Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Radyolojinin do ğ masına ve tıpta yeni bir ça ğ ın ba ş lamasına neden olan x- ı ş ınları, Alman fizik profesörü Wilhelm Conrad Röntgen tarafından ke.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Radyolojinin do ğ masına ve tıpta yeni bir ça ğ ın ba ş lamasına neden olan x- ı ş ınları, Alman fizik profesörü Wilhelm Conrad Röntgen tarafından ke."— Sunum transkripti:

1

2

3 Radyolojinin do ğ masına ve tıpta yeni bir ça ğ ın ba ş lamasına neden olan x- ı ş ınları, Alman fizik profesörü Wilhelm Conrad Röntgen tarafından ke ş fedilmi ş tir.

4 Röntgen, 1894 yılında katot ı ş ınları ile ilgili çalı ş maya ba ş lamı ş tır. Bu çalı ş malar sırasında 8 Kasım 1895 Cuma günü laboratuvarında camdan yapılmı ş ve basıncı dü ş ürülmü ş elektronik bir tüpte katot ı ş ınlarının so ğ urulması üzerinde deneyler yaparken baryum platinosiyanür kaplı bir levhanın parıldamakta oldu ğ unu görmü ş tür. Wilhelm Röntgen ´in laboratuvarı

5 Fakat bu parıldamanın, etraftaki herhangi bir cisimden gelebilece ğ ini dü ş ünerek, ı ş ıkları söndürüp deneyleri tekrarlamı ş, parıldama olayının tekrarladı ğ ını gözlemi ş tir. Bu parıldamanın katot ı ş ınlarından kaynaklanıp kaynaklanmadı ğ ını anlamak için, tüpün üzerini siyah bir kartonla kaplayıp deneyi tekrarlamı ş tır. Aynı olayın gerçekle ş ti ğ ini görmü ş tür. Böylece bu duruma katot ı ş ınlarının neden olamayaca ğ ını, daha de ğ i ş ik bir ı ş ıktan kaynaklandı ğ ını anlamı ş tır.

6 Röntgen bu tekrarlı deneyleri yapmadan önce katot ı ş ınlarının maddeyi delip geçme özelli ğ inin olmadı ğ ını biliyordu. Dolayısıyla; bu parıldamanın, normal gün ı ş ı ğ ından farklı özellikte bazı maddeleri delip geçen de ğ i ş ik bir ı ş ının etkisiyle olabilece ğ ini tahmin etmi ş tir. Röntgen, kur ş un gibi bazı maddelerin bu ı ş ını durdurdu ğ unu yaptı ğ ı deneylerle ortaya koymu ş tur. Bir X-ı ş ını tüpü

7 Röntgen elini baryum platinosiyanür kaplı bir ka ğ ıt ile tüp arasına koyup, tüpten akım geçirmi ş tir. Ka ğ ıdın üzerinde elinin kemiklerini görmü ş ve bu olaya çok ş a ş ırmı ş tır. Hand mit Ringen (Yüzüklü el):

8 Röntgen henüz özelli ğ ini bilmedi ğ i bu ı ş ınlara matematikte bilinmeyen anlamına gelen X i ş aretinden dolayı X-ı ş ınları adını vermi ş tir. Daha sonraları bu ı ş ınlar, "Röntgen ı ş ınları" olarak anılmaya ba ş lanmı ş tır.

9 Röntgen, bu ı ş ınların di ğ er cisimlerden de geçip geçmedi ğ iniz ö ğ renmek için kapalı bir kapının bir tarafına Crooks tüpünü, di ğ er tarafına da bir foto ğ raf filmini koydu. Filmin banyosundan sonra elde etti ğ i foto ğ rafta, kapının tahtasının liflerini ve demir vidaları gördü… Bu bulu ş undan sonra Röntgen farklı kalınlıktaki malzemelerin ı ş ını farklı ş iddette geçirdi ğ ini gözlemledi. Bunu anlamak için foto ğ rafsal bir malzeme kullanıyordu.

10 W. C. Röntgen, bu çalı ş maları nedeni ile 1901 yılında ilk Nobel Fizik ödülünü almı ş tır.1901 Nobel Peki ya ülkemizde: Ülkemizde x-ı ş ınları, bulunmasından sonra bir yıl içerisinde Galatasaray Lisesi matematik ve fizik ö ğ retmeni Mösyö Izuar tarafından üretilmi ş tir.Galatasaray Lisesi

11 Tıp amaçlı ilk kullanımı ise Dr. Esat Fevzi tarafından yapılmı ş tır. Esat Fevzi ilk Türk röntgen uzmanı olarak bilinir. Aynı dönemlerde Dr. Rıfat Osman da Esat Fevzi ile çalı ş mı ş ve birinci dünya sava ş ı zamanında yaralılarda x- ı ş ınlarını kullanmı ş tır.

12

13 X-ı ş ınları, havası bo ş altılmı ş bir tüp içinde, yüksek gerilim altında ısıtılan katottan çıkan elektron demetinin hızlandırılarak anoda çarptırılması ile elde edilmektedir. Elde edilen x-ı ş ınlarının enerjisi kendisini olu ş turan elektronun geçti ğ i yörüngelerin enerji düzeyine göre de ğ i ş ir. Dı ş yörüngelerden çekirde ğ e yakla ş tıkça elde edilen x- ı ş ınlarının dalga boyu kısalmakta,penetrasyon yetenekleri artmaktadır. (penetrasyon: madde ile kar ş ıla ş an x-ı ş ınlarının bir bölümünün maddeyi geçmesi)

14 Bu nedenle; elde edilen X-ı ş ınları, çekirde ğ e ne kadar yakın yörüngeden elde edilmi ş se, enerjileri de o kadar fazladır. Di ğ er bir deyi ş le; x-ı ş ını üreten aygıtlarda elektrik enerjisi x-ı ş ını enerjisine dönü ş ür.

15 X-I ş ını Tüpü Tarihi geli ş im sürecinde, ilk üretilen x-ı ş ını tüpleri gaz tüpü adı ile anılmaktaydı. Bu tüpler camdan yapılmı ş ve iç havası kısmen bo ş altılmı ş tı. İ çerisinde biri negatif(katot), di ğ eri pozitif(anot) olmak üzere iki elektrot bulunmaktaydı.

16 Katot ısıtılmıyor, iki elektrot arasında yüksek voltaj uygulanarak olu ş turulan elektronlar anota çarptırılıyordu. Anota çarpan bu elektronlar ise x- ı ş ınlarını meydana getiriyordu. Bu türden aygıtlar zamanla yeterli miktarda x-ı ş ını üretmemesi ve meydana gelen x-ı ş ınlarının ölçülememesinden dolayı kullanımdan kalkmı ş tır.

17 X-ı ş ınları özel tüplerde(X-ı ş ını tüpü) enerji dönü ş türüm yolu ile elde edilirler. Bir X-ı ş ını tüpü vakum ortamını çevreleyen cam bir gömlekten olu ş ur. X- ı ş ını tüpü, televizyon tüplerine benzeyen, elektron iletimine olanak sa ğ layan bir vakum tüpüdür. Tüpün camı yüksek ısıya dayanıklı çok sa ğ lam malzemeden yapılmı ş tır. Yakla ş ık cm uzunluk ve 15 cm çapındadır. Vakumlu olması tüpün, etkili x-ı ş ını üretilebilmesi ve uzun ömürlü olabilmesi için gereklidir. Tüpün katot ile anot arasındaki elektron akımının oldu ğ u en yakın mesafe 1-3 cm kadardır.

18 Filament; yüksek ısıya dayanıklı olabilmesi için %1-2 toryum ilave edilmi ş tungstenden yapılmı ş tır. Filament, elektrik ampullerindeki sargılara benzer. Yakla ş ık 2 mm çapında ve birkaç cm uzunlu ğ undadır. Katota yüksek akım uygulandı ğ ında (tüp akımı), filament atomlarının dı ş yörüngelerindeki elektronlar filamentten ayrılırlar ve bir elektron bulutu olu ş tururlar. Bu olaya termoiyonik salınım adı verilir. Termoiyonik salınım olabilmesi için filamentin 2200°C ve üzerinde ısınması gerekir. Filamentin ısısı arttıkça olu ş an elektron sayısı da artar. X-ı ş ını elde etmek için, filamentin ısıtılarak elektron yayması ve bu elektronların hızla anot üzerindeki tungsten hedefe çarptırılması gerekir. Bu nedenle; röntgen tüplerinden x-ı ş ını olu ş turmada temel görevleri katot elemanlarından filament ve anot elemanlarından hedef üstlenmi ş tir.

19 Türkiye de kullanılan ilk crookes tüpü:

20 X-ı ş ınlarının karakteristik özelliklerinden bazıları ş unlardır. 1) Yayılma hızı ı ş ık hızıdır. 2) X-ı ş ınlarının dalga boyu Å arasında de ğ i ş mekle birlikte tanısal alanda kullanılanları 0.5Å dalga boyundadır. İ nsan gözü Å arasındaki dalga boyundaki ı ş ı ğ ı seçebildi ğ inden X-ı ş ınları gözle görülmezler. 3) X-ı ş ını bo ş luktaki hızı km/s ile ı ş ık hızına e ş ittir. 4) X-ı ş ını partikülsüz dalga ı ş ıması oldu ğ undan a ğ ırlı ğ ı yoktur. 5) X-ı ş ını elektriksel bir yükü olmadı ğ ından manyetik alanda sapmaz.

21 6) X-ı ş ınının kimyasal etkisi vardır. X-ı ş ınına maruz kalan maddenin kimyasal yapısında bazı de ğ i ş iklikler olu ş ur. X- ı ş ını canlı vücudunda en fazla suyun kimyasal yapısına etki eder. Suda iyonla ş ma sonucunda serbest radikaller meydana gelir. 7) X-ı ş ınının biyolojik etkileri olup canlı hücrelerde, kromozomların yapısındaki DNA molekülünde, genetik mutasyon veya ölümle sonuçlanabilecek önemli hasarlar meydana getirebilir. Vücuttaki üreme hücreleri hassas oldukları için radyasyona duyarlı hücrelerdir ve mutlaka radyasyondan korunmalıdır.

22 Geiger sayacı radyasyonun varlı ğ ını saptamak için kullanılır. Genellikle alfa ve beta radyasyonları için kullanılır fakat di ğ er tür radyasyonlar içinde kullanılabilir.

23 Hans Geiger, Geiger sayacı olarak adlandırılan aleti 1908 de Ernest Rutherford ile beraber geli ş tirmi ş tir. O zaman bu sayaç sadece alfa parçacıklarının varlı ğ ını saptayabiliyordu de Geiger ve Walther Müller (Geiger´ in bir doktora ö ğ rencisi) bu sayacı geli ş tirdiler ve bu sayaç bütün radyasyonu türlerinin varlı ğ ını saptayabiliyordu. Geiger sayacının bugünkü adı halojen sayacıdır yılında h. Liebson tarafından icat edilmi ş tir. Daha uzun ömürlüdür ve dü ş ük voltajda kullanılabilir.

24 Geiger-Müller sayacının nükleer fizik, jeofizik ve medikal tedavi alanlarında x-ı ş ınları ile uygulamaları vardır. Radyasyon detektörleri ayrıca yaygın bir ş ekilde ilaç endüstrisi, parçacık fizi ğ i, astronomi ve endüstride kullanılır.


"Radyolojinin do ğ masına ve tıpta yeni bir ça ğ ın ba ş lamasına neden olan x- ı ş ınları, Alman fizik profesörü Wilhelm Conrad Röntgen tarafından ke." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları