Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Türkiye’de Yem Bitkileri Desteklerinin Ekiliş ve Üretim Üzerine Etkisi Ahmet ÇELİK Koordinatör Tarımsal Ekonomi ve Politika Araştırmaları Daire Başkanlığı.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Türkiye’de Yem Bitkileri Desteklerinin Ekiliş ve Üretim Üzerine Etkisi Ahmet ÇELİK Koordinatör Tarımsal Ekonomi ve Politika Araştırmaları Daire Başkanlığı."— Sunum transkripti:

1 Türkiye’de Yem Bitkileri Desteklerinin Ekiliş ve Üretim Üzerine Etkisi Ahmet ÇELİK Koordinatör Tarımsal Ekonomi ve Politika Araştırmaları Daire Başkanlığı 17 Eylül 2013 Ankara Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü 1

2 Sunu Planı Tarım Alanlarının Mevcut Dağılımı Yem Bitkileri Ekiliş Alanları ve Tarım Alanları ile Mukayesesi Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvanların Kaliteli Kaba Yem İhtiyacının Hesaplanması Yem Bitkisi Üretiminin Desteklenmesi, Etkileri ve Politika Önerileri 2

3 Türkiye’de Tarım Alanları ve Yıllara Göre Değişimi Yıllar Toplam Alan Ekilen Tarla Alanı Nadas Alanı Sebze bahçeleri Alanı Meyve Alanı Süs Bitkileri Alanı 200026.37918.0384.8269042.6110 200126.35017.9174.9149092.6100 200226.57917.9355.0409302.6740 200326.02717.4084.9919112.7170 200426.59317.9624.9568952.7800 200526.60718.0054.8768942.8310 200625.87617.4404.6918502.8950 200724.88716.9454.2198152.9090 200824.50516.4604.2598362.9500 200924.29516.2174.3238112.9430 201024.39416.3334.2498023.0110 201123.61415.6924.0178103.0914 201223.79515.4644.2868273.2135 *2013 Yılı TUİK Verileri (x1000) hektar Ekilen Tarla Alanı Nadas Alanı 100 99,3101,8 99,4104,4 96,5103,4 99,6102,7 99,8101,0 96,797,2 93,987,4 91,388,3 89,989,6 90,588,0 87,083,2 85,788,8 2000 – 2012 yılları arasında nadas alanının, ekilen tarla alanı + nadas alanına oranı incelendiğinde; Nadas alanı ( -------------------------------------- x 100 ) Nadas alanı + Ekili Tarla Alanı 3 -14,3 -11,2

4 Toplam Tarım Alanları içinde Yem Bitkileri Ekiliş Alanlarının Payı Yıllar Ekilen Tarla Alanı Nadas Alanı Toplam Alan (A) Yem Bitkileri Ekim Alanı (B) % (A/B*100) 2000 18.0384.82622.864 361 1,58 2001 17.9174.91422.831 358 1,57 2002 17.9355.04022.975 362 1,58 2003 17.4084.99122.399 401 1,79 2004 17.9624.95622.918 809 3,53 2005 18.0054.87622.881 942 4,12 2006 17.4404.69122.131 1.216 5,49 2007 16.9454.21921.164 1.601 7,56 2008 16.4604.25920.719 1.589 7,67 2009 16.2174.32320.540 1.484 7,22 2010 16.3334.24920.582 1.461 7,10 2011 15.6924.01719.709 1.370 6,95 2012 15.4644.28619.751 1.803 9,13 *2013 Yılı TUİK Verileri (x1000) hektar 4

5 Ekili Tarla Alanlarının Dağılımı* *2013 Yılı TÜİK Verileri (x1000) hektar Yıllar Tahıllar Patates-Kuru Baklagiller- Yenilebilir Kök ve Yumrular Yağlı Tohumlar İşlenmemiş Tütün Şeker İmalatında Kullanılan Bitkiler Yem Bitkileri Alanı Tekstilde Kullanılan Ham Bitkiler Parfümeri-Eczacılık vb.Bitkiler- Sekerpancarı ve Yem Bitkileri Tohumları 200013.9631.5221.2902374103611,20254 200113.9071.5211.2891963593580,99287 200213.7861.5581.3781913723620,91287 200313.4141.4591.2841833154010,90350 200413.8331.4051.2751933158090,60131 200513.8931.3311.1911853369420,24126 200613.0421.2761.2561463261.2160,21177 200712.4031.2111.1621453001.6010,14122 200811.9901.1231.1721473221.5890,10117 200912.0689461.1221163241.4840,01158 201012.1009631.250813291.4610,03148 201111.6809191.211772971.3700,02138 201211.0719421.1371082811.8030,01122 2012 % 71,66,17,40,71,8 11,7 0,00,8 5

6 6 TÜRKİYE’NİN HAYVAN VARLIĞI VE KABA YEM İHTİYACININ HESAPLANMASI

7 Büyükbaş Hayvan Varlığı ve Yıllara Göre Yüzde Değişimi YıllarSığır (Kültür) Sığır (Kültür Melezi) Sığır (Yerli)Manda 20001.806.0004.738.0004.217.000146.000 20011.854.0004.620.0004.074.000138.000 20021.859.7864.357.5493.586.163121.077 20031.940.5064.284.8903.562.706113.356 20042.109.3934.395.0903.564.863103.900 20052.354.9574.537.9983.633.485104.965 20062.771.8184.694.1973.405.349100.516 20073.295.6784.465.3503.275.72584.705 20083.554.5854.454.6472.850.71086.297 20093.723.5834.406.0412.594.33487.207 20104.197.8904.707.1882.464.72284.726 20114.836.5475.120.6212.429.16997.632 20125.679.4845.776.0282.459.400107.435 YıllarSığır (Kültür) Sığır (Kültür Melezi) Sığır (Yerli)Manda 20001,35-1,82-5,15-11,52 20012,66-2,49-3,39-5,48 20020,31-5,68-11,97-12,26 20034,34-1,67-0,65-6,38 20048,702,570,06-8,34 200511,643,251,921,03 200617,703,44-6,28-4,24 200718,90-4,88-3,81-15,73 20087,86-0,24-12,971,88 20094,75-1,09-8,991,05 201012,746,83-5,00-2,84 201115,218,78-1,4415,23 201217,4312,801,2410,04 Bir önceki yıla göre yüzde değişim YıllarSığır (Kültür) Sığır (Kültür Melezi) Sığır (Yerli)Manda 2000100 2001102,6697,5196,6194,52 2002102,9891,9785,0482,93 2003107,4590,4484,4877,64 2004116,8092,7684,5471,16 2005130,4095,7886,1671,89 2006153,4899,0880,7568,85 2007182,4894,2577,6858,02 2008196,8294,0267,6059,11 2009206,1892,9961,5259,73 2010232,4499,3558,4558,03 2011267,80108,0857,6066,87 2012314,48121,9158,3273,59 2000 Yılı %100 olarak alınmıştır. Yıllar Sığır (Kültür) Sığır (Kültür Melezi) Sığır (Yerli) Manda % Toplam 2000 16,643,438,71,3100 2001 17,343,238,11,3100 2002 18,743,936,11,2100 2003 19,643,336,01,1100 2004 20,743,235,01,0100 2005 22,242,734,21,0100 2006 25,342,831,00,9100 2007 29,640,229,50,8100 2008 32,540,726,00,8100 2009 34,440,824,00,8100 2010 36,641,121,50,7100 2011 38,741,019,50,8100 2012 40,541,217,50,8100 Yıllık Yüzde Dağılım 7

8 Küçükbaş Hayvan Varlığı ve Yıllara Göre Yüzde Değişimi YıllarKoyun (Yerli) Koyun (Merinos) Keçi (Kıl)Keçi (Tiftik) 2000 27.719.000773.0006.828.000373.000 2001 26.213.000759.0006.676.000346.000 2002 24.473.826699.8806.519.332260.762 2003 24.689.169742.3706.516.088255.587 2004 24.438.459762.6966.379.900230.037 2005 24.551.972752.3536.284.498232.966 2006 24.801.481815.4316.433.744209.550 2007 24.491.211971.0826.095.292191.066 2008 22.955.9411.018.6505.435.393158.168 2009 20.721.9251.027.5834.981.299146.986 2010 22.003.2991.086.3926.140.627152.606 2011 23.811.0361.220.5297.126.862151.091 2012 25.892.5821.532.6518.199.184158.102 YıllarKoyun (Yerli) Koyun (Merinos) Keçi (Kıl)Keçi (Tiftik) 2000-5,80-6,98-6,26-23,88 2001-5,43-1,81-2,23-7,24 2002-6,63-7,79-2,35-24,64 20030,886,07-0,05-1,98 2004-1,022,74-2,09-10,00 20050,46-1,36-1,501,27 20061,028,382,37-10,05 2007-1,2519,09-5,26-8,82 2008-6,274,90-10,83-17,22 2009-9,730,88-8,35-7,07 20106,185,7223,273,82 20118,2212,3516,06-0,99 20128,7425,5715,054,64 Bir önceki yıla göre değişim YıllarKoyun (Yerli) Koyun (Merinos) Keçi (Kıl)Keçi (Tiftik) 2000100 200194,5798,1997,7792,76 200288,2990,5495,4869,91 200389,0796,0495,4368,52 200488,1798,6793,4461,67 200588,5797,3392,0462,46 200689,47105,4994,2356,18 200788,36125,6389,2751,22 200882,82131,7879,6042,40 200974,76132,9372,9539,41 201079,38140,5489,9340,91 201185,90157,90104,3840,51 201293,41198,27120,0842,39 2000 Yılı %100 olarak alınmıştır. -25,24 98,2720,08 -60,59 18,65 2,98 8

9 HAYVANLARIN KABA YEM İHTİYACININ HESAPLANMASI 1.BBHB Yoluyla Hayvanların Kaba Yem İhtiyacının Hesaplanması 2.Günlük Kuru Madde İhtiyacının Tespiti Yoluyla Kaba Yem İhtiyacının Hesaplanması 9

10 BBHB Yoluyla Hayvanların Kaba Yem İhtiyacının Hesaplanması Büyükbaş Hayvan Varlığı (Baş Sığır – 2012)* DişiErkek 82.80324.632 Büyükbaş Hayvan Varlığı (Baş Manda – 2012)* Dana – Düveİnek BoğaÖküz Kültür Kültür Melezi YerliKültür Kültür Melezi Yerli 2.909.7812.911.4411.198.6432.583.5062.587.0651.082.896615.04726.533 NOT: Tablolar 31.07.1998 yılında yayımlanan Mera Yönetmeliği Madde 6’da bahsedilen BBHB normları dikkate alınarak hazırlanmıştır.Mera Yönetmeliği Madde 6’da bahsedilen BBHB normları *2013 Yılı TÜİK Verileri 10

11 Küçükbaş Hayvan Varlığı (Adet Koyun– 2012)* KoyunKeçi KuzuKoyun + KoçOğlakKeçi + Teke 11.622.90015.802.3333.888.2724.469.014 AtKatırEşek 141.42247.205188.789 Diğer Hayvan Varlığı (Adet At–Katır–Eşek– 2012)* NOT: Tablolar 31.07.1998 yılında yayımlanan Mera Yönetmeliği Madde 6’da bahsedilen BBHB normları dikkate alınarak hazırlanmıştır.Mera Yönetmeliği Madde 6’da bahsedilen BBHB normları *2013 Yılı TUİK Verileri BBHB Yoluyla Hayvanların Kaba Yem İhtiyacının Hesaplanması 11

12 Hayvanların BBHB Yoluyla Kaba Yem İhtiyacının Hesaplanması 12

13 Günlük Kuru Madde İhtiyacının Tespiti Yoluyla Kaba Yem İhtiyacının Hesaplanması Hayvan Irkı Sığır Varlığı (adet)* Günlük Kuru Madde Miktarı (kg) Diyette Kaba Yem Miktarı (kg) Yıllık Kaba Yem Gereksinimi (ton) Kültür 5.679.484102.230.71261.338.42722.388.526 Kültür Melezi 5.776.02886.640.42051.984.25218.974.252 Yerli 2.459.40018.445.50011.067.3004.039.565 Manda 107.4351.289.220773.532282.339 Toplam 14.022.347208.605.852125.163.51145.684.682 Sığır varlığının kaba yem gereksinimi hesaplanmasında kültür ırkı 600 kg; kültür melezleri 500 kg; yerli ırk 250 kg; manda 400 kg canlı ağırlık olarak alınmıştır. *2013 Yılı TUİK Verileri Sığırların Yıllık Kaba Yem Gereksinimi 13

14 Koyunların Yıllık Kaba Yem Gereksinimi Koyun varlığının kaba yem gereksiniminin saptanmasında yerli 40 kg, merinos 50 kg canlı ağırlık olarak ele alınmıştır. Hayvan Irkı Koyun Varlığı (adet)* Günlük Kuru Madde Miktarı (kg) Diyette Kaba Yem Miktarı (kg) Yıllık Kaba Yem Gereksinimi (ton) Yerli 25.892.58231.071.09818.642.6596.804.571 Merinos 1.532.6511.839.1811.103.509402.781 Toplam 27.425.23332.910.28019.746.1687.207.351 *2013 Yılı TUİK Verileri Günlük Kuru Madde İhtiyacının Tespiti Yoluyla Kaba Yem İhtiyacının Hesaplanması 14

15 Keçilerin Yıllık Kaba Yem Gereksinimi Keçi varlığının kaba yem gereksiniminin saptanmasında kıl keçisi 55 kg, Tiftik keçisi 35 kg canlı ağırlık olarak ele alınmıştır. Hayvan Irkı Keçi Varlığı (adet)* Günlük Kuru Madde Miktarı (kg) Diyette Kaba Yem Miktarı (kg) Yıllık Kaba Yem Gereksinimi (ton) Keçi (Kıl) 8.199.1849.839.0215.903.4122.154.746 Keçi (Tiftik) 158.102189.722113.83341.549 Toplam 8.357.28610.028.7436.017.2462.196.295 *2013 Yılı TUİK Verileri Günlük Kuru Madde İhtiyacının Tespiti Yoluyla Kaba Yem İhtiyacının Hesaplanması 15

16 Türkiye’de yapılan hayvan yetiştiriciliği için kuru madde bazında yaklaşık olarak yıllık 55 milyon ton kaba yeme gereksinim vardır. Hayvan Varlığı (adet)* Günlük Kuru Madde Miktarı (kg) Diyette Kaba Yem Miktarı (kg) Yıllık Kaba Yem Gereksinimi (ton) Büyükbaş Hayvanlar 14.022.347208.605.852125.163.51145.684.682 Küçükbaş Hayvanlar 35.782.51942.939.02325.763.4149.403.646 Toplam 49.804.866251.544.875150.926.925 55.088.328 *2013 Yılı TUİK Verileri Günlük Kuru Madde İhtiyacının Tespiti Yoluyla Kaba Yem İhtiyacının Hesaplanması 16

17 1.Beş Yıllık Kalkınma Planlarında Çayır – Meralar ve Yem Bitkileri 2.Kaba Yem İhtiyacının Halihazırda Karşılanma Durumu 3.Yem Bitkileri Desteklemelerinin, Yem Bitkileri Ekiliş ve Üretim Üzerine Etkisi YEM BİTKİLERİ DESTEKLEMELERİNİN EKİLİŞ VE ÜRETİM ÜZERİNE ETKİSİ 17

18 Yem Bitkileri İçin Üretilen Politikalar  Altıncı Beş Yıllık Kalkınma Planında (1990 - 1994) (Ormancılık) … erozyon kontrol ve mera ıslah çalışmalarının geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Kaliteli yem arzının artırılması ve çayır-mera arazilerinin işletilmesi esaslarının düzenlenmesi sağlanacaktır. Nadas Alanlarının Daraltılması (NAD) Projesi uygulamalarının devam ettirilerek baklagil ve yem bitkileri ekim alanları artırılacaktır. Beş Yıllık Kalkınma Planlarında Çayır - Meralar ve Yem Bitkileri  Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planında (1996 – 2000) Halen yürürlükte bulunan ve büyük ölçüde ihtiyaca cevap veremez bir durumda olan Arazi Kanununa göre köylerin ortak malı sayılan meraların bilinçsizce kullanımları ve tarla haline dönüştürülmeleri neticesinde alanları daralmış ve vasıfları büyük oranda bozulmuş durumdadır. Ülkemizde toplam ekilebilir alanın yüzde 2,5-3'ü oranında bulunan yem bitkileri ekim alanları ise yeterli düzeye getirilememiştir. Hayvancılığı gelişmiş ülkelerde yem bitkileri ekimleri toplam ekilen alanların yüzde 25-30'unu oluşturmaktadır.... VI’ncı Plan döneminde …. 6000 hektar (orman içi) mera ıslah faaliyeti gerçekleştirilmiştir. …. VII dönemde 8000 hektar mera ıslahı hedeflenmektedir. …. tüm meraların yetiştiriciye açılmasına ve ıslahına, yemlerin dünya fiyatlarıyla üreticiye verilmesine, yem bitkileri üretiminin artırılmasına ve hayvan hastalıkları ile mücadeleye önem verilecektir. Meraların İyileştirilmesi: Ülkemizde hayvancılığın meralara bağımlı olması nedeniyle, maliyet düşürücü bir unsur olarak meraların önemi büyüktür. Bugüne kadar, meraların tespiti, tahsisi ve amaçlarıyla ilgili olarak Yasal bir düzenleme yapılmamış, bu konudaki düzenlemeler diğer yasalardaki ilgili hükümlere göre yürütülmüştür. Yasal boşluğu doldurmak, mera, yaylak ve kışlakların tespit, tahsis ve amacına uygun kullanımını düzenlemek amacıyla yeni bir Mera Kanunu çıkarılacaktır.  Sekizinci Kalkınma Planında (2001 – 2005) Hayvansal ürünler üretimi geliştirilecek, toplumun hayvansal protein bakımından dengeli ve yeterli beslenebilmesini sağlamak amacıyla hayvan ıslahı, hayvan hastalık ve zararlılarıyla mücadele ile kaliteli kesif yem ve yem bitkileri üretiminin artırılmasına, meraların ıslahına ve yayım hizmetlerine ağırlık verilecektir. Özel sektör tohumculuğunun teşvik edilmesi sonucu tohumluk üretimlerinde özel sektörün payı 1995 yılında... yem bitkilerinde %11 iken, 1999 yılında … yem bitkilerinde %41 olmuştur. Nadas Alanlarının Daraltılması Projesi uygulama alanında, bakliyat ve yem bitkileri ekim alanları 1995 yılında toplam 114.321 hektar iken, 1999 yılında 237.589 hektara ulaşmıştır. (Ormancılık) 1999 yılı sonu itibarıyla Planlı dönemde … 92 bin hektar mera ıslahı çalışması gerçekleştirilmiştir… VIII. Plan döneminde … 30 bin hektar mera ıslahı çalışması yapılması beklenmektedir. Hayvancılığın öncelikli faaliyet dalı olduğu illerde mera ıslahına ve mera yönetimi çalışmalarına önem verilerek önem verilecektir. VII. Plan döneminde, 4342 sayılı Mera Kanunu çıkarılmıştır. Tarım yapılan alanlarda yüzde 3-3,5 oranında yer alan kaliteli kaba yem üretim alanlarının artırılması sağlanacaktır.  Dokuzuncu Kalkınma Planında (2007 – 2013) Türkiye’de, hayvancılık işletmeleri genelde küçük ölçekli olup, birim hayvan başına elde edilen verimler düşük, yem bitkileri üretimi yetersiz ve suni tohumlama sayısı uluslararası ortalamaların altındadır.» Görece katma değeri yüksek ürünler elde edilen hayvancılık faaliyetlerinde; hayvan ıslahına, hayvan hastalık ve zararlılarıyla mücadeleye, meraların ıslahının ve kullanımının düzenlenmesine, kaliteli yem bitkileri üretiminin artırılmasına ve yayım hizmetlerine ağırlık verilerek, AB’ye katılım öncesi rekabet gücünün artırılması hedeflenecektir 18  Onuncu Kalkınma Planında (2014 – 2018)  Özellikle, tarım dışı sektörlerden gelen talep dikkate alındığında tarım, orman, çayır ve mera alanlarında koruma-kullanma dengesinin gözetilmesi önemini korumaktadır.  Türkiye’de hayvancılık işletmeleri genelde küçük ölçekli olup yem bitkileri üretimi ile çayır ve meraların korunma ve ıslahı yetersiz, suni tohumlama sayısı uluslararası ortalamaların altında ve hayvan hareketleri ile hayvan sağlığına yönelik önlemler yeterlilikten uzak bir durumdadır.  Hayvancılıkta etçi tip sığır ve koyun yetiştiriciliğinin geliştirilmesine ağırlık verilecek, bölgesel programların uygulanmasına devam edilecektir.  Çayır ve mera alanlarının tespit, tahdit, tasnif ve ıslah çalışmaları hızlandırılarak daha etkin ve verimli kullanımı sağlanacak, yem bitkisi ihtiyacı üretim ve ürün çeşitliliğindeki artışla karşılanacaktır.

19 Yem Bitkileri İçin Üretilen Politikalar  Hayvancılık sektörünün kaliteli kaba yem ihtiyacının karşılanması, hayvansal ürünlerde önemli artışlar meydana getireceği;  Mera alanlarının bilinçsizce kullanılmaları ve tarla haline dönüştürülmelerinden dolayı vasıflarının önemli derece bozulmuş olduğu ve yem bitkileri ekim alanlarının ise yeterli düzeylerde olmadığı;  1998 yılındaki 4342 Sayılı Mera Kanunu çıkarılana kadar mera ıslahı çalışmaları ile ilgili olarak Ormancılık faaliyetleri içinde ormaniçi mera alanlarının ıslahı konusunda çalışma yapıldığı anlaşılmaktadır. 19

20 Yem Bitkileri İçin Üretilen Politikalar  Gelişmiş ülkelerde %25 – 30 oranında olan yem bitkileri ekiliş alanlarına karşılık Türkiye’de bu oranın 1995 sonuna kadar %2,5 – 3 olduğu (2012 yılı sonu itibariyle ise %9,13 oranındadır) vurgulanmıştır.  Türkiye’de yem bitkileri ekim alanı %25 oranında olduğu varsayılırsa (16,5 milyon dekar x %25) yaklaşık 4,1 milyon hektara tekabül eder. Nadas alanları da dahil edilerek hesap edilirse (20.708.530 x %25) minimum 5,2 milyon hektar yem bitkileri ekiliş alanı demektir.  Yem bitkileri tohumluk ihtiyacının karşılanmasında özel sektörün payı 1995 yılında %10 civarında iken 2011 yılında %54 olarak gerçekleşmiştir. Yem bitkileri desteklemelerinden sonra tohumluk ihtiyacı daha fazla artmıştır. 20

21 Türkiye’de Kaba Yem İhtiyacında Mevcut Durum  Türkiye’de Meraların Mevcut Durumu ve Meraların Kaba Yem İhtiyacını Karşılama Durumu  Yem Bitkileri Ekiliş ve Üretim Miktarları ve Kaba Yem İhtiyacını Karşılama Durumu Satın alınan yemle sürdürülmeye çalışılan hayvancılık; evde yemek pişe(bili)rken her gün lokantada yemek yemeye benzer. 21

22 Mera Alanlarının Mevcut Durumu Türkiye’nin Mera Alanları: 14,6 Milyon hektar Meralardan elde edilen kaba yem: 10 milyon ton Türkiye’nin yıllık kaba yem ihtiyacı: 55 milyon ton Kaba yem ihtiyacı (açığı): 45 milyon ton 22

23 Mera Alanlarının Mevcut Durumu (500 kg canlı ağırlığında) Bir BBHB İçin: 1,2 hektar mera alanı bulunmaktadır. 1,2 hektar alandan ortalama 750 kilo kuru ot alınır. 4,5 ton kuru ot ihtiyacı vardır. 4,5 ton kuru ot için 9 hektar mera alanı gereklidir. Yaklaşık 3,5 ton kaba yem veya Yaklaşık 7,8 hektarlık mera alanı gereklidir. 23

24 Yıllara Göre Türkiye’de Yem Bitkileri Ekiliş ve Üretim Miktarları YıllarEkim Alanı (Hektar) Kaba Yem Üretimi (ton) 2000361.000 5.374.160 2001358.000 5.521.255 2002362.000 5.874.000 2003401.000 6.117.400 2004809.000 12.825.151 2005942.000 14.714.816 20061.216.000 18.180.684 20071.601.000 19.704.455 20081.589.000 21.327.678 20091.484.000 20.698.423 20101.461.000 *30.073.909 20111.370.000 31.804.501 20121.803.000 **34.416.503 2000 yılına göre 2012 yılında toplam yem bitkileri ekim alanı yaklaşık 6 kat, kaliteli kaba yem üretimi ise yaklaşık 7 kat artmıştır. (*) Kaliteli Kaba Yem Üretimi 2010 yılına kadar kuru ot ve yeşil ot değerlerinin toplamı olarak alınmıştır. 2010 yılında ise kuru ot üretim miktarları yerine sadece üretilen yeşil ot üretim miktarları verildiğinden kaba yem üretiminde önemli bir miktarda artış görünmektedir. (**) 2012 yılında hayvan yemi için hububat (buğday, arpa, çavdar, tritikale yeşil otları) ve yem şalgamı «saman ve ot» başlığı altında ele alınmıştır. 24

25 Türkiye’de Karma Yem Üretimi 25 2010 - 2011 YILLARI YEM CİNSLERİNE GÖRE KARMA YEM ÜRETİMLERİ (TON) YEM CİNSLERİ 20102011 Toplam Broiler Yemleri 3.593.5764.031.302 Toplam Yumurta Yemleri 820.899953.819 Toplam Diğer Kanatlı Yemleri 547.578596.270 KANATLI YEMLERİ TOPLAMI 4.962.0545.581.390 B. VE KB. YEMLERİ TOPLAMI 6.301.6457.279.252 DİĞER YEMLER TOPLAMI 237.424301.698 GENEL TOPLAM 11.501.12313.162.340

26 Dünya’da Karma Yem Üretimi Dünyada yem denince akla karma yem gelmektedir. Üretimi eskilere dayanan karma yemlerin ilk endüstriyel üretimi 1800’lerin sonunda ABD’nin Missouri eyaletinde başlamıştır ve aynı İşletme halen üretimine devam etmektedir. Dünyada karma yem sektörüne yönelik ilk düzenlemeler 1916 ve 1920 yılları arasında yapılmıştır. Güvenli yem için güvenli yem üretimi kavramı 2000’li yıllarda oluşmuştur. – İngiltere’de hayvansal kökenli yem katkılarından dolayı olduğu düşünülen BSE (deli dana) hastalığının aynı tarihlerde çıkması süreci önemli miktarda etkilemiştir. 26

27 Dünya’da Karma Yem Üretimi 27

28 Ülkemiz tarihinde ilk karma yem üretimi 1950’li yıllarda gündeme gelmiştir. İlk girişim özel sektör tarafından 1955 yılında Kartal Kesif Yem fabrikasının kurulması ile gerçekleşmiştir. 1956’da devlet teşekkülü olarak Yem Sanayi Türk A.Ş kurulmuş ve özelleştirildiği 1996 yılına kadar Türkiye sathında yem fabrikalarının kurulmasına katkıda bulunmuştur. İlk yem fabrikaları 1958 yılında Ankara ve Konya, 1959 yılında Erzurum ve 1960 yılında İstanbul’da kurulan yem fabrikalarıdır. 1973 yılında ilk yasal düzenleme ile 1734 sayılı Yem Kanunu ve 1974 yılında ise Yem Yönetmeliği çıkarılmıştır. 11.06.2010 tarihinde «Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu» çıkarılmıştır. 27.12.2011 tarihinde «Yem Hijyeni Yönetmeliği» çıkarılmıştır. 28 Türkiye’de Karma Yem Üretimi

29 Türkiye Yem Sektörünün Tarihsel Gelişimi 29

30 30 Türkiye Yem Sektörünün Tarihsel Gelişimi -2

31 Kaba Yem İhtiyacının Karşılanması Hakkında… 2012 yılı rakamları ile yaklaşık 1,8 milyon hektar yem bitkileri ekim alanından 34,5 milyon ton yeşil ot elde ediliyorsa; 5,2 milyon hektar yem bitkileri ekim alanı için yaklaşık 100 milyon ton yeşil ot elde edilebilecektir. Halihazırda kuru ot/yeşil ot oranı yaklaşık ¼ oranında kabul edilmekte olup 25 milyon ton kuru ot elde edilir; Yetiştirildiği bölgeye adaptasyon kabiliyeti iyi, kalite ve verimi yüksek sertifikalı yem bitkileri tohumu kullanılması halinde; kuru ot/yeşil ot oranı 1/3 kabul edilirse 35 milyon ton kuru ot elde edilebilir demektir. Meralardan elde edilen ortalama 10 milyon ton ile beraber 45 milyon ton olan kaba yem ihtiyacımız karşılanmış olmaktadır. (Hayvan varlığımızın değişmediği varsayılmaktadır.) Yani ihtiyaç duyulan miktar; hem yem bitkileri ekilen alanlardan daha fazla verim alınmasıyla hem de meraların ıslah edilmesiyle elde edilebilmektedir. 2012 yılı rakamları ile yaklaşık 1,8 milyon hektar yem bitkileri ekim alanından 34,5 milyon ton yeşil ot elde ediliyorsa; 5,2 milyon hektar yem bitkileri ekim alanı için yaklaşık 100 milyon ton yeşil ot elde edilebilecektir. Halihazırda kuru ot/yeşil ot oranı yaklaşık ¼ oranında kabul edilmekte olup 25 milyon ton kuru ot elde edilir; Yetiştirildiği bölgeye adaptasyon kabiliyeti iyi, kalite ve verimi yüksek sertifikalı yem bitkileri tohumu kullanılması halinde; kuru ot/yeşil ot oranı 1/3 kabul edilirse 35 milyon ton kuru ot elde edilebilir demektir. Meralardan elde edilen ortalama 10 milyon ton ile beraber 45 milyon ton olan kaba yem ihtiyacımız karşılanmış olmaktadır. (Hayvan varlığımızın değişmediği varsayılmaktadır.) Yani ihtiyaç duyulan miktar; hem yem bitkileri ekilen alanlardan daha fazla verim alınmasıyla hem de meraların ıslah edilmesiyle elde edilebilmektedir. 31

32 Kaba Yem İhtiyacının Karşılanması Hakkında…  Yem bitkileri üretimi ile ilgili olarak;  Hayvansal üretimin önemli girdilerinden biri olmasının yanısıra toprakların fiziksel ve kimyasal özelliklerine, kendisini takip eden kültür bitkilerinin verim ve kalitesine olumlu etkilerde bulundukları bilinmektedir.  Ayrıca kışlık olarak yetiştirilen tahılların ardından ana ya da ikinci ürün olarak silajlık mısır, sorgum veya sorgum-sudan otu melezi yetiştirilmesi,  Pamuk, ayçiçeği, çeltik ve şeker pancarı gibi yazlık ürünlerin hasadından sonra kış döneminde uygun fiğ türlerinin yalın yada karışım olarak ekim nöbetine dahil edilmesi,  Buğdaygil yem bitkileri, yemlik pancar veya üçgül gibi alternatif yem bitki türlerinin ürün desenine alınması, yem bitkileri yetiştiriciliğinin ekim nöbeti sistemleri içine yerleştirilmesi ve bu kapsamda desteklenmesi önerilmektedir.  Çayır ve Meralar ile ilgili olarak;  Büyükbaş hayvan varlığı nicelik olarak azalsa da nitelik olarak artmıştır; özellikle kültür ırkı melezi ırklarının son 10 yılda önemli artışı ile beraber kantitatif yapılan hayvancılıktan kalitatif hayvancılığa geçilmiştir. Böylelikle meralarda otlatma süresi azalmıştır.  Ayrıca koyun ve keçi varlığındaki son 20 yılda önemli bir azalış olmasıyla mera alanları üzerindeki baskı azalmıştır. Buna rağmen çayır – mera alanlarının iyi evsafta olmaması; halen faydalanılabilir kaba yem miktarının az olması, bu kaynaklardan bilinçsiz faydalanıldığını akla getirmektedir.  Yem bitkileri üretimi ile ilgili olarak;  Hayvansal üretimin önemli girdilerinden biri olmasının yanısıra toprakların fiziksel ve kimyasal özelliklerine, kendisini takip eden kültür bitkilerinin verim ve kalitesine olumlu etkilerde bulundukları bilinmektedir.  Ayrıca kışlık olarak yetiştirilen tahılların ardından ana ya da ikinci ürün olarak silajlık mısır, sorgum veya sorgum-sudan otu melezi yetiştirilmesi,  Pamuk, ayçiçeği, çeltik ve şeker pancarı gibi yazlık ürünlerin hasadından sonra kış döneminde uygun fiğ türlerinin yalın yada karışım olarak ekim nöbetine dahil edilmesi,  Buğdaygil yem bitkileri, yemlik pancar veya üçgül gibi alternatif yem bitki türlerinin ürün desenine alınması, yem bitkileri yetiştiriciliğinin ekim nöbeti sistemleri içine yerleştirilmesi ve bu kapsamda desteklenmesi önerilmektedir.  Çayır ve Meralar ile ilgili olarak;  Büyükbaş hayvan varlığı nicelik olarak azalsa da nitelik olarak artmıştır; özellikle kültür ırkı melezi ırklarının son 10 yılda önemli artışı ile beraber kantitatif yapılan hayvancılıktan kalitatif hayvancılığa geçilmiştir. Böylelikle meralarda otlatma süresi azalmıştır.  Ayrıca koyun ve keçi varlığındaki son 20 yılda önemli bir azalış olmasıyla mera alanları üzerindeki baskı azalmıştır. Buna rağmen çayır – mera alanlarının iyi evsafta olmaması; halen faydalanılabilir kaba yem miktarının az olması, bu kaynaklardan bilinçsiz faydalanıldığını akla getirmektedir. 32

33 Yem Bitkisi Üretiminin Desteklenmesi ve Etkileri Yem Bitkisi Destekleri Yurtiçi Sertifikalı Tohumluk Kullanımı (TL/dekar) ve Üretiminin (TL/kg) Desteklenmesi Ürün bazında Destekler (TL/dekar) Destekleme Politikalarının Ekiliş ve Üretim Üzerine Etkisi 33

34 20.05.2000 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan ‘Hayvancılığın Desteklenmesi Hakkında Karar’ ile ilgili olarak Tarım Bakanlığı, çok yıllık ve tek yıllık yem bitkileri üretimine ve yapay mera tesisine yönelik projeleri, belirli şartlar altında desteklenmeye başlamıştır. Hayvancılığın Desteklenmesi Hakkında Uygulama Esasları Tebliği (Tebliğ No: 2006/9) 01.01.2006 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu tebliğin amacı; ülkemiz hayvancılığının geliştirilmesi ve hayvansal üretimin artırılmasıdır.  Bu desteklemeden Çiftçi Kayıt Sistemine (ÇKS) kayıtlı olan ve çok yıllık ve/veya tek yıllık yem bitkileri üreten üreticiler yararlanacaklardır.  Desteklenecek yem bitkileri yonca, korunga, fiğ, Macar fiği, burçak, mürdümük, silajlık mısır, sorgum, sudan otu, sorgum- sudan otu melezi, hayvan pancarı, yem şalgamı, fiğ veya Macar fiği tahıl karışımı ve yapay çayır-meralardır.  Yem bitkisi üretim desteği alan üreticiler silaj makinesi, çayır biçme makinesi, mibzer, balya makinesi alımlarında fatura bedelinin % 50’si kadar desteklenmektedir. Yem Bitkisine Yönelik Desteklemeler 34

35 Yurt içinde üretilip sertifikalandırılan sertifikalı buğday, arpa, tritikale, yulaf, çavdar, çeltik, nohut, kuru fasulye, mercimek, susam, yerfıstığı, kolza (kanola), aspir, patates, soya, yonca, korunga ve fiğ tohumluklarını bitkisel üretim faaliyetinde kullanan ÇKS’ye kayıtlı çiftçilere destekleme ödemesi yapılır. Yurt İçi Sertifikalı Tohum Kullanım Desteği YoncaKorunga, Fiğ 20085 TL/da3 TL/da 20095 TL/da3 TL/da 20105 TL/da3 TL/da 20116 TL/da3 TL/da 20126 TL/da3 TL/da 20138 TL/da5 TL/da Yem Bitkisine Yönelik Desteklemeler 35 Desteklemeye tabi arazi miktarı, faturada belirtilen tohumluk miktarının her bitki türü için belirtilecek ekim normuna bölünmesi ile: Korunga, fiğ: 10 kg/dekar Yonca : 2,5 kg/dekar

36 Yurt İçi Sertifikalı Tohum Üretim Desteklemesi, 2006……..2013 Korunga, fiğ0,50 TL/kg Yonca1,50 TL/kg Bakanlıkça tohumculuk kuruluşu olarak kabul edilen ve ÇKS’ye kayıtlı arazilerde sertifikalı yem bitkileri tohumluğu üreten/ürettiren özel sektör tohumculuk kuruluşlarına, sertifikalandırdıkları tohumluklar için, kg başına destekleme ödemesi yapılmaktadır. Yem Bitkisine Yönelik Desteklemeler 36 İthalatİhracat Miktarı (Ton) Parasal Değer (000 $) Miktarı (Ton) Parasal Değer (000 $) 2002 4034261 2005 3.9898.327 2010 1.1052.8261.3571.691 2011 2.1476.5182811.163 2012 2.7639.8803931.191 Türkiye’nin Yem Bitkisi Tohumluk İthalat ve İhracatı

37 Yem Bitkileri Tohumluk Üretimi 19952000200520102011 Kamu1.3421.5432.6621.007846 Özel1451.5071.231502983 Toplam1.4873.0203.8931.5091.829 Özel Sektör Yüzdesi 1050323354 37 Kamu kuruluşların genelde, özel sektör için cazip olmayan buğday, arpa, pamuk ve yem bitkileri gibi kendine döllenen bitkilerin tohumluklarının üretimini ön planda tutarken, Özel tohumculuk kuruluşları ise; mısır, ayçiçeği ve sebzelerin melez çeşitlerinin tohumlukları ile patates ve çimlerin sertifikalı tohumluklarının üretimlerini gerçekleştirmektedir. Yem bitkisi üretimi “Doğrudan Gelir Desteği” kapsamına alınması, üreticileri yem bitkileri yetiştiriciliğine yöneltmiştir. Ekim alanlarının genişlemesi nedeniyle yonca, korunga ve fiğ başta olmak üzere tüm yem bitkilerinde tohumluk ihtiyacı artmıştır. Yıllara Göre Kamu ve Özel Sektör Tohumluk Üretimi (Ton) (Özel Sektörün Payı %)

38 Yıllar İtibariyle Ortalama Yem Bitkisi Desteklemeleri (TL/dekar) Yem Bitkileri 20002001200220032004200520062007200820092010201120122013 Yonca (sulu) 172334566895130 115 125130 50 Yonca (Kuru) -------8070 30 Korunga 14182730385580 75 8090 40 Tek Yıllık Yem Bitkileri 791418233750 30 35 Silajlık Tek Yıllık Yem Bitkileri -------5545 50 Silajlık Mısır (sulu) 101421303560 45 5055 75 Silajlık Mısır (kuru) --------30 35 Yapay Çayır Mera ------100 75 100 Not: 2000 – 2005 yılları arasında desteklenen yem bitkileri birim fiyatları maliyetler göz önüne alınarak İl Müdürlükleri tarafından belirlenmekte idi. Tabloda bulunan değerler ortalama değerlerdir. Kaynak: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, BÜGEM 38

39 Yıllar Yonca (ha) Korunga (ha) Fiğ (ha) Diğer Tek Yıllık Yem Bitkileri (ha) Yapay Çayır Mera (ha) Silajlık Mısır (ha) Diğer Tek Yıllık Silaj Yapımı (ha) Ekim Alanı Toplamı (ha) Çiftçi Sayısı Destekleme Tutarı (Milyon TL) 2000 4.3251.7236.3204.556936.9230 53.855 10.741 2,4 2001 18.6624.81846.6166.833050.5830 127.513 28.769 17,4 2002 31.9346.54396.29611.085869.9870 215.853 51.383 35,6 2003 35.7756.979134.19215.907777.0150 269.875 67.034 62,3 2004 52.27512.044153.57130.70130113.0200 361.641 143.033 73,5 2005 59.84521.197194.81142.43045135.7450 454.073 209.288 280,9 2006 122.75426.733397.49756.578230186.7104.641 795.143 377.907 564,2 2007 138.67239.906613.58786.387188188.1865.174 1.072.100 389.286 686,9 2008 60.08725.079430.47955.108169179.1613.440 753.523 238.888 300,3 2009 41.92623.993302.90434.44790146.6203.460 553.440 189.749 230,7 2010 51.08428.377291.59632.075124156.7064.316 564.278 189.277 252,9 2011 56.17630.233288.01031.680284189.8976.329 602.610 195.322 292,8 2012 53.94428.649265.13620.910184230.2517.133 608.217 192.407 303,9 Kaynak: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, BÜGEM Yıllar İtibariyle Yem Bitkileri Destekleme Tutarları 39

40 Yonca Ekilişinde Desteklemelerin Yıllara Göre Etkisi Yıllar Yonca (TL/Dekar)**Yonca (hektar) SuluKuru Ekilen Alan* Desteklenen Alan** 200017- 25.080 4.325 200123- 24.900 18.662 200234- 26.000 31.934 200356- 29.000 35.775 200468- 32.000 52.275 200595- 37.500 59.845 2006130- 44.403 122.754 200713080 53.490 138.672 200811570 55.572 60.087 200911570 56.930 41.926 201012570 56.881 51.084 201113070 55.855 56.176 201213070 67.418 53.944 20135030 ?? *TÜİK Verileri **Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Verileri 40

41 Yıllar Korunga** (TL/dekar) Korunga (hektar) Ekilen Alan* Desteklenen Alan** 2000 14 107.500 1.723 2001 18 105.500 4.818 2002 27 99.000 6.543 2003 30 108.000 6.979 2004 38 107.000 12.044 2005 55 110.000 21.197 2006 80 117.603 26.733 2007 80 129.896 39.906 2008 75 140.130 25.079 2009 75 150.893 23.993 2010 80 157.081 28.377 2011 90 153.645 30.233 2012 90 196.335 28.649 2013 40 *TÜİK Verileri **Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Verileri Korunga Ekilişinde Desteklemelerin Yıllara Göre Etkisi 41

42 Yıllar Tek Yıllıklar ** (TL/dekar) Fiğ (hektar) Ekilen Alan* Desteklenen Alan** 2000 7 6.320 2001 9 46.616 2002 14 96.296 2003 18 134.192 2004 23 220.000153.571 2005 37 250.000194.811 2006 50 386.288397.497 2007 50 639.177613.587 2008 30 579.684430.479 2009 30 469.553302.904 2010 30 428.840291.596 2011 30 475.476288.010 2012 45 569.425265.136 2013 50 *TÜİK Verileri **Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Verileri Fiğ Ekilişinde Desteklemelerin Yıllara Göre Etkisi 42

43 Silajlık Mısır Ekilişinde Desteklemelerin Yıllara Göre Etkisi Yıllar Silajlık Mısır** (TL/Dekar) Silajlık (Hektar) SuluKuru Ekilen Alan* Desteklenen Alan** 2000 10- -36.923 2001 14- -50.583 2002 21- -69.987 2003 30- -77.015 2004 35- 130.000113.020 2005 60- 180.000135.745 2006 60- 240.661186.710 2007 60- 255.274188.186 2008 4530 272.303179.161 2009 4530 260.885146.620 2010 5030 284.473156.706 2011 5530 162.320189.897 2012 5530 186.239230.251 2013 7535 *TÜİK Verileri **Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Verileri 43

44 Sonuç ve Öneriler  Türkiye’de yem bitkileri üretimi ve tohumluk üretimi yetersizdir.  Yem bitkileri üretimi, desteklemelerle beraber artmıştır, (+)  Çiftçiler, yem bitkisi desteği almak için üreticilik yapmıştır, (+ -)  Hayvansal üretim yapmadan üretilen yem bitkilerinin pazarlama/satış sorunu ortaya çıkmıştır. (-)  «Nadas Alanlarının Daraltılması» Projesi benzeri projeler yürütülmelidir,  Ara ziraati olarak Yem Bitkileri ekilişlerine destekleme verilmelidir 44

45  Üretilen yem bitkilerinin değerinde pazarlanması ve takibi imkanını sunacak ot-silaj borsalarının kurulması ve yaygınlaştırılması gerekmektedir. 45 Sonuç ve Öneriler

46  Yem Bitkisi Desteklemelerinin amacına uygun kullanımını sağlamak için ;  Yem bitkisi üreten işletmelerde, hayvan varlığı ve muhasebe kaydı tutmasına göre ilave destek verilmelidir. 46

47 Türkiye’de Hayvancılık ve Hayvan Yemleri Çalıştayı  Yem Bitkisi tohumluk üretim desteklerinin artırılması,  Kendi kaba yemini üreten işletmelere daha fazla destek verilmesi, her işletme ihtiyaç duyduğu yem bitkisinin en az 1/3’ünü kendi üretmeli, 47

48  Yeşil kaba yemlerin destekleme kapsamına alınması (Tritikale, çavdar, arpa gibi ürünlerin silaj desteğine alınması),  Yem bitkileri ekiliş alanlarını artırmak için ekiliş alanlarına göre desteklerin kademeli olarak artırılması (1-10 da için 10TL, 10-50 da için 20 TL, 50-100 da için 30 TL gibi),  Silaj yapımının yaygınlaştırılması ve yeni silaj yapım tekniklerinin (balya silajı gibi) öğretilmesi 48 Türkiye’de Hayvancılık ve Hayvan Yemleri Çalıştayı

49 İlgiyle izleyen ve dinleyen herkese; Teşekkür Ederim!… Sorular ve önerileriniz için: acelik@tagem.gov.tr 49


"Türkiye’de Yem Bitkileri Desteklerinin Ekiliş ve Üretim Üzerine Etkisi Ahmet ÇELİK Koordinatör Tarımsal Ekonomi ve Politika Araştırmaları Daire Başkanlığı." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları