Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

DEMANS ve DELİRYUM Dr. Levent Tokuçoğlu Mart, 2004.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "DEMANS ve DELİRYUM Dr. Levent Tokuçoğlu Mart, 2004."— Sunum transkripti:

1 DEMANS ve DELİRYUM Dr. Levent Tokuçoğlu Mart, 2004

2 Bilişsel bozukluk 4-5 milyon Amerikalının bilişsel bozukluğu var. 4-5 milyon Amerikalının bilişsel bozukluğu var. İnsanlar yaşlandıkça bu sayı artar İnsanlar yaşlandıkça bu sayı artar Demans ve deliryum bir “beyin yetmezliği”dir. Demans ve deliryum bir “beyin yetmezliği”dir.

3 Yaşlanma ve Demans Yaşlanma ve Demans

4 Demans nedir? 1 DSM-IV A. Çok sayıda bilişsel işlevde bozulma. A. Çok sayıda bilişsel işlevde bozulma. A1. Bellekte bozulma (yeni şeyleri öğrenme ve bunları anımsamada bozukluk) A1. Bellekte bozulma (yeni şeyleri öğrenme ve bunları anımsamada bozukluk) A2. Aşağıdakilerden biri ya da daha fazlasının olması A2. Aşağıdakilerden biri ya da daha fazlasının olması Afazi Afazi Apraksi Apraksi Agnosi Agnosi Yürütücü işlevlerde bozulma Yürütücü işlevlerde bozulma

5 Demans nedir? 2 DSM-IV B. B. Bilişsel işlevlerdeki bozulmanın toplumsal ve mesleki işlevsellikte belirgin sorunlara yolaçması ve kişinin önceki işlevsellik düzeyinin altına inmesi.

6 Demans … İşlevsellikte ilerleyici bir bozulma İşlevsellikte ilerleyici bir bozulma Bellek kaybı Bellek kaybı Diğer kortikal işlev bozuklukları Diğer kortikal işlev bozuklukları Kişilikte değişim Kişilikte değişim

7

8

9 Demans Nedenleri Alzheimer’s Hastalığı (SDAT): >50% Alzheimer’s Hastalığı (SDAT): >50% Vasküler (multi-infarkt demans) Vasküler (multi-infarkt demans) Diğer: Otoimmün Otoimmün Toksik Toksik Neoplastik Neoplastik Metabolik Metabolik

10 Sık rastlanan demans nedenleri Alzheimer Hastalığı (%50’den fazlası) Alzheimer Hastalığı (%50’den fazlası) Vasküler Demanslar Vasküler Demanslar AIDS demansı AIDS demansı Alkolik demans(Korsakoff demansı) Alkolik demans(Korsakoff demansı) Frontotemporal demans Frontotemporal demans

11 Demans Tanısı Hasta ve yakınlarıyla görüşme Hasta ve yakınlarıyla görüşme Fizik bakı Fizik bakı Nörolojik bakı Nörolojik bakı Mental ve işlevsel durumları değerlendirme Mental ve işlevsel durumları değerlendirme Laboratuar testleri ve görüntüleme (MR/BT) Laboratuar testleri ve görüntüleme (MR/BT)

12 Demansın Ayırıcı Tanısı Delirium Delirium Emotional (Mood) disorders Emotional (Mood) disorders Memory problems Memory problems Environmental factors Environmental factors Neurologic syndromes Neurologic syndromes Toxins Toxins Intelligence (low a priori) Intelligence (low a priori) Amnestic syndromes Amnestic syndromes

13 Belirgin bir bellek bozukluğu var mı? Bellek kaybına dair örnekler Bellek kaybına dair örnekler Yakın bellekte bozulma (uzak bellek iyi) Yakın bellekte bozulma (uzak bellek iyi) İsim ve yüz anımsamada güçlük var mı? İsim ve yüz anımsamada güçlük var mı? Yürürken, araba kullanırken kaybolma Yürürken, araba kullanırken kaybolma

14 Demansın Psikiyatrik Yönü Ajitasyon Ajitasyon Amaçsızca gezinme Amaçsızca gezinme Yürüme Yürüme Insomnia Insomnia İstifçilik İstifçilik Şiddetli tepkiler Şiddetli tepkiler Capgras sendromu Capgras sendromu Psikoz Psikoz Depresyon Depresyon Anksiyete Anksiyete Agnosi Agnosi Afazi Afazi Apraksi Apraksi Soyut düşünme bozukluğu Soyut düşünme bozukluğu

15 Demansta Değerlendirme Hasta ve bakıcısıyla görüşme Hasta ve bakıcısıyla görüşme Klinik gidiş Klinik gidiş ADLs, IADLs ADLs, IADLs Hastalık öncesi işlevsellik düzeyi Hastalık öncesi işlevsellik düzeyi B12 B12 TSH TSH RPR RPR Beyin görüntüleme BT, MRI) Beyin görüntüleme BT, MRI) gerekirse EEG/LP gerekirse EEG/LP

16 Demasta Psikoz Varsanı yaygınlığı %30 Varsanı yaygınlığı %30 Varsanılar daha çok hızlı ilerleyen Alzheimer ile bağlantılı Varsanılar daha çok hızlı ilerleyen Alzheimer ile bağlantılı Hastaların %25’inde yanlış algılamalar vardır. Hastaların %25’inde yanlış algılamalar vardır. (Anımsama ya da tanıma bozukluğu nedeniyle olabilir) (Anımsama ya da tanıma bozukluğu nedeniyle olabilir) Sanrılar, konfabulasyonlar olabilir. Sanrılar, konfabulasyonlar olabilir. Hızlı nöron yitimiyle ilişkilidir. Hızlı nöron yitimiyle ilişkilidir. Özellikle Lewy Bodies demansında sıktır Özellikle Lewy Bodies demansında sıktır Lewy Bodies ilaçların parkinsonyen etkilerine aşırı duyarlıdır Lewy Bodies ilaçların parkinsonyen etkilerine aşırı duyarlıdır Psikoz, bakıcıların en büyük sıkıntı kaynağıdır. Psikoz, bakıcıların en büyük sıkıntı kaynağıdır.

17 SDAT SDAT Normal Aging Normal Aging SDATNormal Aging

18 ALZHEIMER’S -- NEUROSCIENCE Amyloid plaklar (nörondışı) Amyloid plaklar (nörondışı) Nörofibriler yumaklar and tau protein (nöroniçi) Nörofibriler yumaklar and tau protein (nöroniçi) Kolinerjik innervasyon kaybı (nucleus basalis of Meynert) Kolinerjik innervasyon kaybı (nucleus basalis of Meynert) Serebral atrofi (özgül değil) Serebral atrofi (özgül değil) Temporoparietal korteks ve hipokampusun metabolizma ve dolaşımında azalma Temporoparietal korteks ve hipokampusun metabolizma ve dolaşımında azalma Defisitler bilişsel bozukluktan önce olabilir Defisitler bilişsel bozukluktan önce olabilir Abnormal extraneuronal processing of  -amyloid precursor protein (  -APP) to 42- a.a. instead of 40-a.a. fragment Abnormal extraneuronal processing of  -amyloid precursor protein (  -APP) to 42- a.a. instead of 40-a.a. fragment Familial AD -- single-point mutations in  -APP Familial AD -- single-point mutations in  -APP Transgenic mice Transgenic mice Presenilins (chromosome 14 and 1) may be  -APP secretases Presenilins (chromosome 14 and 1) may be  -APP secretases Apolipoprotein E4 -- risk factor for sporadic AD. Apolipoprotein E4 -- risk factor for sporadic AD. Subtle deficits in younger life - decreased “idea density” Subtle deficits in younger life - decreased “idea density”

19 Vascular Dementia Vascular Dementia Normal Aging Normal Aging Vascular Dementia Normal Aging

20 Vasküler Demans Risk unsurları: HT, diabetes, hiperlipidemi, sigara (SVH gibi) Risk unsurları: HT, diabetes, hiperlipidemi, sigara (SVH gibi) Tedrici yıkım Tedrici yıkım Kişilik korunmuş Kişilik korunmuş Çok sayıda küçük veya tek büyük infarkt Çok sayıda küçük veya tek büyük infarkt Laküner bölgeler -basal ganglia, thalamus, internal kapsül Laküner bölgeler -basal ganglia, thalamus, internal kapsül Subkortikal demans – psikomotor yavaşlama Subkortikal demans – psikomotor yavaşlama Binswanger hastalığı - frontal hemisfer beyaz cevherinde iskemi- görseluzamsal işlevler korunmuştur Binswanger hastalığı - frontal hemisfer beyaz cevherinde iskemi- görseluzamsal işlevler korunmuştur Özgül bir tedavisi yok Özgül bir tedavisi yok Sigarayı kes Sigarayı kes Kan basıncını kontrol et Kan basıncını kontrol et Trombosit inhibisyonu Trombosit inhibisyonu

21 Alkolik Demans Yaşlı alkoliklerin %6-25’ inde görülür Yaşlı alkoliklerin %6-25’ inde görülür Korsakoff demansı olarak adlandırılır Korsakoff demansı olarak adlandırılır AD ile örtüşebilir AD ile örtüşebilir Periferik nöropati ile bağlantılıdır Periferik nöropati ile bağlantılıdır Konuşma işlevi korunmuştur Konuşma işlevi korunmuştur “Masal uydurma” “Masal uydurma” Tanısı görece zordur Tanısı görece zordur Kolinesteraz inhibitorleryle iyileşme olduğuna dair vaka yayınları vardır Kolinesteraz inhibitorleryle iyileşme olduğuna dair vaka yayınları vardır

22 FRONTOTEMPORAL DEMANS Frontal ve temporal loblarda dejenerasyon Frontal ve temporal loblarda dejenerasyon Apati ve disinhibisyon Apati ve disinhibisyon Yürütücü işlevler ve adlandırmada bozulma Yürütücü işlevler ve adlandırmada bozulma Görseluzamsal yetiler salim Görseluzamsal yetiler salim Başlangıçta yanlışlıkla depresyon, mani, psikopati teşhisi alırlar. Başlangıçta yanlışlıkla depresyon, mani, psikopati teşhisi alırlar. Pick, ALS altgruplardandır. Pick, ALS altgruplardandır. Serotonin azalması Serotonin azalması Frontal and temporal loblarda metabolizma hızında azalma Frontal and temporal loblarda metabolizma hızında azalma Ailevi tipinde kromozom 17’ deki tau geninde mutasyonlar vardır Ailevi tipinde kromozom 17’ deki tau geninde mutasyonlar vardır

23 Diğer bilişsel bozukluklar Afazi: doğru sözcüğü bulmada güçlük; cümlenin ortasından bölünmesi;yineleme, kekeleme. Afazi: doğru sözcüğü bulmada güçlük; cümlenin ortasından bölünmesi;yineleme, kekeleme. Apraksi: giyinme, saç tarama, yemek yapma ve yemede güçlük. Apraksi: giyinme, saç tarama, yemek yapma ve yemede güçlük. Agnosi: aşina yüzleri, nesneleri, yerleri tanımada güçlük. Agnosi: aşina yüzleri, nesneleri, yerleri tanımada güçlük. Yürütücü işlevlerde bozukluk Yürütücü işlevlerde bozukluk

24 Fizik bakı Deri: kızarıklıklar Deri: kızarıklıklar Göz: Katarakt Göz: Katarakt Baş/Boyun: bruits, tiromegali Baş/Boyun: bruits, tiromegali Kalp: üfürümler Kalp: üfürümler Akciğer: solunum sesinde zayıflma Akciğer: solunum sesinde zayıflma Karın: karaciğer bozukluğuna dair izler Karın: karaciğer bozukluğuna dair izler Damarlar: periferik damar hastalıkları Damarlar: periferik damar hastalıkları Nörolojik Nörolojik

25 Nörolojik bakı Fokal x yaygın süreç Fokal x yaygın süreç Derin tendon refleksleri, ton, duyum Derin tendon refleksleri, ton, duyum Arka kordon Arka kordon Serebellar işlevler Serebellar işlevler

26 Mental Durum Bakısı Folstein Mini-Mental Status Exam (MMSE) (30 puan üzerinden) Folstein Mini-Mental Status Exam (MMSE) (30 puan üzerinden) 15-24: hafif-orta bozulma 15-24: hafif-orta bozulma <15: belirgin bozulma Mayo Short Test of Mental Status (38 puanlı) Mayo Short Test of Mental Status (38 puanlı) <22 – demansı düşündürür <22 – demansı düşündürür

27 Laboratuar/ Görüntüleme Tam kan sayımı Tam kan sayımı Tam idrar analizi Tam idrar analizi Elektolitler, BUN/kreatinin, Ca Elektolitler, BUN/kreatinin, Ca Tiroid, B12 Tiroid, B12 RPR veya FTA-ABS RPR veya FTA-ABS BT or MRI BT or MRI

28

29 Alzheimer Hastalığının Sağaltımı Erken başlamalı Erken başlamalı Hasta ve Hasta ve ailesini kapsamalı Soruna ekip halinde yaklaşılmalı Soruna ekip halinde yaklaşılmalı

30

31 ALZHEIMER Hastalığı Sağaltımı Kolinerjik Aricept (donepezil) 5 mg başla, 10 mg’ a çık Aricept (donepezil) 5 mg başla, 10 mg’ a çık Alzheimer’da orta düzeyde ama sürekli etkilidir. Alzheimer’da orta düzeyde ama sürekli etkilidir. MMSEüzerine etkili değildir, fakat ADLs, bellek, dikkat ve nöropsikiyatrik semptomlara sıklıkla iyi gelir MMSEüzerine etkili değildir, fakat ADLs, bellek, dikkat ve nöropsikiyatrik semptomlara sıklıkla iyi gelir 3 ay denenmesi önerilir 3 ay denenmesi önerilir Exelon (rivastigmine) Exelon (rivastigmine) Reminyl (galantamine) Reminyl (galantamine)Nöronkoruyucu Antioksidanlar (Vitamin E, L-Deprenyl) Antioksidanlar (Vitamin E, L-Deprenyl) Anti-inflamatorlar (steroidler, NSAIDs) Anti-inflamatorlar (steroidler, NSAIDs) Sekretaz inhibitörleri Sekretaz inhibitörleri  -amyloid’e karşı aşılar  -amyloid’e karşı aşılar AD başlamadan önceki markerlar araştırılmalı AD başlamadan önceki markerlar araştırılmalı

32 Alzheimer sağaltımındaki yeni görüşler

33 Demansta davranışçı girişimler Tutarlı, sakin bir çevre Tutarlı, sakin bir çevre Anımsamaya yarayan ipuçları Anımsamaya yarayan ipuçları Bilişin iyi yönlerinin üzerinde durma Bilişin iyi yönlerinin üzerinde durma Müzik Müzik Işık terapisi Işık terapisi Gezinme için güneli bir çevre Gezinme için güneli bir çevre Gündüz egzersizleri, şekerlemeleri azaltmak Gündüz egzersizleri, şekerlemeleri azaltmak

34 Ajitasyonun İlaçla Sağaltımı Haldol / 2-3 mg/ Paranoya ve kuşkuculuk için 2-3mg, o.5 veya 0.75 mg'dan daha iyidir ama EPS (+) Haldol / 2-3 mg/ Paranoya ve kuşkuculuk için 2-3mg, o.5 veya 0.75 mg'dan daha iyidir ama EPS (+) Risperdal/ 1-2 mg/ Yapılan en geniş çalışma(n=625) ; özellikle paranoya ve kuşkuculuk için iyi; 2 mg EPS (+) Risperdal/ 1-2 mg/ Yapılan en geniş çalışma(n=625) ; özellikle paranoya ve kuşkuculuk için iyi; 2 mg EPS (+) Olanzapine/ 5 mg/5 mg yüksek dozlarından daha iyidir; paranoya ve kuşkuculuk için iyidir; yan etkileri minimaldir. Olanzapine/ 5 mg/5 mg yüksek dozlarından daha iyidir; paranoya ve kuşkuculuk için iyidir; yan etkileri minimaldir. Seroquel /25-50mg/ Yayımlanmış çalışma yok. Klinik izlenimler olumlu. Seroquel /25-50mg/ Yayımlanmış çalışma yok. Klinik izlenimler olumlu. Depakote / Düzey = / Yaygın dürtüselliğe karşı iyi, ancak bulantı ve sedasyon yaşlılar için sorun yaratır. Depakote / Düzey = / Yaygın dürtüselliğe karşı iyi, ancak bulantı ve sedasyon yaşlılar için sorun yaratır.

35 Demanstaki diğer sağaltımlar Antidepresanlar Antidepresanlar Benzodiazepinleri az kullanın- sedasyon, paradoksik ajitasyon/stimulation Benzodiazepinleri az kullanın- sedasyon, paradoksik ajitasyon/stimulation Benzo. en son tercih olmalı -restless leg/myoclonus hariç- Benzo. en son tercih olmalı -restless leg/myoclonus hariç- Trazodone demanslı ve demanslı olmayan hastalarda uyku için iyi bir seçimdir- 25 mg q hs Trazodone demanslı ve demanslı olmayan hastalarda uyku için iyi bir seçimdir- 25 mg q hs Buspirone Buspirone

36 Demansta ayırıcı tanı Deliryum Deliryum Emosyonel (Mood) bozukluklar Emosyonel (Mood) bozukluklar Bellek sorunları Bellek sorunları Çevresel unsurlar Çevresel unsurlar Nörolojik sendromlar Nörolojik sendromlar Toksinler Toksinler Zeka (“a priori “düşük) Zeka (“a priori “düşük) Amnestik sendromlar Amnestik sendromlar

37 Deliryum Akut başlayan konfüzyon halidir Akut başlayan konfüzyon halidir Biliş, duygudurum, dikkat, uyanıklık ve farkındalık işlevlerinde dalgalanan bir bozukluk. Demansı andırabilir; ayırıcı tanı önemlidir. Biliş, duygudurum, dikkat, uyanıklık ve farkındalık işlevlerinde dalgalanan bir bozukluk. Demansı andırabilir; ayırıcı tanı önemlidir.

38 Deliryum Bilinçte bulanıklaşma, yönelimde bozulma Bilinçte bulanıklaşma, yönelimde bozulma Dikkatte bozulma Dikkatte bozulma Bazen, belirgin psikotik özellikler Bazen, belirgin psikotik özellikler Konuşmada bozulma Konuşmada bozulma Normal uyku ve yeme örüntüsünde bozulma Normal uyku ve yeme örüntüsünde bozulma

39 Demans x Deliryum Genellikle acil değildir Genellikle acil değildir Bilişsel işlevlerde yaygın bozukluk Bilişsel işlevlerde yaygın bozukluk En çok belleği etkiler En çok belleği etkiler Geri dönüşü yok Geri dönüşü yok Yavaş ilerler Yavaş ilerler Sinsice başlar Sinsice başlar Acil tanı ve tedavi gerekir Acil tanı ve tedavi gerekir Bilişsel işlevlerde fokal bozukluk Bilişsel işlevlerde fokal bozukluk En çok dikkati etkiler En çok dikkati etkiler Geri dönüşü olur Geri dönüşü olur Dalgalı gider Dalgalı gider Hızlı başlar Hızlı başlar

40 Deliryumun ele alınması Amaç altta yatan bir bozukluğu saptamak Amaç altta yatan bir bozukluğu saptamak Enfeksiyöz Enfeksiyöz Metabolik Metabolik Yapısal (iskemik) Yapısal (iskemik) Öykü (ilaç, madde, alkol kullanım öyküsü dahil) Öykü (ilaç, madde, alkol kullanım öyküsü dahil) Fizik bakı Fizik bakı Kan kimyası, kan, kültür, lomber ponksiyon Kan kimyası, kan, kültür, lomber ponksiyon EKG EKG Görüntüleme Görüntüleme

41 Deliryumun sağaltımı Altta yatan durum düzelmeden ek ilaç vermekten kaçının Altta yatan durum düzelmeden ek ilaç vermekten kaçının Nedeni belirleyin Nedeni belirleyin Çabuk müdahale edin Çabuk müdahale edin


"DEMANS ve DELİRYUM Dr. Levent Tokuçoğlu Mart, 2004." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları