Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Donanım (Hardware) 3 BİL 110 Bilgisayara Giriş Öğrt. Gör. Ahmet Cengizhan Dirican Bilgisayar Müh. Böl.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Donanım (Hardware) 3 BİL 110 Bilgisayara Giriş Öğrt. Gör. Ahmet Cengizhan Dirican Bilgisayar Müh. Böl."— Sunum transkripti:

1 Donanım (Hardware) 3 BİL 110 Bilgisayara Giriş Öğrt. Gör. Ahmet Cengizhan Dirican Bilgisayar Müh. Böl.

2 2  Sabit Diskler  Ta ş ınabilir Depolama  Dosya Sistemleri İçerik

3 Sabit Diskler 3

4 4  Bilgisayarların temel kalıcı hafızalarıdır.  Bilgisayarın kullanaca ğ ı tüm yazılımlar ve veri temel olarak burada saklanır.  Kapasiteleri di ğ er hafıza ortamlarına göre oldukça büyüktür  Flash belleklerden hızlı fakat RAM’e göre oldukça yava ş çalı ş ırlar.  Bilgisayara tornavida yardımıyla takılıp sökülebilir.  Bir masa üstü bilgisayara birden fazla sabit disk takılabilir.  Özel kutular vasıtası ile ta ş ınabilir ve USB üzerinden kullanılabilir hale getirilebilirler. Sabit Diskler (Hard Disks)

5  Bağlantı arayüzleri (ATA ve SCSI)  ATA alt bağlantı arayüz türleri (PATA, SATA, e-SATA)  Depolama kapasitesi (GB - TB)  Fiziksel büyüklük (3.5”, 2.5” …)  Dönüş hızları (5.400 RPM, RPM …)  Ön bellek miktarları (8MB - 64MB))  İlave teknolojiler (NCQ, TCQ …) Sabit Disk Sınıflandırmaları

6 Bağlantı Arayüzleri  ATA ve SCSI olmak üzere iki çeşidi vardır.  ATA:  ATA arayüzünün tarihsel gelişimine göre 2 türü vardır  PATA: Paralel ATA (ATA 1’den 8’e kadar)  SATA: Seri ATA  Sektörde bu konuda yanlış tanımlama söz konusudur  IDE ve SATA iki ayrı sınıflandırma olarak değerlendirilir; oysa SATA’da, PATA’da IDE’dir  IDE’nin yanlış olarak PATA ile eşanlamlı kullanıldığını görebilirsiniz  Klasik ATA terimi, SATA’nın çıkmasıyla PATA olarak revize edilmiştir  SCSI  Çoğunlukla sunucu sistemlerinde ve RAID amacıyla kullanılır  Aygıtlar sistem içinde veya dışında bulunabilir  SATA bir çok yönden SCSI’nin yerini almaktadır

7 Kapasite  Sabit disklerin kapasiteleri bayt ve katları olarak ifade edilir  TB, güncel olarak en yüksek düzeydir  KB: Kilobyte, MB: Megabyte, GB: Gigabyte, TB: Terabyte  Yakın gelecekte daha yüksek kapasiteler söz konusu olacaktır  PB: Petabyte, EB: Exabyte, ZB: Zetabyte, YB: Yottabyte  400 GB veya 1 TB depolanabilecek bilgi miktarını belirtir  Disk üreticileri, disk kapasitelerini 1000'in katlarına göre sınıflandırır  Ancak gerçek kapasite 1024'ün katlarına göre hesaplanır  Örneğin 250 GB olarak aldığınız bir sabit disk gerçekte 232,83 GB‘tır

8 Fiziksel Büyüklük  Disk büyüklüğü inç olarak ifade edilir  Bilgisayarda yaygın olarak 2 tip büyüklük vardır  Masaüstü bilgisayarlarda 3.5 inç  Dizüstü bilgisayarlarda ve taşınabilir ünitelerde 2.5 inç  Özel cihazlar için daha farklı boyutlarda diskler bulunabilir  Bu ölçülendirme mantığında belirtilen ölçüler yaklaşık olarak, sabit disk içindeki kayıt diskinin ölçülerini belirtir  Dış ölçüler biraz daha büyüktür

9 Dönüş Hızları  Kayıt diskinin dönme hızıdır  RPM, yani dakikadaki tur sayısı olarak ifade  3.600, 5.400, 7.200, , RPM vb.  Disk üzerindeki verilere ulaşılması için geçen zaman büyük ölçüde bu hıza bağlıdır  Dönüş hızı, sabit diskin hızını tek başına ifade etmeye yetmez  Erişim süresi ve aktarma hızı değerleri de önemlidir  Sabit diskin önbellek miktarı da, bu sürelerin üzerinde etkileşimli olarak rol oynar

10 Önbellek  Okuma kafasının veriye ulaşması ile bu verinin ana sisteme ulaşması arasında geçen zamana aktarma süresi denir.  Günümüzde sabit disklerde veriler okuma kafası tarafından okunduktan sonra, sabit diskin içinde yer alan ön belleğe aktarılarak oradan ana sisteme iletilirler  Ön bellek zaman kaybını önlemek için kullanılır.  Piyasada 2, 8, 16 ve 32 MB önbellekli sürücüler bulunmaktadır  Daha büyük önbellekler, düşük fiyatlı DRAM’ler ve teknik açıdan anlamsızdır  Üreticiler, kayıt diskinden ön belleğe ve ön bellekten ana sisteme iletim hızlarını ayrı olarak belirtmektedirler  Ön belleğe iletim hızı Mbit/sn, ana sisteme iletim hızı ise MB/sn olarak ifade edilir

11 Disk Erişim/Gecikme Süresi  Sabit disk üzerinde verilerin okunabilmesi için, önce ilgili sektöre ait kafanın bu kısma erişmesi gereklidir  Kafanın sabit disk üzerindeki herhangi bir bölüme ulaşması için gereken bu süre erişim süresidir ve milisaniye ile ifade edilir  Daha düşük bir erişim süresi daha hızlı bir sabit disk demektir  Dönüş hızı ile ters orantılı şekilde azalmaktadır  Ancak dönüş hızı dışında kullanılan disk erişim teknolojisi, önbellek nitelikleri ve önbellek miktarı ile de alakalıdır

12 Verinin Korunması ve RAID  Bilgisayardaki en önemli ve değerli şey verilerdir  Yedekleme çözümüne fırsat kalmayacak şekilde sabit disklerin bozulması, geri dönüşü olmayan veri kayıplarına neden olabilir  Bunun için disk ve/veya disk kontrolcüsü bazında çeşitli yedeklemeli çalışma sistemleri geliştirilmiştir  Bu sistemler, çoklu disk kullanımına dayanır ve güvenliğin yanı sıra performans artışı da sağlanır  RAID (Redundant Array of Inexpensive Disk) bu amaçla kullanılan bir sistemdir ve çeşitli uygulamaları vardır

13 Yeni teknolojiler: Hibrit Sabit Diskler  Standart 2.5” dizüstü sabit disklerine 128 MB veya 256 MB flash bellek eklenmesiyle oluşturulan disklerdir  Bu sürücüler sistem açılışını yarı zamana indirebilmektedirler  Disklerin sürekli dönmek zorunda olmamaları taşınabilir bilgisayarda dk. fazladan batarya süresi sağlamaktadır

14 Yeni teknolojiler: SSD (Solid State Drive)  Bu tür, tamamen flaş bellekten oluşturulmuştur  Düşme ve sarsılma sonrası içindeki verilerin kaybolması veya diskin bozulması sonuçlarını önlemeyi amaçlar  İçinde hareketli bir parça olmaması en önemli avantajıdır  Normal sabit diskler, 2 ms içinde 350 G'ye dayanabilirken, SSD'ler 0,5 Milisaniye içinde 1500 G'ye dayanabilmektedir  2.5” dizüstü diskleri 2 Watt harcarken, SSD'ler 0,5 Watt harcar  Standart diskler 0/60 o C'de çalışırken, SSD'ler -25/85 o C'de çalışabilir

15 Taşınabilir Depolama Araçları Portable Storage Tools

16 Genel Bakış  Bu bölümde taşınabilir depolama araçlarını inceleyeceğiz  Geleneksel disket sürücü  Optik sürücüler; CD, DVD ve Blu-Ray  USB flash sürücüler ve hafıza kartları  Harici araçlar; optik sürücüler ve diskler  Taşınabilir depolama araçların kurulumu  Sorun giderme ipuçları  Eski tip taşınabilir depolama çözümleri Güncellendi

17 Disket Sürücü ve Teyp Sürücüler FDD / Floppy Disk Drive & Type Drive 8” ~100 KB ” ~1.2 MB ” ~1.44 MB …

18  Şu anki disketler 3.5" genişliğindedir ve 1.44 MB veri depolar  Uzun yıllar bilgisayarı başlatmanın temel aracı olmuştur  Microsoft ve Intel’in yaklaşımı ve alternatiflerin güçlenmesi ile 2001 yılından itibaren kullanımı giderek azalmaktadır  Disketin içeriğine ulaşmak için 3.5" disket sürücü kullanılır Temel Bilgiler

19 Optik Diskler ve Sürücüler Optical Discs & Drivers

20 Temel Kavramlar  Bütün 12 cm çapındaki diskler, optik diskler olarak adlandırılır  Bunları okuyan ve yazan araçlara ise optik sürücüler denir  Üç temel optik disk türü vardır  CD: Compact Disc  DVD: Digital Versatile Disc / Dijital Çok Yönlü Disk  Blu-Ray: Mavi Lazer Teknolojili Diskler  Bu disklerin okunma ve yazılabilme yeteneklerine göre bir çok türü vardır  CD-ROM, CD-R, CD-RW, DVD, DVD+RW  İngilizce terminolojide disc ve disk kelimeleri farklı kavramları ifade eder  Disk: Manyetik medya  Disc: Optik medya

21 Optik Sürücülerin Genel Yapısı  Optik sürücülerin en önemli bileşeni optik lazerdir.  Genel olarak bu lazerle diskler üzerindeki verini okunması sağlanır.  Lazer hiçbir şekilde açık durumda çalıştırılmamalıdır  Sürücülerin iç yapısında yapmanız gereken hiç bir şey yoktur.  Tüm sürücülerin ön yüzeyinde bir kullanım LED’i yer alır  Ayrıca sorunlu durumlarda optik diski elle çıkartmanızı sağlayan bir açma deliği yer alır

22 CD: Compact Disk  İlk CD’ler CDDA (CD Digital Audio) adındaki formatta müzikleri çalmak ve düzenlemek için üretilmiştir  Audio CD olarak da adlandırılırlar  Bu CD’ler müzik saklamak için mükemmeldirler  Ancak hata denetimi, dosya veya klasör yapısına sahip değildirler  Bu yüzden CD üzerine veri saklamak için özel yöntemler geliştirilmiştir  CD-ROM, dosya ve klasör desteği eklenmiş halidir

23 CD-ROM  CD-ROM biçimi sabit disk bölmesi (partition) gibidir  Bilgisayar dışındaki ortamlarda da kullanılabilmesi amacıyla CDFS adıyla özel bir dosya sistemini kullanır (ISO-9660)  Yıllar içinde ISO-9660 üzerine yapılan eklentilerle geliştirilmiştir  Joliet eklentisi, Microsoft, Linux ve Mac sistemlerde dosya ve klasör isimleri, dosya uzunluğu ve klasör derinliği limitlerini belirler  İlk CD-ROM sürücünün hızı 150 KB/s’dir  Sonraki yıllarda artan hızlar sürekli 150 KB/s’nin katları ile ifade edilmiştir  52x gösterimi 7800 KB/s hızında çalışan bir CD sürücüyü ifade eder

24 CD-R: CD-Recordable  CD-R türü, kullanıcılara CD üzerine veri kaydetme imkanı sağlar  74 ve 80 dakikalık 650 ve700 MB kapasiteye sahip 2 türü vardır  CD-R teknolojisi veriyi kaydetmek için diskin içinde gömülü bulunan özel organik boyalar kullanır  Yazma yeteneğine sahip sürücüler, okuyucu lazerlerden yaklaşık 10 kat daha güçlü ikinci bir yakıcı lazere sahiptirler  Dolayısıyla sürücülerin okuma ve yazma yetenekleri farklıdır  Yazma hızı da 150 KB/sn hızının katı olarak ifade edilir  Her zaman okuma hızına eşit ya da ondan daha yavaş olur

25 Tekli ve Çoklu Oturum  Eski CD-R sürücüleri, kullanılmayan disk alanının boşa harcamasına neden olan tek kullanımlık oturumda yazıyorlardı  Daha sonra kalan boş alanı kullanma imkanı oluşturuldu ve çoklu oturumlu yazma kavramı gelişti  Çoklu oturum disk dolana kadar defalarca veri eklenmesine olanak sağlar  Çoklu oturum aynı zamanda kısmen dolmuş bir CD-R’yi kapatarak sonradan üzerine veri yazılmasını durdurabilir

26 CD-RW: CD-Rewritable  CD-R disk türü halen yoğun şekilde kullanılır; ancak CD-R sürücüleri yerlerini CD-RW sürücülere bırakmıştır  Optik disk ile sürücü kavramlarını birbirine karıştırmayınız  RW disklerin kullanımı yaygın olmasa da, RW sürücüler popülerdir; kullanıcılar az kullanıyor olsalar da bu özelliğe sahip olmak ister  CD-RW yeniden yazılabilir CD türünü ifade eder  CD-R disklere bir kez veri yazılabilir ve geri silinemez  CD-RW bir disk silinebilir ve tekrar veri yazılabilir  CD-RW sürücüler 3 farklı hıza sahiptir;  Yazma, yeniden yazma, okuma  8 x 4 x 32 veya 48 x 24 x 48  RW sürücüler, eski tüm formatları okuyabilir ve yazabilir

27  UDF, ISO-9660’ın yerine geliştirilmiştir  CD-RW sürücülerin, sabit disk gibi kullanılabilmesini sağlar  Farklı tipteki tüm sürücü ve işletim sistemlerinde okunabilen tek bir dosya biçimi oluşturur  Windows Vista gelene kadar Windows’un hiçbir sürümü UDF biçimli disklere yazamıyor, ancak bunları okuyabiliyorlardı  Eski Windows sürümlerinde DirectCD ve InCd’si gibi üçüncü parti UDF araçlarından birinin kullanılması gerekiyordu UDF: Universal Data Format

28 DVD: Digital Versatile Disk  DVD ilk olarak film endüstrisinin VHS kasetlerine alternatif arayışı olarak çıkmıştır  1995’de ilk olarak “Dijital Video Disk” olarak piyasaya sunuldu  DVD’lerin veri saklama ortamına dönüşümünde ismi “versatile” yani çok yönlü olarak değiştirildi  Bunun yerine veri DVD ile film DVD’leri arasındaki ayrım “DVD Video” terimi ile yapılmaktadır  DVD Video’lar, MPEG-II görüntü kod çözücüsüne ihtiyaç duyar  DVD’lerde CD lere göre daha küçük oyuklar mevcuttur  Bu sayede daha fazla veri saklar ve daha dar lazer ışığı kullanır

29 DVD Kapasitesi  Tek veya çift yönlü kullanılan türleri vardır  SS: Single Sided / DS: Double Sided  Ayrıca çift veri katmanı olan DVD türleri de vardır  SL: Single Layer / DL: Double Layer  Bu özelliklere göre 4 farklı DVD sürümü bulunur  DVD-5 (SS/SL)4.37 GB  DVD-9 (SS/DL)7.95 GB  DVD-10 (DS/SL)8.74 GB  DVD-18 (DS/DL)15.9 GB  Yaygın olarak DVD-5 ve DVD-9, yani single sided türleri kullanılır

30 DVD Türleri  DVD-ROM'lar, 16 GB'lık veri saklama kapasitesine sahip olması dışında CD-ROM’larla eşit standartlara sahiptirler  DVD-R ve DVD+R, CD-R türüne karşılık gelir ve yazılabilirdir  DVD-RW ve DVD+RW türleri ise CD-RW gibi yazma ve yeniden yazma yeteneğine sahip türleri ifade eder  - ve + ifadeleri farklı firmaların standartlarını ifade eder  Her iki türü de destekleyen sürücüler ± simgesini kullanırlar  DVD-RAM ise kartuş kullanır ve özel bir sürücü gerektirir

31 DVD Sürücüler ve Oynatıcılar  Bilgisayar için DVD’ler ilk olarak Combo olarak adlandırılan sürücülerle geldi  Combo sürücüler aslında DVD okuyabilen CD-RW sürücülerdi ve kısa sürede yerlerini DVD±RW sürücülere bıraktılar  Bilgisayar ortamında oluşturulan her DVD formatı, televizyona direkt bağlanan DVD oynatıcılar tarafından desteklenmeyebilir  DVD için 1x hızı KB/s’dir  CD için bu hız 150 KB/s idi; yani CD’den yaklaşık 10 kat hızlıdır DVD TürKatmanBoyutHız DVD-RSS4,707 GB24x DVD+RSS4,700 GB24x DVD-RDS8,554 GB12x DVD+RDS8,548 GB16x DVD-RWSS4,707 GB6x DVD+RWSS4,700 GB6x DVD-RWDS8,554 GB8x DVD+RWDS8,548 GB8x Güncellendi

32 HD DVD  HD DVD’nin tek katmanda 15 GB depolama kapasitesi vardır  Çift katmanlı bir HD DVD 8 saatlik yüksek çözünürlüklü video saklar  Kapasite dışında DVD formatı ile aynı özelliklere sahiptir  Yüksek çözünürlüklü video için H.264/MPEG-4 desteği sunar  Blu-Ray ile HD DVD rekabetinde başlangıçta Toshiba, NEC, Microsoft ve Intel desteğiyle öne çıkan HD DVD olmuştur  2004’de Hollywood film stüdyoları HD DVD için özel olarak destek vermeyi kesmiştir  2008’de de teknolojinin lideri olan Toshiba HD DVD’yi tamamen durdurmuştur  Blu-Ray’in en büyük destekçisi Sony’dir

33 Blu-Ray Diskler  Tek katmanlı (single side) bir Blu-Ray disk 25 GB kapasite ile HDTV kalitesinde 2 saatten fazla, standart çözünürlükte ise 13 saat civarında ise görüntüyü saklayabilir  Çift katman ve çift yön kullanım desteği de sunmaktadır  CD ve DVD’den farklı olarak kırmızı yerine mavi lazer kullanır  Ancak optik okuyucu CD ve DVD’de okuyabilmektedir  Mavi lazer daha kısa dalga boyu ile daha hassas odaklama yapabilmektedir

34 Blu-Ray’de İsimler ve Türler  Blu-ray, ismini veri yazıp okumak için kullandığı mavi-mor lazer ışınının “Blue” su ile optik ışının “ray” inin birleşmesinden alır  Blu-ray yazımındaki “e” harfinin eksikliği, adın bir ticari marka olarak kaydettirilebilmesi için bilerek yapılan bir oynamadır  CD ve DVD’ye karşılık gelen türleri vardır  BD-ROM: Dağıtımlar için sadece okunabilir biçim  BD-R: Üzerine veri kaydedilebilir biçim  BD-RE: Yeniden yazılabilir (rewritable) biçim

35 Blu-Ray Hızları  Blu-ray’de 1x hızı 36 MB/s olarak tanımlanmıştır  DVD için 1x hızı KB/s, CD için ise 150 KB/s idi  Ancak BD-ROM filmler en az 54 MB/s veri hızına ihtiyaç duyduklarından, ilk nesil cihazlar 2x olarak piyasaya çıkmıştır  Yüksek dönme hızları kullanılan CD malzemeleri için bir fiziksel sınır bulunmaktadır  Blu-ray’de kullanılan sayısal açıklık değeri ile 8x’e kadar bir dönme hızı hedeflenmektedir

36 Ek Uygulamalar  Okuyucu sürücüler için hiçbir ek uygulama gerekmez  Ancak yazma yeteneğine sahip optik sürücülerin bu özelliğinin kullanılması için ek uygulamalara gerek vardır  Windows XP ve Vista yerleşik olarak kısıtlı özelliklerde optik sürücü yazma yeteneğine sahiptir  İleri düzey optik ortam oluşturan popüler yazılımlar vardır  Nero  Roxio  CDBurnerXP  Alcohol  CloneCD

37 Disk ve Yazma Sorunları  Optik endüstrisindeki gelişmeler, diskler ve sürücüler arasındaki uyumsuzluk sorunlarının önemli miktarda artırmıştır  Farklı marka CD-R ve CD-RW diskler arasında önemli kalite farkları bulunmaktadır  En ideal yöntem sürücünüzün en sağlıklı çalıştığı disk türlerini deneyerek tespit etmenizdir  Disk yüzeyinde kullanılan renk kalite açısından bir anlam ifade etmez  Yazma sorunlarının en yaygın sebebi tampon seviyesinin yetersiz kalması, yani “Buffer Underrun” durumudur

38  VCD (Video CD) ortamları Windows Media Player’ın tüm sürümleri tarafından sorunsuz yürütülebilmektedir  Ancak DVD video ve daha ileri ortamlar için sisteminizde uygun video kod çözücülerin (codec) yüklü olması gerekmektedir  Yerleşik Windows Media Player’ın alternatifi olarak bir çok ücretsiz ve başarılı ortam yürütücü yazılım bulabilirsiniz Optik Sürücüler ve Video

39 Buffer Underrun  Yazma yeteneğine sahip optik sürücülerin tampon olarak adlandırılan bütünleşik RAM’leri vardır  Bu tampon, bilgisayarınızdan gelen veriyi depolar  Buffer underrun, kaynak cihazın yazıcıyı veri yüklü tutamaması ve sürücüyü veriyle besleyememesi durumdur  En az 2 MB tampona sahip bir sürücü aldığınızdan emin olun  Buna rağmen sorun yaşıyorsanız, yazma işlemi sırasında sisteminizi kullanmamaya çalışın  Yeni nesil sürücülerde bu sorunların çoğu ortadan kalkmıştır  Yeni sürücüler buffer sorunlarında yazma işlemini yavaşlatmaktadır

40 ISO Dosyaları – Disk Image  ISO dosyaları, optik sürücünün içeriğinin tam bir kopyasıdır.  Önyüklenebilir CD veya DVD’lerin paylaşımı için kullanılır  Artan geniş bant internet ortamında optik içeriğin bozulmadan taşınabilirliğini artırmaktadır  Ayrıca sanal sürücü yazılımlarının yardımı ile, sanki bir sürücüye takılmış optik disk gibi Windows’da kullanılabilir  ISO dosyaları, buffer underrun sorunlarında da bir çözüm alternatifi olarak kullanılabilir

41 Firmware Güncellemesi  Optik sürücülerin işletim sistemleri için geliştirilmiş özel aygıt sürücü yazılımları yoktur; standart sürücüler kullanırlar  Optik sürücüler yükseltilebilir flash ROM yongası ile gelirler  Eğer sürücü belirli bir tür içeriği okuyamıyorsa veya düzensiz okuma/yazma sorunları varsa, üreticinin web sitesinden bir firmware güncellemesi olup olmadığı kontrol ediniz  Firmware güncellemesi var ise bunu nasıl yapacağınıza dair yazılım ve yönlendirmeler üretici web sitesinde vardır  Ancak bu işlemin yetkili teknik servis ortamında yapılması daha sağlıklı olacaktır

42 Optik Sürücülerin Bakımı  Çok nadir de olsa optik sürücülerin temizlenmesi mümkündür  Ancak maliyetlerin düşük olması, sorun çıkması durumunda çoğunlukla yeni bir sürücü alınmasını mantıklı kılar  Optik sürücünün en ciddi problemi aşırı tozlu ortamlarda kullanılması durumunda optik kalitenin düşmesidir  Temizleme araçları çoğunlukla sorunlu aygıtları düzeltmez  Sadece bakım açısından belirli dönemlerde uygulanması aygıtın ömrünü uzatabilir  En iyi tedbir, aygıtı aşırı tozlu ortamlarda kullanmamaktır

43 Optik Disklerde Sorun Giderme  Eğer bir optik disk için özellikle okuma sorunu yaşıyorsanız, yüzeylerin temiz ve sağlam durumda olduğundan emin olun  Disk üzerindeki kir veya çizik lazer ışığının yansıması gerekirken yansımamasına ve hatalı veri okunmasına neden olabilir  Hafif nemli bir bez ile disk üzerindeki kiri temizleyebilirsiniz  Eğer disk üzerindeki bilgi sizin için çok değerliyse temizleme ve çizik kapatma donanımları alarak onarmayı deneyin  Eğer hasar optik diskin üst yan etiket yüzeyinde ise çoğu zaman yapılacak bir şey kalmamıştır

44 Sıkışmış Diskin Çıkartılması  Nadir de olsa bazen sürücüler, içerisindeki optik diski çıkartamazlar  Buna işletim sistemindeki bir kilitlenme sebep olabileceği gibi, mekanik bir arıza sebebiyle de disk çıkarılamayabilir  Bu durumlar için sürücünün ön yüzeyinde bir delik bulunur  Sivri uçlu bir kalem veya ataş ile bu deliği kullanarak mekanizmanın açılmasını elle sağlayabilirsiniz

45 USB Flash Sürücüler ve Hafıza Kartları USB Flash Sticks & Memory Cards

46 Flash Bellek Nedir?  Flash, güç kesildiğinde de veriyi tutabilen ve elektronik olarak içeriği silinip, yeniden programlanabilen bir bellek türüdür  Yaygın olarak USB bellek aygıtlarında ve özel donanımların içinde yer alan hafıza kartlarında kullanılır  Sabit diskler bölümünde ele aldığımız ve yeni gelişen bir tür olan SSD sürücüler de bir flash bellek türüdür

47  Genellikle veri taşımak için disketlerin yerine kullanılmaktadır  Sadece uygun USB portuna takılması yeterlidir; sitemin yeniden başlatılması gerekmez  Harici güç kaynağına ihtiyaç duymazlar; USB enerjisi yeterlidir  Bilgisayarda, sabit sürücülerin yanında çıkarılabilir sürücü olarak listelenirler  Disk yönetimi yazılımından sabit disk sürücüleri gibi yönetilebilirler  Bootable aygıt olarak kullanılabilir  Farklı tip işletim sistemlerinde ve bilgisayar dışında değişik platformlarda kullanılabilirdir Taşınabilir USB Bellekler

48 Hafıza Kartları  Yaygın olarak PDA, fotoğraf makinesi veya cep telefonları gibi depolama birimine ihtiyaç duyan aygıtlarda kullanılır  Bu tarz bir çok aygıtın hem sabit, hem de değiştirilebilir olmak üzere iki tip flash belleği vardır  Sabit hafızalar çıkartılamazlar, temel fonksiyonelliği sağlamak için kullanılırlar ve genellikle çok düşük boyutlardadır  Çıkarılabilir kartlar ile ilgili farklı standartlar vardır  CF, SmartMedia, MemoryStick, SD, xD  Her formatın kendisine uygun bir kart yuvası standardı vardır

49 Hafıza Kartı Türleri  Compact Flash (CF)  En eski ve en büyük kart türüdür  Basitleştirilmiş PCMCIA veri yolu kullanır  SmartMedia  CF’ye rakiptir; ancak yerini SD’ye bırakmıştır  Secure Digital (SD)  En yaygın kullanıma sahip olan karttır  Mini SD ve Mikro SD olmak üzere iki türü vardır  Memory Stick  Sony’nin tescilli türüdür  xD Picture Card  Fotoğraf makinelerinde kullanılır  Olympus’un tescilli üründür

50 SD ve MemoryStick  SD en yaygın kullanım alanına sahip olan kart türüdür  Bir posta pulu büyüklüğündedir  256 MB ile 32 GB arası kapasitelere sahiptir  SD ve SDIO olmak üzere iki çeşittir  SD kartları sadece bilgi depolar  SDIO bazı GPS vb aygıtlara I/O desteği sunar  Mini SD ve Mikro SD olmak üzere iki küçük şekli vardır  Bazı aygıtlar 2 GB’dan büyük SD kartları desteklemez (SDHC desteği)  Tüm SD kartlar performans anlamında birbirini aynısı değildir  Sony kendi ürünlerinde kendi kartını kullanır  Standart, Pro, Duo, Pro Duo ve Mikro gibi birçok alt biçimi vardır

51 SDIO: Secure Digital Input/Output  SD kart formatının geliştirilmiş hali olan SDIO, ek depolama kapasitesinin yanında özellik artırımları da sunmaktadır  Bu yapı ile SD kart yuvasını kullanarak, bilgisayarınıza yeni bir işlev katabilirsiniz  Daha çok taşınabilir bilgisayarlarda kullanılan SDIO kartlar özel yuvalara takılırken, bu yuvalar standart SD kartları da destekler  Bu sayede bilgisayarınıza GPS, FM radyo, parmak izi okuyucu gibi aygıtlar ilave edebilirsiniz Yeni Eklendi

52  Hafıza kartları bilgisayarlara yaygın olarak okuyucular ile takılır  Kart okuyucular masaüstü bilgisayarlarda genellikle USB genişleme aygıtı olarak bulunurken, dizüstü bilgisayarlarda standart bileşen olarak yer alır  Çok sayıda kart formatını destekleyen kart okuyucular vardır  Bunun dışında fotoğraf makinesi gibi özel aygıtların USB arayüz kabloları ile cihaz üzerinden çıkarılmadan da bağlanabilirler  Her durumda da sistemde birer sürücü olarak görünürler  Hafıza kartları bilgisayarda sabit disk gibi davranır ve yönetilir Bilgisayara Bağlama ve Kart Okuyucular

53  Flash depolama ürünlerinin, kullanımda oldukları sırada bilgisayardan çıkartılması donanım hasarlarına yol açabilir  USB portları, takılı aygıtlara sürekli enerji beslemesi sağlarlar  Elektrik ve veri geçişinin kontrollü olarak kesilmesi zorunludur  Windows, bu işlem için bir güvenli kaldırma aracı sunar  Diskin güvenle çıkarılabileceği uyarısını almadan, depolama birimlerinin fiziksel bağlantısını sakın kesmeyin  Eğer sürekli kullanımda uyarısı alıyorsanız, aygıtı sisteminizi tamamen kapattıktan sonra çıkartın Güvenli Kaldırma İşlemi Yeni Eklendi

54 Harici Depolama Aygıtları External Storage Devices

55 Temel Özellikler  Harici depolama aygıtları olarak sabit disk sürücüler ve optik sürücüler bulunurlar  Çoğunlukla USB veya FireWire arayüzü ile sisteme bağlanırlar  Özellikle taşınabilir sabit disk sürücüler son zamanlarda oldukça yaygınlaşmıştır  Çoğunlukla kendi özel güç beslemeleri veya fazladan güç çekmek için çift uçlu özel USB kabloları bulunur  Özel bir sürücü kurulumu gerektirmezler  En yaygın sorun bağlantı sorunlarıdır ve bu durumlarda genel USB uyarılarına göre davranmanız gerekir

56 Harici Sabit Diskler  Sabit disk kapasitelerindeki artış ve ucuzlama, taşınabilir sabit disklerin popülerliğini artırmıştır  3.5” sabit diskler için USB enerjisi yeterli değildir  Genellikle taşınabilirlik yeteneği az olup, daha çok güvenli yedekleme çözümü olarak kullanılırlar  2.5” sabit diskler ise yaygın olarak çift USB girişi ile enerji alırlar  Cepte rahatlıkla taşınabilecek boyutlara sahiptirler  Taşınabilir sabit disklerin çoğu (SSD’ler hariç) standart sabit disktir ve çalışma esnasında hareket ettirilmemelidir  Ayrıca düşme ve darbelere karşı hassas cihazlardır

57 Güvenli Kaldırma İşlemi  Flash depolama ürünlerinde olduğu gibi, diğer harici depolama aygıtları da sitemden güvenli kaldırma yoluyla ayrılmalıdırlar  Taşınabilir disklerde bu işlem disk kafalarının uygun yere park edilmesi sağladığından kritik derecede önemlidir  Ayrıca sistemden güvenli kaldırma onayı verilse dahi, elinizle harici disk ünitesini kontrol edin; plaka devir ve motor işlemlerinin tamamlandığına emin olduktan sonra çıkartın Yeni Eklendi

58 Eski Tip Taşınabilir Depolama Tape Drive / ZIP Drive / Jaz Drive / SuperDisk Yeni Eklendi

59 Teyp Sürücüler  Veri yedekleme ve arşivleme için kullanılan aygıtlardır  Kullanımı büyük oranda azalsa da; yine de kullanılmaktadır  2008 yılında IBM ve Sun firmaları 1 TB’lık teyp sürücüler sunmuştur  Dahili ve harici aygıt olarak bulunabilir  SCSI, IDE, USB, IEEE1394, LPT arabirimlerini kullanabilir  Sürücülerin oldukça pahalı olmasına karşın, kullandıkları kasetler ucuzdur  Kullanım için sürücülerinin sisteme kurulması yeterlidir Yeni Eklendi

60 Diğer Ürünler  ZIP, özellikle Macintosh bilgisayarlarda kullanılan 100 MB’lık depolama birimlerine sahip teknolojidir  Zaman içerisinde kapasitesi 750 MB’a kadar çıkmıştır  ZIP’i geliştiren firma daha sonra 1 GB kapasiteye sahip Jaz sürücüleri çıkartmış, bunlarda zaman içinde 2 GB’a çıkmıştır  SuperDisk ise, 120 MB kapasiteli bir FDD türevi olmuştur  yılları arasında popüler olmuş teknolojilerdir Yeni Eklendi

61 Dosya Sistemleri

62  Dosya sistemi (file system) mantıksal organizasyon şemasıdır  Amaç disk üzerindeki dosyaların organize edilmesidir  Teknik olarak işletim sisteminin disk bölmeleri üzerindeki dosyaların izlerini bulmak için kullandığı yapı ve yöntemdir  Windows’a ait dosya sistemleri FAT, FAT32, NTFS ve WinFS’dir  Linux’ların kendilerine özgü dosya sistemleri vardır  Linux, Windows dosya sistemlerini tanır, ancak Windows, Linux’a ait dosya sistemlerini görmez Dosya Sistemleri / File System

63 FAT: File Allocation Table  FAT, dosya bölümleme tablosu sistemidir  DOS için geliştirilmiş olsa da, günümüzdeki tüm Windows versiyonları tarafından da desteklenmektedir  FAT16 ve FAT32 olarak bilinen iki türü vardır  Arızalı ve sağlam sektörleri işaretleyen ve iki sütunlu hesap çizelgesine benzeyen bir yapısı vardır  Birinci sıra sektörleri indeksler  İkinci sıra sektörün durumunu tutar (boş, dolu veya arızalı)  FFF7, sektörün arızalı olduğuna işaret eder  0000 sektörün boş ve kullanılabilir olduğunu gösterir

64 FAT Nasıl Çalışır?  Sabit diskler için temel depolama alanı bir sektördür ve her sektör 512 byte’a veri depolar  Eğer bir sektörde 512 byte'dan daha küçük bir dosya depolanır ise sektörün geri kalanı boş kalır ve kabul edilebilirdir  Asıl işlev, 512 byte’dan büyük dosya depolanmasındadır  Bu durumda dosya tamamen depolanana kadar işletim sistemi kullanılmayan başka bir sektör bulur ve onu doldurur  Dosyaya tekrar erişilebilmesi için de, onun hangi sektörler tarafından tutulduğunun hatırlanması gerekir  FAT, bu dosya parçalarının depolandığı sektörlerin izini tutar

65 FAT Sınırlamaları  FAT16’da dosya adları 8 karakterdir ve boşluklara izin verilmez  Maksimum dosya boyutu 32 MB’tır  FAT16, sadece 64 K (2 16 ) sektorü adresleyebilmektedir  Sektör boyutları ise 512 byte ile limitli idi  Maksimum boyut 64K X 512 byte = 32 MB olur  Sabit disklerin büyümesi ile tek parça 32 MB sınırı kabul edilemez hale geldi  FAT16 bu soruna kendi içinde “clustering” çözümünü getirdi

66  FAT16 için geliştirilmiştir ve günümüzden nadiren kullanılır  Sürekli olan sektörleri birleştirir ve tek ünite gibi işlem yapar  Bu birimlere “cluster” yada “file allocation unit” denir  Sektörlerin yerine bu “cluster” yapıları numaralandırılır  Bu yöntem ile oluşturulan yapılar 2GB’a kadar veri alabilirler  Yani FAT16 bir sistemde maksimum dosya boyutu 2 GB olabilir Kümeleme / Clustering

67 Klasörler  Dosya, cluster’lara depolandıktan sonra klasörlere kaydedilir  Windows, dosyayı barındıran klasöre gider ve klasör listesine dosya adını ve başlangıç cluster numarasını ekler  mom.txt :04p 3ABB  Dosya adı, boyut, tarih/zaman ve başlangıç cluster numarası  Klasörler de cluster’lar üzerinde depolanmıştır; fakat onlar disk üzerinde bir yerde farklı grup düzeni alırlar

68 Parçalanma / Fragmentation  Fragmentation, dosya parçalarının ardışık olmayan cluster’lara yazılması; yani diske dağılması durumudur  Cluster’ların peş peşe olmaması dosyasının tekrar elde edilmesini zorlaştırır ve böylece sabit disk yazma ve okuma işlemi yaptığında sistemin hızını düşürür  Defragmenter, yani disk birleştirme yazılımları, dosyaların kullandığı cluster’ları ardışık hale getirmeye çalışır  Düzenli yapılması performansı olumlu etkiler

69 FAT32  FAT32, FAT16’dan daha uzun dosya adlarına izin verir  Cluster’ların boyutu, 2 GB’a çıkmıştır  Her cluster’ı tanımlamak için 32 bit kullanılır ve bu cluster boyutlarının çok uygun miktarlara düşebilmesini sağlar  Bu şekilde FAT32 disk alanını çok daha verimli kullanabilir  FAT32 bölmeleri yine de FAT16 bölmelerindeki kadar sıklıkta birleştirmeye ihtiyaç duyar

70 NTFS  İlk olarak Windows NT sürümleri ile çıkmıştır  FAT sistemlerine göre gelişmiş 4 önemli özelliği vardır  Daha büyük disk ve dosya boyutlarına olanak verir  Gelişmiş güvenlik ve denetim mekanizmaları sunar  Daha hızlı yazma ve okuma süreçlerini mümkün kılar  Sıkıştırma ve kota gibi gelişmiş özellikleri vardır  32 bitlik bir dosya sistemidir  Dosya adlarında boşluklarla birlikte 255 karaktere olanak tanır

71 NTFS Yapısı  NTFS geliştirilmiş dosya ayırma tablosu kullanır  Kısa adı MFT olan bu tablo, “Master File Table” yani yönetici dosya tablosu olarak adlandırılır  NTFS bir diskin orta bölmesinde MFT'nin çok önemli parçalarının bir yedek kopyasını barındırılır

72 NTFS Güvenlik Özellikleri  NTFS, dosyaları ve klasörleri nesne olarak görür ve bu nesnelere ACL denilen bir özellik ile erişim kontrolleri sağlar  ACL : Access Control List / Erişim Kontrol Listesi  NTFS disk üzerindeki bir veriye erişebilmeniz için, ACL listesinde yer alan statülerden birisine sahip olmalısınız  NTFS ayrıca dosya ve klasörleri şifrelemenize olanak verir  EFS : Encrypting File System / Şifrelemeli Dosya Sistemi  Şifreleme dosyaları gizlemez; sadece diğer kullanıcılar tarafından dosyaların okunmasını engeller  Bir dosyaya erişmek için hem ACL'ye bağlı dosya erişim iznine hem de EFS’ye bağlı şifreye ihtiyacınız olacaktır

73 Sıkıştırma, Kota ve Cluster Boyutları  NTFS sabit disk üzerinde alan kazanmanız için kişisel dosya ve klasörleri sıkıştırmanıza olanak sağlar  Aynı zamanda yöneticilerin kullanıcılar için disk alanı kullanımına limit koymalarını sağlayan disk kotalarını destekler  NTFS ön tanımlı olarak 2 TB’lık disklere izin verir  Cluster boyutlarının değiştirilebilir olmasıyla bu limitler ayarlanabilir  Yakın gelecekte artan disk boyutları bu ayarların daha aktif kullanılmasını gerektirecektir

74 FAT ve NTFS Karşılaştırması ÖzellikFAT16FAT32NTFS En Uzun Dosya Adı8 karakter255 karakter Dosya Uzantısı0 - 3 karakter karakter Maksimum Dosya2 GB4 GBSınırsız Maksimum Cluster2 GB32 GB2 TB Maksimum Dosya Sayısı6.500Sınırsız İşletim SistemiDOS, Win 3.x - 95Win 9x - Me Win NT – 2000 XP - Vista – 7 – 8 Güvenlik HizmetleriYok Var Sıkıştırma ve KotaYok Var

75 Biçimlendirme İşlemi  Biçimlendirme, varsa disk üzerinde eski verileri anlamsız kılar  Bu yönüyle sorunlu durumlarda sıfırlama veya tamamen silme amacı ile kullanımı da yaygındır  Ancak veriler bu süreçte gerçek olarak silinmezler  Bu yüzden hatalı formatlama işlemlerinde, özel yazılımlar ve süreçler ile veriler halen disk üzerindeler ise kurtarılabilirler  Biçimlendirme işlemi yaygın olarak 3 farklı biçimde yapılır  İşletim sistemi kurulum ekranlarından  DOS altından format komutu ile  Windows altından disk yönetim ekranı ile

76 Disk Yönetim Araçları  Disk bölümlendirme ve biçimlendirme işlevleri için tüm işletim sistemlerinin bütünleşik disk yönetim araçları bulunur  Bunun dışında üçüncü parti disk yönetim araçları ile de disk bölümleme yapılabilir  FDisk  GParted  Partition Magic  Norton Disk Utilities

77 Disk İşlemleri ve Başlatılabilir Diskler  Disk bölümlendirme ve biçimlendirme işlevlerini yapmanın en sağlıklı yeri, işletim sisteminin dışıdır  Eğer kurulu bir işletim sistemi zaten yok ise, zorunlu olarak başlatılabilir bir sürücüye ve sürücü üzerinde disk yönetimini yapabileceğiniz bir yazılıma ihtiyacınız vardır  Tüm işletim sistemi kurulum CD/DVD ortamları başlatılabilirdir  Bunun dışında genellikle linux tabanlı olan ve içinde bir teknisyenin ihtiyaç duyabileceği temel yazılımların yer aldığı taşınabilir işletim sistemi CD veya DVD’leri de vardır  Başlatılabilir bir ortam disket, CD, DVD veya flash bellek olabilir

78 Veri Bozulması  Veri bozulması hatasının başlıca sebepleri güç dalgalanmaları, hatalı kapatmalar, hatalı takılan medya veya virüsler olabilir  Veri bozulması Windows’da hata mesajları üretir  Eğer çekirdek başlangıç dosyaları bozulursa Windows açılamaz  Bu sorunlardan herhangi biri için ilk çözüm, bir hata denetim yazılımı çalıştırmaktır  Hata denetleme disk üzerinde kötü kümeleri işaretleyecek ve mümkünse veriyi iyi bir kümeye taşıyacaktır

79  Eğer hata denetimi Windows'un yüklenmesi için gerekli olan kritik öneme sahip dosyada hata verirse o dosyanın kurulum ortamından tekrar yüklenmesi denenebilir  Sistem dosyaları Windows kabin (cab) dosyalarında bulunur ve bunların içinden çıkartılmaları gerekebilir  Örneğin EXPAND e:\I386\*.CAB -F:OLEPRO32.DLL komutu, dizindeki tüm CAB dosyalarını inceler ve dosyayı bulur Bozulan Sistem Dosyalarını Kurtarma

80  Eğer disk denetleme yazılımını çalıştırdıktan sonra aynı hata görünmeye devam ediyorsa sürücünün bozuk sektöre sahip olma şansı yüksektir  Yeni çıkan tüm disklerin neredeyse hepsi kötü sektörleri sürekli şekilde kontrol eden bütünleşik hata doğrulama kodu (ECC) gibi bir avantaja sahiptir  Bozuk bir sektördeki veriyi almak için genelde üçüncü parti bir yazılıma ihtiyacınız olur  SpinRite programı genellikle çok kötü hasar görmüş sektörlerdeki veriyi dahi kurtarma konusunda etkili algoritmalara sahiptir Bozuk Sektörlerdeki Veri

81 Sabit Diskin Bozulması  Bir sabit disk fiziksel olarak zarar görürse herhangi bir servis teknisyeninin onu düzeltmek için yapabileceği hiçbir şey yoktur  Fiziksel sorunlar kendilerini iki yolla açığa vururlar  Disk uygun bir şekilde çalışır fakat çok ses yapar  Disk hiç çalışmaz  Disk anormal sesler üretmeye başladığında önemli verinizi yedekleyin ve diski değiştirin  Disk hiç çalışmıyorsa kurulum sorunlarına ait adımları kontrol edin  Buna rağmen disk sistemde görünmüyor ise bozulmuştur

82 Üçüncü Parti Disk Yönetim Araçları  Disk yönetimi iyi bir araçtır fakat bazı durumlar için sınırlıdır  Üçüncü parti disk yönetim araçları esnek biçimde veriyi bozmadan bölüm oluşturma, değiştirme ve silme imkanı tanır  PartitionMagic  VCOM’s Partition Commander


"Donanım (Hardware) 3 BİL 110 Bilgisayara Giriş Öğrt. Gör. Ahmet Cengizhan Dirican Bilgisayar Müh. Böl." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları