenmesi

40  Ba ş ı öne e ğ mek  Lokmanın yutma öncesinde a ğ ız içinde daha anteriorda muhafaza edilmesini sa ğ la.r  Hava yolu giri ş ini daraltır.  Dil kökü ve farinks duvarı arasındaki mesafeyi daraltır.

41  Ba ş ın kuvvetli tarafa lateral fleksiyonu  Yerçekimi etkisiyle lokmayı kuvvetli tarafa yöneltir

42  Ba ş ın zayıf tarafa rotasyonu  Lokmanın kuvvetli taraftan yutulmasını sa ğ lar, zayıf tarafı kapatır.  Vokal kord adduksiyonunu arttırır ve hava yolunun korunmasını sa ğ lar.  Krikofarengeal (üst özofagial sfinkter) açılmayı arttırır.

43  Uygun diyet; › Lokmanın kıvamına (püre, yumu ş ak, orta, sert, katı) ve sıvının koyulu ğ una (normal, nektar, bal, puding) karar verilir. › Beslenme sırasında katı ve sıvı yiyecek dönü ş ümlü yenmelidir. › Lokmanın miktarı ve a ğ ıza alma süresi azaltılmalıdır.

44  Terapi yöntemlerinin uygulanabilmesi için hastanın kooperasyonu bozuk olmamalıdır. › 1. Dolaylı terapi:  A ğ ız, yüz motor hareketlerini geli ş tirici egzersizler  Dil, dudak, yanak, çene ve yumu ş ak damak güçlendirme egzersizleri

45

46

47

48

49

50 › 2. Do ğ rudan terapi: güvenli yutma terapisi teknikleridir.  Supraglottik yutma; hasta derin bir soluk alıp tutarken yutar. Hasta yutmadan hemen sonra ve yeniden soluk almadan önce öksürtülür.  Mendelson manevrası; hasta lokmayı yutarken larinks en yüksek seviyeye çıkınca larinks bu seviyede elle 2-3 sn tutulur ve tekrar yutkunması istenir.  Duyusal uyarma teknikleri; so ğ uk, sıcak, buz, ek ş i gibi dokunsal uyarılar verilir.

51

52

53  1. Tıbbi Rehabilitasyon; 2. Baskı; 2004; Nörojenik Yutkunma Bozuklukları  2. Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon İ lkeler ve Uygulamalar; 4. Baskı; 2007; Yutma Bozuklukları  3. Harrison İ ç Hastalıları Prensipleri; 15. Edisyon; 2004; Disfaji  4. Tıbbi Fizyoloji; 10. Edisyon; 2001; Yutma Fizyolojisi  5. Rehabilitation medicine: 2. Diagnosis of dysfagia and its nuritional management for stroke patients; Finestone HM; 2003; CMAJ

54 TE Ş EKKÜRLER


" Disfaji; yutma i ş lemi sırasında yiyece ğ in a ğ ız bo ş lu ğ undan mideye geçi ş inde gecikme, engellenme, zorlanma  Odinofaji; a ğ rılı yutma " indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları