Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

TÜRKİYE’DE KORUMA VE KENT PLANLAMA TARİHİ 1950-2007 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MİMARLIK FAKÜLTESİ ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA BÖLÜMÜ ŞEHİR YENİLEME KORUMA.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "TÜRKİYE’DE KORUMA VE KENT PLANLAMA TARİHİ 1950-2007 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MİMARLIK FAKÜLTESİ ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA BÖLÜMÜ ŞEHİR YENİLEME KORUMA."— Sunum transkripti:

1 TÜRKİYE’DE KORUMA VE KENT PLANLAMA TARİHİ YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MİMARLIK FAKÜLTESİ ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA BÖLÜMÜ ŞEHİR YENİLEME KORUMA DERSİ Doç. Dr. İclal Dinçer

2 TÜRKİYE’DE KORUMA VE KENT PLANLAMA TARİHİ Birinci Dönem: Osmanlı İmparatorluğundan Cumhuriyet Dönemine Aktarılanlar: İkinci Dönem: Modernizmin Simgesi Ankara’dan Yayılan Yeniden Yapılanmalar: Üçüncü Dönem: Değişen Ekonomik Politikalar ve İstanbul’dan Yayılan Gelişmeler: Dördüncü Dönem: Küreselleşme ve Yeniden Yapılanma Dönemi:

3 TÜRKİYE’DE KORUMA VE KENT PLANLAMA TARİHİ Dört dönemin incelemesindeki ana başlıklar: Dünyada ve Türkiye’deki toplumsal ve ekonomik gelişmeler Dönemlere hakim olan koruma ve planlama kavramları Ülkedeki kurumsallaşma düzeyi: kurumlar ve yasalar Bir sonraki döneme aktarılanlar

4 Değişen Ekonomik Politikalar ve İstanbul’dan Yayılan Gelişmeler

5 Dünyada ve Türkiye’deki Toplumsal ve Ekonomik Gelişmeler SAVAŞ SONRASI DEĞİŞEN ULUSLAR ARASI İLİŞKİLER Türkiye-ABD ilişkilerinin güçlenmesi Liberal ekonomik politikalar uygulama isteği Tarımda modernizasyon–ulaşım ilişkilerinin güçlenmesi KIRDAN KENTE GÖÇ Konut ve işyeri talebinin kent mekanına yansıması YAP-SAT DÜZENİNDE APARTMANLAŞMA KENT MERKEZLERİNDE SÜZÜLME KENT ÇEPERLERİNDE SANAYİLEŞME ve GECEKONDULAŞMA Toplumsal siyasal ve ekonomik bunalım ve dönemin bitişi 1980 ASKERİ MÜDAHALESİ

6 Döneme Hakim Olan Koruma ve Planlama Kavramları 1950’li yıllar: MENDERES DÖNEMİ “İSTANBUL İMAR OPERASYONLARI” 1960’lı yıllar: GENİŞ KAPSAMLI - RASYONEL PLANLAMA ANLAYIŞI DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI BEŞ YILLIK KALKINMA PLANLARI İMAR VE İSKAN BAKANLIĞI BÖLGE PLANLAMA ÇALIŞMALARI 1970’li yıllar: NAZIM PLAN BÜROLARI İLK METROPOLİTEN ALAN PLANLAMA ÇALIŞMALARI DEMOKRATİK BELEDİYECİLİK ANLAYIŞI ve İLK UYGULAMALAR

7 Döneme Hakim Olan Koruma ve Planlama Kavramları 1960’lı yıllar: VENEDİK TÜZÜĞÜ Anıtsal yapının çevresinin de korunması UNESCO- ICOMOS Uluslar arası Anıtlar ve Sitler Konseyi 1970’li yıllar: Avrupa Konseyi Avrupa Mimari Miras Yılı Amsterdam Bildirgesi Sit kavramı ve farklı sit alanlarının tasnifi Anıtsal ve sivil yapılarda grup kavramı PASİF KORUMA ANLAYIŞI

8 Kurumlar ve Yasalar GEEAYK’ın KURULMASI “Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu” Bakım ve onarımları için “ilmi mütala” veren kurul Anıtsal yapının tek başına korunması anlayışı KAT MÜLKİYETİ KANUNU Tarihi kent merkezlerindeki tek ailelik konutların yık- yap sürecinde apartmana dönüşmesi İMAR KANUNU Bütüncül planlama ve planlama hiyerarşisi kavramları Analiz-sentez-karar verme süreçlerinin yasaya girmesi Anıtsal yapıya yaklaşma mesafesi kavramı ve GEEYK’a gönderme

9 Kurumlar ve Yasalar “İMAR VE YOL İSTİKAMET PLANLARININ TANZİM TARZLARI …” YÖNETMELİĞİ İLK KEZ “PROTOKOL BÖLGESİ” TANIMI = ÖZEL KOŞULLAR “YAPI DÜZENİ KORUNACAK MEVCUT KONUT ALANLARI” TANIMI “1956 İMAR KANUNUNA EK MADDE 6” –1972 KIYI ALANLARININ KORUNMAYA ÇALIŞILMASI (Ek 7-8) ANITSAL VE SİVİL YAPILAR İLE BÜTÜNLÜK OLUŞTURAN “ÇEŞME ESKİ SOKAK VE MEYDANCIK”LARIN KORUMA ALTINA ALINMASI ESKİ ESERLER KANUNU KENTSEL, ARKEOLOJİK, DOĞAL “SİT” KAVRAMLARI SİVİL YAPILARDA GRUP KAVRAMI TESPİT-TESCİL-BAKIM-ONARIM TANIMLARI SİT ALANLARININ PLANLANMASINDA GEEAYK’IN GÖRÜŞÜ

10 Değerlendirme: TOPLUMUN VE YÖNETİCİLERİN KENTSEL DOKUYU KORUMA BİLİNCİNİN ÇOK ZAYIF OLDUĞU DÖNEM KENTLERİN TARİHİ DOKULARININ VE KENT ÇEPERLERİNİN KORUNMASINA YÖNELİK GÜÇLÜ BİR ÖRGÜTLENMENİN OLMAMASI 1970’Lİ YILLAR İLE BİRLİKTE KIRDAN KENTE GÖÇÜN ARTMASI VE KENTLERİN KAÇAK YAPILAŞMA SORUNU İLE YAŞAMAYA BAŞLAMASI TARİHİ KENT MERKEZLERİNİN ÜST GELİR GRUBU TARAFINDAN TERK EDİLMESİ VE DÜŞÜK GELİR GRUPLARI TARAFINDAN KULLANILMAYA BAŞLAMASI İLE KÖHNEMENİN HIZLANMASI

11 Değerlendirme: GEEYAK IN 1970 YILINDAN SONRA SİT ALANLARINI İLAN ETMESİ VE SİVİL YAPILARI DA TESCİL ETMEYE BAŞLAMASI ÇOK SAYIDA KENTİN İLLER BANKASI ARACILIĞIYLA “GELİŞME” İMAR PLANLARININ HAZIRLANMASI SİT ALANLARININ PLANLANMASI - DÜZENLENMESİ YÖNÜNDE HENÜZ TALEP VE İSTEĞİN OLMAMASI SİVİL YAPILARIN BAKIMI VE ONARIMI İÇİN KAYNAĞIN AYRILMAMASI

12 Küreselleşme ve Yeniden Yapılanma Dönemi

13 Dünyada ve Türkiye’deki Toplumsal ve Ekonomik Gelişmeler YENİ EKONOMİK VE SİYASAL POLİTİKALAR Dışa açık, ihracata dönük üretim Teknoloji kullanımının yaygınlaştırılması Dünya ile ekonomik ve kültürel ilişkilerin yoğunlaşması ULUS DEVLET ANLAYIŞI YERİNE YARIŞAN KENTLER / BÖLGELER Kentsel rantların yükselmesi Kent topraklarına baskının artması Tarihi çevreleri korumanın kolaylaşması X zorlaşması

14 Kurumlar ve Yasalar KÜLTÜR ve TABİAT VARLIKLARINI KORUMA YASASI Sit alanlarının- tescil derecelerinin yeniden tanımlanması KTVK Kurullarının oluşturulması İMAR AFFI YASASI – 1984 Önceki af yasalarından farkı: bu yapıların sadece af edilmesi değil ıslah adı altında dört kat imar hakkı verilmesi İMAR YASASI –1986 Plan yapma ve onama yetkisinin merkezi yönetimden yerel yönetimlere geçmesi

15 Kurumlar ve Yasalar BOĞAZİÇİ YASASI – 1983 Boğaziçi’ne ön görünüm-geri görünüm-etkileme alanı tanımlarının getirilmesi ve özel yönetim kurulması TOPLU KONUT YASASI –1983 Toplu Konut İdaresi aracılığıyla konut yapımına kaynak aktarımı ve kent çeperlerinin formunun değişmesi TURİZM TEŞVİK YASASI–1992 Bakanlık tarafından ilan edilen turizm ve ticaret bölgeleri ile kentlerde yaratılan yanlış yapılanmalar: Park Otel vb. KIYI YASASI Kıyı yağmasının önüne geçilmeye çalışılması fakat yasanın çıkış amacının bozulması

16 GENİŞ KAPSAMLI RASYONEL PLANLAMA ANLAYIŞININ ELEŞTİRİLMESİ POSTMODERNİZM EKOLOJİK PLANLAMA KENTSEL DÖNÜŞÜM KENTSEL KORUMA KENTSEL SAĞLIKLAŞTIRMA KENTSEL YENİLEME Döneme Hakim Olan Koruma ve Planlama Kavramları

17 PLANLAMADA ANALİZ-SENTEZ-KARAR ALMA SÜREÇLERİNİN ZAYIFLATILMASI KENT VE KENT ÇEPERLERİNDE BİRDEN FAZLA KURUMUN YETKİLİ OLMASI SORUMLULUKLARIN DAĞILMASI KURUMLAR ARASI İLİŞKİLERİN ZAYIF OLMASI PLAN BÜTÜNLÜĞÜ İLKESİNİN ZEDELENMESİ MERKEZİ YÖNETİMİN VERDİĞİ OTONOM KARARLAR Değerlendirme:

18 TÜM KENTLERDE BENZER KENT DOKULARININ YERLEŞİK HALE GELMESİ Tarihi kentsel dokular FARKLI İmar Planı kararları ile ve yap-sat düzeninde gelişmiş dönemi apartmanları Toplu konut dokuları Kaçak yapılaşmış ve yasallaştırılmış sağlıksız konut alanları Geleneksel merkez ve günümüz merkez dokusu

19 KÜLTÜR VE TABİAT VARLIKLARINI KORUMA YASASI Temmuz,2004 Yönetim Alanı Yönetim Planı gibi kavram ve uygulama araçlarının getirilmesi: planlamayı salt fiziksel bir ürün olarak görmek yerine uygulamayla birlikte bir süreç olarak ele alan bir anlayış Koruma Uygulama ve Denetim Büroları KUDEB uygulaması: Büyükşehir Belediyeleri diğer belediyeler ve İl Özel İdareleri Yaratılan parasal kaynaklar ve bunların kullanımına ilişkin düzenlemeler: Emlak vergilerinin %10’unun Toplu Konut İdaresinin kredilerinin %10’unun koruma uygulamalarında kullanılması koşullarının getirilmesi Restorasyon projelerinde bazı vergi muafiyetlerinin getirilmesi Takas ve imar hakkı aktarımı uygulamaları

20 Bu Kanunun amacı, …yıpranan ve özelliğini kaybetmeye yüz tutmuş; kültür ve tabiat varlıklarını koruma kurullarınca sit alanı olarak tescil ve ilan edilen bölgelerin bölgenin gelişimine uygun olarak yeniden inşa ve restore edilerek,… tarihi ve kültürel taşınmaz varlıkların yenilenerek korunması ve yaşatılarak kullanılmasıdır. Yenileme alanları, il genel meclisi, belediye meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararı ile belirlenir… Alınan kararlar Bakanlar Kuruluna sunulur. Bakanlar Kurulu projenin uygulanıp uygulanmamasına üç ay içinde karar verir. (M-2) YIPRANAN TARİHİ VE KÜLTÜREL TAŞINMAZ VARLIKLARIN YENİLENEREK KORUNMASI VE YAŞATILARAK KULLANILMASI HAKKINDA KANUN (5/7/2005 tarihli 5366 sayılı Kanun )

21 Sit Alanları: Türkiye ve İstanbul Türkiye ve İstanbul’daki Sit Kararlarının Türlerine Göre Dağılımı Türkiyeİstanbulİstanbul/Türkiye Sit Alanı TürleriSayı% % Doğal sit alanı Arkeolojik sit alanı Kentsel sit alanı Tarihi sit alanı Karma sit alanı Toplam

22

23 İstanbul’daki Sit Alanlarının İlan Edildikleri Yıllar Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu GEEAYK 1971– adet sit alanı tescil kararı 1974 yılında: Boğaziçi Doğal ve Tarihi Sit Alanı 1976 yılında Ihlamur Kasrı Doğal ve Tarihi Sit Alanı, Küçük Çekmece-Avcılar arasında I. ve II. Derece Arkeolojik Sit Alanı ile İç - Dış Kumsal Doğal Sit Alanları 1977 yılında Eyüp Merkez ve Civarı Kentsel Sit Alanı, Üsküdar Salacak ve Şemsi Paşa Doğal Sit Alanı

24 Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu (KTVKK) yılları arasında 4 adet sit alanı tescil kararı 1984 yılında: Adalar Doğal ve Kentsel Sit Alanı 1985 yılında: Beşiktaş Köy içi Kentsel Sit Alanı Çatalca Kaleiçi Mahallesi Kentsel Sit Alanı 1986 yılında: Ortaköy Camii ve Çevresi Kentsel Sit Alanı Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Bölge Kurulları 1990–1999 yılları arasında 56 adet sit alanı tescil kararı 1993 yılında: Beyoğlu Kentsel Sit Alanı 1995 yılında: Tarihi Yarımada Tarihi Arkeolojik ve Kentsel Sit Alanı 1995 yılında: İstanbul Kuzey Kesimi Karadeniz Kuşağı Doğal Sit Alanı

25

26 Sit Alanı TürüSayı(%) Doğal Sit Alanı13164,2 Arkeolojik Sit Alanı2713,2 Kentsel Sit Alanı209,8 Tarihi Sit Alanı10,5 Karma Sit Alanları2512,3 Toplam İstanbul’da Türlerine Göre Sit Alanlarının Sayısal ve Alansal Dağılımı Sit Alanı TürüAlan Büyüklüğü (m 2 ) (%) Doğal Sit Alanı ,170,60 Arkeolojik Sit Alanı ,33,40 Kentsel Sit Alanı ,61,60 Tarihi Sit Alanı ,70,10 Karma Sit Alanları ,224,30 Toplam ,0100,00

27 Sit Alanı TürüABCDToplam İlke kararları gereği geçiş dönemi yapılanma koşulları ve koruma amaçlı imar planları doğrultusunda yapılaşabilecek sit alanları A: SADECE SİT ALANI TESCİL KARARI VERİLEN ALANLAR B: GEÇİŞ DÖNEMİ YAPILAŞMA KOŞULLARI BELİRLENMİŞ SİT ALANLARI C: KORUMA AMAÇLI İMAR PLANI ONAYLANMIŞ SİT ALANLARI D: GEÇİŞ DÖNEMİ YAPILAŞMA KOŞULLARI ve KORUMA AMAÇLI NAZIM İMAR PLANI BİRLİKTE GEÇERLİ OLAN ALANLAR İstanbul’da Sit Alanlarının “Geçiş Dönemi Yapılaşma Koşulları” ve “Koruma Amaçlı İmar Planı” Durumlarına Göre Dağılımı

28 Türkiye’de Tescilli Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları (İstanbul hariç) Sivil Mimarlık Örneği27119 Dinsel Yapılar5726 Kültürel Yapılar5638 İdari Yapılar1575 Askeri Yapılar777 End. ve Tic. Yapılar1997 Mezarlıklar1808 Şehitlikler196 Anıt ve Abideler271 Doğal Varlıklar2946 Kalıntılar994 Korunan Sokaklar40 Toplam49087 İstanbul toplam = 12761

29 İstanbul’da Sit Alanları ve Turizm Merkezleri

30

31 DÖNÜŞÜM ALANLARI HAKKINDA KANUN TASARISI ( tarihli Başbakanlık yazısı ekinde TBMM’ye gönderilmiştir) Kanunun amacı imar planı bulunsun veya bulunmasın kentsel ve kırsal tüm alanlarda afetlere ve kentsel risklere duyarlı yaşam çevrelerinin oluşturulması için veya fiziki köhneme ve sosyal ve teknik altyapının yetersiz ve niteliksiz olduğu alanların iyileştirme, tasfiye, yenileme ve gelişimini sağlamak üzere dönüşüm alanlarının tespitine ve dönüşümün gerçekleştirilmesine dair her türlü iş ve işlemler ile ilke ve esasları belirlemektir.

32 TANIMLAR Dönüşüm alanı: Bu Kanunun öngördüğü amaçları gerçekleştirmek üzere sınırları idare meclisince re’sen belirlenen alan İdare: belediyeler - il özel idareleri - büyükşehir belediyeleri Yetki verilmesi halinde, ilçe veya ilk kademe belediyeleri Dönüşüm amaçlı imar planı: Dönüşüm alanı sınırları içinde, bu Kanuna uygun olarak hazırlanıp, idare meclisince onaylanan nazım ve uygulama imar planları Proje ortaklığı: proje alanında taşınmaz sahibi olsun veya olmasın gerçek veya tüzel kişilerin, ayrı ayrı veya birlikte oluşturdukları adi ortaklık temelli hukuki işlemlerle bir araya gelmiş bir veya birden fazla ortaklığı ifade eder.

33 Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu - Milli Parklar Kanunu - Çevre Kanunu - Kıyı Kanunu - Boğaziçi Kanunu - Orman Kanunu - Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu - Mera Kanunu vb. kanunlar kapsamında kalan yerlerde ilgili kurum, kuruluş ve kurulların görüşleri ve önerileri alınarak uygulama yapılır. (M-4/1) Dönüşüm amaçlı imar planları kapsamında kalan alanlarda, idare dışında farklı kurum ve kuruluşlara ilgili kanunlar ile verilen planlama ve uygulama yetkileri, Bakanlar Kurulu kararı alınmak kaydıyla, anılan kurumların görüş ve önerileri alınarak idare tarafından bu Kanuna göre yürütülür. ( M-4/3) GENEL ESASLAR


"TÜRKİYE’DE KORUMA VE KENT PLANLAMA TARİHİ 1950-2007 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MİMARLIK FAKÜLTESİ ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA BÖLÜMÜ ŞEHİR YENİLEME KORUMA." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları