Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

BAKTER İ LER İ N GENEL ÖZELL İ KLER İ Dr Gözde COŞAR HAZIRLAYAN; AR Ş. GÖR.DR Gözde CO Ş AR.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "BAKTER İ LER İ N GENEL ÖZELL İ KLER İ Dr Gözde COŞAR HAZIRLAYAN; AR Ş. GÖR.DR Gözde CO Ş AR."— Sunum transkripti:

1

2 BAKTER İ LER İ N GENEL ÖZELL İ KLER İ Dr Gözde COŞAR HAZIRLAYAN; AR Ş. GÖR.DR Gözde CO Ş AR

3 PROKARYOTLARÖKARYOTLAR Mantarlar M ollicutes(Mikoplazma ve Ureoplazma) parazitler Archeabakteriler Protozoonlar ve helmintler Mavi-yeşil algler(Cyanobacteriae) algler

4 Prokaryot ve Ökaryot olmak üzere ikiye ayrılır; Prokaryot mikroorganizmaların gerçek çekirdekleri yoktur. Bir tane koromozomları vardır. Kromozom bir adet dairesel çift iplikli DNA molekülünden oluşur. Çekirdek zarları ve çekirdekçikleri yoktur. Ribozomları 70S büyüklüğündedir Hücre zarı 2 tabakalıdır ve kolesterol bulunmaz.(Mikoplazma ve Ureoplazmada zar 3 tabakalı ve kolesterol içerir) Holozoik canlılardır. Çünkü lizozomları yoktur(prokaryotlar ve mantarlar besin maddelerini sitoplazmik zardan salgıladıkları enzimler sayesinde hücre dışında parçalayıp sindirirler)

5 Ökaryotik hücreler Gerçek çekirdek vardır. Bu çekirdek bir zarla çevrelenmiş olup çok sayıda kromozom içerir. Kromozom sayısı mutlaka diploiddir. Ökaryot DNAsı lineer olmakla beraber mitokondrilerde dairesel DNA bulunur. Ribozomları 80S büyüklüğündedir, ancak istisna olarak mitokondrilerinde 70S ribozom bulunur. Hücre zarlarında kolesterol bulunur. Mantarlar haricinde hücre duvarları yoktur Holofitik beslenirler. Lizozom ve diğer organelleri vardır.

6 Klamidya –RiketsiyaMikoplazma -UreoplazmaDiğer bakteriler Çekirdek tipiProkaryot Çekirdek zarı-- Enerji üretimiYok *Var ribozom70s Hücre duvarı+--+ Hücre membranı++(sterol)+ Canlı olmayan ortamda çoğalma --++ Replikasyon veya üreme Hücre içinde ikiye bölünerek(virüsler gibi zorunlu intracellüler) Hücre dışında ikiye bölünerek Hücre içinde ve dışında ikiye bölünerek Dış yüzeyPeptidoglikan**Hücre zarıPeptidoglikan * Riketsiyaların ATP sentezleyecek enzimleri bulunduğu halde konak hücrenin enerjisini kullanırlar.

7 Bakteriler şekillerine göre kok,basil ve spiroket olarak 3temel gruba ayrılırlar. Bazı bakterilerin şekilleri değişken olup pleomorfik denir. Gram boyanma özelliklerine göre de gr+ ve gr- olarak ayrılırlar; Kristal viyole;tüm bakterileri mora boyar. Lugol;kristal viyole ile komplex oluşturur. Tüm bakteriler mor görünmeye devam eder. Alkol veya asetonla renk giderilir. Gr+ bakteriler mor,gr- bakteriler alkol ile duvar lipidlerini kaybettikleri için renksiz görünürler. Kritik basamaktır. Sulu fuksin ile gr- bakteriler pembeye boyanırlar. Gr+ bakteriler mor görünmeye devam ederler. ***Gr boyamada bakterilerin görülebilmesi için ml de 10 bakteri bulunması gerekmektedir.

8

9 Hücre zarı Hücre duvarının altında Gr- bakterilerde hücre zarı≈ iç zar Ökaryotlardan farkı sterolØ İstisna Mikoplasma ve UreoplaSma Görevleri; Selektif permeabilite Elektron transportu Oksidatif fosforilasyonla enerji üretilmesi

10 Hücre duvarı Bütün bakterilerde ortak olarak en dıştaki yapıdır. Mikoplasma Ureaplasmada Ø Bazı bakterilerde kapsül,flajel(kamçı) ve pilus(tüy) gibi hücre duvarı dışında yer alan bazı yüzey yapıları bulunabilir. Hücre duvarı tam geçirgendir.(gr-lerde dış zar nedeniyle kısmen yarı geçirgen)

11 Görevleri; Bakteriye şeklini verir. Gram boyanma özelliğini belirler. Antijeniktir. Endotoksin içerir.(gr –lerde) Por içerir.(gr –lerde) Biyosentez(hücre duvarı öncüllerinin sentezinde görev alan enzimler(PBP),DNA sentezini sağlayan enzimler hücre zarındadır. Betalaktamaz salgılanması Hidrolitik enzimlerin salınması ve sindirim ***PBP; hücre duvarının oluşmasında rol oynayan transpeptidasyon reaksiyonlarını katalizleyerek peptidoglikanın yapılmasında rol alırlar. Aynı zamanda PBP ler betalaktam antibiyotiklere bağlananırlar

12 Peptidoglikan tabaka(murein mukopeptid) Hücre zarının hemen üzerinde bulunur. Hücre duvarının sağlamlık ve direncinden sorumludur. Mitojenik ve pirojeniktir. Peptidoglikan tabaka betalaktam antibiyotiklerin hedefidir. Bu tabaka NAM ve NAG alt birimlerinden oluşur. Gözyaşı,tükrük ve mukusta bulunan LİZOZİM bunlar arasındaki B(1,4)glikozid bağlarını kopararak peptidoglikanı parçalar. – Gr – bakteriler(dış zar geçirgen olmadığı için), – Klamidyalar(hücre duvarında muraminik asit bulunmadığı için) ve – hücre duvarı içermeyen bakteriler (L formları, sferoplastlar, protoplastlar, Mycoplasma, Ureoplasma) lizozimden etkilenmezler

13 Teikoik asit Sadece gr+ bakterilerde bulunur. Peptidoglikan tabakanın içinde ve dışında adacıklar alinde bulunur. Antijenik olup türe özgü antikor yanıtına neden olur. Mukozalarda bulunan fibronektin ve diğer reseptörlere tutunmaya aracılık eder. Bakteriyofajlar için reseptörler içerir. Lipoprotein tabaka Peptidoglikan ile dış zar arasında bağlantı sağlayarak dış zarı stabilize eder. Sadece gr-lerde bulunur.

14 Lipid kısmı endotoksin özelliği gösterir. Toksik kısımdır. Sabittir değişmez. Polisakkarit kısmı bakteriden bakteriye değişir. Antijenik kısımdır. GR- BAKTERİLERİN DUVAR YAPISI

15 Dış zar İçte fosfolipid,dışta lipopolisakkarid katmanından oluşur ve gr- bakteri hücre duvarına seçicilik özelliği kazandırır. Dış membranda bulunan porlar(porinproteinleri)dış ortamla iç ortam arasında madde alışverişini sağlar. Bu porlar antibiyotik direncinde rol alırlar. Örneğin; Pseudomonas cinsi bakterilerin porları, E.Coli’den 100 kat daha az geçirgen olduğu için antibiyotiklere oldukça dirençlidir. Por proteinleri bakteriyofajlar için reseptör görevi yaparlar.(tıpkı gr+lerdeki teikoik asit gibi.)

16 Lipopolisakkarid tabaka gr- bakterilerin en dışında bulunur.LPS 3 ayrı birimden oluşur: Lipid A;endotoksindir. Bütün gr-lerde aynı yapıdadır(fosfolipid) Ateş ve sepsisten sorumludur. Endotoksinin patolojik etkileri ait olduğu bakterinin cinsinden bağımsız olarak hep aynıdır. Öz polisakkarid; lipidA ya bağlıdır. Tüm gr-lerde aynıdır. Dış polisakkarid; Türe özgüdür ve gr- bakterinin somatik Oantijenidir.O antijenine karşı ıgM yapısında antikor oluşur.

17 Periplazmik aralık Dış zar ile hücre zarı arasındaki boşluğa periplazmik aralık denir. Bu aralıkta betalaktamazlar,aminoglikozid modifiye edici enzimler, kloramfenikol asetilazlar gibi antibiyotik direnç enzimleri, sindirim enzimleri vs bulunur. Gr+lerin betalaktamaz ve diğer enzimleri hücre dışına salınır. Orada dilüe olur. Bu yüzden gr +ler daha fazla enzim salgılamalıdır. Tedavileri gr-lere göre daha kolaydır.

18 Mezozom Hücre zarının devamıdır. 2 tipi vardır: Septal mezozom : – kromozom replikasyonu buradan başlar. Lateral mezozom: – plazmid tutunma ve çoğalması,spor oluşumu,enerji üretimi,protein(özellikle penisilinaz)salgılama ve depolama fonksiyonuna sahiptir.

19 HÜCRE DUVARI DIŞINDAKİ ÖZEL YAPILAR Kapsül Fagositozu önlediği için virulansı belirler. Kapsüllü bakterilerin kapsülünü yitirmiş varyantları nonpatojendir. Kapsül antijeniktir.Kapsül polisakkaridine karşı antiserum kullanılarak bakteriler tiplendirilebilir.Bu olaya kapsül şişmesi(quellung reaksiyonu)denir. Şarbon basilinin kapsülü protein yapıda olduğu için kapsül şişme reaksiyonu negatiftir.

20 Kapsül polisakkaridleri antijen olarak kullanılarak aşı oluşturulabilir. (pnömokok,meningokok,hib aşısı) Kapsül bazen bakteri duvarının devamıymış gibi görünen bir tabaka şeklinde olabilir. Buna glikokaliks veya özellikle Staphylococcus epidermidis’te slime tabakası denilir bir diğer adı da biyofilm tabakadır. Streptococcus mutans’ın glikokaliksi dekstran içerir ve diş çürüklerinin öncülü olan plak oluşmasında önemlidir.

21 Kamçı(flagella) Hareketi sağlar. Flagellin adlı proteinden oluşur. Flagelladan kaynaklanan antijene H antijeni denir. Hareketsiz bakterilerin H antijeni yoktur. Spiroketlerde (Treponema,Leptospira,Borrelia); Normal bakteri kamçısından farklı yapıda,hücrenin etrafına sarılmış vaziyette spiral şekilli, aksiyal filaman adı verilen organeller vardır. Bu bakteriler diğer bakterilerin aksine yoğun ortamlarda da hareket edebilirler.

22 1-atrichia Klebsiella, Shigella 2.Monotrichia Campylobacter Kolera 3.amphitrichia4.lophotrichia 5.Peritrichia E.coli,Proteus

23 HAREKETSİZ BAKTERİLER (ATRİCHİA, H antijeni negatif) Shigella Klebsiella Acinetobacter Koklar(genelde) Bazı hareketli ve hareketsiz bakteriler HAREKETLİ BAKTERİLERHAREKET TİPİ ProteusSıvanma(buhar,buğu,dalga) ListeriaTakla atma Vibrio choleraeOk,kurşun,sinek SpiroketlerAksiyal filaman

24 Pilus(fimbria) Hedef dokulara tutunmayı sağlar. Pilin proteininden oluşur. Hareketle ilişkisi Ø Gr-lerde bulunur. Gr +lerde genellikle bulunmaz(Corynebacterium renale hariç) Pilusların 2 önemli rolü vardır; Adi piluslar – bakterinin insan hücre yüzeyine bağlanmasına aracılık eder. Seks pilusu(F pilus) – konjugasyon sırasında erkek ve dişi bakteriler arsında bağlanmayı sağlar. Bu pilusun yapımı F plazmidi tarafından kodlanır.

25 Spor Olumsuz çevre şartlarına direnç sağlar. Metabolik olarak inaktiftir. Üreme ile ilişkisi yoktur. Lateral mezozomdan gelişir. Sporun direnci; dehidrate oluşuna ve dipikolinik aside bağlıdır. Dipikolinik asit bir Ca iyon şelatörüdür ve sadece sporun yapısında bulunur.

26 ÖZELLİKGR+GR- Hücre duvarıKalınİnce Dış zarYokVar Duvarsız formProtoplastSferoplast Periplazmik aralıkYokVar LipopolisakkaritYokVar Teikoik asitVarYok PilusYokVar LizozimDuyarlıDirençli SporCa dipikolinatyok GR+ VE GR- BAKTERİLERİN FARKLARI

27 GR+ KOKLAR Streptokoklar Stafilokoklar Enterokoklar

28 + katalaz - Enterococcus spp. Dirençli:non-grupA StaphylococcusStreptococcus sp./Enterococcus sp. hemoliz gama beta alfa Safra eskülin ve yüksek tuzda üreme Basitrasin Duyarlı:S.pyogenes Safrada erime -optokin + - S.pneumoniaeS.viridans DNAaz-Koagülaz +- S.aureus S.epidermidis S.saprophyticus

29 STREPTOKOKLAR Gr+ ikili ya da zincir yapmış koklardır. Fakültatif anaerop, bazıları zorunlu anaeroptur (peptostreptokok) Katalaz- olmalarına rağmen aerop ortamda üreyebilmelerinin nedeni, eritrositlerdeki katalazı kullanabilmeleridir. Sadece kanlı besiyerlerinde üreyebilirler.

30 Streptokoklar değişik yöntemlerle sınıflandırılabilirler. Yaptıkları hemolize göre 3’e ayrılırlar; 1. alfa hemolitik streptokoklar; eritrositlerin kısmi hemolizi söz konusudur. Viridans streptokoklar ve pnömokoklar… 2.beta hemolitik streptokoklar;eritrositler tamamen lizise uğramıştır.A,B,C ve G grubu streptokoklar… 3.gama streptokoklar;hemoliz yoktur. D grubu streptokoklar ve enterokoklar genelde hemoliz yapmazlar. Ancak bazen alfa veya beta hemoliz yaparlar. A grubu Streptokoklardaki hemolizden streptolizin O ve streptolizin S sorumludur.

31 Streptokokların hücre duvarındaki C-maddesine göre gruplandırılması (LANCEFİELD A-U) A GRUBU → Streptococcus pyogenes B GRUBU → Streptococcus agalactia D GRUBU → Streptococcus bovis Streptokokların çoğu normal florada bulunur. Viridans streptokoklarve pnömokoklar orofarenkste, S.pyogenes deride ve daha az sayıda orofarenkste, S.agalactia kadın genital sisteminde, D grubu streptokoklar, enterokoklar ve anaerop Streptokoklar kalın barsakta bulunurlar.

32 Streptococcus pyogenes(Grup A streptokoklar); –Farenjit, Kızıl, ARA, Streptococcus agalactia(GBS); –Kadınların %15-20sinde vajen florasında bulunur. Yeni doğanda en sık sepsis, pnömoni ve menenjit etkenidir. GrupD Streptokoklar; – Bağırsak florasında bulunurlar. – S.bovis barsak tümörü ve peridivertikülitli hastada bakteriyemi yapar. Viridans streptokoklar – Lancefield serumları ile tanımlanamazlar. S.mitis,S.salivarius,S.sanguis ve S.mutans bulunur. – S. Mutans diş çürüğü etkenidir. Glikokaliks(dekstran) ile diş minesine yapışır. Diş çekimi sonrası ağız florasından kana geçerek subakut bakteriyel endokardit yaparlar. Bozuk kapağı tutarlar.

33 Pnömokoklar mum alevi görünümünde kapsüllü gr-diplokoktur. Sadece kapsüllü suşlar virülandır İnsanların yaklaşık %20-30unda üst solunum yolları normal florasında bulunur. Toplum kökenli pnömonide en sık etkendir Otitis media, sinüzit ve 3.Aydan sonraki menenjitlerin en sık etkenidir Peptostreptokoklar Anaerop streptokoklardır. Özellikle diş çekimi sonrası beyin apselerine neden olabilirler.

34 Enterokoklar; Bağırsak florasında bulunurlar E.faecalis ve E.faecium en sık karşılaşılan türlerdir Toplum kökenli endokardit yapabilirler. Bu özellikle kapak bozukluğu olan kişilerde subakut endokardit şeklinde görülür. Ürogenital girişim sonrasında meydana gelen endokardit vakalarında en muhtemel etken Enterokoktur. Enterokok endokarditlerinde kolon kanseri varlığı araştırılmalıdır Enterokok infeksiyonlarının %60’ı nozokomiyaldir. En sık yaptıkları hastalık nozokomiyal üriner infeksiyon genellikle üriner kateter ile ilişkilidir. Enterokoklarda intrensek çoklu antibiyotik direnci vardır. Sülfonamidler, klindamisin, sefalosporinlere(5.kuşak hariç) doğal olarak vardır.

35 Leuconostoc gr+,hareketsiz,sporsuz koklar Asıl olarak süt ürünleri,turşu,şarap imalatında kullanıldığı için endüstriyel önemleri vardır. Ancak son zamanlarda immün süprese hastalarda bakteriyemi, kcde abselere yol açmaktadır. Bakterinin en önemli özelliği, vankomisine intrensek dirençlidir.

36 Nutrisyonel defektli Streptokoklar (Granulicatella(Abiotrophia)türleri) Üreme ortamlarında sistein veya pridoksal fosfat B6 vitaminlerine gereksinim duyan bakterilerdir. Satellit Streptokoklar olarak da adlandırılırlar. Bunlar üst solunum yolu, güs, gis de normal flora üyesi olarak bulunurlar. İnfeksiyon bölgesinden hazırlanan gr ile boyalı preparatlarda streptokok morfolojisinde bakterilerin görülmesi,ancak rutin olarak kullanılan besiyerlerinde üreme olmaması tanıda yardımcıdır.

37 STAPHYLOCOCCUS SPP + - KOAGÜLAZ S.aureus NOVOBİYOSİN duyarlıdirençli S.epidermidisS.saprophyticus

38 Kapsül; Stafilokoklarda çok ince bir kapsül bulunur. Alfa toksin; stafilokok infeksiyonlarında doku harabiyetinden ve abse oluşumundan sorumludur. Kanlı agardaki beta hemolizden sorumludur. Beta toksin(sfingomyelinaz C);Alfa toksin gibi doku hasarı ve abse oluşumundan sorumludur Protein A; hücre duvarında bulunan bir proteindir.S.aureusta bulunur,diğer türlerde yoktur.IgGnin Fc kısmına bağlanarak komplemanın bağlanmasını,aktivasyonunu,opsonizasyonu ve fagositozu önler.

39 Koagülaz; fibrinojeni fibrine çevirerek pıhtı oluşturur ve stafilokokların nötrofillerden saklanmasını sağlar. 2 çeşit koagülaz vardır.bağlı koagülaz (kümeleşme faktörü,lamda bakılır) ve serbest koagülaz (tüpte bakılır). S.aureusun her iki koagülazı da vardır. Hyalüronidaz; S.aureus kökenlerinin %90ında vardır. Hyalüronik asidi parçalayarak bakterinin yayılmasını sağlar. Stafilokinaz; fibrinolizin de denir. Pıhtıyı eritir. S.aureus ların tamamında vardır.

40 Lipaz; S.aureusların tamamı,koagülaz negatiflerin ise %30u tarafından salgılanır. Lipidleri eriterek stafilokokların ciltteki yağ doku içinde yaşamalarını ve fronkül,karbonkül gibi cilt infeksiyonu yapmalarını sağlar. Lökosidin (Panton valentin toksini); Lökositleri parçalayarak fagositoza direnç oluşturur. Hemorajik pnömoniye yol açar. Özellikle MRSA kökenlerinde bulunur Eksfolyatif toksin;Epidermolitik toksin de denir. Haşlanmış deri sendromuna neden olur Enterotoksinler(A-F); En sık A tipi görülür,kısa kuluçka dönemli besin zehirlenmesi yapar.F tipine TSST1 veya pirojenik ekzotoksin C denir.

41 S.aureus; Kanlı agarda beta hemoliz ve sarı pigment Mannitolü fermente eder %10NaCl içeren besiyerinde üreyebilir Başlıca 2 mekanizma ile hastalık oluşturur. Toksin üretimi; toksik şok sendromu,haşlanmış deri sendromu,gıda zehirlenmesi İnvazyon; S.aureusun tipik lezyonu absedir. Deri ve yumuşak doku infeksiyonları,endokardit,pnömoni,osteomyelit,septik artrit.

42 ÖzellikKoagülaz ++ Koagülaz---Koagülaz-- S.aureusS.epidermidisS.saprophyticus DNAase +-- Mannitol +-- Hemoliz BETAYOK Protein A VARYOK Lipaz TAMAMINDA%30VAR Novobiyosine duyarlılık DUYARLI DİRENÇLİ Yaptığı hastalık SÜPÜRATİF HASTYABANCI CİSİM İNFEKSİYONLARI ÜRİNER İNFEKSİYON

43 Mikrokoklar; Stafilokoklardan farklı olarak zorunlu aeropturlar Kolonileri genellikle sarı kırmızı pigmentli olup, glukozu fermente etmezler. Lizostafine dirençlidirler Oksidaz+ Basitrasin duyarlıdır Normal deri florasında bulunurlar.

44 Stomatokoklar Sadece S.mucilaginosus türü bulunur. Stafilokoklardan farklı olarak katalaz enzimi üretimleri zayıftır. Kapsül+olup bu sayede kateter, şantlara yabancı cisimlere yapışabilirler. İnsanda üst solunum yolu ve orofarinks florasında bulunurlar.

45 GR+ SPORLU BAKTERİLER; Bacillus cinsi – aerop ve fakültatif anaerop – katalaz + – Bacillus anthracis dışındakiler hareketlidir. Bacillus antracis – kapsülü D-glutamik asit (polipeptid) yapısındadır. – Kapsül şişme reaksiyonu –tir. – Toksin üreten virulan suşlar R koloni yapar.

46 Bacillus cereus – Pirinçli yemekler,et ve pasta ile bulaşır. Besin zehirlenmesi 2 şekilde görülür;kusma ile seyreden tip ve ishal ile seyreden tip. Bacillus atrophaeus(subtilis) etilen oksit ve Geobacillus stearothermophilus otoklav kontrolünde kullanılır. B.atrophaeus(subtilis ) guthrie testinde kullanılır.

47 Clostrıdıum cinsi bakteriler; Anaerop,gr+,sporlu bakterilerdir. 3 mekanizma ile hastalık oluştururlar; 1.toksijenik-noninvaziv 2.İnvaziv 3.Pürülan Toksijenik-noninvaziv hastalıkların içinde en sık görüleni C.difficilenin neden olduğu antibiyotiğe bağlı ishal ve pseudomembranöz enterokolittir. İnvaziv hastalık yapan en önemli patojen C.perfringenstir. Gazlı gangren etkenidir. Pürülan infeksiyon ise daha çok vücudun kapalı bölgelerinde ve polimikrobiyal olarak meydana gelir.

48 Clostridium tetani; Terminal sporlu olması nedeniyle davul tokmağı veya raket şeklinde görülür. İnvazyonØ Tetanospazmin ve tetanolizin adlı 2 toksini vardır. Hastalıktan tetanospazmin sorumludur. Toksin retrograd aksonal transportla MSSye gider. GABA ve glisin salınımını inhibe ederek Spastik felç yapar.

49 Clostrıdıum botulinum; Bilinen en kuvvetli toksindir. En sık salgın yapan tür tip A dır. Tip A toksin aynı zamanda myotonik hastalıkların tedavisinde (tortikollis,blefarospazm,strabismus) ve botoks uygulamasında kullanılır. Bakterinin ürediği ve toksin salgıladığı besinlerin pişirilmeden yenmesi ile meydana gelir. Toksin barsaktan emilip kana geçer,kafa çiftlerini ve otonom sinir sistemini tutarak asetilkolin salınımını engeller.. Mss yi etkilemez. Flask felç oluşturur.

50 GR+ SPORSUZ DALLANAN BASİLLER Actinomycetales takımında toplanmışlardır. Anaerop olanlar; – Actinomyces,Arachnia,Bifidobacterium, Aerop olanlar – Nocardia,Rhodococcus. Nocardia ve Rhodococcus equinin hücre duvarında mikolik asid bulunur, aside rezistan boyanır.

51 GR+ ÇOMAKLAR Bu grupta spor yapmayan gr+ aerop basiller bulunur. ÖZELLİKCorynebacteriumListeriaErisipelothrix HemolizDeğişkenBetaalfa hareketYok Var Yok katalaz H2S

52 Corynebacterium cinsi; V,L şeklinde bazen de çin harflerine benzer görünümde dizilirler. Corynebacterium diphteriae; Metilen mavisi ile boyandığında metakromatik cisimcikleri görülür K tellüritli agarda siyah görünümlü koloni Loffler besiyerinde de ürer. Tek rezervuarı insandır. Esas olarak damlacık infeksiyonu ile bulaşır. En sık farinks difterisi görülür. Bakteriyemi yapmaz fakat toksemi ile hastalık oluşturur.Toksemi en çok myokard ve sinirleri etkilemektedir.En sık ölüm nedenidir.

53 Corynebacterium minutissimum – Eritrazma – wood ışığı ile kırmızı renk – EZN ile boyanır Listeria monositogenes – 37 derecede hareketsiz,22 derecede hareketlidir. – Aktin filamanlar ile hareket – Hücre içi bakterisi – Zoonoz olup serotip 4b peynirle ilişkili listeriyoz salgınlarından sorumludur.

54 NEISSERIA AİLESİ Kahve çekirdeği veya böbrek şeklinde gr- diplokok Hareketsiz sporlarıØ çukulata besiyeri Oksidaz+ Pseudumonas Vibrio Neisseria Moraxella Brucella Campylobacter,Helycobacter pylori Bordetella

55 Neisseria gonorrhoeae Güneş ışığında hızla ölürler. (Hasta başı kültür) Pilus ile yapışmayı sağlar.Pilusu olmayan gonokoklar nonvirulan Bakteriye sıkıca yapışık ince bir kapsül bulunur. C5-C8 ve properdin eksikliklerinde gonokok ve meningokok infeksiyonları ağır seyreder. Sadece insanda hastalık yapar.

56 Neisseria meningitidis; Gr- kapsüllü diplokok Sadece insanda hastalık Giriş yeri nazofarinks. Buradan bakteriyemi yaparak pilileri ile meninkslere ulaşır.

57 MORAXELLA (BRANHAMELLA)CATARRHALİS ; Gr- diplokok Katalaz+++ DNAase ve oksidaz +++ Asakkarolitik Otit,sinüzitin en sık 3. etkenidir.

58 ACİNETOBACTER; Gr- non fermentatif kokobasil Oksidaz- ve hareketsiz olması ile Pseudomonastan ayrılır. Özellikle mekanik ventilatöre bağlanmış yoğun bakım hastalarında pnömoni etkenidir. Sulbaktamın Acinetobacter cinsine tek başına etkili olması önemlidir. Panrezistan olma eğilimi en yüksek olan bakteridir.

59 PASTEURELLACEAE Bu grupta Actinobacillus,Haemophilus,Pasteurella cinsi Bunlar küçük,hareketsiz,gr- basillerdir. Haemophilus cinsi; gr- kapsüllü kokobasil Çukulata besiyerinde iyi ürer.(X(Fe içeren hemin) ve V(NAD,NADP) faktörleri bulunur Actinobacillus; HACEK grubu bakterilerin A’sını oluşturur. ( H aemophilus aphrapilus, A ctinobacillus, C ardiobacterium, E ikenella corrodens ve K ingella) Pasteurella multocida penisiline duyarlı tek gr- basil hayvan ısırıklarında en sık etken

60 BORDETELLA Gr- zorunlu aerop kokobasil Bordetella pertussis; hareketsiz Oksidaz ve katalaz++ üreaz- zorunlu aeroptur. Boğmaca etkenidir. Kesin tanısı bordet gengeau besiyerinde kültür( altın standart) Kültür için en uygun materyal nazo farinks sürüntüsüdür.

61 BRUCELLA Gr- kokobasil hücre içi bakterisi Zorunlu aerop,oksidaz+ Tanısı kemik iliği(altın standart ) veya kan kültürü ile konabilir.Ancak Brucella kültürde geç ürediği için tanıda en çok serolojik yöntemler kullanılır.

62 FRANCİSELLA TULARENSİS Gr- hareketsiz,sporsuz kapsüllü kokobasil Tularemi Ülkemizde en sık Orofaringeal tularemi

63 ENTEROBACTERICEAE Gr- enterik basiller Sitokrom oksidazØ Oksidaz- olmaları Pseudomonaslardan ve Vibrio choleraeden en önemli farklarıdır. Sadece Klebsiellada belirgin kapsül olup diğerlerinde kapsül slime tabakası oluşturacak kadar incedir. Emb ve MC Conkey besilerinde ürerler.

64 Shigella, Klebsiella dışında tümü hareketlidir. Salmonella ve Shigella laktoz- Proteus ve Salmonella H2S+ Klebsiella ve Proteus üreaz + olması önemlidir.

65 ESCHERICHIA COLİ Laktoz+ İndol++ Fimbriya; jejenum,ileum ve üriner sistem epiteline tutunmayı sağlayan virulans faktörüdür. Diğer virulans faktörleri endotoksin,ekzotoksinler(labil toksin,stail toksin,verotoksin) ve kapsüldür

66 EIEC; Kalın barsak tipi kanlı mukuslu dizanteriform ishal Sereny testi+++(bu testte bakteri tavşanın konjuktivasına bulaştırılır. Konjuktivit gelişirse test +tir) EIEC ve Shigellada sereny testi + EPEC;anne ve bakıcılardan bulaşır. ETEC;turist ishali EHEC;0157:H7 antijenik yapıdadır Diğer tüm E.coli gruplarından farklı olarak sorbitolü fermente etmez. Antibiyotik kullanılması HÜS gelişme riskini artırır.. EAEC;uzun süren ishallere neden olur.

67 KLEBSİELLA; hareket++ üreaz++ Proteus, Staphylococcus saprophyticus Corynebacterium urealiticum Ureaplazma urealiticum H.pylori Brucella Hastane kökenli suşları ESBL içerebilir. ESBLler plazmidle kodlandıklarından diğer bakterilere de aktarılıp antibiyotik direncinin yaygınlaşmasına neden olurlar. Enterobacteriaceae ailesinde hem alt hem de üst solunum yolunda hastalık yapabilen tek bakteri budur.

68 ENTEROBACTER; Laktoz++ Iv sıvı kaynaklı sepsisle ilişkilidir. SERRATİA MARCESSENS; Kanlı agarda marsein adı verilen kırmızı pigment Iv sıvı kaynaklı sepsisler özellikle ıv lipidlerden ve bir anestezik madde olan propofolden kaynaklanabilir.

69 PROTEUS; Sıvanma,buhar,buğu hareketi Laktoz-, H2S++ Üreaz++ En sık P.mirabilis infeksiyonları görülür. indol++ olan türler (P.vulgaris)daha az infeksiyon yaparlar ancak indol- olan P.mirabilise göre antibiyotiğe daha dirençlidirler.

70 SALMONELLA; Normal florada bulunmaz. Laktoz-, H2S++ S.typhi dışında tümü glikozdan gaz oluşturur. Salmonellalar O antijenine göre gruplara ayrılırlar. A grubunda paratifi A, B grubunda Paratifi B,S.typhimurium D grubunda S.typhi Fimbriyalı suşlar,S(düz koloniler)ve Vİ antijeni taşıyan suşlar daha virulandır. Tanıda altın standart k.i kültürü ancak invaziv olduğu için tercih edilmez. Serolojik yöntemler kullanılır. Kan kültüründe de bakteri kolayca üretilebilir.1 haftada kan kültürü,3 haftada dışkı ve daha az sıklıkla idrar kültürü + olur.

71 SHİGELLA ; normal florada bulunmaz. S.dysanteriae(grup A), S.flexneri(grup B),S.boydii(grup C),S.sonnei(grup D)türleri vardır. Şigelloz bir insan hastalığıdır. Enfeksiyöz dozu çok düşük (100 bakteri) olduğu için çok kolay bulaşır. Bulaşma en çok eller aracılığı ile olur. Diğer bulaş yolları sinekler,yiyecekler ve dışkıdır. Mide asidine dayanıklı olduğu için ince barsaklara ulaşarak burada çoğalmaya başlar. Şigellalar hücre içine penetre olma ve hücre içinde çoğalma yeteneğine sahiptirler.

72 S. Dysanteriae nin Shiga toksini entero-nöro toksindir. Basili dizanteri Salmonellozun aksine uzun süre taşıyıcılık yoktur. Salmonellalar gibi laktozu parçalamadığı için Mc conkey,EMB,SS besiyerinde şeffaf koloniler yapar.

73 YERSİNİA ; 37 derecede hareketsiz,22 derecede Y.pestis dışında hareketlidir. Soğukta zenginleştirme*** Bilinen en virulan bakterilerden biridir.(1-10 bakteri) Enterobacteriaceae ailesi içinde sadece Y.pestis gise yerleşmez Yersinia enterocolitica ve y.pseudotuberculosis; Hayvan salgıları ile kontamine olmuş su ve yiyeceklerle bulaş Çocuklarda mezenter lenfadenit yapar ve apandisit ile karışır. HLA B27+ olanlarda ankilozan spondilit,eritema nodozum,reaktif artrit ve reiter sendromu gibi immünolojik hastalıklara yol açar

74 VIBRIONACEAE Gr- virgül şeklinde Bu ailede 3cins bulunur;Vibrio,Plesiomonas ve Aeromonas Oksidaz++ Alkalen peptonlu su,mansur besiyeri ve TCBS(Tiyositat,bile,sucrose agar) besiyerinde ürer. Hastalık oluşturması için yaklaşık 1milyar bakteri alınmalıdır. Alkali ortamı sevdikleri için aklorhidri,gastrektomi ve antasit kullanılması infeksiyon gelişimini kolaylaştırır. Non-İnvazif Toksin epitel hücrelerine irreversible tutunur. Ancak barsak epitel 3-5günde bir yenilendiği için toksinin etkisi uzun sürmez.

75 Kolera gravis;büyük miktarlarda su ve elektrolit kaybı vardır. Balık kokulu ve pirinç suyu görünümünde dışkı Tansiyon ve nabız alınamayabilir Turgor tonusu azalmış Çamaşırcı eli Hemokonsantrasyona bağlı htc,lökosit,eritrosit sayıları yüksektir K kaybı belirgindir

76 Vibrio parahemolyticus; midye gibi deniz ürünleri ile bulaş Koleradan farklı olarak invazyon ile ishal Vibrio vulnificus; Deniz avcılarında yaralanma sonucu şiddetli veziküler deri infeksiyonlarına,sepsis ve ölüme neden olur.

77 Aeromonas hydrophilia ve Plesiomonas shigelloides; Oksidaz++ Tatlı sularda bulunurlar A.Hydrophilia kontamine su ile,Plesiomonas shigelloides ise çiğ yenen deniz kabukluları ile bulaşır. İshal etkenidirler. A. Hydrophilia çeşme sularından göbek kordonuna bulaşarak yenidoğanda sepsis yapabilir.

78 CAMPYLOBACTER; Martı kanadı gibi kıvrık veya S şeklinde gr – basil Mikroaerofil %5 O2 varlığında daha iyi ürer. Oksidaz++ C. Jejuni primer patojendir. dizanteriform kalın barsak tipi ishal

79 HLAB27 doku antijenine sahip olanlarda reaktif artrite ve reiter sendromuna neden olabilir. %10-30vakada guillain barre sendromu gelişir. Bunun nedeni C.jejuniye karşı oluşan antikorların nöron antijenleri ile reaksiyona girmesidir. C.fetus(intestinalis); Fırsatçı patojen İmmün süpreselerse bakteriyemi ve metastatik infeksiyonlara yol açabilir.

80 HELYCOBACTER PYLORİ Spiral şekilli gr- basil Hareketli Oksidaz++ Üreaz++ Antral gastrit,duodenal ülser ve mide MALT lenfoma ve gastrik adeno ca ile ilişkili Kültür;en spesifik tanı yöntemi altın standart fakat zahmetli Üre nefes testi;canlı bakteri varlığını gösterir. Tedavi takibinde eradikasyonu göstermek için kullanılır.

81 PSEUDOMONAS; Hareketli,oksidaz++ Zorunlu aerop Kapsüllü;kapsülü olanların tedavisi daha zordur. Özellikle Kfli çocukların solunum yollarına kolonize olur. Alginat; bakterinin tutunmasını ve biyofilm tabaka oluşturmasını sağlar. Biyofilm tabaka antibiyotiğin bakteriye nüfus etmesini zorlaştırır.Tedaviyi zorlaştırır.

82 Non-fermentatif Piyosiyanin ve piyoverdin pigmentleri+++ Piyoverdini tüm pseudomonaslar,piyosiyanini ise sadece P.aeuginosa oluşturur. Piyosiyanin solunum yolu silyalarını ve mukoza hücrelerini tahrib eder.mavi-yeşil renkli cerahate neden olur. 42 derecede üremesi ile Burkholderia’dan ayrılır.

83 Hastanelerde özellikle suni solunum cihazlarında,su gibi çok az besin içeren sıvılarda,dezenfektan sıvılarda üreyebilir. Dezenfektanlar,hidroterapi tank ve havuzları,canlı çiçekler,hastane personelinin kontamine elleri ve çiğ sebzelerle bulaşabilir. Normal konakta hastalık yapmaz. Fırsatçı patojendir. Bakteri deriye yayıldığında siyah renkli lezyonlara (ektima gangrenozum)neden olabilir. Ektima gangrenozuma yol açan virulans faktörü elastaz dır. Klorlamanın neden olduğu yüzme havuzları ve duşlardan bulaşarak otit eksterna ve folikülit yapar.yüzücü kulağı da denir.

84 Özellikle diyabetik hastalarda infeksiyon derin dokulara ilerlerse malign eksternal otit olarak adlandırılır. Kontak lens kullananlarda en sık keratit etkenidir. Hastane infeksiyonlarının %10-20sinden sorumludur. Sepsis yaptığında mortalite %50civarındadır. Mortalitesi en yüksek sepsis etkenidir. Hastanede yatan hastalarda kültürde Pseudomonas üretildiğinde kontaminasyon ihtimali gözden geçirilmelidir. Özellikle normal dış kulak yolunun ve dışkının normal florasında Pseudomonas bulunabileceği unutulmamalıdır. Klinik bulgularla uyumlu olmayan Pseudomonas üremesi tedavi edilmemelidir.

85 NON FERMENTAT İ F BAKTER İ LER İ N AYRIMI; PseudomonasHareketli,42 derecede ürer Acinetobacterhareketsiz BurkholderiaHareketli,42 derecede üremez StenotrophomonasHareketli Oksidaz+++++ Oksidaz------

86 LEGİONELLA; Nemli ortamlarda uzun süre yaşar. Havalandırma sistemleri, duş başlıkları, ve su sebilleri ile bulaşabilir. Amiplerin içinde yaşayabilir Bulaşma damlacık çekirdeklerinin inhalasyonu ile olur. Kişiden kişiye bulaş görülmez. Genellikle sigara içen,kanser,AIDS,ve immün süpresiflerde,yaşlılarda ve hastane ortamında infeksiyon yapar. Fakültatif hücre içi bakterisidir. Makrofajlar tarafından fagosite edildiğinde fagozom-lizozom birleşmesi olmaz, sonuçta bakteri makrofaj içinde yaşamaya devam eder. Atipik pnömoni etkenidir.

87 İnce gr- basil olmasına rağmen gr la zor boyanır.üretilmesi zor ve yavaştır. Besiyerine sistein eklenmelidir. Tanıda balgam mikroskobisi,kültür(BCYE=buffer charcoal yeast extract=tamponlanmış karbonlu maya özütü)ve seroloji (kanda indirekt fluoresan boyama ve ELISA ile idrarda antijenlerin gösterilmesi. Balgamda bol lökosit olmasına rağmen bakteri bulunmaması legionella pmömonisini düşündürmelidir

88 MYCOPLASMA Hücre dışı ortamda serbest yaşayabilen en küçük mikroorganizmalardır. Üremek için kolesterole ihtiyaç duyan tek prokaryottur. Hücre duvarlarının olmaması ve hücre zarlarında kolesterol ve karotenoidlerin olması önemli özellikleridir. H. Zarı 3 tabakalıdır. Mycoplasma cinsinin yüzeyinde tutunmadan sorumlu adeziN protein P1 antijeni vardır. Tek rezervuar insan

89 M.pneumoniae(Eaton ajanı)pnömoni yapar. Gençlerde görülen tüm pnömonilerin ensık etkenidir. Atipik pnömoninin ensık etkenidir. (Küçük çocuklarda ise en sık atipik pnömoni etkeni RSV ve Adenovirüstür.) Mycoplasma sadece yüzeyel dokuları infekte eder. İnterstisyel pnömoni yapar. İnvazyon yapmaz, bakteriyemi görülmez. Tipik pnömoniden farklı olarak fizik muayene bulguları siliktir. Fm bulguları ile uyumsuz derecede belirgin radyolojik infiltrasyonlar vardır.

90 Kültürde 1 haftada ürer. Kolonileri ancak büyüteçle ve mikroskopla görülebilir. Mycoplasma fermentans diğer Mikoplazmalardan farklı olarak hücre içi üremektedir. M.genitalium ;non-gonokoksik üretrit M.hominis ;pyelonefrit,PID,postpartum ateş yapar cinsel yolla bulaşırlar.

91 UREAPLASMA Mycoplasma benzeri Üreaz+ non-gonokoksik üretrit

92 KLAMİDYALAR ATP sentezleyemedikleri için zorunlu hücre içi parazitidirler. IFN a duyarlı Virüslerden farkları hem DNA hem RNA içermeleri, hücre duvarına sahip olmaları, bölünerek çoğalmaları ve antibiyotik duyarlı olmalarıdır. Gr- duvara sahip olmakla birlikte h.duvarında muraminik asit yoktur. Tipik peptidoglikan olmadığı için lizozime dirençlidir. Gr boyanmamakla birlikte gr – bakteriler gibi dış zarı vardır. Zorunlu h.içi paraziti oldukları için suni besiyerinde üreyemezler. Embriyonlu yumurtada veya en iyi Mc coy kültürlerinde ürerler.

93 Klamidyalar fagositozla hücre içine alınır. Bu infektif cisimciğe elementer cisimcik denir. Elementer cisimcikler metabolik olarak inaktif,fiziksel şartlara dayanıklı spor benzeri oluşumlardır. Fagozom içinde retiküler cisim haline gelir. Retiküler cisim çoğalarak intrasitoplazmik inklüzyon cisimlerini oluşturur. Chlamydia trachomatis te bu inklüzyon cisimcikleri glikojen içerdiği için iyotla boyanır

94 C.trachomatis C.psittaciC.Pneumoniae(T WAR) HASTALIKA,B,C TİPLERİ TRAHOM D-K TİPLERİ non- gonokoksik üretrit Servisit,PID,perihepatitt İnklüzyonlu konjuktivit Yd pnömonisi Reiter sendromu L1,L2,L3 lenfogranüloma venereum pnömoniPnömoni Ateroskleroz BULAŞ ŞEKLİCinsel temas,perinatal bulaş,direk temas Kuş gübresinin solunması Damlacık infeksiyonu İNKLÜZYON CİSMİ Glikojen+++Glikojen--Glikojen---

95 RİKETSİYALAR Klamidyalardan farklı olarak ATP üretebilirler.** buna rağmen enerji parazitidirler. Suni besiyerinde üretilemezler.(Bartonella(Rochalimaea) hariç) Klamidya ve Riketsiyalar sitoplazmada çoğalır fakat Ricketsia rickettsii çekirdekte çoğalır. H. dışına atılınca ölürler. Tek istisnası Coxielladır(spor oluşturabilir) Artropodlarla bulaşırlar(Coxiella burnetii inhalasyon ve sütle bulaşır) Damar endotelini infekte ederler,temel lezyonları vaskülittir. Gr – kabul edildikleri halde grla zor fakat giemsa ve gimenez boyaları ile oldukça iyi boyanırlar.

96 SPİROKETLER İnce duvarlı spiral şekilli çomaklardır. Aksiyal filamanları ile hareket+++ Treponema ve Leptospira lar çok ince oldukları için ışık mikroskobu ile görülemezler sadece karanlık alan mikroskonu ile görülebilirler. Borelialar ise daha kalın oldukları için giemsa ile boyanıp ışık mikroskobunda görülebilirler. Treponema pallidumun kültürü yapılamaz.Borelia ve Leptospira ise özel besiyerilerinde birkaç haftada üretilebilirler.

97 Borrelia ;Lyme hastalığı ve dönek ateş etkenidir. Borrelia burgdoferi diğer bakterilerden farklı olarak lineer DNAya sahiptir. Kenelerle bulaşır. Leptospira interrogans (icterohaemorragiae) weil hastalığı etkenidir. Sıçan,kemirgenler ile bulaş

98 Fusobacterium nucleatum; Normal ağız,barsak,genital bölge flora üyesidir. Diğer spiroketlerle birlikte vincent anjini etkenidir. Gardnerella vajinalis; Anaerop gr- kokobasil Üremek için x,v faktörleri gereklidir Vajen epitel hücrelerini örterek clue cell oluşumuna neden olur. Mobilincus; Bakteriyol vajinoz etkeni

99 Lactobacillus; Gr+basil Ağız,kolon,vajen florasında bulunur Spirillum minus; Fare ısırığı hastalığı etkeni. Kültürü yapılamaz. Streptobacillus moniliformis; Fare ısırığı hastalığına neden olur. Tropheryma whippleii; Whiple hastalığı etkeni Artralji,LAP,pigmentasyonla seyreder.

100 ANAEROP BAKTERİLER Başlıca anaerop bakteriler; Clostridium Bacteroides Actinomyces Fusobacterium Propionibacterium acnes Peptostreptococlar

101 Anaerop infeksiyon düşündüren bulgular; Kötü koku Gaz oluşumu Nekrotik doku Akciğer aspirasyonu,kolon cerrahisi,düşük,kanser,insan ve hayvan ısırıkları anaerop infeksiyonu düşündürmelidir.

102 Anaerop kültürde önemi olan bir diğer konu da uygun örnek alınmasıdır. Örnek alınan materyalde normal anaerop flora bulunmamalıdır. Kan,plevra sıvısı,cerahat,doku biyopsisi,transtrakeal aspirat,korunmuş fırça yöntemi ile bronkoskobik materyal uygun; Gingiva ve boğaz sürüntüsü,klasik yöntemle alınmış bronkoskobik materyal,balgam ve dışkı ise uygun olmayan materyaldir.


"BAKTER İ LER İ N GENEL ÖZELL İ KLER İ Dr Gözde COŞAR HAZIRLAYAN; AR Ş. GÖR.DR Gözde CO Ş AR." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları