Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri İ şletim Sistemleri Operation Systems.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri İ şletim Sistemleri Operation Systems."— Sunum transkripti:

1 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri İ şletim Sistemleri Operation Systems

2 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri Bu derste,  Semafor ve Kilitlenme Kavramı,  Dosya Sistemi,  Verilerin HDD’de saklanması,  Dosya Sistemleri, ◦ FAT16 ◦ FAT32 ◦ NTFS ◦ HPFS ◦ Linux Ext2 ve Linux Swap

3 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri Kilitlenme (Deadlock)  Sonsuz döngü anlamına da gelmektedir.  De ğ işik işlemlerin/iş parçacıklarının birbirlerinin alanlarını kullanmalarından ortaya çıkar. Örne ğ in bir işlem bir kayna ğ ı (örne ğ in A dosyasını) kullanırken di ğ er bir kayna ğ ı (örne ğ in B dosyasını) kullanmak istemektedir. Ancak aynı zamanda başka bir işlem B dosyasını kullanırken A dosyasını kullanmak istemektedir. Bu durumda her iki işlem de istedikleri dosyaları alamayacakları için bu işlemler bloklanacaklardır.

4 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri Semafor (Semaphore)  Semafor, negatif olmayan bir tamsayı olup işlemin başlangıç deyiminden itibaren wait ve signal işlemleri ile de ğ eri de ğ iştirilebilen bir de ğ işkendir.  Wait ve signal işlemleri yanlış yerleştirilirse sistem hemen kilitlenir. Semaforlar işlemler arası iletişimi sa ğ layarak sonsuz döngülere ve sistem kilitlenmelerine engel olurlar.

5 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri  Dosya sistemi (File system), dosyaların hard disk üzerinde nasıl yerleşece ğ ini ayarlayan bir sistemdir.  Di ğ er bir tanıma göre dosya sistemi, bir dosyanın bir disk üzerinde nasıl saklandı ğ ı ve bir bilgisayarın dosyaları yönetebilmek için erişimi nasıl sa ğ ladı ğ ını kontrol eden bir sistemdir.  Dosya sistemlerine geçmeden önce, sabit disklerle ilgili bazı tanımlamaları bilmekte fayda var.  Kafa (Head) : Sabit disklerde okuma/yazma işlemini yapan mekanik parça.  Plaka (Plate) : Bilgilerin yazıldı ğ ı parça. Bir sabit disk, birden çok diskten oluşur. Üste üste gelmiş bu diskler plaka olarak adlandırılır. Dosya Sistemi

6 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri  İ z (Track) : Sabit diskte bulunan plakaların üzerinde gözle görülmeyecek eş merkezli daireler vardır. İ şte bu dairesel çizgilere track (iz) denir.  Sektör (Sector) : İ z yapısının bölünmesiyle oluşan ve sabit disk üzerinde adreslenebilir en küçük alana denk gelen parçaya sektör adı verilir.  Küme (Cluster) : Sektörler üzerinde tanımlanmış en küçük küme olarak tanımlanabilir. Normalde FAT 16, FAT 32 ve NTFS dosya sisteminde, hard diskteki bölümün kapasitesine göre formatlama sırasında standart olarak belirlenmiş boyutta kümeler oluşmaktadır. Cluster'ların boyutunu, cluster'ları kullanan dosya sistemi ve bölümün kapasitesi belirlenir. Ancak cluster'ların boyutu formatlama sırasında (/Z:n) parametresi ile elle de ayarlanabilir.  Arayüz (Interface) : Sabit disklerin hangi ara birimi kullandı ğ ını belirtir. Şu anda, EIDE/ATAPI ya da SCSI arabirime sahip olan arabirimler kullanılmaktadır. Dosya Sistemi…

7 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri  RPM (Rotation Speed Moment) : Disklerin dakikadaki dönme hızlarını belirtir. Şu anda piyasada bulunan IDE sürücüler, 5400 rpm ve 7200 rpm hızlarındayken, SCSI sürücülerdeki diskin dönme hızı 10000, rpm hızlarında dolaşmaktadır.  Veri Erişim Hızı (Data Access Time) : Sabit diskteki kafanın, bir veriye erişebilmesi için bir izden di ğ er bir ize geçerken kaydetti ğ i zamandır. Kullanılan zaman birimi milisaniyedir. Bu süre ne kadar kısa olursa o kadar iyidir.  Dosya Yerleşim Tablosu ( FAT ) : Bir diskte bulunan dosyalara ait bilgilerin kayıtlı oldu ğ u alanları belirtmeye yarar. Bir başka deyişle FAT, bir diskin haritası gibidir. Dosya Sistemi…

8 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri Verilerin HDD’de saklanması  HDD’nin her iki yüzü için ayrı bir elektromanyetik kafa, okuma/yazma için bulunmaktadır.  Her bir diskin her iki yüzeyinde iç içe geçmiş halkalar halinde izler bulunmaktadır.  Bir diskin her yüzeyi, dairesel bir pastanın dilimlenmesine benzer şekilde sektör adı verilen kesimlere ayrılırlar.  Disketlerde izler genellikle 8-18 dilime(sektöre) bölünür.  Hem HDD hem de disketlerde her bir sektör 0.5 KB’lık veri depolar.

9 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri Dosya Sistemleri  FAT: Bu tarz dosya sistemleri File Allocation Table - Dosya Atama Tablosu - adli bir sistem kullanırlar. Bu sistemde partisyon her biri belli miktarda sektör içeren "cluster" isimli parçalara ayrılır ve hangi dosyaların bu cluster parçalarından hangilerine yerleşti ğ i, hangi cluster parçalarının bos, hangilerinin dolu oldu ğ u gibi bilgiler FAT üzerine yazılır. İ şletim sistemi de herhangi bir dosyaya erişim yapmak istedi ğ inde dosyayı bulmak için FAT üzerine yazılan bu bilgilerden faydalanır. FAT 16 FAT 32

10 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri Verilerin HDD’de saklanması  Dosya sistemi sektörlerin tamamını bir seferde kullanmaz ve “Cluster” adı verilen gruplara toplar.  Dosya sistemleri verileri, programları ve dizinleri bu cluster içinde saklar.  Bir cluster birçok sektörden oluşur ve bu yüzden çok küçük yada çok büyük olabilir. Ancak ne kadar küçük olursa o derecede bilgiler daha iyi yerleştirilir, boş alan kalmaz.

11 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri FAT ( File Allocation Table ) 16  DOS, Windows 3.1 ve OSR2 sürümü öncesi Windows 95 işletim sistemlerinin kullandı ğ ı dosya sistemidir.  Eski bir dosya sistemi oldu ğ undan dolayı bir takım eksikleri ve dezavantajları bulunmaktadır.  Birincisi FAT16 bölümlerdeki kök dizinde belli uzunlukta girişle sınırlandırabilirsiniz.  İ kincisi, FAT16 dosya sisteminde adresleme, adi üstünde 16 bit oldu ğ undan adreslenebilen maksimum cluster sayısı 65536’tir cluster’larin maksimum boyutu 32KB olabilir.  FAT16 kullanan bir disk ya da partisyonun 2GB’dan daha büyük olamaz.

12 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri FAT 32  Windows 95 OSR2, Windows 98, Windows 2000 ve Linux tarafından tanınıp kullanılabilen ve FAT16’dan daha gelişmiş bir dosya sistemidir.  İ lk olarak FAT32’de herhangi bir kök dizin sınırlaması yoktur.  İ kinci olarak FAT32, FAT16’daki 16 bit adresleme yöntemi yerine 32 bit adresleme yöntemi kullanır. Bu sayede herhangi bir disk ya da partisyon FAT32 altında 2 TerraByte (yaklaşık 2000 GB) uzunlu ğ unda olabilir.  Üçüncü olarak ise FAT32 cluster boyutlarını ufak tutarak bos alan israfını azaltır. FAT32 altında tek bir dosyanın erişebilece ğ i maksimum boyut 4 GB ile sinirlidir.

13 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri FAT16 ve FAT32’nin KARŞILAŞTIRILMASI FAT 16FAT 32 Ana dizindeEn fazla 512 dosya/klasör İstenildiği kadar dosya/klasör Disk Büyüklüğü 2GB destekler2TB’a kadar çıkmaktadır. Dosya yerleşim tablosu Ana dizinin sabit bir yerde olmalıdır. İstenilen herhangi bir yere taşınabilir. Cluster boyutu daha büyük olup yer kaybına sebep olmaktadır. Cluster sayısı:65536 Cluster sayısı:

14 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri NTFS (New Technology File Sytstem)  Windows NT ve devamı olan Windows 2000 tarafından desteklenen bir dosya sistemidir.  NTFS, dosya konumlarını FAT sistemindeki gibi bir ana indeks olarak saklamakla birlikte (MFT, Master File Table) dosyanın yerleşti ğ i konumları ve di ğ er bilgileri her cluster’in içinde ayrıca saklayarak daha güvenilir bir yapı sunar.  Ancak bu arada oldukça geniş bir disk haritası oluşturur ve bu bilgiler önemli bir yer kapladı ğ ından dolayı 400MB’den ufak disk yahut partisyonlarda NTFS kullanılması önerilmez.  NTFS, sunucu olarak görev yapan Windows NT ve Windows 2000 işletim sistemlerine ait bir dosya sistemi olmasının gerektirdi ğ i ihtiyaçlar do ğ rultusunda daha çok disk güvenli ğ i, stabilitesi ve performansıyla ilgili iyileştirmeler içerir ve özetle su artı özelliklere sahiptir:

15 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri NTFS (New Technology File Sytstem)  256TB'a kadar HDD’leri formatlayabilir,  Tüm dizin ve dosyaları sıkıştırabilir,  Maksimum dosya büyüklü ğ ü 16TB'tır, (Teorik olarak 16 EB)  Cluster boyu küçük oldu ğ u için yer kaybı düşüktür,  Dosya ve dizinlere kullanıcı hakları verilerek erişim denetlenebilir,  Dosyalarda yapılan tüm de ğ işikliklerin kaydını tuttu ğ u için otomatik veri kurtarma deste ğ i vardır.  NTFS’nin bir dezavantajı (aynı zamanda bu bir avantajdır) ise Windows9x ve MSDOS işletim sistemlerinden ulaşılamamaktadır.

16 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri FAT ve NTFS’nin KARŞILAŞTIRILMASI  NTFS’de cluster büyüklü ğ ü daha küçük oldu ğ u gibi dosya ve klasörleri sıkıştırabilme özelli ğ i vardır.  NTFS daha büyük sabit diskleri destekliyor olup iki dosya sistemi arasında dosya adlandırma kurallarında da farklılık vardır.  NTFS’de de FAT32’de oldu ğ u gibi ana dizin içinde istenildi ğ i kadar dosya-klasör oluşturulabilir.  NTFS klasör ve dosyalar için izinler düzenleyebilir.  Güvenlik ve daha geniş bir kullanım için sa ğ lanan bazı destekler NTFS’nin bir di ğ er üstünlü ğ üdür.

17 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri HPFS (High Technology File System)  OS/2 işletim sistemi ve eski NT sürümleri tarafından kullanılan bir dosya sistemidir.

18 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri NetWare File System  Novell, NetWare işletim sisteminin kullandı ğ ı dosya sistemidir. Partition Magic programı NetWare 3.x ve 4.x bölümlerini görebilir.

19 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri Linux Ext2 ve Linux Swap  Linux Second Extended Filesystem (Linux Ext2) ve Linux Swap dosya sistemleri, Unix bazlı işletim sistemi olan Linux’un kullandı ğ ı dosya sistemleridir.  Özet olarak Ext2 dosya sisteminin destekledi ğ i özellikler arasında 4 TerraByte disk yahut partisyon deste ğ i, gerekti ğ inde 1012’ye yükseltilebilen 255 karakter uzunlu ğ unda dosya isimlerinin desteklenmesi, 2 GB büyüklü ğ üne kadar olan dosyalarla çalışabilme sayılabilir.

20 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri Hangi işletim Sistemi Hangi Dosya Sistemlerini Kullanır?  Linux: Ext2,Linux Swap, Reiser  MSDOS: FAT  Windows95, Windows98: FAT 16  Windows NT ve Windows 2000: NTFS  OS/2: HPFS  Novell Netware: Netware File System

21 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri Dosya Yönetim Sisteminin Güvenilirli ğ i  Bir bilgisayar sisteminde saklanan dosyaların, kullanıcıların istemleri dışında ortaya çıkabilecek bozulmalara karşı korunması dosya yönetim sisteminin güvenilirli ğ i açısından çok önemlidir.  Bu güvenirlik, en yaygın biçimde yedekleme işlemleri ile sa ğ lanır.  Bu yolla, sistemde saklanan verilerin birden çok kopyası (yede ğ i) oluşturulur. Bir dosya üzerinde ortaya çıkabilecek bozulmaların di ğ er kopyalardaki bilgilerle düzeltilebilmesi amaçlanır.

22 Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri Dosya Yönetim Sisteminin Güvenilirli ğ i  Yedekleme işlemlerinin ortaya çıkardı ğ ı zaman darbo ğ azını aşmak üzere bir disk birimi, başka bir disk birimi üzerinde de yedeklenebilir.  Bu de ğ işik biçimlerde gerçekleşir. Bunun bir yolu, disk birimlerinin eşlenip ikiye bölünerek kullanılmasıdır.  Bu yolla birimin kopyası, eşi olan di ğ er birim üzerinde saklanır. Bir birimin bozulması durumunda eşi üzerinde saklanan verilere başvurulur.


"Yrd. Doç. Dr. Zülfü GENÇ/ BTÖ 303 İ şletim Sistemleri İ şletim Sistemleri Operation Systems." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları