Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Dengeleme ve Uzlaştırma Sistemi Projesi Eğitim Sunumu 1-2 Nisan 2004.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Dengeleme ve Uzlaştırma Sistemi Projesi Eğitim Sunumu 1-2 Nisan 2004."— Sunum transkripti:

1 Dengeleme ve Uzlaştırma Sistemi Projesi Eğitim Sunumu 1-2 Nisan 2004

2 1 1. Dengeleme ve Uzlaştırma Sistemine Genel Bakış

3 2 1. Dengeleme ve Uzlaştırma Sistemi – Genel Bakış Üretim Şirketleri Serbest Tüketiciler Toptan Satış Şirketleri Perakende Satış Şirketleri Serbest Olmayan Tüketiciler ANLIK OLARAK “ÜRETİM = TÜKETİM” DENGELEME PİYASASI “ÜRETİLEN + ALINAN ENERJİ = TÜKETİLEN + SATILAN ENERJİ” UZLAŞTIRMA & SPOT PİYASA Sistem Operatörü İKİLİ ANLAŞMALAR PİYASASI Otop. ve Otop Grupları (Limitli)

4 3 1. Dengeleme Mekanizması Konuları  Dengeleme Mekanizması katılımcıları kimlerdir?  Dengelemeye katılım zorunlulukları nelerdir?  Dengelemeye katılımdan muaf olan santrallar var mıdır?  Dengeleme Mekanizması birimi nedir?  Fiziksel Durum Bildirimlerinin yapısı nasıldır, bildirimler nasıl gerçekleştirilecektir?  Yük alma / atma tekliflerinin yapısı nasıldır?  Yük alma / atma tekliflerinin sıklığı ve teklif adetleri nasıl olmalıdır?  Teklif ödemeleri hangi fiyat bazında yapılır ve değişik fiyatlandırma yöntemlerinin avantaj ve dezavantajları nelerdir?  Sistem kısıtı sebebiyle verilen talimatlar nasıl ele alınır?  Frekans kontrol ve AGC talimatları nasıl ele alınır?  Acil durum ve mücbir sebepler nedeniyle verilen talimatlar nasıl ele alınır?

5 4 2. Dengeleme Mekanizması

6 Dengeleme Mekanizmasına Genel Bakış ÜRETİMİLETİMDAĞITIM / TÜKETİM ÜRETİM = TÜKETİM Sistem Frekansı = 50 Hz Arz Değişimleri Talep Değişimleri Sistem Kısıtları

7 Dengeleme Mekanizmasına Genel Bakış  Mevcut Yük Dağıtım ve Dengeleme Uygulamaları Yİ, YİD, İHD Santralları Otoprodüktörler Nehir Tipi Hidroelektrikler Baz Yük Hidroelektrikleri Termik Santrallar Puant Hidroelektrikleri

8 Dengeleme Mekanizmasına Genel Bakış  Mevcut Yük Dağıtım ve Dengeleme Uygulamaları Yİ, YİD, İHD Santralları Otoprodüktörler Nehir Tipi Hidroelektrikler Baz Yük Hidroelektrikleri Termik Santrallar Puant Hidroelektrikleri  Yük dağıtım merkezi yapılmaktadır.  Dengeleme için ekonomik sıra kullanılmamaktadır.

9 Dengeleme Mekanizmasına Genel Bakış  Serbest Piyasa Koşullarında Yük Dağıtım ve Dengeleme Uygulamaları İHD Otoprodüktörler Nehir Tipi Hidrolar Termik Santrallar Hidroelektrikler  Yük dağıtım: üreticilerin kendi belirledikleri üretim programlarına göre  Dengeleme: ekonomik sıralama + sistem kısıtları YİD Yİ

10 Dengeleme Mekanizmasına Genel Bakış Üretim Şirketleri Otoprodüktörler Otoprodüktör Grupları Bir Gün Sonrası İçin Üretim Planlama Gerçek Zamanlı Yük Dengeleme Bir Gün Sonrası İçin Ulusal Talep Tahmini Gerçek Zamanlı Arz Değişimleri Gerçek Zamanlı Talep Değişimleri Sistem Frekansı Değişimleri Sistem Kısıtları & Yedek İhtiyaçları Fiziksel Durum Bildirimleri Yük Alma / Atma Teklifleri Dinamik Parametreler Limit Değerler Diğer İlgili Bilgiler Kabul Edilen Yük Alma / Atma Teklifleri Yük Alma / Atma Talimatları

11 Fiziksel Durum Bildirimleri Fiziksel Durum Bildirimleri,  Üretim Şirketleri tarafından bir gün sonrası için verilirler;  Sistem Operatörü (Milli Yük Dağıtım Merkezi) tarafından bir sonraki gün için gerekli teklif kabul miktarının belirlenmesi için kullanılırlar;  Üretim Şirketleri üretimlerini fiziksel durum bildirimleri ile uyumlu olarak gerçekleştirirler;  Teklif kabulleri için referans oluştururlar.

12 Fiziksel Durum Bildirimleri Fiziksel Durum Bildirim Örneği: VERİ TİPİ DENGELEME BİRİMİ BAŞLANGIÇ ZAMANI BAŞLANGIÇ SEVİYESİ (MW) BİTİŞ ZAMANIBİTİŞ SEVİYESİ (MW) FDBSANTRAL : :0080 FDBSANTRAL : :0095 FDBSANTRAL : :0070

13 Fiziksel Durum Bildirimleri  Geçiş döneminde, Sistem Operatörü (MYDM) açısından değişikliklerin asgariye indirgenmesi uygun olabilir.  Sürecin aşağıdaki gibi çalışması düşünülebilir:  Ulusal Yük Tevzi Merkezi, bir sonraki güne ait üretim planlarını üretim lisansı sahibi tüzel kişilere bildirir.  Üretim şirketleri, yük tevzi merkezi tarafından kendisine bildirilen planlara ilişkin görüşlerini, örneğin 1 saat içerisinde sunar, aksi durumda kendisine sunulan planı kabul etmiş sayılır.  Ulusal Yük Tevzi Merkezi, kabul edilen planı, Fiziksel Durum Bildirimi olarak kabul eder.

14 Fiziksel Durum Bildirimleri 14:00 İsteyen Üreticiler Bir Sonraki Gün için FDB MYDM’ne İletirler MYDM Bir Sonraki Gün için Üretim (Yük Dağıtım) Planını Hazırlar ve Üreticilere Bildirir 16:0018:00 Üreticiler MYDM Tarafından Hazırlanan Programda Yapmak İstedikleri Değişiklikleri Bildirirler Kesinleşmiş Fiziksel Durum Bildirimleri MYDM’de Toplanır  Geçiş Dönemi DUY’da Uygulanabilecek FDB Bildirim Süreci

15 Dengeleme Mekanizması Katılımcıları  Dengeleme Mekanizmasına Katılımcı Olabilecekler:  Üretim Şirketleri  Otoprodüktörler  Otoprodüktör Grupları  Ünite Gücü >= 50MW & Kurulu Gücü >= 100MW  Dengeleme Mekanizmasına katılım zorunludur.  Dengeleme mekanizmasına katılımın zorunlu olmasının anlamı:  Fiziksel Durum Bildirimi (FDB) verilmesi zorunlu  Yük alma / atma teklifi verilmesi üreticinin isteğine bağlı  Bu sınırın altında kalan santraller:  Kendileri isterlerse &  Sistem Operatörü kabul ederse dengelemeye katılabilirler.  Kurulu Güç Sınırları

16 Dengeleme Mekanizması Katılımcıları  Aşağıdaki santraller Dengeleme Mekanizmasına katılımdan muaftır:  Termik verimliliği %70’in üzerinde olan kojenerasyon santralları  Nehir tipi hidroelektrik santraller  Rüzgar, güneş ve dalga gibi yenilenebilir kaynaklara dayalı enerji santralları  Dengelemeden muaf santraller:  Kendileri isterlerse  Sistem Operatörü kabul ederse dengelemeye katılabilirler.  Muafiyetler

17 Dengeleme Mekanizması Katılımcıları  Dengeleme Mekanizması Birimi  FDB hangi bazda verilmelidir?  Bir üretim şirketine ait tüm santralların tamamı için tek bir FDB?  Bir üretim şirketinin farklı lokasyonlardaki santralları için ayrı FDB?  Bir üretim şirketinin tüm santrallarındaki tüm üretim birimleri için ayrı FDB?  Dengeleme Mekanizması Biriminin belirlenmesi için göz önüne alınması gereken faktörler:  Lokasyon  Şebekeye bağlantı noktası  Sistem Operatörü açısından önemli faktörler  Dengeleme Mekanizması Birimleri

18 Dengeleme Mekanizması Katılımcıları  Dengeleme Mekanizması Birimi  Lokasyon bazlı  Şebekeye bağlantı noktasına göre tanımlanacaktır.  Üretime direkt bağlı talep olması ve talebin sistemle bağlantısının olmaması durumunda  Dengeleme Mekanizması Birimi  Üretim + Tüketim  A Durumu: Sadece üretim için FDB  B Durumu: Üretim + 50MW talep için FDB  Dengeleme Mekanizması Birimleri AB

19 Yük Alma / Yük Atma Teklifleri 16:30 16:00 Yük Alma Fiyatı: $ 30/MWh Yük Atma Fiyatı: $ 28/MWh Yük Alma Fiyatı: $40/MWh Yük Atma Fiyatı: $ 38/MWh FDB Yük Alma Fiyatı: $ 20/MWh Yük Atma Fiyatı: $ 18/MWh MW Yük Alma Fiyatı: $ 10/MWh Yük Atma Fiyatı: $ 8/MWh Yük Alma Teklifi Üreticinin FDB’nin Üzerinde Üretim Yapma İsteğini Gösterir Yük Atma Teklifi Üreticinin FDB’nin Altında Üretim Yapma İsteğini Gösterir

20 Yük Alma / Yük Atma Teklifleri 16:30 16:00 Yük Alma Fiyatı: $ 30/MWh Yük Atma Fiyatı: $ 28/MWh Yük Alma Fiyatı: $ 40/MWh Yük Atma Fiyatı: $ 38/MWh FDB Yük Alma Fiyatı: $ 20/MWh Yük Atma Fiyatı: $ 18/MWh MW Yük Alma Fiyatı: $ 10/MWh Yük Atma Fiyatı: $ 8/MWh Kabul Edilen Yük Alma / Atma Teklifleri

21 Yük Alma / Yük Atma Teklifleri 16:30 16:00 2.Set Yük Alma Fiyatı: $ 30/MWh Yük Atma Fiyatı: $ 28/MWh 1.Set Yük Alma Fiyatı: $ 40/MWh Yük Atma Fiyatı: $ 38/MWh FDB 3.Set Yük Alma Fiyatı: $ 20/MWh Yük Atma Fiyatı: $ 18/MWh MW 4.Set Yük Alma Fiyatı: $ 10/MWh Yük Atma Fiyatı: $ 8/MWh 1.Set Fiyat Teklifinden Kabul Edilen Yük Alma Miktarı 2.Set Fiyat Teklifinden Kabul Edilen Yük Alma Miktarı 3.Set Fiyat Teklifinden Kabul Edilen Yük Atma Miktarı

22 Yük Alma / Yük Atma Teklifleri – Teklif Verme Sıklığı  Teklif Verme Sıklığı  Teklif fiyatlarını etkileyen faktörler:  Talepteki değişimler  Üretim maliyetlerindeki değişimler  Kontratlar ...  Ayda bir kez ile günde bir kez arasında değişebilir.  Daha sık teklif vermenin avantajları:  Daha sık teklif verilmesi, maliyetlerin daha iyi yansıtılmasına imkan tanır – örneğin, HES’ler için su seviyesini yansıtan fiyatlar teklif edilebilir.  Daha sık teklif verilmesi, tarafların yük alma ve atma tekliflerini piyasanın kaldırabileceği seviyelere göre daha sıklıkla düzenlemelerine imkan tanır.  Daha sık teklif vermenin dezavantajları:  “Ekonomik sıralama” daha sık değiştiği için Sistem Operatörü üzerinde ciddi iş yükü oluşturur.  Daha fazla veri alışverişine neden olur.  Bu son nokta, geçiş dönemi düzenlemeleri için bir kısıt oluşturmaktadır.

23 Yük Alma / Yük Atma Teklifleri – Teklif Adedi  Teklif Adedi  Seçenekler:  Her gün için 1 set  Her gün için 3 set  Çalışma günleri ve tatil günleri için 2 farklı set  Her uzlaştırma dönemi için 1 set  Gün içerisinde farklı yük alma – yük atma tekliflerinin verilmesi, üreticilerin üretim seviyelerine bağlı olarak farklı olabilecek maliyetlerini daha iyi yansıtılmasına imkan tanıyabilir.

24 Yük Alma / Yük Atma Teklifleri  Teklif Verme Sıklığı ve Teklif Adedi - Geçiş Dönemi Düzenlemeleri için Uygulanabilir Yaklaşım  Teklif Verme Sıklığı – Aylık: Üreticiler bir sonraki ay boyunca geçerli olacak tüm yük alma / atma fiyat tekliflerini ilgili ayın başında vereceklerdir.  Teklif Adedi – 6 Set: Teklif verilen ayda geçerli olmak üzere günün 3 değişik talep dönemi için, hafta içi günler ve hafta sonu günleri olmak üzere 6 değişik teklif seti oluşturulacaktır. Hafta İçi Hafta Sonu 1.Dönem1.Set4.Set 2.Dönem2.Set5.Set 3.Dönem3.Set6.Set  Her bir sette, santralın minimum kararlı üretim seviyesine göre belirlenmiş 2 yük alma, 2 yük atma teklifi bulunması beklenir.

25 Yük Alma / Yük Atma Teklifleri  Teklif Verilen Dengeleme Birimi  Dengeleme Birimi (santral) bazında yapılacağı düşünülmektedir.  TETAŞ hidroelektrik santralları için gruplama yapılması ve grup bazında yük alma / atma teklif fiyatı verilmesi düşünülebilir.  Bu konu Sistem Operatörünün karşılaşacağı iş yükü açısından değerlendirilmelidir.

26 Dengeleme Mekanizması Ödemeleri  Yük Alma / Atma Teklifleri Fiyatlandırma Alternatifleri  Kabul edilen yük alma / atma teklifleri için yapılması gereken ödemelerdir.  Yük alma teklifinin kabul edilmesi durumunda Sistem İşletmecisi Ticari Muhatabı tarafından ilgili üreticiye yapılacak ödemeleri kapsar.  Yük atma teklifinin kabul edilmesi durumunda ilgili üreticinin Sistem İşletmecisi Ticari Muhatabına yapacağı ödemeleri kapsar.  Yük alma / atma ödemeleri için 3 ayrı fiyatlandırma yöntemi vardır:  Teklif Fiyatı  Marjinal Fiyat  Ortalama Fiyat (ele alınmayacaktır)

27 Dengeleme Mekanizması Ödemeleri  Teklif Fiyatı  Teklif Fiyatı ve Marjinal Fiyattan Ödeme Örnekleri  Marjinal Fiyat

28 Dengeleme Mekanizması Ödemeleri  Teklif Fiyatından Ödeme  Teklif Fiyatı uygulaması, ortalama SDF ile ilişkilidir.  Katılımcılar, tekliflerinin sistem marjinal fiyatı tahminleri doğrultusunda belirlerler.  Büyük üretim portföyüne sahip katılımcıların tercihidir.

29 Dengeleme Mekanizması Ödemeleri  Marjinal Fiyat  Marjinal Fiyat uygulaması, marjinal SDF ile ilişkilidir.  Katılımcılar, tekliflerini değişken işletme maliyetlerine göre belirlerler.  Kapasite sıkıntısı varsa fiyatlar yükselir.  Küçük katılımcılar için daha kolaydır – gelişmiş elektrik ticareti süreç ve yazılımları gerekmez.  Marjinal Fiyat Uygulaması, daha volatil (dalgalı) fiyatlar doğurur.

30 Dengeleme Mekanizması Ödemeleri  Yerine getirilmeyen Yük Alma / Atma Teklifi Kabulleri  Hangi sonuncu kabul edilen:  kWh  MWh  10MW  Marjinal Fiyat Uygulamasında Karar Verilmesi Gereken Konular ?

31 Dengeleme Mekanizması Ödemeleri  Marjinal Fiyat Uygulamasında Karar Verilmesi Gereken Konular  Brüt marjinal  Net marjinal

32 31  Sistem toplamda açıkken, sistem işletim gereksinimleri doğrultusunda, bir yük atma teklifi kabul edilirse, ilgili katılımcının yapacağı ödeme hangi fiyat üzerinden olacaktır:  Marjinal yük alma teklifi  Kendi yük atma fiyatı  Marjinal (kabul edilen en düşük) yük atma teklifi  Sistem toplamda fazlayken, sistem işletim gereksinimleri doğrultusunda, bir yük alma teklifi kabul edilirse, ilgili katılımcıya yapılacak ödeme hangi fiyat üzerinden olacaktır:  Marjinal yük atma teklifi  Kendi yük alma fiyatları  Marjinal (kabul edilen en yüksek) yük alma teklifi  Marjinal Fiyat Uygulamasında Karar Verilmesi Gereken Konular - Ters Yönlü Teklif Kabulleri: 2.5. Dengeleme Mekanizması Ödemeleri

33 32  Teklif Fiyatı Uygulamasında sorun yoktur.  Marjinal Fiyat Uygulamasında  Saatlik Marjinal  Uygulanabilir  Uzlaştırma dönemi itibariyle ortalama saatlik marjinal fiyat?  Bir çok ters yönlü talimat!!  Bir uzlaştırma dönemi için marjinal fiyat?  Potansiyel olarak arz – talep dengesini temsil etmeyen bir fiyat  Marjinal Fiyat Uygulamasında Karar Verilmesi Gereken Konular - Uzlaştırma Dönemi’nin Uzunluğunun Etkisi: 2.5. Dengeleme Mekanizması Ödemeleri

34 33  Teklif Fiyatı uygulaması düşünülmektedir:  Marjinal fiyatta gözlemlenen volatilite teklif fiyatında gözlemlenmemektedir  Uygulama açısından kolaylık sağlamaktadır  Dengeleme Mekanizması Ödemeleri - Geçiş Dönemi Düzenlemeleri için Uygulanabilir Yaklaşım: 2.5. Dengeleme Mekanizması Ödemeleri

35 Talimatsız Kabuller TEKLİF KABULLERİ TALİMATLI KABULLER TALİMATSIZ KABULLER Enerji açığını gidermek için İletim kısıtlarının giderilmesi için Yedek kapasite oluşturmak için Frekans kontrolü Otomatik üretim kontrolü (AGC) Acil durumlar Mücbir sebepler

36 35  Frekans kontrolleri ile ilgili aksiyonlar ortalama net enerji açısından sıfır etkiye sahiptir (fakat mali yönden belli bir etkiye sahip olabilir).  Üreticinin maruz kalacağı risk yan hizmet ödemelerinin içine dahil edilebilir.  G-DUY için frekans kontrolü etkisinin talimatsız kabul olarak ele alınmaması düşünülmektedir Talimatsız Kabuller  Frekans Kontrolü

37 36  Manüel kabuller AGC’nin ilk hedeflerinin girdisi olacaktır.  AGC, bu hedefleri her beş dakikada bir ayarlar (ekonomik yük dağıtım).  Bu ayarlamalar kabuller olarak değerlendirilmeli ve kabul edilen yük alma / yük atma tekliflerinin parçası olmalıdır.  Bu ayarlamaların talimatsız kabul olarak değerlendirilebilmesi için bu bilgilerin saklanabilmesi ve işlenebilmesi gereklidir. MYDM’de bulunan AGC sistemi ile verilen talimatların teknik özellikleri incelenmektedir.  G-DUY için gözardı edilebilir ???  AGC 2.6. Talimatsız Kabuller

38 37  Kesinlikle kabul edilen yük alma / yük atma teklifleridir.  Sistem Dengesizlik Fiyatı hesaplamalarına dahil edilir.  İletim kısıtları ile benzer şekilde ele alınabilir.  Eğer üretici ekstra maliyetlere maruz kalırsa, maliyetlerinin tazmini uzlaştırma dışında ele alınır.  Acil Durum Talimatları 2.6. Talimatsız Kabuller

39 38  Sistemin oturması, doğal gaz şebeke krizleri, şiddetli arz sıkıntıları gibi durumlarda, bir başka deyişle, piyasa çökmesi hallerinde,  Bir çok şebekede, mekanizma askıya alınır ve düzenlemeye tabi fiyat uygulanır;  Uygulama kanuna bağlı olacaktır;  Uzlaştırma amaçlarına yönelik olarak manüel bir ayarlama kullanılabilir.  Mücbir Sebepler 2.6. Talimatsız Kabuller

40 39  Arıza senaryoları dışında 4 farklı durumdan sözedilebilir: 1. Türkiye içinde tamamen ada durumu 2. Diğer sistemlerle senkron çalışma 3. Başka bir sistemin bir parçasının, Türkiye sistemine dahil olmak üzere, o sistemden ayrılması 4. Türkiye’nin bir parçasının, başka bir sisteme dahil olmak üzere, Türkiye sisteminden ayrılması  Enterkonneksiyonlar üzerinden yapılan İthalat ve İhracat’lar nasıl ele alınacaktır? 2.7. Enterkonneksiyonlar

41 40  Türkiye içinde tamamen ada konumunda çalışan bir şebeke olması durumunda (eğer varsa):  Söz konusu ada piyasanın bir parçası olmayacaktır.  İlgili fiyatların düzenlenmesi düşünülebilir.  Türkiye içinde tamamen ada durumu 2.7. Enterkonneksiyonlar

42 41  Başka bir sistemle senkron çalışma durumunda, ya diğer sistemdeki sistem katılımcısı tek başına ya da “enterkonneksiyon aracısı” tüm katılımcılar adına toplu olarak FDB (ithalat ya da ihracat) ve Türkiye pazarında geçerli olmak üzere yük alma / atma teklifi verir  Türkiye’deki katılımcıların benzeri yük alma / atma tekliflerini yabancı pazarda yapmak istemesi olasılığı vardır  Her iki pazara eş zamanlı olarak yük alma / atma teklifi yapılması genel olarak çalışmayacaktır... Dengeleme mekanizmasında gerçek zamanlı yük alma / atma işlemine izin verebilmek için piyasalar arasında koordinasyona ihtiyaç vardır  Böyle bir enterkonneksiyon henüz mevcut olmadığı için yukarıdaki konunun çözümlenmesi aciliyet teşkil etmemektedir ve bunun gerçekleşmesi için diğer ülkelerin kurallarının bilinmesi gerekmektedir... İngiltere ve Fransa arasında bu konu çözümlenmemiştir  Diğer sistemlerle senkron çalışma 2.7. Enterkonneksiyonlar

43 42  Türkiye pazarı açısından bakıldığında bu durumun bir önceki durumdan farkı yoktur… Türkiye sistemi ile diğer sistemin birbirine göre büyüklükleri frekans kontrol ve buna benzer işlemleri etkileyebilir.  Başka bir sistemin bir parçasının, Türkiye sistemine dahil olmak üzere, o sistemden ayrılması 2.7. Enterkonneksiyonlar TÜRKİYE Diğer Ülkenin İzole Bölümü

44 43  Burada ele alınması gereken konular Türkiye’den ayrı olan bölümün Türkiye’nin geri kalını için oluşan SDF’nı kullanıp kullanmayacağı ve bu bölümdeki üreticilerin Türkiye’nin geri kalanı için oluşan SDF’nın belirlenmesine katkılarının olup olmayacaklarıdır.  Türkiye’nin bir parçasının, başka bir sisteme dahil olmak üzere, Türkiye sisteminden ayrılması 2.7. Enterkonneksiyonlar DİĞER ÜLKE Türkiye’nin İzole Bölümü

45 44  Bulgaristan Hattı (aktif ticaret yok):  İzole bölge yöntemi  “Cos Ф >= 0.95” ve “min talep/max talep>=0.65” şartları  Şartların sağlanması için bölge büyütme / küçültme  İletime direkt bağlı santral yok  Dağıtıma bağlı küçük santrallar var  Gürcistan Hattı (aktif ticaret yok):  İzole bölge yöntemi  Informal “min talep/max talep>=0.50” şartı  Enerji ihtiyaçlarına göre bölge büyütme / küçültme  İzole bölge içinde irili ufaklı birçok santral  3. ve 4. durumlar ile ilgili değişik senaryolar 2.7. Enterkonneksiyonlar

46 45  İran Hattı (Türkmenistan’dan ithalat):  İzole bölge yöntemi  Bölge içinde mobil santral  Bölge genişleyip daralmıyor  İthalat miktarının artmasıyla alanın büyütülmesi düşünülüyor  Irak Hattı (Irak’a ihracat):  İzole bölge yöntemi  Alanda üretim yok  Ünite Yönlendirme:  Şu anda kullanılmamaktadır  Bu yöntemin kullanılması ihtimalı vardır  3. ve 4. durumlar ile ilgili değişik senaryolar 2.7. Enterkonneksiyonlar

47 46  Türkiye içinde tamamen ada durumu  İlgili fiyatlar düzenlenebilir  Diğer sistemlerle senkron çalışma  Geçiş döneminde ele alınmayacaktır  Başka bir sistemin bir parçasının, Türkiye sistemine dahil olmak üzere, o sistemden ayrılması ve  Türkiye’nin bir parçasının, başka bir sisteme dahil olmak üzere, Türkiye sisteminden ayrılması  Senaryolar incelenecektir  Geçiş dönemi yaklaşımı 2.7. Enterkonneksiyonlar

48 Elektrik Piyasasında SDF’nın yeri İkili Sözleşmeler (İS) Piyasası Dengeleme Piyasası Spot Piyasa İS Fiyatları YAT/YAL Fiyatları SDF Uzun Vadeli G-1, G G

49 SDF’nın Hesaplanması  Sunumun bu kısmından itibaren gösterilecek örneklerde Yük/Talep, İkili Sözleşme ve FDB sistem için toplam değerlerdir.  1 saatlik periyod için MW ve MWh değerleri birbirine eşit olduğundan dolayı yer değiştirilip kullanılabilir.  Teklif Fiyatı (Pay-as-bid) uygulaması ve Sistem Dengesizlik Fiyatının (SDF) Kabul Edilen Teklif Fiyatlarının Ağırlıklı Ortalaması alınarak hesaplanma örnekleri kullanılmıştır.  Aşağıdaki varsayımlar yapılmıştır :  Tüm üreticilerin teknik açıdan eşit olduğu varsayılmıştır.  Sistem kısıtının sadece en yüksek Yük Atma Teklifi (YAT) verilen bölgede oluşacağı varsayılmıştır.

50 49 YAT/YAL Merdiveni 3.1. SDF’nın Hesaplanması SDF = (|Alım Maliyeti| + |Satış Maliyeti|) (|Alım Miktarı| + |Satış Miktarı|) ( ) ( ) SDF == 27.1 $/MWh Senaryo 1 : Talep > FDB > İS SDFYAL Yük, FDB, ve İkili Sözleşme Durumu :0018:00 Yük/Talep İkili Sözleşme FDB saat MW Yük Atma (YAT) ve Yük Alma (YAL) Teklifleri

51 SDF’nın Hesaplanması Yük, FDB, ve İkili Sözleşme Durumu SDF == 32.9 $/MWh Senaryo 2 : Talep > İS > FDB MW :0018:00 Yük/Talep İkili Sözleşme FDB saat YAL SDF = (|Alım Maliyeti| + |Satış Maliyeti|) (|Alım Miktarı| + |Satış Miktarı|) Yük Atma (YAT) ve Yük Alma (YAL) Teklifleri YAT/YAL Merdiveni

52 SDF’nın Hesaplanması SDF == 22.0 $/MWh Senaryo 3 : İS > Talep > FDB Yük, FDB, ve İkili Sözleşme Durumu :0018:00 Yük/Talep İkili Sözleşme FDB saat MW SDF = (|Alım Maliyeti| + |Satış Maliyeti|) (|Alım Miktarı| + |Satış Miktarı|) YAL Yük Atma (YAT) ve Yük Alma (YAL) Teklifleri YAT/YAL Merdiveni 1.000

53 52 SDF 3.1. SDF’nın Hesaplanması SDF == 31.6 $/MWh Senaryo 4 : FDB > Talep > İS Yük, FDB, ve İkili Sözleşme Durumu :0018:00 Yük/Talep İkili Sözleşme FDB saat MW YAT SDF = (|Alım Maliyeti| + |Satış Maliyeti|) (|Alım Miktarı| + |Satış Miktarı|) Yük Atma (YAT) ve Yük Alma (YAL) Teklifleri YAT/YAL Merdiveni

54 53 SDF 3.1. SDF’nın Hesaplanması SDF == 28.0 $/MWh Senaryo 5 : FDB > İS > Talep :0018:00 Yük/Talep İkili Sözleşme FDB saat Yük, FDB, ve İkili Sözleşme Durumu MW SDF = (|Alım Maliyeti| + |Satış Maliyeti|) (|Alım Miktarı| + |Satış Miktarı|) Yük Atma (YAT) ve Yük Alma (YAL) Teklifleri YAT/YAL Merdiveni YAT

55 SDF’nın Hesaplanması SDF == 33.6 $/MWh Senaryo 6 : İS > FDB > Talep Yük, FDB, ve İkili Sözleşme Durumu :0018:00 Yük/Talep İkili Sözleşme FDB saat MW YAT SDF = (|Alım Maliyeti| + |Satış Maliyeti|) (|Alım Miktarı| + |Satış Miktarı|) Yük Atma (YAT) ve Yük Alma (YAL) Teklifleri YAT/YAL Merdiveni

56 SDF’nın Hesaplanması Sonuç Olarak Arz > Talep Talep > Arz SDF düşer SDF yükselir SDF, Sistemin arz ve talep dengesini yansıtır. Piyasaya sinyal verir. Ancak …

57 SDF’de Sistem Kısıtının Etkisi SDF == 22.0 $/MWh SDF = (|Alım Maliyeti| + |Satış Maliyeti|) (|Alım Miktarı| + |Satış Miktarı|) 2. Sistem Kısıtı Varsa ( ) ( ) SDF == 27.1 $/MWh Daha Güçlü SinyalSDF Zayıf Sinyal 1. Sistem Kısıtı Yoksa

58 SDF’a Göre Üretici Davranışı SDF = (|Alım Maliyeti| + |Satış Maliyeti|) (|Alım Miktarı| + |Satış Miktarı|) Senaryo 1 : Talep > FDB > İS Yük Atma (YAT) ve Yük Alma (YAL) Teklifleri ( ) ( ) SDF == 27.1 $/MWh (İlk Gün)(Ertesi Gün) ( ) ( ) SDF == 34.2 $/MWh Marjinal Fiyata Yaklaşır

59 58 Kabul Edilen MWh YAL Merdiveni Yakıt Maliyeti Fiyat 3.4. Teslim Etmeme Ücreti

60 Teslim Etmeme Ücreti  Sistem İşletmecisi, 100’er MWh’lık 10, 15, 20,30, 40, 45 ve 50$/MWh yük alma teklifleri kabul etmiştir. SDF, bu durumda 30$/MWh’dır.  10$/MWh yakıt maliyeti olan üretim grubunun 20$/MWh YAL teklifi kabul edildiğinde: Üretici, kabul edilen YAL teklifini yerine getirmezse para kaybedeceğinden bu teklifini yerine getirecektir.  40$/MWh yakıt maliyeti olan üretim grubunun 50$/MWh YAL teklifi kabul edildiğinde: Üretici, kabul edilen teklifini yerine getirmezse kar edeceğinden bu teklifini yerine getirmemesi mali yönden teşvik edilmiş olur.  Hesaplamalar =0

61 60 YAT/YAL Merdiveni

62 Uzlaştırma Hesabı Senaryo 1 : Talep > FDB > İS > > MW SDFYAL :0018:00 Yük/Talep İkili Sözleşme FDB saat MW

63 Uzlaştırma Hesabı > > MW Senaryo 2 : Talep > İS > FDB MW :0018:00 Yük/Talep İkili Sözleşme FDB saat YAL

64 Uzlaştırma Hesabı > > MW Senaryo 3 : İS > Talep > FDB :0018:00 Yük/Talep İkili Sözleşme FDB saat MW YAL

65 Uzlaştırma Hesabı > > MW Senaryo 4 : FDB > Talep > İS SDF :0018:00 Yük/Talep İkili Sözleşme FDB saat MW YAT

66 Uzlaştırma Hesabı > > MW Senaryo 5 : FDB > İS > Talep :0018:00 Yük/Talep İkili Sözleşme FDB saat MW YAT

67 Uzlaştırma Hesabı > > MW Senaryo 6 : İS > FDB > Talep :0018:00 Yük/Talep İkili Sözleşme FDB saat MW YAT

68 67 Dengeleme ve Uzlaştırma Sistemi Üretim #1 Otop. #1 Üretim #2 Üretim #3 Otop. #2 Otop. Grp.#1 Serbest Tük. #1 Toptan Satış #1 Perakende Satış #1 Serbest Tük. #2 Toptan Satış #2 Perakende Satış #2 Otop. #1 Ortak Otop. #2 Ortak Otop. Grp. #1 Ortak Toptan Satış #1 Perakende Satış #1 Toptan Satış #2 Toptan Satış #3 Perakende Satış #2 Perakende Satış #3 Serbest Olmayan Tük. Gr.#1 Serbest Olmayan Tük. Gr.#2 Serbest Olmayan Tük. Gr.#3 Serbest Tük. #3 Serbest Tük. #4 Serbest Tük. #5 Perakende Satış #3 Toptan Satış #4  İKİLİ ANLAŞMALAR ÜRETİM PLANLAMA TALEP TAHMİNİ GERÇEK ZAMANLI DENGELEME GERÇEK ZAMANLI DENGELEME FDB, Yük Alma / Atma Teklifleri Ulusal Yük Eğrisi Yük Alma / Atma Talimatları TİCARİ DENGESİZLİKLERİN UZLAŞTIRILMASI Kontrat Bildirimleri Kontrat Bildirimleri Verilmiş Olan Talimatlar Yük Alma / Atma Fiyatları Performans Bilgileri DENGELEME Gerçekleşen Üretim& Tüketim Değerleri Ticari Dengesizlik Faturaları & Bildirimleri Ticari Dengesizlik Faturaları & Bildirimleri


"Dengeleme ve Uzlaştırma Sistemi Projesi Eğitim Sunumu 1-2 Nisan 2004." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları