Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

BİLİŞİM SİSTEMİ BATIRIR DA ÇIKARIR DA! Hülya KÜÇÜKARAS Fethiye, 27 Nisan 2012.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "BİLİŞİM SİSTEMİ BATIRIR DA ÇIKARIR DA! Hülya KÜÇÜKARAS Fethiye, 27 Nisan 2012."— Sunum transkripti:

1 BİLİŞİM SİSTEMİ BATIRIR DA ÇIKARIR DA! Hülya KÜÇÜKARAS Fethiye, 27 Nisan 2012

2 BİLİŞİM SİSTEMİ BATIRIR DA ÇIKARIR DA… GÜNDEM:  Birkaç Küçük Dilek  Bilişim Sistemini Anlamak  Bilişim Sistemi Yatırımı  Bilişimci Destek mi, Köstek mi?  ÖRNEK: İnternet Sitesi Kurmak, İşletmek

3 Başlarken… Bir Soru Sistem, böyle çalışıyor! Sistem, izin vermiyor! SORU: Bir uygulama aracı, şirketlerin ve kişilerin yazgılarında böylesine belirleyici olabilir mi? Sistemi atlatmanın yolu yok mu?

4 B İ L İ Ş İ M BİLİŞİM: Bilginin akışkan, devingen yapısını belirtmek üzere “bilmek” sözcüğünden türetilmiştir. Bilginin belli amaçlar için  toplanmasını,  iletilmesini,  işlenmesini,  saklanmasını,  bilgiyi veren ve alan kaynaklar arasındaki iletişimi,  ve bu işlevleri yerine getiren yöntemleri, aygıtları ve sistemleri, yazılımları konu alan çalışma dalıdır. değildir!.. Birkaç Küçük Dilek (1) BİL G İ İ L E T İŞİM

5 Bilgi Toplumu değil... Bilişim Toplumu Birkaç Küçük Dilek (2) BİLİŞİM TOPLUMU: Gereksinimlerinin karşılanmasında ve sorunlarının çözülmesinde “bilgi”yi kullanan, “bilgi” ile karar veren, “bilgi”yi güncelleyip paylaşan bu amaçlarla bilişim uygulamalarından yararlanan toplum.

6 Bilginin, iş yapma verimliliğini ve etkinliğini artırmak amacıyla, tanımlanmış kurallar ve düzen içerisinde  elde edilmesi,  depolanması (biriktirilmesi),  iletilmesi (taşınması, dağıtılması),  kullanılmasını (sorgulanmasını, raporlanmasını) sağlayan, bilgi ve iletişim teknolojilerinden yararlanılarak geliştirilen sistemdir. Birkaç Küçük Dilek (3) BİLİŞİM SİSTEMİ:

7 1- Bilişim Sistemini Anlamak

8 BİLİŞİM UYGULAMALARI Bilişim Sistemini Anlamak YASAL DÜZENLEMELER: MUHASEBE

9 Satın Alma Stok Yönetimi İŞLETİMSEL SİSTEMLER (İş Yönetimi Uygulamaları) Yönetim Bilgi Sistemi (YBS - MIS) Müşteri İlişkileri Yönetimi (CRM) YÖNETİM DESTEK UYGULAMALARI KARAR DESTEK SİSTEMİ Hizmetin/ Üretimin Planlanması, Gerçekleşmesi OT/VT (Otomatik Tanıma/Veri Toplama) UYGULAMALARI Cari Hesap ve Muhasebe Maliyet SatışBakım, Onarım İnsan Kaynakları Kararlar Kurallar Veriler Bilgiler Depo Yönetimi Finans Kurumsal Zekâ (İş Zekâsı) DONANIM VE İLETİŞİM AĞI Uygulama Sunucuları Kullanıcı Uçları İletişim Ağı Birimleri VERİTABANI YÖNETİM SİSTEMİ (VTYS) E-Posta Sunucuları Veritabanı Sunucuları “Web” Sunucuları Bilişim Güvenliği Bütünleşik Bilişim Sisteminin Kapsamı

10 Uygulama Yazılımı Veri Tanımları İş Süreçleri ile İş ve Bilgi Akışı Kuralları Yönergeler (Prosedürler) Görev Tanımı Bilişim Teknolojisi Ürünleri Uygulama Bilişim Sistemi Yasalar, Düzenlemeler, Kalite Yönetim Sistemleri Ortaklar Uygulama Kuralları Sistem Tasarımı Donanım Ağ VTYS Bilişim Sisteminin Kapsama ve Etki Alanı Alıcılar, Satıcılar

11 “Bilişim Sistemi” Derken Karşılaştığımız Kavramlar Malzeme, Demirbaş Yedek Parça Hizmetler STOK YÖNETİMİ Hizmet Türleri  Taşıma  Yükleme/Boşaltma  Bakım, Onarım (Teknik Servis)  İnşaat, Tadilat  Danışmanlık… Özellikler  Birim  Boyut  Paketleme  En az/çok stok düzeyi Satın Alma Fiyatları Satıcılar (Tedarikçi)  Çizim/Resim  Depolama  Standartlar  Çapraz Kodlar Depo Yönetimi VERİ TANIMLARI: Stok Tanımları

12 Uygulama Yazılımı Veri Tanımları İş Süreçleri ile İş ve Bilgi Akışı Kuralları Yönergeler (Prosedürler) Görev Tanımı Bilişim Teknolojisi Ürünleri Uygulama Bilişim Sistemi Yasalar, Düzenlemeler, Kalite Yönetim Sistemleri Ortaklar Uygulama Kuralları Sistem Tasarımı Donanım Ağ VTYS Bilişim Sisteminin Kapsama ve Etki Alanı Alıcılar, Satıcılar

13 “Bilişim Sistemi” Derken Karşılaştığımız Kavramlar İşlev İşlem-1 İş Süreci-n Sistem Çözümleme Sistem Tasarımı İş Süreci-1 İşlem-nİşlem-1İşlem-n GirdiÇıktıGirdiÇıktıGirdiÇıktıGirdiÇıktı 1) Temel işlevler, temel iş süreçlerine bölünür. 2) Her bir iş sürecinin bilişim sistemiyle nasıl gerçekleştirileceği, hedeflenen iş yapma biçimi göz önüne alınarak tartışılır. 3) Bir işlevin tamamı için bilişim sistemindeki iş ve bilgi akışı gereksinimi tanımlanır. İŞ SÜREÇLERİ, İŞ VE BİLGİ AKIŞI

14 “Bilişim Sistemi” Derken Karşılaştığımız Kavramlar Satın Alma İşlevi İş Birimlerinden İstek Toplama Satın Alma Siparişinin Verilmesi Malzeme/Hizmet Belirleme Alınacak Stok Kalemi ve Miktarı Satın Alma Siparişi Önödeme (Avans) Bildirimi Boş SAİ Dolu SAİ Toplam SAİ SAE Sipariş Gönder Onaylı Sİpariş Ödeme İsteği Ödeme Emri 1) Temel işlevler, temel iş süreçlerine bölünür. 2) Her bir iş sürecinin bilişim sistemiyle nasıl gerçekleştirileceği, hedeflenen iş yapma biçimi göz önüne alınarak tartışılır. 3) Bir işlevin tamamı için bilişim sistemindeki iş ve bilgi akışı gereksinimi tanımlanır. İŞ SÜREÇLERİ, İŞ VE BİLGİ AKIŞI: Satın Alma

15 “Bilişim Sistemi” Derken Karşılaştığımız Kavramlar Hakedişler Satın Alma İstekleri (SAİ) 1 Teklif Toplama ONAY 2 Fiyat Listeleri 3 4 Tedarikçiler ONAY E E Nakit Akışı Cari Hesap (Ödeme) Satın Alma Siparişi (SAS) Depo Yönetimi 3 Teslim Alma ve Kabul 3 Depo Yönetimi İŞ SÜREÇLERİ, İŞ VE BİLGİ AKIŞI: Satın Alma Tedarikçiler

16 Uygulama Yazılımı Veri Tanımları İş Süreçleri ile İş ve Bilgi Akışı Kuralları Yönergeler (Prosedürler) Görev Tanımı Bilişim Teknolojisi Ürünleri Uygulama Bilişim Sistemi Yasalar, Düzenlemeler, Kalite Yönetim Sistemleri Ortaklar Uygulama Kuralları Sistem Tasarımı Donanım Ağ VTYS Bilişim Sisteminin Kapsama ve Etki Alanı Alıcılar, Satıcılar

17 “Bilişim Sistemi” Derken Karşılaştığımız Kavramlar KÂR Satış Geliri Satılan Malın/Hizmetin Maliyeti (SMM) KÂR VE MALİYET İZLEME MODELİ + Ek MaliyetEdinim Maliyeti Satış Faturası + Taşıma Maliyeti Dolaylı İşçilik Maliyeti İşletme Malzemeleri Maliyeti + Dağıtım anahtarıyla görevlere/işlere dağıtım. Alış Faturası Hizmet Alım Faturası Stok Değerleme + Malzeme Maliyeti Doğrudan İşçilik Maliyeti Araç Maliyeti + Amortisman Alış Faturası Ücretler

18 Satın Alma Stok Yönetimi İŞLETİMSEL SİSTEMLER (İş Yönetimi Uygulamaları) Yönetim Bilgi Sistemi (YBS - MIS) Müşteri İlişkileri Yönetimi (CRM) YÖNETİM DESTEK UYGULAMALARI KARAR DESTEK SİSTEMİ Hizmetin/ Üretimin Planlanması, Gerçekleşmesi OT/VT (Otomatik Tanıma/Veri Toplama) UYGULAMALARI Cari Hesap ve Muhasebe Maliyet SatışBakım, Onarım İnsan Kaynakları Kararlar Kurallar Veriler Bilgiler Depo Yönetimi Finans Kurumsal Zekâ (İş Zekâsı) DONANIM VE İLETİŞİM AĞI Uygulama Sunucuları Kullanıcı Uçları İletişim Ağı Birimleri VERİTABANI YÖNETİM SİSTEMİ (VTYS) E-Posta Sunucuları Veritabanı Sunucuları “Web” Sunucuları Bilişim Güvenliği Bütünleşik Bilişim Sisteminin Kapsamı

19 2- Bilişim Sistemi Yatırımı

20 Eğer otomobiller bilgisayar yongaları (çipleri) kadar hızla gelişseydi, bir Rolls Royce bugün saatte 1.6 milyon kilometre hızla gider, uzunluğu da 1 milimetre olurdu. (Al Gore, Ulusal İletişim ve Bilişim Altyapısı konuşması, 1994) İnsanın İçindeki Sistem Tüm insan yanlışları sabırsızlıktan, amaca yönelik olanın zamansız kesintiye uğratılmasından ve sözde sorunun sözde bir çitle çevrilmesinden doğar! (Franz Kafka, “Aforizmalar”, 1920’ler)

21 Paket yazılımların uyarlanması ya da özel yazılımların geliştirilmesi çalışmaları, bilişim sistemi geliştirme projesi olarak ele alınır ve proje gerçekleştirme yöntemi uygulanır. Projeyi, bir proje takımı gerçekleştirir. Çalışma aşamaları saptanır, her aşamanın çıktısı belgelenir ve proje takımının onayına sunulur. Proje Hazırlıkları Gereksinim Tanımlama Uygulama Yazılımı Uyarlama ve Geliştirme Kurulum ve Sınama Kullanıcı Eğitimi Gerçek Uygulamaya Geçiş Veri Hazırlama, Veri Girişi ve Veri Aktarımı Sistem Altyapısının Kurulumu Sistem Tasarımı Yazılım Değerlendirme ve Seçme Yazılım Kullanım Kılavuzu Sistem Tasarım Raporu Proje Başlama Raporu Gereksinim Raporu (Şartname) 6 8 Bilişim Sistemine Yatırım Yaparken: Doğru Yöntem

22 Gereksinim Tanımlama Uygulama Yazılımı Uyarlama ve Geliştirme Kurulum (???) ve Sınama Gerçek Uygulama 23 5 Yazılım Değerlendirme ve Seçme 6 8 Proje Hazırlıkları Gereksinim Tanımlama Uygulama Yazılımı Uyarlama ve Geliştirme Kurulum ve Sınama Kullanıcı Eğitimi Sistem Tasarımı Yazılım Değerlendirme ve Seçme 6 8 Gerçek Uygulama Bilişim Sistemine Yatırım Yaparken: Bize Uyarlanmış Yöntem

23 Bir Anı: 13. ÇUBUK

24 Proje Hazırlıkları Gereksinim Tanımlama Uygulama Yazılımı Uyarlama ve Geliştirme Kurulum ve Sınama Kullanıcı Eğitimi Sistem Tasarımı Yazılım Değerlendirme ve Seçme 6 8 Gerçek Uygulama Şartnameler Teknoloji açıklıyor; işlevsel yapıyı, beklenen işleyişi anlat(a)mıyor. Para ve Süre Pazarlığı Sistemin etki alanı, toplam sahip olma maliyeti, yeterince tanımlanamıyor. Bilişim Sistemine Yatırım Yaparken: Yol Boyu Tuzak! SÖZLEŞME ÖNERİLERİ 1- Yazılım ve hizmet KAPSAMINI ayrıntılı tanımlayın. 2- Yazılım/proje bedelini “ADAM/GÜN” üzerinden değil, TOPLAM TUTAR üzerinden kesinleştirin. * Proje Yöneticisi TL/Gün * Yazılım Uzmanı TL/Gün * Destek Elemanı TL/Gün * Teknisyen TL/Gün 3- PROJE PLANINI ve İŞİN SÜRESİNİ belirleyin. 4- HAKEDİŞ koşullarını ve ÖDEME DÜZENİNİ proje planına bağlayın. 5- VERİ HAZIRLAMA işlerini ve görev bölüşümünü tanımlayın. 6- KESİN KABUL (İŞ BİTİŞ) koşullarını kesinleştirin. 7- Proje aşamalarında çalışacak KİŞİLERİ belirleyin. 8- BAKIM ANLAŞMASINI, proje bedeli üzerinden değil, YAZILIM LİSANS TUTARI üzerinden yapın. * Yıllık tutar, yazılım bedelinin %10-18’i kadardır.

25 Proje Hazırlıkları Gereksinim Tanımlama Uygulama Yazılımı Uyarlama ve Geliştirme Kurulum ve Sınama Kullanıcı Eğitimi Sistem Tasarımı Yazılım Değerlendirme ve Seçme 6 8 Gerçek Uygulama Şartnameler Teknoloji açıklıyor; işlevsel yapıyı, beklenen işleyişi anlat(a)mıyor. Para ve Süre Pazarlığı Sistemin etki alanı, toplam sahip olma maliyeti, yeterince tanımlanamıyor. 3K: Kavramlar, Kurallar, Kararlar - Sistem geliştirmek “toplantı” yapmak mıdır? - Yazılım dediğin, “çalışma biçimi” midir? - Uygulama kurallarını kim belirler? - Kararların sorumluluğunu kim üstlenir? - Bilişimciler hangi dilde konuşur? - Terimlerden hepimiz aynı şeyi mi anlıyoruz? - “Küçük işleri” de sistem mi yapsın? - Bir bilişim sistemi kaç rapor eder? - Bir kullanıcı kaç raporla çalışır? - “Performans” da ne ki? Zaman kalmadı! Çağırın şu bilgi işlemciyi! SORU: Projeyi yöneten kim? Bilişim Sistemine Yatırım Yaparken: Yol Boyu Tuzak!

26 3- Bilişimci Destek mi, Köstek mi?

27 Sorunların alabildiğine karmaşıklığı, her türden uzmana (danışmana) bir aldatmaca fırsatı verebilir. (Server Tanilli, “İnsanlığı Nasıl Bir Gelecek Bekliyor”, 2000) Nasıl olmayacağını bilenler, nasıl olacağını bilenleri rahatsız etmesin!.. Bilişimci Destek, Köstek: Danışmanlık Üzerine…

28 Bilişimci Destek, Köstek: Danışmanlık ve Destek Alırken DANIŞMANLIK HİZMETLERİ ALIRKEN  Gerçekten konunun uzmanı olup olmadığını anlamak için referanslarını isteyin; referanslarla görüşün.  Daha önce yaptığı işleri araştırın.  Yapmak istediğinizi anlatın. Çözümünü, önerilerini sorun, sorun, sorun… Açıklamasını isteyin.  Yabancı sözcük kullanan, anlamadığınız şeyler söyleyen, kafanızı karıştıran danışmanla çalışmayın!  Size sağlayacağı hizmetleri, yapacağı işlerin yolunu yöntemini, teslim edeceği raporları/çıktıları açıkça belirtmesini isteyin.  Danışmanlık Hizmetleri Sözleşmesi yapın. DESTEK İSTERKEN, DESTEK ALIRKEN  Türkçe konuşmasını isteyin.  Saptadığı ya da öngördüğü sorunu, doyurucu biçimde açıklamasını isteyin.  Yapacaklarını sırayla anlatmasını isteyin.  İşi yaparken ya da yaptıktan sonra, neler yaptığını ayrıntısıyla açıklamasını isteyin.  Daha sonra başınıza gelebilecek olası sıkıntıları söylemesini isteyin.

29 SİSTEM ÇALIŞMIYOR, SİSTEM DURDU!  İletişim ağının yoğunluğundan ötürü yavaşlama olabilir.  İletişim altyapısının hızı baştan dünülmeli.  Bellek yetersizliğinden kilitlenme olmuştur.  Verimliliği yüksek, güçlü sistemlere yatırım yapın.  Veritabanına erişim yavaşladığından veriye ulaşılamıyordur.  Kullanıcı sayısına uygun altyapı kurun.  Yazılım yanlışı vardır.  Nitelikli ürün/hizmet edinme hakkınızı savunun! SİSTEM BÖYLE YAPIYOR! SİSTEM DEĞİŞTİ!  Kullanıcı, neyi neden yaptığını bilmiyordur.  Nitelikli hizmet edinme hakkınızı savunun! Kullanıcıyı eğitin.  Sistem güncellenmiş olabilir.  Yenilikler devreye alınmadan önce onay verin.  Veriler bozulmuş, yitirilmiş olabilir.  Sistem yenilense bile verilerini saklamak zorundalar. Kanmayın! Bilişimci Destek, Köstek: Danışmanlık ve Destek Alırken

30 BİR DİLEK, BİR ÖNERİ Bilgisayarda yaptığınız her şeyi en az bir dış ortama (CD, çubukbellek, taşınır disk) YEDEKLEYİN! Yedeklerden birini başka bir yerleşimde (evde, işyerinde) bulundurun!

31 4- ÖRNEK: İnternet (Bilgisunar) Sitesi Kurmak, İşletmek

32 İletişim Ağının Yapısı - iletişim kablolarıyla, telefon ağıyla ya da kablosuz iletişimle, - gerektiğinde erişim birimlerinin ve yönlendiricilerin kullanılmasıyla birbirlerine bağlanarak veri alışverişi yaptığı düzen. İLETİŞİM AĞI: Çok sayıda bilgisayarın ve donanım biriminin, Modem (Çevirge) Erişim Birimi (Kablosuz) Uçbirimler Sunucu Ana Bilgisayar Yönlendirici Güvenlik Duvarı Geniş Alan Ağı Yerel Alan Ağı Wi-Fi Yedek Bilgisayar Yedek Sunucu İletişim ağına bağlanan kullanıcı çevrimiçi (onlayn) olur, çoğunlukla gerçek zamanlı işlem yapar. Omurga IP

33 İletişim Ağının Yapısı - iletişim kablolarıyla, telefon ağıyla ya da kablosuz iletişimle, - gerektiğinde erişim birimlerinin ve yönlendiricilerin kullanılmasıyla birbirlerine bağlanarak veri alışverişi yaptığı düzen. İLETİŞİM AĞI: Çok sayıda bilgisayarın ve donanım biriminin, Modem (Çevirge) Erişim Birimi (Kablosuz) Uçbirimler Sunucu Ana Bilgisayar Yönlendirici Güvenlik Duvarı Geniş Alan Ağı Yerel Alan Ağı Wi-Fi Yedek Bilgisayar Yedek Sunucu İletişim ağına bağlanan kullanıcı çevrimiçi (onlayn) olur, çoğunlukla gerçek zamanlı işlem yapar. Omurga IP BULUT BİLİŞİM: Verilerin uzak bilgisayarlarda tutulması hizmetleri.

34 İnternet (Bilgisunar) Nasıl Çalışır? Alan Adı Sistemi (DNS) İnternet Servis Sağlayıcı (İSS) Örün (“web”) Sunucu (İçerik Sağlayıcı) Siteler, Veriler 2 Erişmek istenen sitenin adı İSS’ye ulaşır. İSS Kullanıcı Ucu (Kullanıcı Hesabı, IP-İnternet Adresi) IP 3 İSS, adı girilen sitenin adresini (IP’sini) DNS’den öğrenir. İSS, adresini öğrendiği sunucuya erişir. 4 İSS, site içeriğini okur. 5 İSS, site içeriğini tarayıcıya iletir. 6 IP 1 Sitenin adı tarayıcıya girilir:

35 Bilgisunar Siteleri ve “WEB” (Örün) www: “world wide web” – Dünya çapında örümcek ağı, örün… Bilgisunarda sunulan hizmetler kümesi. Bir örün sayfasında birbirleriyle bağlantılı metinler yer alır. Buna, “üst metin” denir; sayfalar “html” (üst metin dili) ile geliştirilir. (Sağ tıkla “Kaynağı Göster” işlemi seçilip görülebilir.) Örün tarayıcı (“browser”) bu dili çözerek sayfayı görüntüler. Örün sayfaları, iletişim ağı üzerinde “http” (üst metin aktarma kuralı) kullanılarak taşınır/iletilir. Bir örün sitesinin adresi tarayıcıya yazılırken hangi kurala göre iletileceği de belirtildiğinden adreslerin başında “http://” öneki yer alır.

36 E-Posta Nasıl Çalışır? … Kavaklıdere - ANKARA Postanesi Posta Kutuları PK. 20, Kavaklıdere ANKARA İSS – ada.net.tr hk E-Posta Alanları E-Posta Alanları ada.net.tr posta alanı adı “adres” simgesi İSS adı İSS’de duran postaları kendi bilgisayarınıza indirebilirsiniz… E-İmza: Ağda ileti gönderen kişinin kimliğini belirtmeninin yanı sıra iletinin içeriğinin yolda değişmediğini kanıtlar.

37 İnternet (Bilgisunar) Sitesi Kurma ve İşletme Seçenekleri 1 ODTÜ’ye başvurulup site için alan adı alınır. (İSS-Yıllık Ödeme) 2 İçerik ve görseller için görüntü tasarımı yapılır. (İSS, grafiker) 3 İçerik ve görseller hazırlanıp yüklenir. Site yayına açılır. (İSS-Barındırma) Veri Dosyası 2 Sistemden alınan veri dosyası siteye yüklenir. Sitenin yazılımı, sistemden alıp yayımlar ya da sistem siteye yükler. 1 Stok, Cari Hesap, Muhasebe 4 Güncel şirket bilgileri siteye yüklenir Kullanıcı, verileri sitede bilgilerin yayımlandığı sayfaya girer/yazar. Muhasebe Kayıtları

38 Sistem İnsan Dünyayı kurtaracak sır: SIKILMAYI KABULLENMEK! (Fransız filmi “9.99 Frank”, 2010) Bitirirken…


"BİLİŞİM SİSTEMİ BATIRIR DA ÇIKARIR DA! Hülya KÜÇÜKARAS Fethiye, 27 Nisan 2012." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları