Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

BİRİNCİ BASAMAKTA ALZHEİMER/DEMANS VB. MENTAL BOZUKLUKLARA YAKLAŞIM Dr. Yasemin MERİÇ KÖKSOY.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "BİRİNCİ BASAMAKTA ALZHEİMER/DEMANS VB. MENTAL BOZUKLUKLARA YAKLAŞIM Dr. Yasemin MERİÇ KÖKSOY."— Sunum transkripti:

1 BİRİNCİ BASAMAKTA ALZHEİMER/DEMANS VB. MENTAL BOZUKLUKLARA YAKLAŞIM Dr. Yasemin MERİÇ KÖKSOY

2 B IR A LZHEIMER H ASTASıNA A IT T ABLO “B ENIM I ŞıK S AÇAN K ALBIM Bir Alzheimer Hastasına Ait Tablo “Benim Işık Saçan Kalbim

3 DEMANS 1. Birinci basamak açısından önemli bir sorun mudur? 2. Önleyebilir miyiz? Hastalarımızı koruyabilir miyiz? 3. Erken tanıyabilir miyiz? 4. Tanı almış hastalarımız için ne yapabiliriz?

4 DEMANS Birinci basamak açısından önemli bir sorun mudur?

5 Demans gelişen hasta; Toplumun özerk bir bireyi olmaktan çıkıp, hastalığın ileri evrelerinde hem fiziksel hem de ruhsal açıdan tamamen başkalarına bağımlı biri haline gelir. Yaşlılık dönemi hastalıkları sıralaması: 1. Depresyon (%32) 2. Kalp ve damar hastalıkları (%22.4) 3. Demans ve deliryum (%14) Demans A.B.D.’ de ölüm nedenleri arasında 4. sıradadır. Demansın yarattığı sakatlığın ağırlığı, spinal kord hasarı ve son dönem kanser hastalarının ardından 3. sırada yer almaktadır. Birinci basamak açısından önemli bir sorun mudur?

6  Demans, küresel düzeyde yaklaşık 600 milyar ABD dolarına mal oluyor.  Demans hastalarının bakımına harcanan paranın, dünya genelinde gayrı safi milli hasılanın yüzde 1'inden daha fazlasına mal olduğu hesaplanmaktadır.  İktisatçılara göre, ‘‘Eğer demans ve benzeri hastalıkların bakımı bir ülke olsaydı, dünyanın ekonomisi en büyük ülkeler sıralamasında, Türkiye ile Endonezya arasında bir yerlerde, yani 18'inci sırada gelebilirdi.

7 Demans Sendromun’un yaşla birlikte hem insidansı hem prevelansı artmaktadır. Tüm demans nedenleri için insidans yılda 75/ ’dır. Alzheimer Hastalığı prevalansı 65 yaşında %10,3 iken, yaşları arasında hastalık prevalansı her 5 yılda bir 2 kat artarak 80 yaşın üzerinde %47’ye ulaşmaktadır. Birinci basamak açısından önemli bir sorun mudur?

8 Dünya Nüfus Piramitleri :

9 T ÜRKIYE N ÜFUS P IRAMITLERI :

10 ÜLKEMİZİN NÜFUSU YAŞLANIYOR Ülkemizde ortalama yaşam süresi 1960’da 48 yıl iken 2010’da 72 yıla ulaşmıştır 2025 yılında nüfusumuzun % 10’nun 65 yaş üzerinde, 2050 yılında nüfusumuzun %22’ sinin 65 yaş üzerinde olacağı tahmin edilmektedir

11 D EMANS SENDROMLU HASTA 2001 yılında yapılan bir çalışmada kabaca Dünya’da 24,3 milyon demans hastası olduğu ve her yıl 4,6 milyon yeni vaka eklendiği saptanmıştır. Bu rakamlar her 7 saniye de bir yeni vaka eklendiği anlamına gelmektedir. Ferri CP, Prince M, Brayne C. ve ark. Global prevalence of dementia: a Delphi consensus study. Lancet. 2005; 9503: 211

12 DEMANSLI HASTA SAYISI

13 DEMANS Birinci basamak açısından önemli bir sorun mudur?

14 Demans Sendromu’nu Önleyebilir miyiz?

15 Birinci basamak sağlık hizmetlerinin öncelikli hedefi SAĞLIĞIN KORUNMASI VE GELİŞTİRİLMESİDİR

16 Hastalarımızı Demans Sendromundan koruyabilir miyiz?

17 DEMANSIN SINIFLANDIRILMASI PrimerSekonder ( Tedavi edilebilir) Alzheimer Hastalığı (%50-80)Depresyon Fronto-Temperol DemansVasküler demans (%10-25) Lewy Cisimcikli Demansİlaç, toksinler,alkol Kafa içi yer kaplayan oluşumlar Normal basınçlı hidrosefali İnfeksiyonlar (Sifiliz, memenjitler, ensefalitler vb.) Metabolik bozukluklar (Hipotiroidi, renal hastalıklar, karaciğer yetmezliği …) Beslenme bozuklukları-Vitamin yetmezlikleri (B1, B12, Folik asit yet.) Otoimmun Has (MS, Behçet has.)

18 V ASKÜLER DEMANS Alzheimer Hastalığından sonra en sık demans nedenidir. Serebrovasküler(kanama,ateroskleroz, hipoksi vb.) olaylar sonucu gelişir. Hipertansiyon, diyabet, sigara ve kolesterol yüksekliği gibi ateroskleroz etkenler risk faktörleridir. Bu risk faktörlerine karşı yapılan birincil koruma demans gelişimine karşıda koruyucu olacaktır.

19 DEPRESYON Yaşlılık döneminde en sık görülen hastalıktır. (%32) Yaşlı bireylerde depresyon varlığı demans riskini iki katına çıkarmaktadır.

20 Vasküler demansı, depresyonu,hipotiroidiyi, infeksiyonları, kafa içi yer kaplayan oluşumları, vitamin yetmezliklerini gb. sekonder nedenleri tedavi etmek hatta gelişimini önlemek mümkündür. Sekonder ( Tedavi edilebilir) Depresyon Vasküler demans (%10-25) İlaç, toksinler,alkol Kafa içi yer kaplayan oluşumlar Normal basınçlı hidrosefali İnfeksiyonlar (Sifiliz, memenjitler, ensefalitler vb.) Metabolik bozukluklar (Hipotiroidi, renal hastalıklar, karaciğer yetmezliği…) Beslenme bozuklukları-Vitamin yetmezlikleri (B1, B12, Folik asit yet.) Otoimmun Has (MS, Behçet has.)

21 DEMANSIN SINIFLANDIRILMASI Primer Alzheimer Hastalığı (%50-80) Fronto-Temperol Demans Lewy Cisimcikli Demans

22 A LZHEIMER H ASTALıĞı R ISK F AKTÖRLERI Yaşlanma Cinsiyet Sigara Alkolizm Depresyon Kafa travması / bilinç kaybı Düşük eğitim düzey Vasküler risk faktörleri Ateroskleroz İnme Diabetes mellitus Kolesterol yüksekliği Diyette yağ alımı ApoE4 є4 Serum homosistein yüksekliği Hipertansiyon Metabolik sendrom Obesite İnflamasyon

23 Yapılan çalışmalarda yaş, ırk, cinsiyet ve eğitimden bağımsız olarak orta yaşlardaki vasküler risk faktörlerinin demans riskini artırdığı kanıtlanmıştır. Sigara, Hipertansiyon, Yüksek kolesterol, Diabet demans gelişme riskini % oranında artırmaktadır. Orta yaş döneminde vasküler risk faktörlerinin belirlenmesi ve tedavisi, Alzheimer Hastalığı riskini azaltacaktır.

24 Alzheimer Hastalığının gelişiminin 5 yıl ertelenmesi hastalık prevelansı % 50 azaltacaktır

25 Ülkemizde 2050 yılında yaklaşık 2,3 milyon demans hastası olması beklenmektedir

26 Orta yaşlarda vasküler risk faktörlerinin belirlenmesi, önlenmesi ve tedavisi DEMANS RİSKİNİ AZALTMAK

27 Orta yaşlarda vasküler risk faktörlerinin belirlenmesi, önlenmesi ve tedavisi Sigaranın bırakılması DEMANS RİSKİNİ AZALTMAK

28 Orta yaşlarda vasküler risk faktörlerinin belirlenmesi, önlenmesi ve tedavisi Sigaranın bırakılması Destekleyici ve tatminkar kişisel ilişkilerin oluşturulması DEMANS RİSKİNİ AZALTMAK

29 Orta yaşlarda vasküler risk faktörlerinin belirlenmesi, önlenmesi ve tedavisi Sigaranın bırakılması Destekleyici ve tatminkar kişisel ilişkilerin oluşturulması Sosyal desteğin sağlanması DEMANS RİSKİNİ AZALTMAK

30 Orta yaşlarda vasküler risk faktörlerinin belirlenmesi, önlenmesi ve tedavisi Sigaranın bırakılması Destekleyici ve tatminkar kişisel ilişkilerin desteklenmesi Sosyal desteğin sağlanması Yeterli süre uyunması DEMANS RİSKİNİ AZALTMAK

31 Orta yaşlarda vasküler risk faktörlerinin belirlenmesi, önlenmesi ve tedavisi Sigaranın bırakılması Destekleyici ve tatminkar kişisel ilişkilerin desteklenmesi Sosyal desteğin sağlanması Yeterli süre uyunması Dengeli beslenme DEMANS RİSKİNİ AZALTMAK

32 Orta yaşlarda vasküler risk faktörlerinin belirlenmesi, önlenmesi ve tedavisi Sigaranın bırakılması Destekleyici ve tatminkar kişisel ilişkilerin desteklenmesi Sosyal desteğin sağlanması Yeterli süre uyunması Dengeli beslenme Satranç,briç ya da kognitif aktiviteyi canlı tutacak hobiler Düzenli egzersiz DEMANS RİSKİNİ AZALTMAK

33 Hastalarımızı Demans Sendromundan koruyabilir miyiz?

34 KORUYABİLİRİZ

35 AMA

36 KORUYABİLİRİZ AMA ŞİMDİ ÇALIŞMAYA BAŞLAMAMIZ GEREKİYOR

37 ERKEN TANIYABİLİR MİYİZ?

38 ERKEN TANI ÖNEMLİ

39 DEMANSI ERKEN TANIRSAK  Sekonder demansa neden olan hastalıkları belirler ve tedavi edebiliriz

40 DEMANSI ERKEN TANIRSAK  Sekonder demansa neden olan hastalıkları belirler ve tedavi edebiliriz.  Demansda erken başlanan tedavi daha başarılıdır. Hastamızın bilişsel ve fonksiyonel yetilerini daha uzun süre koruyabiliriz.

41 DEMANSI ERKEN TANIRSAK  Sekonder demansa neden olan hastalıkları belirler ve tedavi edebiliriz.  Demansda erken başlanan tedavi daha başarılıdır. Hastamızın bilişsel ve fonksiyonel yetilerini daha uzun süre koruyabiliriz.  Hastanın ve ailesinin hayatlarını planlamaları sağlanabilir.  Sağlık giderlerinde azalma sağlanabilir

42 DEMANSI TANIYA BİLİYOR MUYUZ?

43

44

45 2008 yılında GATA’ da yapılan bir çalışmada ülkemizde yaklaşık hasta olduğu hesaplanmış, bu hastaların (%4) tedavi aldığı sonucuna ulaşılmıştır.

46 TANISI KONMAMIŞ DEMANS HASTALARI İLE EN ÇOK BİRİNCİ BASAMAK HEKİMLERİ KARŞILAŞMAKTADIR

47  Ülkemizde poliklinik hizmetlerinin % 50’ si birinci basamakta verilmektedir.

48 TANISI KONMAMIŞ DEMANS HASTALARI İLE EN ÇOK BİRİNCİ BASAMAK HEKİMLERİ KARŞILAŞMAKTADIR  Ülkemizde poliklinik hizmetlerinin % 50’ si birinci basamakta verilmektedir.  Birinci basamak eve yakın olması nedeni ile yaşlı hastalar için en kolay ulaşılan sağlık merkezleridir.

49 DEMANS HASTALARININ ERKEN TANISINI SAĞLAYABİLECEK KURUM BİRİNCİ BASAMAKTIR

50  Birinci basamakta hekim ve diğer sağlık personeli ile iletişim kurmak daha kolaydır ve sürekliliği sağlanabilir.

51 DEMANS HASTALARININ ERKEN TANISINI SAĞLAYABİLECEK KURUM BİRİNCİ BASAMAKTIR  Birinci basamakta hekim ve diğer sağlık personeli ile iletişim kurmak daha kolaydır ve sürekliliği sağlanabilir.  Birinci basamağa başvuran bireyler bütüncül bir yaklaşım içinde değerlendirilir. Bu nedenle olası bir hastalığın erken tanısı daha kolaydır.

52 DEMANS HASTALARININ ERKEN TANISINI SAĞLAYABİLECEK KURUM BİRİNCİ BASAMAKTIR  Birinci basamakta hekim ve diğer sağlık personeli ile iletişim kurmak daha kolaydır ve sürekliliği sağlanabilir.  Birinci basamağa başvuran bireyler bütüncül bir yaklaşım içinde değerlendirilir. Bu nedenle olası bir hastalığın erken tanısı daha kolaydır.  Birinci basamakta gerektiğinde bir üst kuruma sevk daha kolaydır ve takibi yapılabilir.

53 DEMANS TANISI ALMIŞ HASTALAR NE YAPABİLİRİZ?

54

55 Saat Çizme Testi Anamnez, fizik muayene, mini mental test, saat çizme testi, geriatrik depresyon skalası ile takip etmeliyiz.

56 Araya giren diğer hastalıklar veya ani kötüleşmeler olursa, Kontrol edilemeyen davranışsal ve psikiyatrik belirtiler eklenirse, Hasta yakını / bakım veren ile ilgili sorunların artması halinde hastamızın yeniden değerlendirilmesini sağlamalıyız. Hasta takiplerinde;

57 Tanı almış hastaların yaşam kalitesi korumak önemlidir. Bunun içinde hastaya bakan kişilere eğitim vermek gerekmektedir.

58  Hastaların bulunduğu çevrede ve eşyalarda çok fazla değişiklik yapmamak,  Basit cümlelerle, sakin azarlamadan konuşmak,  Yemeğini aynı saatte ve aynı odada vermek,  Gününün aktif geçmesini sağlayarak ( yürüyüş, ev işleri gb.), gündüzleri uyutmayıp, gece aynı saatte yatağa girmesini sağlamak,  Televizyonda şiddet sahnelerini izlemesi engellemek,  Yatak yaralarının oluşmaması için sık sık pozisyon değiştirilmesi gb. günlük hayatı kolaylaştırıcı öneriler de bulunarak hastanın olabildiğince iyi yaşamasını sağlamak gerekir. Tanı almış hastaların yaşam kalitesi korumak önemlidir. Bunun içinde hastaya bakan kişilere eğitim vermek gerekmektedir.

59 Hasta yakınları ve hastanın bakımını üstlenen bireyler depresyon ve anksiyete bozukluğu açısından risk altındadır. Bu kişiler de belli aralıklarla kontrol edilmeli ve tedavi süreçleri planlanmalıdır.

60 BİZ Birinci basamakta çalışan hekimler : Koruyucu sağlık hizmetlerini ön planda tutarak demansı önleyebileceğimizi, Yaşlı hastaları değerlendirerek vakaları mümkün olduğunca erken fark edebileceğimizi, Tanısı konmuş hastaların ve yakınlarının yaşam kalitesini artırabileceğimizi unutmamalıyız

61 Montaigne ‘’ Yaşlanmanın yüzümüzden çok, aklımızda buruşukluk meydana getireceğinden korkarım ‘’ demiş. Aklınızın buruşmaması dileğimle…. Kayaklar: *Demans Tanımı ve Tipleri-Prof. Dr. Kaynak SELEKLER * Kim Alzheimer Değildir?- Prof. Dr. Kaynak SELEKLER *Mental Durum Değişiklikler- Dr. Hüseyin DORUK *Demanslı Hastaya Yaklaşım –Dr. Hüseyin ÇAKIROĞLU *Demans Pratiğinde Dahiliye Uzmanının Rolü- DR. A. Turan IŞIK *Demansta Risk Faktörleri- Dr. Burcu Balam YAVUZ, Prof. Dr. Servet ARIOĞUL *GATA Nöroloji A.B.D.Demans Kavramı Ve Hastaya Yaklaşım-Dr. Haşmet HANAĞASI *Alzheimer Hastalığı- Dr. Tuba Gül YAZICI, Dr. Hüseyin ŞAHİN *Geriatrik Değerlendirme ve Testler-Dr. Burcu Balam YAVUZ *Yaşlı Hastada Demansın Değerlendirilmesi ve Önemi-Dr. Didem ŞENER, Prof. Dr. Servet ARIOĞUL *Hafıza Bozuklukları- Dr. Devrim DENİZ Geriatrik Yaş Grubunda Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinin Önemi-Dr. R. Şamih DEMLİ Yaşlılık Döneminde Koruyucu Hekimlik Yaklaşımı-Dr. Dilek ASLAN – Sn. Dr. Naciye DEMİREL’ e katkılarından dolayı teşekkür ederim


"BİRİNCİ BASAMAKTA ALZHEİMER/DEMANS VB. MENTAL BOZUKLUKLARA YAKLAŞIM Dr. Yasemin MERİÇ KÖKSOY." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları