Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Madde: Özellikleri ve Ölçümü 30.09.2014 Yrd. Doç. Dr. Betül DEMİRDÖĞEN.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Madde: Özellikleri ve Ölçümü 30.09.2014 Yrd. Doç. Dr. Betül DEMİRDÖĞEN."— Sunum transkripti:

1 Madde: Özellikleri ve Ölçümü Yrd. Doç. Dr. Betül DEMİRDÖĞEN

2 ORTAK ÖZELLİKLERİ NELERDİR?

3 MADDE  Kütlesi, hacmi (boşlukta kapladı ğ ı yer) ve eylemsizli ğ i olan her şeye madde denir.  Madde olmayan şeyler nelerdir?  Isı  Işık  Enerji  Elektrik  Gök kuşa ğ ı (Elektromanyetik spektrum)  Gölge

4 MADDE  Maddeleri ö ğ renmek için tüm maddelerin özelliklerini bilmeli miyiz ve bilebilir miyiz?  Maddeleri ve özelliklerini ö ğ renmek için nasıl bir yol izlemeliyiz?  Bilim insanları maddeleri belirli özelliklerine göre sınıflandırmışlardır.  Fiziksel hallerine göre  Maddenin yapısına göre (içerdi ğ i tanecik türüne göre)

5 MADDELERİ ŞEKİL ve HACİM ÖZELLİKLERİ AÇISINDAN AYNI MIDIR?  Her maddenin belirli bir şekli ve hacmi var mıdır?  Altın külçenin şekli bir etki yapılmadı ğ ı sürece de ğ işir mi?  Suyu bardaktan bir sürahiye boşalttı ğ ınızda şekli ne olur?  Balonun içindeki gazı sınıf büyüklü ğ ündeki bir kapalı bir ortama koydu ğ unuzda hacmi ne olur?  Bazı maddelerin belirli bir şekli ve hacmi varken di ğ erlerinin şekli ve hacmi bulundu ğ u ortama göre de ğ işir.  Bu özelliklerinden yola çıkarak maddeler fiziksel hallerine göre sınıflandırılmışlardır.

6 MADDE  Maddeler fiziksel hallerine göre  Katı, sıvı ve gaz  Üç ayrı şırıngada aynı hacimde buz, su ve gaz halindeki buhar oldu ğ unu düşünün. Bu üç şırıngadan hangisinin hacmini daha fazla de ğ iştirebilirsiniz?

7 SUYUN ÜÇ HALİ Katı hal: Maddenin belirli bir şekli ve hacmi olan halidir. Sıvı hal: Maddenin belirli bir hacmi olan ancak hacmi olmayan halidir. Gaz hal: Maddenin belirli bir şekli ve hacmi olmayan halidir.

8 MADDENİN ÜÇ HALİ Maddeyi oluşturan taneciklerin maddenin kendisi gibi fiziksel hali var mıdır? (Örn., katı maddelerin tanecikleri katı mıdır?) Maddeyi oluşturan taneciklerin rengi var mıdır? Madde ile taneci ğ i aynı renge mi sahiptir?

9 MADDE  Tek bir taneci ğ in fiziksel özelli ğ inden bahsedilemez.  Renk, hal, sertlik-yumuşaklık, erime noktası ve kaynama noktası gibi  Fiziksel özellikler belirli bir miktar taneci ğ in bir araya gelmesi ile oluşan belirli bir miktardaki maddeye has özelliklerdir.  1 kükürt atomunun renginden bahsedemeyiz  6,03x10 tane kükürt atomunun bir araya gelmesi sonucu oluşan 2 g kükürt sarı renklidir. 23

10 MADDELER GÖRÜNDÜKLERİ GİBİ MİDİR?  Maddeler bütünsel yapıda mı? Tanecikli yapıda mı?  Tanecikler arasında boşluk var mı?  Tanecikler hareketli mi?  Maddeler tanecikli, boşluklu ve hareketli yapıya sahiptir.  İ çinde hava olan bir şırıngayı sıkıştırabiliyoruz. (Boşluk)  Suya mürekkep damlatıldı ğ ında mürekkep suyun içerisinde da ğ ılıyor (hareket)  Mutfakta pişen yeme ğ in kokusunu nasıl alıyoruz? (Hareket)

11 MADDE  Maddenin tüm hallerinde tanecikler aynı hareketleri mi yapar?  Katı halde taneciklerin hareketleri nasıldır?  Sıvı halde taneciklerin hareketleri nasıldır?  Gaz halde taneciklerin hareketleri nasıldır?  Katı halde tanecikler titreşim hareketi yaparlar.  Sıvı halde tanecikler titreşim, öteleme (yer de ğ iştirme) ve dönme hareketi yaparlar.  Gaz halde titreşim, öteleme (yer de ğ iştirme) ve dönme hareketi yaparlar. Gaz haldeki taneciklerin hareket hızı sıvı haldeki maddelerin taneciklerine göre daha fazladır.

12 MADDE  Maddenin halleri simülasyon Maddenin halleri simülasyon

13 MADDE KATISIVIGAZ Kütle Hacim Tanecik Şekil Tanecikler arası boşluk Hareket

14 MADDE  Her maddeyi oluşturan tanecik aynı mıdır?  Maddeyi oluşturan tanecikler neler olabilir? (örn., demir metali, sofra tuzu [NaCl],ve su)  Atom  İ yon  Molekül  Her madde tek tür tanecik mi içerir? (örn., altın yüzük ve saf altın)  Birden fazla türde tanecik içeren maddelerde tanecikler nasıl da ğ ılır? (örn., tuzlu su ve kum su)

15

16 ELEMENT  Element, kendine özgü fiziksel ve kimyasal özellikleri olan maddenin en basit birimidir.  Bir element sadece tek cins atom içerir. Sembollerle gösterilir.  Element bir maddenin en basit birimi oldu ğ undan, fiziksel veya kimyasal işlemlerle daha basit türlere dönüştürülemez.  Elementler;  Monoatomik (tek atomlu) elementler: Sadece bir tane atom içeren elementlerdir. Örne ğ in; altın, bakır, argon  Diatomik (iki atomlu) elementler: İ ki atomdan meydana gelen moleküllerden oluşan elementlerdir. Örne ğ in; azot, oksijen, hidrojen, brom ve klor  Poliatomik (çok atomlu) elementler: Üç veya daha fazla aynı cins atomun oluşturdu ğ u moleküllerden oluşan elementlerdir. Örne ğ in; ozon, kükürt gibi

17 ELEMENTLER

18 BİLEŞİK  Farklı cins element atomlarının birbirine kimyasal ba ğ larla ba ğ lanması sonucu oluşan saf maddelere bileşik denir.  Kendisini oluşturan elementlerin özelli ğ ini göstermez.  Bileşikler iyonik veya moleküler olabilir.  Bileşikler aynı cins molekül veya iyon çifti içeren saf maddelerdir.  Formüllerle gösterilir.

19 ELEMENTLER ve BİLEŞİKLER ElementBileşik İ çerdi ğ i tanecik Gösterimi Bileşenlerine ayrılması Bileşenlerinin özelli ğ ini gösterme

20 ELEMENTLER ve BİLEŞİKLER

21 KARIŞIMLAR  Karışımlar esas olarak iki şekilde sınıflandırılmaktadır:  Fiziksel görünümlerine göre karışımlar.  Homojen ve heterojen karışımlar.  Tanecik büyüklü ğ üne göre karışımlar.

22 Heterojen Karışımlar  Sıvı-sıvı  Katı-sıvı  Kolloit

23 Çözelti Nedir?  Kendisini oluşturan türlerden birinin di ğ eri içerisinde atomik, iyonik veya moleküller boyutta da ğ ılması sonucu oluşan homojen karışımlara çözelti denir.  Çözelti bileşenleri:  Bir çözeltide da ğ ılma ortamı çözücü da ğ ılan madde ise çözünen olarak isimlendirilir.  Bir sıvıda gaz veya katının çözünmesi sonucu oluşan çözeltilerde çözücü sıvıdır.  Di ğ er durumlarda (sıvı-sıvı ve gaz-gaz) ise çözücü çözeltide miktarı çok olan bileşendir.  Çözeltinin fiziksel hâli çözücünün fiziksel hâline (katı, sıvı veya gaz) ba ğ lıdır.  Çözücü ve çözünen için verilen tanım bileşenlerinden biri su olan çözeltiler için geçerli de ğ ildir. Böyle bir durumda çözücü sudur ve bu çözeltilere sulu çözeltiler adı verilir.

24 Çözelti Nedir?

25 Çözelti-Fiziksel Hallerine Göre Çözelti ÇeşidiÖrnek Gaz-GazHava(O2, N2, Ar ve diğer gazlar) Gaz-SıvıKarbonatlı su (Suda CO2) Gaz-KatıPalladyum metalinde H2(g) Sıvı-SıvıBenzin Sıvı-KatıAmalgam (Ag-Hg karışımı) Katı-SıvıDeniz suyu (NaCl ve diğer tuzlar deniz suyunda çözünmüş haldedir) Katı-KatıMetal alaşımları (925 Ag) (%92,5 Ag ve %7,5 Cu)

26 Çözücü ve çözüneni belirleyiniz.

27 KARIŞIMLARIN AYRILMASI

28 ELEMENT, BİLEŞİK veya KARIŞIM?

29 FİZİKSEL ve KİMYASAL DEĞİŞİM  A ğ zı açık olan bir kaptaki su bir süre sonra yok olur?  Yiyeceklerimiz belirli bir süre sonra tadı ve görünüşleri de ğ işir.  Kabu ğ u soyulmuş bir elma bir süre sonra kararır.  Sür bir süre sonra ekşir.  Sonbaharda yapraklar sararır.  Cam kırılır.  Metaller dövülerek levha haline gelir.  BU DE Ğİ Ş İ MLER İ N HEPS İ AYNI MIDIR? FARKLI MIDIR? BU DE Ğİ Ş İ MLER İ B İ RB İ R İ NDEN AYIRAN BEL İ RL İ B İ R ÖZELL İ K VAR MI?  BU DE Ğİ Ş İ MLERDE MADDEY İ OLUŞTURAN TANEC İ KLER İ N YAPISI VE TANEC İ KLER ARASI UZAKLIK NASIL DE Ğİ ŞM İ ŞT İ R?

30 MADDE ve DEĞİŞİM  Maddeler  Fiziksel  Kimyasal de ğ işime u ğ rayabilirler.

31 MADDE ve DEĞİŞİM  Fiziksel de ğ işim  Maddenin fiziksel özelliklerinde meydana gelen de ğ işimdir.  Fiziksel özellikler; renk, koku, erime noktası, kaynama noktası, tat, yo ğ unluk, (öz kütle) ve sertlik-yumuşaklık gibi  Fiziksel özellikler şartlar de ğ işti ğ inde (sıcaklık ve basınç gibi) de ğ işir ve fiziksel bir de ğ işim meydana gelir.  Fiziksel de ğ işim sonucu maddenin tanecikleri arasındaki uzaklık de ğ işir. Taneci ğ in yapısı de ğ işmez.

32 MADDE ve DEĞİŞİM- fiziksel değişim

33 MADDE ve DEĞİŞİM  Kimyasal de ğ işim  Maddenin kimyasal özelli ğ inde meydana gelen de ğ işimdir.  Kimyasal özellik bir maddenin başka bir madde ile tepkimeye girebilme veya başka bir maddeye dönüşebilme özelli ğ idir.  Kimyasal de ğ işim sonucu maddenin taneciklerinin yapısı de ğ işir.  Kimyasal de ğ işimde sadece kimyasal de ğ işim mi gerçekleşir?  Her kimyasal de ğ işim fiziksel bir de ğ işim içerir ancak her fiziksel de ğ işim kimyasal bir de ğ işim içermeyebilir  Kimyasal de ğ işimin kanıtları: gaz çıkışı, sıcaklık artışı veya azalması, katı oluşumu

34 MADDE ve DEĞİŞİM- kimyasal değişim

35 MADDENİN ÖLÇÜLMESİ-KÜTLE  Kütle  Bir cisimdeki madde miktarıdır.  Uluslararası birimler sisteminde (SI veya metrik sistem) kütle kilogram (kg) ile ifade edilir.  Kimyadaki uygulamalar için çok büyük oldu ğ undan yaygın olarak gram (g) kullanılır.  Bir cismin kütlesi nerede ve nasıl ölçüldü ğ üne ba ğ lı olmaksızın aynıdır.

36 MADDENİN ÖLÇÜLMESİ-AĞIRLIK  A ğ ırlık nedir?  Cismin üzerine etkileyen yerçekimi kuvvetinin bir ölçüsüdür.  Kütle ile do ğ ru orantılıdır.  W=gxm (g=yerçekimi ivmesi, birimi m/s )  A ğ ırlık birimi kg.m/s =Newton (N)  Farklı ortamlardaki yerçekimi ivmesi farklı oldu ğ undan a ğ ırlık bulunulan ortama göre de ğ işiklik gösterir.  Aydaki a ğ ırlı ğ ımız dünyadaki a ğ ırlı ğ ımızın 1/6’sı kadardır. 2 2

37 MADDENİN ÖLÇÜLMESİ-HACİM  Hacim  Bir maddenin boşlukta kapladı ğ ı yerdir.  SI daki birimi m tür.  Metreküp çok büyük oldu ğ undan genellikle desimetreküp (dm )veya litre kullanılır.  1 litre bir kenar uzunlu ğ u 10cm (1dm) olan bir küpün hacmidir. 3 3

38 MADDENİN ÖLÇÜLMESİ-HACİM  Katıların hacmi genellikle metreküp veya katları ile sıvıların hacimleri genellikle litre veya katları ile ifade edilir.  Hacim nasıl ölçülür?  Katılar  Belirli bir şekli olanlar  Belirli şekli olmayanlar  Sıvılar: dereceli kaplar ile (mezür, veya dereceli silindir, erlen, beher, balon joje)  Gazlar: bulundu ğ u kabın hacmini alır

39 MADDENİN ÖLÇÜLMESİ-HACİM  Hacim nasıl ölçülür?  Katılar  Belirli bir şekli olanlar  Hesaplama ile; genel hacim formülü=alanxyükseklik  Küp=axaxa  Dikdörtgenler prizması: axbxc  Küre=  Belirli şekli olmayanlar (örn., taş)  Suya atılarak hacimde meydana getirdi ğ i de ğ işim

40 MADDENİN ÖLÇÜLMESİ-YOĞUNLUK  1 kilo pamuk mu a ğ ırdır yoksa 1 kilo demir mi?  Demir a ğ ır diyenler a ğ ırlık ve yo ğ unluk kavramlarını karıştırıyorlar.  Yo ğ unluk bir maddenin birim hacminin kütlesidir.  Suyun 4 C deki yo ğ unlu ğ u 1g/L dir. Yani 1 litre suyun kütlesi 1 g dır.  Yo ğ unluk (d)=kütle (m)/hacim (V)  Yo ğ unluk madde miktarından ba ğ ımsızdır.  En çok karşılaşılan yo ğ unluk birimi g/mL veya g/cm 3 o

41 MADDENİN ÖLÇÜLMESİ-YOĞUNLUK  Yo ğ unluk  Maddenin cinsi  Sıcaklık  Maddenin hali  Katı>sıvı>gaz  Katılar sıvıdan daha yo ğ unsa buz suda nasıl yüzebiliyor?  Buza özel bir durum var. Buzun hacmi sudan daha fazla oldu ğ u için yo ğ unlu ğ u sudan daha küçüktür.

42 Suyun yoğunluğunun sıcaklıkla değişimi

43 Kaynaklar  Petrucci, R.H., Herring, F.G, Madura, J. D., & Bisonnette, C. (2012). Genel Kimya I: İ lkeler ve Modern Uygulamalar, 10. Baskıdan Çeviri (Çeviri Editörleri: Tahsin Uyar, Serpil Aksoy, Recai İ nam), Ankara: Palme yayıncılık  Chang, R. (2011). Genel Kimya: Temel Kavramlar, Dördüncü Baskıdan Çeviri (Çeviri Editörleri: Tahsin Uyar, Serpil Aksoy, Recai İ nam), Ankara: Palme yayıncılık  Altun, Y. ve Tümay, H., Ortaö ğ retim Kimya 9 Ders Kitabı, Sözcü Yayıncılık, 2013


"Madde: Özellikleri ve Ölçümü 30.09.2014 Yrd. Doç. Dr. Betül DEMİRDÖĞEN." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları