Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Üretim Planlama ve Programlama Üretim yöneticileri, belli bir ürünün gelecekte –Ne zaman ve –Ne kadar talep edileceğini belirlemek ve buradan hareketle.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Üretim Planlama ve Programlama Üretim yöneticileri, belli bir ürünün gelecekte –Ne zaman ve –Ne kadar talep edileceğini belirlemek ve buradan hareketle."— Sunum transkripti:

1 Üretim Planlama ve Programlama Üretim yöneticileri, belli bir ürünün gelecekte –Ne zaman ve –Ne kadar talep edileceğini belirlemek ve buradan hareketle ileride ihtiyaç duyulacak üretim faktörlerini de –Zaman –Miktar ve –Nitelikler yönünden planlamak durumundadırlar 1

2 Rekabet edebilmek için, Pazar talebi ile uzun dönemli üretim planlaması arasında bir denge kurulmalıdır. Uzun ve orta dönemli planların yapılması, stokların etkin kullanımı, işgücü atamaları ve iyi bir kapasite planlaması talepteki değişikliğin etkilerini azaltır. Üretim kaynaklarının gelecekte nasıl kullanılacağı, örgütün başarısını direk etkiler ve burada üretim planlama sistemi yardımcı bir araçtır. 2

3 İşletmelerde amaçları gerçekleştirebilmek için birtakım planlar yapılır. İşletme politikası-stratejisi diye tanımlanan uzun zaman dilimini kapsayan planların yanı sıra Daha kısa zaman dilimini kapsayan, mal ve hizmetlerin miktar ve türünü belirleyen, talep öngörülerini esas alan planlar da söz konusudur. 3

4 Planlama dönemleri ve sorumluluklar Bugün3 Ay 1 yıl5 yıl Planlama Ufku Kısa-dönem planlar Görev atamaları Sipariş verme Görev programlama sevkiyatlar Orta-dönem planlar Satış planlama Üretim planlama ve bütçeleme İşgücü, stok ve taşaron düzeylerini saptama Üretim-iş planlarını analiz etme Uzun-dönem planlar AR-GE Yeni ürün planları Sermaye harcamaları Tesis kuruluş yeri ve yayılma Sorumlu: Üretim yöneticileri, nezaretçiler, ustabaşı Sorumlu: Üretim Yöneticileri Sorumlu: Üst yönetim 4

5 Üretim planlama Gelecek belli bir dönem boyunca üretim düzeyinin belirlenmesi çabasıdır. Yani üretilecek ürünlerin ne miktarda ve ne zaman üretilmesi gerektiği, üretim kapasitesinin kullanımı ve kapasite ile çıktıların dengelenmesi konularını kapsamaktadır. Plan ayrıntılara girmez, kesinlik taşımaz, gerekirse düzeltilir. 5

6 Üretim programlama Hangi ürünün ne zaman, ne miktarda ve nerelerde işlem görerek üretileceği üretim programlamanın kapsamına girer. Programlar bağlayıcıdır, zorunlu olmadıkça değiştirilmez. Üretim planlama ve programlama üretim öncesi faaliyetleri, üretim kontrolü ise üretim esnası ve sonrası faaliyetleri kapsar. 6

7 Üretim planlama Üretim planlamasının amacı üretim sürecinde yapılmakta olan faaliyetleri minimum maliyetle gerçekleştirerek ve zamanında üretim yaparak tüketici taleplerini karşılamaktır. Üretim planı, işletme planı ile uyumlu olmalı ve; pazarlama ve finans planlarını etkilediğinden bölümler arasında birlik sağlayabilmelidir. Kötü veya hatalı bir üretim planlaması fazla stok bulundurmaya-stoklama maliyetlerinin artmasına veya stoksuzluğa-tüketici isteklerinin karşılanamamasına yol açar. Verimlilik azalır. 7

8 Üretim planlama ve programlama süreci 1.Talep öngörümü 2.Bütünleşik-toplam üretim planlaması (Aggregate production planning) 3. Ana üretim programlaması→genel kapasite planlaması ile birlikte (Master production scheduling) 4. Malzeme ihtiyaç planlaması →detaylı kapasite planlaması (Material Requirements Planning) (MRP) 5. Kısa dönem programlama →kısa dönem kapasite kontrolü Faaliyetlerin tümü birbiriyle uyumlu olmalı, faaliyetlerin detayı aşağı doğru artarken, kapsanan süre azalmalıdır. 8

9 Bütünleşik Üretim Planlaması BÜP genellikle bir yıl gibi orta dönemde, beklenen talebi karşılayabilecek üretimi sağlama çabasıdır. Arzı talebe uydurma çalışmalarının tümüdür. Öngörülen talep ile üretimi birbirine uydurabilme çalışmaları genellikle tek grup çıktı veya birkaç birleştirilmiş ürün grubu için yapıldığından bütünleşik ya da toplam planlama deyimi kullanılır. (ayakkabı imalatında renk ve tür ayrımı yapmadan imal edilen ayakkabı adedi, kaç ton çelik, kaç litre boya, kaç metre kumaş vs.. gibi) 9

10 Bütünleşik üretim planlaması Ne kadar kapasiteye ihtiyaç var? İhtiyaç duyulan kapasite nasıl temin edilecek? Dönemler arasındaki farklı talepler nasıl dengelenecek? sorularını cevaplanmaya çalışır. 10

11 Bütünleşik üretim planlaması Bu amaçla şu sorular cevaplanır: 1.İşletme gelecek yıl ne kadar üretmelidir? 2.Kaynak kapasitesi ne kadardır? 3.Talebi karşılamak için üretim aylık ne kadar değiştirilmelidir? 4.Hangi mal ve hizmetlerden ne kadar satın alınmalıdır? 11

12 Bütünleşik plan ve ilişkileri Bütünleşik plan talep öngörüleri, siparişler Ana üretim programı Ve MRP sistemleri Detaylı iş programları Dış kapasite Taş e ron, fason Eldeki stok Eldeki hammaddeler işgücü Pazar Ve talep Araştırma ve teknoloji Ürün kararları Süreç planlama ve kapasite kararları 12

13 Genellikle 3-12 aylık bir süre için üretimin miktar ve zamanını saptar. Plan aylık dönemler itibariyle hazırlanır. Üretimi adet, saat, lira gibi ortak birimlerle ifade eder. Kapasite ve talep değişkenlerini kullanır. Arz veya talep değişkenlerini değiştirebilme imkanı verir. Plan döneminde işletmenin fiziki kapasitesi sabittir, değiştirilemez varsayar. Talebin değişken veya mevsimsel olduğu durumda planı hazırlamak anlamlı olur. Talep değişmez olsa plan kolaylıkla hazırlanır. Bütünleşik üretim planının özellikleri 13

14 Talebi karşılamak Kapasiteyi etkin kullanmak Envanter politikasına uymak Maliyetleri minimize etmek –işgücü –envanter –Tesis ve ekipman –taşeron Amaçları 14

15 Bütünleşik planlama stratejileri Kapasiteyi veya talebi değiştirme stratejileri izlenebilir: Kapasite seçenekleri- kapasiteyi değiştir 1.Üretim miktarını değiştirmek –Fazla mesai –Eksik çalışma –Taşeron –Fason 2.İşgücü miktarını değiştirme –İşe alma, işten çıkarma –Part-time –Geçici işgören 3.Stok düzeylerini değiştirme –Stoklama –stoksuzluk 15

16 Bütünleşik planlama stratejileri Talep seçenekleri- talebi değiştir : –Talebi etkilemek (fiyatlama, reklam, satış geliştirme) –Farklı ürün üretme (mevsimlik talep durumunda tamamlayıcı ürünler üretme) –Yüksek talep dönemlerinde talebi geç karşılama (talep edenin beklemesi) 16

17 Stok düzeyini değiştirme ile: işgücü düzeyindeki değişimler dereceli olur, ani işe alma, işten çıkarma olmaz, ani üretim değişiklikleri olmaz. Stok tutma maliyeti artar, stoksuzluk durumunda satış kaybı olabilir. İmalat sektörüne uygun, hizmette uygun değil. İşe alma ve işten çıkarma ile işgücü düzeyini değiştirme: Diğer seçenekleri kullanma zorunda kalmayız, işe alma, çıkarma ve eğitim maliyetleri olur.İşgücü arzının piyasada bol olduğu durumda kullanılır.

18 Fazla mesai veya eksik çalışma ile üretim miktarını değiştirmek : işe alma ve eğitme maliyeti olmadan talepteki mevsimlik değişimler karşılanır. Fazla mesai ücretleri, işgücünün yorgun olması sonucu kalite problemleri oluşur. Fazla mesai dahi talebi karşılayamayabilir. Planda esnekliğe izin verir. Taşeron/fason kullanmak: firmanın çıktı düzeyini düzgünleştirir, esneklik sağlar, kalite kontrol gücü kaybolur, kar azalabilir, ileride işletme pozisyonunu kaybedebilir, iş yapma kapasitesi azalabilir. Yeni üretim yaparken, üretim miktarını ayarlamada uygulanır.

19 Part-time işgücü kullanma: full-time dan daha az maliyetli ve esneklik fazla. İşgücü devri ve eğitim maliyetleri fazla, kalite etkilenebilir, programlama güçtür. Geçici işçilerin çok olduğu beceri istemeyen işler için uygundur. Talebi etkilemek: fazla kapasiteyi kullanmaya çalışır. İndirimler yeni müşteri çeker. Talepte belirsizlik olması, arz ile talebi her zaman dengeleyememek dezavantajdır. Yeni pazarlama fikirleri ortaya çıkabilir. Fazla yer satma (overbooking) bazı işletmelerde kullanılabilir.

20 Siparişleri geç karşılama: fazla mesai yapılmamış olur. Kapasite sabitlenir. Müşteri beklemeye razı olmalı, ancak iyi niyet kaybolabilir. Çoğu firma uygular. Zıt mevsimlik ürünler/hizmet sunma: kaynakların kullanımını artırır. Dengeli, sabit işgücüne olanak verir. Firmanın uzman olduğu alanın dışından beceri ve ekipman gerektirebilir. Farklı dönemlerde zıt talebe sahip ürünleri bulmak zordur.

21 İki zıt strateji Level Strategy Chase Strategy Üretimin talebi izlemesi Sabit üretim hızı 21

22 Bütünleşik Planlama Stratejileri İki Zıt Strateji Sabit Üretim Hızı Stratejisi (Level Strategy) Üretimin Talebi İzlemesi Stratejisi (Chase Strategy) Karma Strateji (Mixed-Hybrid Strategy)

23 Chase-talebi izleme stratejisi –Üretim hızının talebi çok yakından izlemesi ve stok düzeyinin sıfıra yakın olması (işe alma ve işten çıkarma maliyeti artar) Level-sabit üretim hızı stratejisi –Her gün aynı miktarı üretmek –İşgücü düzeyi aynı kalır –Stok bulundurma veya bulundurmama maliyetleri artar –kolay Mixed-hybrid-karma strateji –İlk iki stratejinin sakıncalarını gidermek için orta yol izlenir. örneğin üretim hızı birkaç ayda bir değiştirilir. Bütünleşik planlama stratejileri 23

24 Grafik & şema yöntemleri –Anlaşılması kolay, popüler –deneme & yanılma yaklaşımına dayanır Kantitatif-matematiksel yöntemler –Doğrusal programlama –Ulaştırma modeli –Doğrusal karar kuralı –Yönetim katsayılar modeli –Simülasyon....vs Bütünleşik planlama yöntemleri 24

25 Grafik yaklaşım Planlamacılar tecrübe, sezgi ve maliyet verilerini kullanarak bütünleşik planlar ortaya çıkarabilirler. Alternatif planları göstermek için grafikler kullanılır. Grafikte talep ile üretim kapasitesi karşılaştırılır. Deneme yanılmayı esas alan basit, popüler bir planlama tekniğidir. 25

26 Grafik yaklaşım Talebi her dönem için öngörüle Her dönem için kapasiteyi; normal çalışma, fazla mesai ve taşeron kullanma durumunda belirle İşgücü, işe alma ve çıkarma, stoklama maliyetlerini belirle Stok düzeyleri ve işgücü için firma politikasını dikkate al. Alternatif planlar hazırla ve toplam maliyetlerini karşılaştır. 26

27 örnek Aşağıdaki talep öngörülerine sahip ABC işletmesinde: Normal üretim kapasitesi ayda 2200 Dönem başı stok 1000 ise ve her ay normal kapasite kadar üretilirse::: Plan 1 sabit üretim stratejisi, ayda 2200 birim üretmek ise 27

28 Ocak ayı için dönem sonu stok= Ocak ayı dönem başı stok + Ocak ayı üretim – Ocak talebi Ocak DSS= – 1500 = 1700 olur Şubat DSS= – 1000= 2900 olur

29 Örnek-ABC işletmesi talep öngörüsü ve plan1 aytalepKüm talep üretimKüm üretim Dönem sonu stok satış kaybı Ocak Ş M N My H T Ağ Ey Ek K A

30 30

31 maliyetler Birim maliyet: pb Birim başına aylık stoklama maliyeti: 140 pb Birim aylık satış kaybı: pb Fazla mesai mal(ilave birim başına):650 pb Eksik çalışma mal(birim başına): 300 pb Üretim miktarını değiştirme mal (birim başına): 500 pb

32 Üretim planı1(level) için maliyetler ayüretimÜret.mal (7000) DS stokStok mal (140) Satış kaybı Sat.kay. M (9000) Ocak Ş2200 “ M2200 “ N2200 “ My2200 “ H2200 “ T2200 “ Ağ2200 “ Ey2200 “ Ek2200 “ K2200 “ A2200 “ TOP

33 Plan 2 Plan 2, alternatif bir plan olarak; daha az talebe sahip olan ocak, şubat, mart aylarında 1500 er birim, nisan, mayıs, haziran, temmuz, ağustos aylarında 2800 er birim, eylül, ekim, kasım aylarında 2200 er birim ve aralık ayında 1500 birim üretileceği varsayılırsa…dönem sonu stoklar şöyle olur:

34 Üretim planı2(karma) ayKüm talepüretimKüm üretD. S stokSatış kaybı Ocak Ş M N My H T Ağ Ey Ek K A

35 35

36 Ocak, şubat, mart aylarında normal üretim miktarı 2200 birimden ( = 700) 700 birim eksik üretim vardır. Nisan-ağustos arası normal miktar 2200 den ( =600) 600 birim fazla üretim vardır. Eylül, Ekim, kasım aylarında normal miktarda üretim Aralıkta ( =700 ) 700 birim eksik üretim vardır. Ayrıca bu dönemlere geçişte üretim miktarını ayarlamaktan ötürü üretimi değiştirme maliyetleri oluşur.

37 Üretim planı 2(karma) maliyetler ayüretimÜr.mal (7000) D. S stok St.mal (140) Ür.mik. Değ(500) Fazla mesai(650) Eksik çalışma (300) O Ş1500“ M1500“ N M2800“ “- H2800“ “- T2800“ “- Ağ2800“ “- Ey Ek2200“ K2200“ A

38 Planları karşılaştırma Plan1-level maliyet= Plan2-karma maliyet=

39 Örnek:Densepack ocak-haziran talebi Ocak:1280 Şubat: 640 Mart: 900 Nisan:1200 Mayıs:2000 Haziran: 1400 Aralık sonunda çalışan :300 kişi Aralık sonunda eldeki stok:500 Haziran sonunda eldeki stoğun:600 olması istenir İşe alma maliyeti:500 $/işgücü İşten çıkarma mal.:1000$/işgücü Envanter mal:80$/birim/ay K= işgücü başına günlük üretim 22 işgününde 76 işçi 245 birim üretmiş ise K=245/22=11,1364/76=0,14653 birim/işgücü/gün 39

40 aytalepNet talepKüm talep işgünü Ocak = Şubat Mart Nisan Mayıs haziran =

41 Plan 1-chase-üretimin talebi izlemesi Sıfır stok, işe alma ve işten çıkarma ile ayişgünüNet talep İşgücü başına aylık üretim Gerekli işgücü Ocak x0,14653= 2, /2,931= 267 Şubat246403, Mart189002, Nisan , Mayıs , Haziran ,

42 Aralık sonunda 300 çalışan var ise Ay işgücüİşe alma İşten çıkarma İşgücü başına aylık üretim Top üretim Küm üretim Küm talep stok O =33 2, x2,93 1= Ş =85 3, M =160 2, N =27 3, M =306 3, H =289 2, top

43 maliyetler M= 755x x x80= Haziran sonunda 600 birim stok istenir: mal=600x80= Top mal= = Dönem başı stok(500) maliyete girmez Martta ve mayısta elde stok olduğu için 1 er işçi azaltılabilir =753 işçi işe alınırsa, işten çıkarma 144 olur. Envanter 13 e iner. Maliyet olur… 43

44 Plan2-level-sabit işgücü-stoksuzluk yok İşe alma işten çıkarma yok, satış kaybı yok. Minimum kaç kişi gerekli? ayKüm talep İşgücü başına küm. üretim Gerekli kişi sayısı O 780 2, /2,931=267 Ş , M , N , M , H , max 44

45 411 KİŞİ GEREKLİ- aralık sonu 300 kişi var ise 111 kişi işe alınacak, dönem sonu stoklar ise aşağıdaki gibi: Ay İşgücü başına aylık üretim (1) Aylık top. Üretim (2) (2)= (1)x411 Küm. Üretim Küm. Net talep stok O 2, Ş 3, M 2, N 3, M 3, H 2, top

46 Dönem sonu envanter: =6562 Maliyet=envanter mal+ işe alma mal. Maliyet=6562x x500= Plan idi Plan ikisi birbirine yakın İşe al, çıkar yerine 2. plan uygulanır 46

47 Plan 3- karma strateji Sadece 1 kez kişi sayısını değiştirsek Ocak-nisan arası 1 dönem, mayıs –haziran arası 2. dönem olsa İlk 4 ay kümülatif talep 3520 İlk 4 ay kişi başı küm. Üretim: 2,931+3,517+2,638+3,810=12, /12,896=272,95 kişi≈ aylar için Küm talep=4000 Üretim:3,224+2,198=5, /5,422=737,7 kişi gerekli Ay Küm talep İşgücü başına aylık üretim O 780 2,931 Ş ,517 M 23202,638 N 35203,810 M 55203,224 H 75202,198 47

48 Karma strateji Ay Küm talep İşgücü (1) İşe alma İşten çıkarma Kişi başı üretim (2 Üretim (1).(2) Küm üretim stok O , Ş , M , N , M , H , top

49 Karma strateji maliyeti İşten çık.+işe alma+stok 27x x500+( )x80= Bu sonuç aynı zamanda doğrusal programlama sonucu elde edilen optimal strateji 49

50 Örnek: çatı malzemeleri imalatçısı Çatı malzemeleri imalatçısı, 6 aylık çatı kaplama malzemesi öngörülerini tablodaki gibi hazırladı. Ort. Talep= 6200/124 Ort. Talep=50 birim/gün aytalepgün Günlük talep O Ş M N May H top

51 Öngörülen talep ve ortalama talep

52 Plan 1: 6 ay boyunca talebi karşılayacak sabit işgücü ay üretim 50.Gün Küm üretim talep Küm talep stok Dönem sonu stok O Ş M N M H

53 Kümülatif talep grafiği Plan 1 Jan Feb Mar Apr May Jun Cumulative forecast requirements Cumulative level production using average monthly forecast requirements Reduction of inventory Excess inventory Cumulative Demand (Units) 7,000 6,000 5,000 4,000 3,000 2,000 1,000 53

54 Maliyet verileri Stoklama mal= 5 pb/birim/ay Fason mal= 10 pb/birim Ortalama ücret= 5 pb/saat (40 pb/gün) Fazla mesai= 7 pb/saat (8 saatin üstüne) Üretim miktarını artırma mal= 10pb/birim Üretim miktarını azaltma mal= 15pb/birim Bir birim üretim için gerekli işgücü saat = 1,6 saat 54

55 Plan 1 maliyeti Günde 50 birim sabit üretim için, sabit işgücü istenirse (fazla mesai yok, dönem başı stok yok, fason yok..) Günde 50 birim üretim için gerekli işgücü: 50 birimx 1,6 saat=80 saat gerekli 80 saat/ 8 saat/işgücü = 10 işçi Stok maliyeti=1850 birimx5pb=9250 pb Normal çalışma=10 kişix124günx40pb=49600 Toplam maliyet= = pb 55

56 Plan 2: günlük talebin en düşük olduğu dönemdeki kadar işgücü tutup, kalanını fason karşılamak aytalepgün Günlük talep O Ş M min N My H top

57 Plan 2 maliyet 38 adet x 1,6 saat= 60,8 saat gerekli 60,8/8= 7,6 kişi gerekli 7 full-time, 1 part-time İşletme içi üretim= 38birim/günx124 gün= = 1488 birim fason İşgücü mal= 7,6kişix40 pb/günx124gün=37696 Fason mal=1488 birimx 10pb/birim=14880 Toplam maliyet= =

58 Plan 3: işe alma ve çıkarma ile üretimi talebe eşitleme aytalep Üretim mal Üretimi art. (işe alma) İşten çıkarma toplam O x1,6x5= Ş x15= M x10= N My H top

59 karşılaştırma Plan 1Plan 2Plan 3 Stoklama Norm çalış Fazla çal.000 İşe alma İşten çık Fason toplam

60 ödev Aynı örnekte 8 kişi ile çalışılıp, gerektiğinde fazla mesai yapılması halinde planı hazırlayıp maliyetini hesaplayınız 60

61 ödev2 Buzdolabı imalatçısı firma Ocak-Haziran arası için bütünleşik plan hazırlamak istemektedir. Firma aşağıdaki verileri hazırlamıştır. Üretimin öngörülen talebi karşılaması için işgücünü değiştirerek bir plan hazırlayınız. (aralıkta 8 işgören var) Planın maliyetini hesaplayınız. aytalep Ocak400 Şubat500 Mart550 Nisan700 Mayıs800 haziran700 61

62 Maliyetler: –Stoklama m=8 pb/buzdolabı/ay –İşgücü ücreti=12 pb/saat (8 saat normal çalışma ) –İşe alma (üretimi artırma)= 40 pb/kişi –İşten çıkarma= 80 pb/kişi Diğer veriler: –Mevcut işgücü (aralık)= 8 kişi –İşçilik saati/buzdolabı=4 saat –Aylık işgünü=20 gün –Dönem başı stok=250 buzdolabı –Dönem sonu stok= 0 buzdolabı 62

63 Örnek Bir fabrika üretim, talep, kapasite ve maliyete ilişkin verileri aşağıdaki gibi toplamıştır. D.P. nin ulaştırma yöntemi ile ulaştırma tablosunu ve başlangıç uygun çözümü hazırlayınız. 63 Mart NisanMayıs Talep Kapasite Normal700 Fazla Mesai50 Fason Dönem Başı Stok100 Maliyetler Normal Çalışma40 pb/br Fazla Mesai50 pb/br Fason70 pb/r Stoklama2 pb/br/ay


"Üretim Planlama ve Programlama Üretim yöneticileri, belli bir ürünün gelecekte –Ne zaman ve –Ne kadar talep edileceğini belirlemek ve buradan hareketle." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları