Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Prof. Dr. Yusuf Zeki YILDIZ (2012) KRANİAL SİNİRLER (NERVI CRANIALES) DERS KURULU – I (3001) SİNİR SİSTEMİ ve DUYU ORGANLARI.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Prof. Dr. Yusuf Zeki YILDIZ (2012) KRANİAL SİNİRLER (NERVI CRANIALES) DERS KURULU – I (3001) SİNİR SİSTEMİ ve DUYU ORGANLARI."— Sunum transkripti:

1 Prof. Dr. Yusuf Zeki YILDIZ (2012) KRANİAL SİNİRLER (NERVI CRANIALES) DERS KURULU – I (3001) SİNİR SİSTEMİ ve DUYU ORGANLARI

2 GİRİŞ  Encephalon ve Med ulla spinalis’in dışında yer alan tüm sinirler, plexuslar ve ganglionlar ; periferik sinir sistemi yapılarına dahil edilir.  P eriferik sinirler 3 ana başlıkta incelenir : 1 - Nn.craniales 2 - Nn.spinales 3 - Otonom sinirlerin periferik yapıları

3 Nervi Craniales (CN)  12 çift kranial sinir vardır.  Kafatasındaki delik veya kanalları kullanarak kafatasına girer veya çıkarlar (N.vestibulocochlearis CN-VIII hariç)  Fonksiyonel ve morfolojik özelliklerine göre isimlendirilirler veya  Beyine bağlanma dizilişine göre önden – arkaya doğru numaralandırılabilirler (Romen rakamları ile)  İlk 2 çift ; Prosencephalon’a > Ön beyin bağlanırken (Bunlar tipik kranial sinir değildir ),  G eri kalan 10 çift ; Truncus cerebri’ye (Beyin sapı) bağlanırlar.  III-XII kranial sinirlere ait motor ve duysal çekirdekler; Truncus cerebri’de (beyin sapı) yer alırlar.

4 Nervi Craniales (CN)  Tüm kranial sinirler (N.accessorius hariç) beyin ve beyin sapı orijinlidir.  Tüm kranial sinirler – Baş ve boyun bölgesindeki yapıları innerve ederler.  N.vagus adlı (CN-X) sinir ise ek olarak thorax ve abdomen içi organları da innerve eder.  Baş bölgesinde bulunan parasempatik sinir sistemi ganglionlarından çıkan lifler, 4 kranial sinirin bir parçası olarak beyine taşınmaktadır. Bu sinirler :  N.oculomotorius, N.facialis, N.glossopharyngeus ve N.vagus (CN- III,VII,IX ve X)  CN- III,VII ve IX’un preganglionik parasempatik lifleri, baş bölgesinde bu sinirlerden ayrılarak, N.trigeminus’un (CN-V) dalları aracılığıyla hedef organlara gider.  CN-X’un preganglionik parasempatik lifleri ise baş ve boyun bölgesini terk ederek, thorax ve abdomen içi organlarına gitmektedir.

5 Nervi Craniales (CN)  Kranial sinirler, spinal sinirlere benzemekle birlikte birçok farklılıklar da bulunmaktadır :  Topografik olarak beyin/beyin sapından çıkarlar,  Düzenli bir segmental çıkış göstermezler,  Kafa tabanı ile sıkı bir ilişki içindedirler,  Faringeal arkus taslaklarından gelişen kasları innerve eden özel visseral efferent ( ÖVE / SVE ) ve afferent ( ÖVA / SVA ) liflere sahiptirler.  İnsan embriyolojisinde 5 tane faringeal/brankial arkus oluşur. Her bir faringeal arkus’tan gelişen yapılar, bir kranial sinir veya dalı ile ilişkilidir.  1.faringeal arkus- N.trigeminus (N.mandibularis),  2.faringeal arkus- N.facialis,  3.faringeal arkus- N.glossopharyngeus ve  4.ve 6.faringeal arkus- N.vagus  5.faringeal arkus- Sıklıkla yoktur veya rudimanterdir.

6 KRANİAL SİNİRLER I.N. olfactorius II.N. opticus III.N. oculomotorius IV.N. trochlearis V.N. trigeminus VI.N. abducens VII.N. facialis VIII.N. vestibulocochlearis IX.N. glossopharyngeus X.N. vagus XI.N. accessorius XII.N. hypoglossus I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII

7 Nn.olfactorii (Koku sinirleri) CN-I  Cavitas nasi’nin üst tarafında yer alan olfaktor epitelyum’daki koku reseptör hücrelerinden (bipolar nöronlar) başlar.  Bir taraf burun boşluğundaki mukozada yaklaşık 25 milyon nöron vardır.  Bu kemoreseptör özellikli koku nöronlarının periferik uzantılarının ucunda cilia’lar vardır.  Merkezi uzantıları ise yaklaşık 20 tane kadar olup demet şeklindeki Fila olfactoria’yı oluşturur.  Tamamı duysal (SVA) bir sinirdir.  Nn.olfactorii > lamina cribrosa’dan geçer,fossa cranii ant.’a girer, Bulbus olfactorius’taki nöronlara ulaşır.

8 Nn. olfactorii (Koku sinirleri) CN-I  Buradaki nöronların aksonları ise Bulbus olfactorius’un arka ucundan başlayan dar-beyaz bir yapı oluşturur.  Bu yapı Tractus olfactorius adını alarak substantia perforata anterior’a ulaşınca ikiye ayrılır :  Stria olfactoria lateralis ve medialis.  Stria olfactoria lateralis – cortex cerebri’deki (lobus temporalis) primer koku merkezine> area-34 (area periamygdaloideus ve area prepiriformis) ulaşır (Talamus’a uğramadan cortex’e giden tek duysal yol).  Primer koku merkezinden de birçok lif, sekonder koku merkezine> area-28 (area entorhinalis) ulaşır.  Her iki koku merkezi de gyrus parahippocampalis’te yer almaktadır.  Stria olfactoria medialis – commissura anterior ve orta düzlemde çaprazlaşan lifleri, karşı taraf bulbus olfactorius’una ulaşır.

9 Nn. olfactorii (Koku sinirleri) CN-I  Sinir lifleri: Duysal (SVA)  Fonksiyon: Koku  Koku Yolları:  1.Nöron: Olfaktor epitelde yer alan bipolar hücreler  2.Nöron: Bulbus olfactori us’daki mitral hücreler Hippocampus Corpus amygdaloideum Area 34 ve 28 (Gyrus parahippocampalis) Stria olfactoria lat. Fila olfactoria (Olfaktor epitel) Bulbus olfactorius

10 N.opticus (Görme siniri) CN-II  N.opticus’un orijini, gözün retinasında yer alan (stratum ganglionicum tabakası) multipolar nöronlardan başlar (1 milyon akson).  Discus nervi optici’de (kör nokta) bir araya gelen bu aksonlar, N.opticus’u oluşturur.  Tamamı duysal (SSA) ve miyelinli bir sinirdir.  N.opticus, canalis opticus’dan geçip cavitas cranii’ye girer ve liflerin çoğu (retina medial yarımından gelenler) karşı eşi ile birleşerek çapraz yapar (chiasma opticum).  Bu çapraz, III.ventrikülün döşemesi ile ön duvarın birleşim yeri civarıdır.  Çaprazın arka-dış köşelerinden çıkan lifler, tractus opticus adını alır ve pedunculus cerebri’yi dolanarak arka-dışyana metahalamus’a doğru devam eder.

11 SSARetina Nervus opticus Chiasma opticum Tractus opticus Radiatio optica GÖRME YOLLARI Pedunculus cerebri Corpus geniculatum laterale

12 N.opticus (Görme siniri) CN-II  Bu liflerin çoğunluğu metathalamus’daki corpus geniculatum laterale’ye ; az bir kısmı ise mesencephalondaki colliculus sup. ve nuc.pretectales’e (ışık refleksi ile ilgili lifler) ulaşır.  Corpus geniculatum laterale’de nöron değiştiren lifler radiatio optica olarak capsula interna içinden geçerek lobus occipitalis cortex’indeki temel görme merkezine (area-17) ulaşır.  Az olan ve mesencephalon’a giden lifler ise daha sonra CN III-IV-VI. kranial sinir çekirdeklerine ulaşarak bilinçsiz visual reflekslerde (göz kırpma, pupiller yanıt…) etkili olur.  N.opticus da, n.olfactorius gibi embriyolojik gelişimi ve yapısı açısından prosencephalon uzantısı olarak geliştiği için gerçek kranial sinir sayılmaz.

13 VİSUAL REFLEKSLERİN YOLLARI N.opticus Chiasma opticum Corpus geniculatum laterale Colliculus superior ve Pretektal çekirdekler Kranial sinirlerin (III.-IV. ve VI.) motor çekirdekleri Medulla spinalis’in columna anterior’unda yer alan motor nöronlar Tractus tectobulbaris ve Tractus tectospinalis

14 N.opticus (Görme siniri) CN-II  Sinir lifleri : Duysal (SSA)  Fonksiyon : Görme duyusunu, Retina’dan → Cortex’e taşır  Görme Yolları :  1.Nöron : Retinadaki özel reseptör hücreler (rod ve koni hücreleri)  2.Nöron : Retinadaki bipolar nöronlar  3.Nöron : Retinadaki multipolar ganglion hücrelerinin aksonları n.opticus’u oluşturur.  N.opticus → chiasma opticum → tractus opticus olarak metathalamus’a doğru ilerler.  4.Nöron : Metathalamus’da corpus geniculatum laterale’deki nöronların aksonları, radiatio optica’yı oluşturarak lobus occipitalis cortex’indeki temel görme merkezine (area-17) ulaşır.  Tractus opticus’un bir kısım lifleri ise visual reflekslere katılmak için mesencephalondaki colliculus superior ve nuc.pretectales’e gider.

15  N.opticus’un seyri açısından 4 bölümü vardır: 1-Pars intraocularis- Bulbus oculideki duvar bölümü (1 mm.) 2-Pars orbitalis - Bulbus oculi ile canalis opticus arasında yer alan en uzun bölümü (25-30 mm). 3-Pars intracanalicularis - Canalis opticus içindeki 5 mm.lik bölümü. 4-Pars intracranialis- Chiasma opticum’a kadar olan 10 mm.lik bölümü N.opticus’un Bölümleri N.opticus Pars intracranialis Tractus opticus Canalis opticus (Pars intracanalicularis) N.ophtalmicus (Pars orbitalis) (Pars intraocularis)

16 Mesencephalon Pons Parasempatik motor lifler Fissura orbitalis superior M.rectus medialis M.Levator palpebrae sup. M.obliquus inferior Ganglion ciliare M.rectus inferior M.rectus superior  GSE ve GVE lifler taşıyan tamamıyla motor bir sinirdir. N.oculomotorius (Göz hareketleri siniri) CN-III N.oculomotorius (CN-III)

17 N. oculomotorius (Göz hareketleri siniri) CN-III GSEM. levator palpebrae superioris, m. rectus superior, m. rectus inferior, m. rectus medialis, m. obliquus inferior GVEM. sphincter pupillae, m.ciliaris Nervus oculomotorius M.sphincter pupillae M.ciliaris N.trochlearis N.trigeminus N.abducens

18  GSE liflerinin çekirdekleri; Mesencephalon’da colliculus sup. seviyesinde, aqueductus mesencephali’nin çevresindeki gri maddenin ön kısmında ve orta hat yakın larındaki nuc.nn. oculomotorii’deki nöronlardır  Somatomotor innervasyon.  GVE liflerin çekirdekleri; Mesencephalon’da, nuc.nervi oculomotorii çekirdeklerinin arka-üst tarafında bulunan nuc.accessorius nervi oculomotorii (Edinger – Westphal)’deki nöronlardır.  Parasempatik innervasyon. Colliculus superior Nuc.n.oculomotorii Nuc.accessorius n.oculomotorii (Edinger-Westphal)

19 N. oculomotorius ÇEKİRDEKLERİ COLLİCULUS SUPERİOR SEVİYESİNDE ENİNE KESİT Nucleus nervi oculomotorius GSE Nucleus accessorius n.oculomotorii (Edinger-Westphal) GVE Colliculus superior Aqueductus mesencephali Substantia grisea periaqueductalis / centralis Nuc.ruber N.oculomotorius Substantia nigra Colliculus superior Aqueductus mesencephali Substantia grisea centralis / periaqueductalis

20 Nervus oculomotorius Fissura orbitalis superior Ramus superior Ramus inferior Mesencephalon  CN-III, mesencephalon’un tectum ve basis’i boyunca (bir kısmı nuc.ruber’den geçerek) öne doğru gelir ve mesencephalon’un ön yüzünden fossa interpeduncularis’e ulaşır.  Burada a.cerebri posterior ile a.cerebelli superior arasında öne ve yukarı doğru ilerler. Colliculus superior

21 N. oculomotorius N.trochlearis N.ophtalmicus N.maxillaris Sinus cavernosus  CN-III, daha sonra s inus cavernosus’a girer, sinus içinde iken iken plex us cavernosus’dan postganglionik sempatik lifler de alır ( sempatik lifler > m.tarsalis/Müller kasını innerve ede r )  Sinus cavernosus’un dışyan duvarındaki seyrinde komşuluk yaptığı oluşumlar : yukarıdan-aşağıya doğru sırasıyla ;  N.oculomotorius > N.trochlearis > N.ophtalmicus > N.maxillaris.

22 Nervus oculomotorius Fissura orbitalis superior Ramus superior Ramus inferior Mesencephalon  Sinus cavernosus’dan çıkan CN-III, fossa cranii media’yı katederek fissura orbitalis superior’dan (Zinn halkası içinde) geçip, orbita’ya ulaşır.  Genellikle orbita dışında (bazen orbita içinde) r.superior ve r.inferior adlı 2 dalını verir.

23 * *N.opticus N.lacrimalis-V1 *N.abducens (CN-VI) Fissura orbitalis superior * N.nasociliaris>N.ophtalmicus(V1)>CN-V Fissura orbitalis inferior M.levator palpebrae superiororis M.rectus superior M.rectus medialis M.rectus inferior M.rectus lateralis M.obliquus superior *A.ophtalmica V.ophtalmica superior V.ophtalmica inferior Dışyanİçyan N.trochlearis(CN-IV) N.frontalis-V1 *N.oculomotorius, R.superior (CN-III) *N.oculomotorius, R.inferior (CN-III)

24 Ramus inferior Ramus superior N.oculomotorius (CN-III) M.rectus superior M.rectus medialis Ganglion ciliare M.obliquus inf. M.rectus inferior M.levator palpebrae superioris M.rectus superior M.rectus medialis M.rectus inferior M.rectus lat. M.obliquus superior M.obliquus inferior M.levator palpebrae superioris  R.superior - M.rectus sup erior ve m.levator palpebrae superioris’u innerve ede r (Müller kasına giden postgang. sempatik lifler de bu dalla seyreder).  R.inferior - M.rectus med., m.rectus inf. ve m.obliquus inf. ’a > GSE ; Gang. ciliare’ye > GVE lifler taşır (pregang lioner -parasempatik)  Gang.ciliare’den çıkan postganglionik-parasempatik lifler ise nn.ciliares breves yolu yla m.ciliares ve m.spincter pupillae’yı innerve eder.

25 N.oculomotorius (Göz hareketleri siniri) CN-III Ganglion ciliare N.oculomotorius’un orbita seyri

26 N.trochlearis (Göz hareketleri siniri) CN-IV M.obliquus superior Fissura orbitalis superior Trochlea Mesencephalon N.trochlearis (CN-IV)  GSE lifler taşıyan tamamıyla motor bir sinirdir.  Göz küresini aşağı ve dışa doğru hareket ettiren göz kaslarından sadece m.obliquus superior’u innerve eder.  ** İntracerebral çapraz yapan tek kranial sinirdir.  ** En ince kranial sinirdir.  ** Beyin sapının dorsal yüzünden çıkan tek kranial sinirdir.

27 Colliculus superior Nuc.n.oculomotorii Colliculus inferior N.TROCHLEARIS ÇEKİRDEKLERİ  GSE liflerinin çekirdekleri; Mesencephalon’da collliculus inferior seviyesinde, aqueductu s mesencephali’nin çevresin- deki gri maddenin ön kısmında yer alan nuc.n.trochlearis  Bu çekirdek, nuc.n.oculomotorii’nin hemen altında bulunur. Nuc.nervi trochlearis

28 Nervus trochlearis Colliculus inferior Nucleus nervi trochlearis (COLLICULUS INFERIOR SEVİYESİNDE ENİNE KESİT) N.TROCHLEARIS ÇEKİRDEKLERİ N. trochlearis Colliculus inferior İntraserebral çapraz Aqueductus mesencephali Substantia grisea centralis  Nuc.n.trochlearis’in aksonları, substantia grisea centralis’i arkadan dolanarak mesencephalon’un arka yüzüne ulaşır ve buradan beyin sapını terk eder.  N.trochlearis, pedunculus cerebellaris superior ve peduncu- lus cerebri’yi dolanarak ön yüze ulaşır ve beyin tabanında öne doğru ilerler. Proc.clinoideus post.’un hemen arkasında dura mater’i delerek sinus cavernosus’un içine girer

29 N.trochlearis N.ophtalmicus N.maxillaris Sinus cavernosus N. oculomotorius Zinn halkası Nervus trochlearis  Sinus cavernosus’un içinde ve dışyan duvarında iken CN-III’un hemen altında olarak ilerler. M.rectus med. M.lev.palp.sup. M.rectus superior N.trochlearis M.obliquus superior  Daha sonra fissura orbitalis superior’dan (zinn halkası dışında olarak) geçip orbita’ya girer ve orbita içyan duvarında seyrederek m.obliquus superior’a ulaşır. Fissura orbitalis superior Lateral N.TROCHLEARIS (CN-IV) - SEYRİ

30 M.rectus lateralis Fissura orbitalis superior N.abducens (CN-VI) N.abducens (Göz hareketleri siniri) CN-VI  GSE lifler taşıyan tamamıyla motor bir sinirdir.  Göz küresini laterale doğru hareket ettiren göz kaslarından sadece m.rectus lateralis’i innerve eder.  Cavitas cranii içinde en uzun yol kateden kranial sinirdir.

31 N.ABDUCENS ÇEKİRDEKLERİ Nuc.nervi abducentis  GSE liflerinin çekirdekleri; IV.ventrikül tabanının üst kısmının yakınında, Pons’un tegmentum pontis bölümünün içinde ve colliculus facialis’in hemen altında, orta çizgiye yakın olarak bulunan nuc.nervi abducentis’te yer alır.  N.abducens lifleri, pons içinde öne doğru ilerleyerek, pons ile bulbus arasındaki sulcus bulbopontinus’un yaklaşık orta noktasından ponsu (beyin sapını) terk eder. Pons Nuc.acc.n.oculomotorii + Nuc.n.oculomotorii Colliculus superior Colliculus inferior Nuc.n.trochlearis Colliculus facialis Pons

32 N.abducens Sulcus bulbopontinus Nuc. nervi abducentis N.facialis Lemniscus medialis Tractus corticonucleares Tractus corticospinalis N.abducens Colliculus facialis Bulbus M.rectus lateralis N.ABDUCENS (CN-VI) - SEYRİ  Pons’tan çıkan sinirler, beyin tabanında cisterna pontis’te öne-dışyana doğru ilerler, dorsum sellae’nin dışyanından dura mater’i delerek, apex partis petrosa yakınlarında sinus cavernosus’a girer. Sinus cavernosus

33 A.carotis interna N.ophtalmicus N.maxillaris Sinus cavernosus N. oculomotorius Zinn halkası Nervus trochlearis  Sinus cavernosus’un içinde ve a.carotis interna’nın alt-dışyan tarafında öne doğru ilerler M.rectus med. M.lev.palp.sup. M.rectus superior N.trochlearis  Sinus cavernosus’dan çıkınca fissura orbitalis superior’dan (zinn halkası içinde olarak) geçip orbita’ya girer ve orbita dışyan duvarında seyrederek m.rectus lateralis’e ulaşır. Fissura orbitalis superior Lateral N.ABDUCENS (CN-VI) - SEYRİ N.abducens M.rectus lat. N.abducens + M.rectus lat.

34 N.TRIGEMINUS (Üçüz sinir) CN-V  Çapı (kalınlığı) en geniş kranial sinirdir.  Pons’un dışyan tarafından beyin sapını terk eder/girer.  Başın esas duysal siniridir;  Ağrı, Isı ve Dokunma duyularını beyin sapına iletir.  Çiğneme kasları dahil birçok kasın da motor siniridir.  4 merkezi çekirdeği,  2 kökü- radix motoria ve radix sensoria,  1 duysal ganglion’u (Ganglion trigeminale / Gasser ganglionu),  3 temel periferik uç dalı  N.ophtalmicus - V1,  N.maxillaris - V2 ve  N.mandibularis- V3 vardır.

35 N.TRIGEMINUS ÇEKİRDEKLERİ  1 tanesi motor (1- Nuc.motorius n.trigemini),  Diğer 3 tanesi ise duysal karakterli olmak üzere (2-Nuc.mesencephalicus n.trigemini, 3-Nuc.principalis n.trigemini, 4-Nuc.spinalis n.trigemini) beyin sapında toplam 4 çekirdeği vardır

36 N.TRIGEMINUS MOTOR ÇEKİRDEĞİ  IV.ventrikülün dışyan bölümünün altında, pons dokusu içinde tegmentum pontis’te yer alan nuc.motorius n.trigemini’ deki nöronlardır.  Bu nöronların aksonları, pons içinde öne doğru uzanır ve ponsun ön yüzünden dışarı çıkar.  N.mandibularis adlı bu lifler, 1.faringeal arkus kaslarını (çiğneme kasları, m.mylohyoideus, m.digastricus venter ant.,m.tensor veli palatini, m.tensor tympani) innerve eder

37 2 3 4 N.TRIGEMINUS - DUYSAL ÇEKİRDEKLERİ  2- Nuc.mesencephalicus nervi trigemini – Mesencephalon’da Aqueductus mesencephali’yi çevreleyen substantia grisea centralis’in dış parçasında yer alır (Propriyosepsiyon Duyusu).  3- Nuc.principalis nervi trigemini – Ponsun arka kısmında ve nuc.motorius n.trigemini’nin hemen dışyan tarafında yer alır. N.trigeminus’un 3 duysal çekirdeğin- den orta bölümde yer alanıdır (Dokunma Duyusu).  2- Nuc.spinalis nervi trigemini – Tüm medulla oblongata boyunca uzanarak, medulla spinalis’in üst bölümünde 2.servikal segmente kadar ulaşır. (Ağrı – Isı Duyusu).

38 3. Nuc.spinalis nervi trigemini (Medulla oblongata – ağrı, ısı) 1. Nuc.mesencephalicus n.trigemini (Mesencephalon–propriyosepsiyon) 2. Nuc.principalis n.trigemini (Pons - dokunma) N.TRIGEMINUS DUYSAL ÇEKİRDEKLERİ Nuc.motorius n.trigemini

39 N.TRIGEMINUS KÖKLERİ  N.trigeminus’u oluşturan kökler, ponsun ön yüzünde  Küçük bir motor kök- Radix motoria (SVE lifleri olup, ön-içyan kısımdan çıkarlar);  Büyük bir duysal kök- Radix sensoria (GSA lifleri olup, dışyan kısımdan çıkarlar) olarak adlandırılır.  Her iki kökte fossa cranii post.da tentorium cerebellinin altında olarak öne doğru uzanır.  Fossa cranii media içinde apex partis petrosa’ya ulaşınca, radix sensoria genişleyerek yarım ay şeklinde Ganglion trigeminale/ Gasser ganglionu’nu oluşturur. Radix sensoria Radix motoria

40 N.TRIGEMINUS - DUYSAL GANGLİONU Gang.trigeminale  N.trigeminus’un duysal ganglionu olan Ganglion trigeminale (Ganglion semilunare / Gasser ganglionu):  1-2 cm. boyutunda, yassı ve yarımay şeklindedir.  Pars petrosa’daki impressio trigeminale’ye oturmuştur.  Sinus cavernosus’un arka tarafı ile a.carotis interna’nın dışyan tarafında yer alır.  Dura mater tabakası içinde bulunur.  Sadece duysal nöronlara sahiptir. Gang.trigeminale N.ophtalmicus N.trigeminus N.mandibularis N.maxillaris

41 Ganglion trigeminale (Ganglion semilunare, Gasser ganglionu) N.TRIGEMINUS - DUYSAL GANGLİONU  Gang lion trigeminale’deki duysal nöronların ;  M erkezi uzantıları > N.trigeminus’un beyin sapındaki duysal çekirdeklerine ulaşır :  N uc.mesencephalici nervi trigemini  N uc.principalis nervi trigemini,  N uc.spinalis nervi trigemini,  Periferik uzantıları > Ön kenarından çıkan 3 temel periferik dal ile yüz derisi ve baş bölgesi mukozalarında dağılırlar : 1- N.ophtalmicus, 2 - N.maxillaris ve 3 - N.mandibularis(!)

42 GSAYüz derisi, saçlı deri, ağız ve burun boşluğu, dilin 2/3 ön bölümü, paranazal sinüsler, konjunktiva, kulak zarı, dura mater, (propriosepsiyon) N.TRIGEMINUS - PERİFERİK DALLARI N.ophtalmicus (V1) SVEÇiğneme kasları, M.mylohyoideus + M.digastricus venter ant., M.tensor tympani, M.tensor veli palatini. R.zygomaticotemporalis N.supraorbitalis N.supratrochlearis N.lacrimalis N.infratrochlearis R.nasalis externus N.infraorbitalis N.buccalis N.mentalis N.maxillaris (V2) N.zygomaticofacialis N.mandibularis (V3) N.auriculotemporalis

43 N.TRIGEMINUS - PERİFERİK DALLARININ İNNERVASYON ALANLARI N.ophtalmicus (V1) N.maxillaris (V2) N.mandibularis (V3) DUYSAL MOTOR

44 1. Nervus ophthalmicus 2. Nervus maxillaris 3. Nervus mandibularis N.TRIGEMINUS’un PERİFERİK DALLARI  Sadece duysal lifler taşıyan 2 uç dalı vardır : 1-N.ophtalmicus (V1), fissura orbitalis superior ile; 2-N.maxillaris (V2), foramen rotundum yolu ile beyin sapına girer ler.  Duysal + motor lif taşıyan 1 uç dalı vardır : 3-N.mandibularis (V3) ise foramen ovale’den geçerek beyin sapına ulaşır.

45 N.TRIGEMINUS PERİFERİK DALLARI – N.OPHTALMICUS Gang.trigeminale Radix nasociliaris N.ophtalmicus Ramus meningeus recurrens Nervus nasociliaris Fissura orbitalis superior Nervus frontalis Nervus ethmoidalis posterior Nervus ethmoidalis anterior Glandula lacrimalis Nervus supraorbitalis Nervus supratrochlearis Nervus lacrimalis Nervus infratrochlearis Nervi ciliares longi Nervi ciliares breves Ganglion ciliare Ramus communicans cum nervo zygomatico  I - N.ophtalmicus : Gang lion trigeminale’nin üst-iç kısmından ayrılır.  3 periferik dal içinde en ince ve en üstte olan daldır.  2-3 cm. uzunluğunda ol up, tamamı duysal liflerden oluşur.  Sinus cavernosus’un içinde ve dış yan duvarında öne doğru ilerlerken CN-III ile CN-IV’ün alt kısmında dır.  Uç dallarını orbitaya girmeden hemen önce verir. Bu dallar :  1- N.lacrimalis, 2- N.frontalis, 3- N.nasociliaris  Dura mater’e giden r.meningeus recurrens’i önce verir.

46 2. Nervus frontalis 1. Nervus lacrimalis 3. Nervus nasociliaris Ramus meningeus recurrens N.OPHTHALMICUS (V1) - UÇ DALLARI N.OPHTALMICUS Fissura orbitalis superior

47 N.OPHTALMICUS’un PERİFERİK DALLARI M.obliquus superior N.supraorbitalis M.levator palpebrae sup. M.rectus superior Gl.lacrimalis N.lacrimalis M.rectus med. M.rectus lat. N.frontalis N.nasociliaris N.ophtalmicus N.trochlearis LATERAL N.supratrochlearis  1- N.lacrimalis : 3 dal içinde en küçüğüdür.  Zinn halkası dışında olarak orbitaya girer  Orbita dış yan duvarının üst bölümünde, m.rectus lat.’in üst kenarında olarak öne doğru ilerler.  Üst göz kapağı derisinin dış- yan kısmı ile konjunktivanın sensitif duyusunu sağlar  * Ayrıca gl.lacrimalis ve konjunktival salgı bezlerinin parasempatik ve sempatik innervasyonunu da sağlar.  N.canalis pterygoidei lifleri (N.facialis) → gang. pterygo- palatinum’a → r.communicans cum nervo zygomatici → n.zygomaticus (n.maxillaris) ve sonuçta bu lifler de n.lacrimalis yoluyla gl. lacrimalis ve konjunktival bezlere ulaşır. * *

48 N.OPHTALMICUS’un PERİFERİK DALLARI M.obliquus superior N.supraorbitalis M.levator palpebrae sup. M.rectus superior Gl.lacrimalis N.lacrimalis M.rectus med. M.rectus lat. N.frontalis N.nasociliaris N.ophtalmicus N.trochlearis LATERAL N.supratrochlearis  2 - N.frontalis : En kalın ve geniş uç dalıdır.Zinn halkası dışında olarak orbitaya girer  M.lev.palp.sup.in üzerinde orbita tavanında öne ilerler.  Orbita ortasında 2 dala ayrılır  a-N.supraorbitalis : Daha kalın ve dışyandadır, incisura supraorbitalis’den geçer.  Üst göz kapağı ve konjunk- tivasının, alın ve saçlı kafa derisinin sensitif duyusu- nu sağlar.  b-N.supratrochlearis : Orbita tavanında içyanda olup, öne doğru ilerler. Trochlea üzerinden geçerek, orbitayı terk eder.  Üst göz kapağı medial yarı- sının konjunktiva ve derisi ile birlikte, alın bölgesinin alt-orta kısımlarının derisinin sensitif innervasyonunu sağlar. * *

49 N.OPHTALMICUS’un PERİFERİK DALLARI N.ethmoidalis posterior N.ethmoidalis anterior N.infratrochlearis M.rectus med. Nn.ciliares longi Nn.ciliares breves Gl.lacrimalis N.lacrimalis M.rectus lat. Gang.ciliare N.abducens N.nasociliaris N.oculomotorius R.inferior LATERAL N.oculomotorius R.superior  3- N.nasociliaris : En içyan ve en derinde yer alır.  Zinn halkası içinden geçer.  Önce orbita tavanının içyan kısmında ve m.rectus sup.- un medial kısmında uzanır.  N.opticus’un üst yüzünü çaprazlar, orbita içyan duvarı na geçer ve öne doğru uzanır  Genellikle 4 tane uç dal verir  a-N.ethmoidalis anterior Aynı isimli delikten geçerek rr.nasales interni - externi adlı dallarına ayrılır.  b-N.ethmoidalis post. : Aynı isimli delikten geçerek cellulae ethmoidales post. ve sinus sphenoidalis mukozasında dağılır. *

50 N.ethmoidalis posterior N.ethmoidalis anterior N.infratrochlearis M.rectus med. Nn.ciliares longi Nn.ciliares breves Gl.lacrimalis N.lacrimalis M.rectus lat. Gang.ciliare N.abducens N.nasociliaris N.oculomotorius R.inferior LATERAL N.oculomotorius R.superior  c - N.infratrochlearis : Trochlea’nın altında n geçerek orbita yı terk eder.  Göz kapakları içyan derisi, konjunktiva, saccus ve caruncula lacrimalis’in sensitif duyusu.  * d - Nn.ciliares longi : 2-3 dal olup, gang.ciliare’den çıkan nn.ciliares breves ile birlikte sclerayı delerek göz küresi içinde öne ilerler.  Corpus ciliare, iris ve cornea’nın duyusu sağlanır. N.nasociliaris Dalları *

51 Gang.trigeminale Radix nasociliaris N.ophtalmicus Ramus meningeus recurrens Nervus nasociliaris Fissura orbitalis superior Nervus frontalis Nervus ethmoidalis posterior Nervus ethmoidalis anterior Glandula lacrimalis Nervus supraorbitalis Nervus supratrochlearis Nervus lacrimalis Nervus infratrochlearis Nervi ciliares longi Nervi ciliares breves Ganglion ciliare Ramus communicans cum nervo zygomatico  * Nn.ciliares longi yoluyla gelen sempatik lifler, M.dilatator pupillae ve M.ciliaris’e gelerek sempatik innervasyon sağlar (Dikkat !!! Nn.ciliares breves> parasempatik innervasyon sağlar).  Sempatik yol : Gang.cervicale sup.> plex.caroticus internus > radix symphatica > n.ophtalmicus > n.nasociliaris > Nn.ciliares longi  Parasempatik yol : Nuc.accessorius n.oculomotorii > n.oculomotorius > r.inferior > gang.ciliare > nn.ciliares breves. N.nasociliaris Dalları

52 3. Nervus nasociliaris N. ethmoidalis post. N. ethmoidalis ant. N. infratrochearis R. communicans Nn. ciliares longi N.nasociliaris Dalları N. supratrochearis N. supraorbitalis N.infraorbitalis N. lacrimalis

53 * * *N.opticus N.lacrimalis-V1 *N.abducens (CN-VI) Fissura orbitalis superior * N.nasociliaris>N.ophtalmicus(V1)>CN-V *N.oculomotorius (CN-III) R.inferior *N.oculomotorius (CN-III) R.superior Fissura orbitalis inferior M.levator palpebrae superiororis M.rectus superior M.rectus medialis M.rectus inferior M.rectus lateralis M.obliquus superior *A.ophtalmica V.ophtalmica superior V.ophtalmica inferior Dışyanİçyan ZİNN HALKASI N.frontalis-V1 N.trochlearis(CN-IV)

54 N.TRIGEMINUS PERİFERİK DALLARI – N.MAXILLARIS For.rotundum N.maxillaris Gang.trigeminale Ramus meningeus Rami ganglionares Gang.pterygopalatinum Nn.alveolares superiores posteriores Fissura orbitalis sup.  II – N.maxillaris : Tamamı duysal liflerden oluşur.  Gang.trigeminale’den orta dal olarak ayrılır.  Sinus cavernosus’un içinde ve dışyan duvarın en alt kısmına yakın olarak n.ophtalmicus’un hemen altında seyreder.  Cavitas cranii’yi for.rotundum’dan terk eder ve fossa pterygopalatina’ya gelir. Burada bazı dallarını verir.  Fossa pterygopalatina’da öne doğru ilerler, fissura orbitalis inf.dan geçerek, orbitaya ulaşır.  Orbita tabanındaki sulcus/canalis/foramen infraorbitalis’den geçerek yüz bölgesinde dağılır. R.communicans N.zygomaticus N.infraorbitalis Nn.alveolares superiores anteriores N.alveolaris sup. medius

55 1. Ramus meningeus 3. Nervi alveolares superiores posteriores / medius / anteriores 5. Nervus infraorbitalis 2. Rami ganglionares (nn. pterygopalatini) 4. Nervus zygomaticus Gang. pterygopalatinum For.rotundum N.MAXILLARIS’in PERİFERİK DALLARI

56  1 - R.meningeus : Cavitas cranii’de verdiği ince bir dal olup, a.meningea ile beraber seyrederek dura mater’in duysal innervasyonunu sağlar.  2 - Rr.ganglionares : Gang.pterygopalatinum ile bağlantılı 2 küçük, ince ve kısa duysal daldır.  Bu dallara, parasempatik lifler (gang.pterygopalati- num) + sempatik lifler (plex.caroticus) eşlik eder.  3 tip lif özelliği taşıyan bu sinirler, gittiği yerlerin innervasyonunu sağlar ve adlarını da buradan alır (Rr.orbitales, Nn.palatini, Nn.nasales, N.pharyngeus)  3- Nn.alveolares superiores :  Posteriores / Medius / Anteriores dalları vardır.  Posterior dallarını > fossa pterygopalatina’da verir.  Medius ve Anterior dallarını > orbita içinde iken verir  Tüm dallar ; plexus dentalis (alveolaris) superior’un oluşumuna katılarak, üst çenenin diş, diş etleri ve mukozaları ile birlikte sinus maxillaris’in innervasyon unu sağlayan dallardır. N.MAXILLARIS’in PERİFERİK DALLARI

57 N.zygomaticus R.zygomaticotemporalis R.zygomatico- facialis N.pharyngeus Nn.nasales For.sphenopalatinum N.pharyngeus For.palatovaginalis For.rotundum Rr.orbitales N.zygomaticus N.infraorbitalis Gang.pterygopalatinum Nn.palatini Rr.ganglionares Rr.alveolares sup. post. Palatum molle N.palatinus major Rr.alveolares sup.post. Rr.alveolares sup.ant. R.alveolaris sup.medius Nasopharynx Nn.alveolares superiores N.MAXILLARIS’in PERİFERİK DALLARI Nn.palatini minores Canalis pterygoideus

58  4- N.zygomaticus: Fossa pterygopalatina’da iken ayrı- lan bu dal, fissura orbitalis inferior yoluyla orbitaya girer.  Orbitada iken n.lacrimalis ile bağlantı kurarak (n.facialis’ten gelen parasempatik liflerin) gl.lacrimalis’e ulaşmasını sağlar.  N.zygomaticus, orbita dışyan duvarında öne doğru biraz ilerledikten sonra 2 dala ayrılır :  R.zygomaticofacialis > yanak üst kısım derisi;  R.zygomaticotemporale > şakak bölgesinin ön kısım derisinin duysal innervasyonunu sağlar.  5- N.infraorbitalis : N.maxillaris’in öne doğru devamı gibi olup, fissura orbitalis inferior yoluyla orbita’ya gelir.  Orbita tabanındaki sulcus / canalis infraorbitalis’i takip ederek, for.infraorbitale yoluyla yüz bölgesine ulaşır ve burada uç dallarına ayrılır ;  Rr.palpebrales inferiores (alt göz kapak derisi ve konjunktiva),  Rr.nasales externi/interni (burun-ön yanak derisi),  Rr.labiales superiores (yanak ve üst dudak derisi) adlı dalları, adı geçen yerlerde duysal innervasyon sağlarlar. N.MAXILLARIS’in PERİFERİK DALLARI

59 Gang.trigeminale Radix nasociliaris N.ophtalmicus Ramus meningeus recurrens Nervus nasociliaris Fissura orbitalis superior Nervus frontalis Nervus ethmoidalis posterior Nervus ethmoidalis anterior Glandula lacrimalis Nervus supraorbitalis Nervus supratrochlearis Nervus lacrimalis Nervus infratrochlearis Nervi ciliares longi Nervi ciliares breves Ganglion ciliare Ramus communicans cum nervo zygomatico  Nuc.lacrimalis > n.facialis > n.petrosus major > n.canalis pterygoidei (Vidius siniri) > gang.pterygopalatinum > postganglioner lifler n.zygomaticus’a katılır.  N.zygomaticus’un ramus communicans adlı dalı ile n.lacrimalis’le bağlantı kurulur  Bu yollarla gelen parasempatik lifler, Gl.lacrimalis’e ulaşır. * N.MAXILLARIS’in PERİFERİK DALLARI *

60 N.zygomaticus R.zygomaticotemporalis R.zygomatico- facialis N.pharyngeus Nn.nasales For.sphenopalatinum N.pharyngeus For.palatovaginalis For.rotundum Rr.orbitales N.zygomaticus N.infraorbitalis Gang.pterygopalatinum Nn.palatini Rr.ganglionares Rr.alveolares sup. post. Palatum molle N.palatinus major Rr.alveolares sup.post. Rr.alveolares sup.ant. R.alveolaris sup.medius Nasopharynx Nn.alveolares superiores N.MAXILLARIS’in PERİFERİK DALLARI Nn.palatini minores Canalis pterygoideus

61 1. Ramus meningeus 5. Nervus infraorbitalis Nervus maxillaris (V2) 2. Rami ganglionares (nn. pterygopalatini) 3. Nervus zygomaticus Nervus infraorbitalis 4. Nervi alveolares superiores R.communicans a. Rami palpebrales inferiores b. Rami nasales externi / interni c. Rami labiales superiores Nervus infraorbitalis dalları : N. lacrimalis N.infra trochearis N.supra trochearis N.supraorbitalis

62 N.TRIGEMINUS’un PERİFERİK DALLARI  III – N.mandibularis : N.trigeminus’un en kalın dalı.  Duysal (GSA) lifler ile birlikte motor (SVE) dallar taşır.  For.ovale’den geçince motor lifler, duysal liflere katılır ve fossa infratemporalis’e girer.  N.mandibularis, tüm dallarını fossa infratemporalis’de verir.  Fossa infratemporalis’de 3-5 mm ilerler ve iki köke ayrılır.  Bu seyire göre dalları 3 bölümde incelenir:  Ana kütük; Arka kök ve Ön kök. Ganglion trigeminale N.mandibularis For.ovale Nn.temporales profundi Ramus meningeus For.infraorbitale M.pterygoideus lat. N.buccalis Nn.pterygoidei Canalis mandibulae Rr.dentales inferiores N.mentalis Foramen mentale N.alveolaris inferior M.masseter N.massetericus N.lingualis M.pterygoideus med. N.auriculatemporalis

63 R.meningeus (GSA) N.pterygoideus medialis (SVE) !!! 2. ÖN KÖK 3. ARKA KÖK N.auriculotemporalis (GSA) Nn.lingualis (GSA) N.alveolaris inferior (SVE+GSA) N.mylohyoideus + N.mentalis 1. ANA KÜTÜK N.massetericus (SVE) Nn.temporales profundi (SVE) N.pterygoideus lateralis (SVE) N.buccalis (GSA) Nervus mandibularis (V3)

64 N.mandibularis Ana Kütük Dalları Gang.trigeminale Ön Kök R.meningeus - 1 R.m.tensor tympani Arka Kök R.m.tensor veli palatini N.pterygoideus medialis - 2 M.pterygoideus medialis M.pterygoideus lateralis N.massetericus Nn.temporales prof. M.pterygoideus lat. N.pterygoideus lat. N.buccalis 1 - R.meningeus ( Meninges’e giden duysal daldır ) 2 – N.pterygoideus medialis ( M.pterygoideus medialis, m.tensor veli palatini ve m.tensor tympani’ye giden motor dallardır ) Dikkat; Ön kökten de çıkabilir.

65 2. ARKA KÖK 1 – N.auriculotemporalis (Duysal) 2 – N.lingualis (Duysal) 3 – N.alveolaris inferior (Motor+Duysal) N.mandibularis Arka Kök Dalları N.lingualis - 2 N.auriculotemporalis - 1 Fissura petrotympanica Chorda tympani N.alveolaris inferior - 3 N.mylohyoideus N.incisivus N.mentalis  Ön kütüğe göre daha kalındır. 2 duysal+1 motor sinir çıkar :

66  1- N.auriculotemporalis – Arka kökten iki dal olarak çıkan duysal karakterli ilk daldır.  Arkaya doğru ilerler, başlangıç yeri yakınında a.meningea media’yı halka gibi sarar.  Daha sonra dışyana doğru döner, gl.parotidea içinde ve derin olarak ilerler.  Gl.parotidea içinde iken, a.-v.temporalis superficialis eşliğinde yukarı yönelir ve şakak derisinde dağılır.  *N.auriculotemporalis’e eşlik eden parasempatik lifler, Rr.parotidei adıyla gl.parotidea’ yı innerve eder. (Nuc.salivatorius inf.> N.glossopharyngeus> Plexus tympanicus> N.petrosus minor> Gang.oticum> R.communicans> N.auriculotemporale> Rr.parotidei)  2- N.lingualis – Arka kökün en kalın dalı olup, tamamı duysal liflerden oluşur.  M.pterygoideus med.’in dışyan yüzünde aşağı doğru seyrederken, chorda tympani ile birleşir. N.mandibularis Arka Kök Dalları

67  * Bu lifler, tükrük bezlerine parasempatik sinirlerin taşınmasını sağlar (Nuc.salivatorius sup.> N.facialis> Chorda tympani> N.lingualis> Gang.submandibulare > Glandulae submandibulare / Gl.sublinguale).  N.lingualis, önce dışyana sonra öne doğru ilerleyerek m.pterygoideus med.’in dış yüzünden dilin yan kenar larına ulaşır.  Dilin alt yüzünde olarak ön ucuna kadar ilerler.  3- N.alveolaris inf. – Duysal+motor liflere sahiptir.  Pterygoid kaslar arasında for.mandibulae’ya doğru iner  Deliğe girmeden önce m.digastricus (venter ant.) ve m.mylohyoideus’u innerve eden n.mylohyoideus verir  Canalis mandibulae içinde seyrederken verdiği yan dal- lar alt çene diş ve diş etlerine giden plexus dentalis inferior’u (duysal) oluşturur.  For.mentale’den çıkınca n.mentalis adını alarak alt dudak (Rr.labiales inf.) ve çene ucu (Rr.mentales) derisinde dağılan duysal dallarını vererek sonlanır.

68 N.MANDIBULARIS’in PERİFERİK DALLARI ve PARASEMPATİK LİFLER ile İLİŞKİSİ Ganglion trigeminale N.maxillaris N.ophtalmicus N.mandibularis N.musculi tensoris tympani N.musculi tensoris veli palatini N.petrosus minor (Radix parasympathica ganglia otici) M.tensor veli palatini Ganglion oticum M.pterygoideus medialis N.lingualis N.mylohyoideus Foramen ovale N.facialis (canalis facialis içinde) M.tensor tympani For.stylomastoideum N.auriculotemporalis R.communicans cum nervo auriculotemporalis Chorda tympani N.pterygoideus medialis N.alveolaris inferior * * * *

69 Gang.trigeminale Ön Kök R.meningeus - 1 R.m.tensor tympani Arka Kök R.m.tensor veli palatini N.pterygoideus medialis - 2 M.pterygoideus medialis M.pterygoideus lateralis 1-N.massetericus 3-Nn.temporales prof. M.pterygoideus lat. 2-N.pterygoideus lat. 4-N.buccalis N.mandibularis Ön Kök Dalları  Çoğunlukla çiğneme kaslarına giden 3 motor+1 duysal dalı vardır : 1 - N.massetericus 2 - N.pterygoideus lateralis 3 - Nn.temporales profundi 4 - N.buccalis

70  1-N.massetericus – M.pterygoideus lateralis’in üzerinden dışyana doğru ilerler ve incisura mandibulae dan geçerek mandibula dışyüzdeki çiğneme kası olan m.masseter’e ulaşır.  2-N.pterygoideus lat. – Çıktıktan hemen sonra m.pterygoideus lateralis’e girer ve onu innerve eder.  3-Nn.temporales profundi – Genellikle 2 tanedir ve dışyana doğru ilerler. M.pterygoideus lateralis’in üzerinden geçip, fossa temporalis’e ulaşır ve burada m.temporalis’i innerve ederler.  4-N.buccalis – Tek duysal dal olup, yanak derisinin (M.buccalis’i örten) duyusunu sağlar (Bazen m.pterygoideus lat. ve m.temporalis’in bir kısmına giden motor dallar da taşıyabilir). N.mandibularis Ön Kök Dalları

71 N.FACIALIS (Yüz siniri) CN-VII N.trigeminus N.vestibulocochlearis N.facialis propria N.intermedius N.glossopharyngeus N.trochlearis Pedunculus cerebellaris superior Pedunculus cerebellaris medius Pedunculus cerebellaris inferior Sulcus bulbopontinus  N.facialis ; Broncho-motor (SVE), parasempatik (GVE) ve duysal (SVA, GVA ve GSA) liflerden oluşmuş mikst sinirdir.  Sulcus bulbopontinus’un dış köşesinden pons’u 2 kök halinde n.facialis propria (SVE) ve n.intermedius (GVE,SVA,GVA,GSA) olarak terk ederler.

72 SVEMimik kasları, m. stylohyoideus, m. digastricus (venter post.), m. stapedius GVEGl. lacrimalis, gl, sublingualis, gl. submandibularis, minör tb SVADilin 2/3 ön bölümü (TAD), GVA Nasopharynx mukozası, yumuşak damak, ağız tabanı GSAAuricula ve meatus acusticus ext. N. intermedius GVE, SVA, GVA, GSA N. facialis (propria) SVE N.FACIALIS (CN-VII) – ÇIKIŞI ve İKİ KÖKÜ

73 N.FACIALIS – PARS PETROSA’daki SEYRİ Gang.geniculi Malleus İncus Membrana tympanica Chorda tympani  Meatusun dibi olan fundusda CN VIII’den ayrılarak canalis facialis’e (Fallop kanalı) girer ve iç kulak boyunca dışa doğru ilerler.  Cavitas tympani’nin iç duvarına gelince sinir genişler (Ganglion geniculi) ve sonra promontorium’un üstünden arkaya-aşağıya doğru dönerek, kanalın dış deliği olan foramen stylomastoideum’dan kafatasını terk eder. Foramen stylomastoideum Chorda tympani N.stapedius Cavitas tympani (Promontorium) N.petrosus major Meatus acusticus internus N.facialis

74 N.FACIALIS – YÜZDEKİ SEYRİ  Foramen stylomastoideum’dan çıkınca öne doğru yönelip, yüzün dışyan kenarına ulaşır.  Gl.parotidea içinden ışınsal bir şekilde uzanarak geçer ve yüz bölgesindeki mimik kaslarında dağılır. Rr.temporales Rr.zygomatici Rr.buccales R.marginalis mandibulae Rr.colli / cervicales N.auricularis posterior R.digastricus N.facialis

75 Rr. colli/cervicales R.temporo- facialis R.cervico- facialis Gl.Parotidea N.FACIALIS – YÜZDEKİ SEYRİ  Gl.parotidea içinden ışınsal bir şekilde geçişi. N.auricularis posterior Rr.temporales Rr. buccales Rr. zygomatici R. marginalis mandibulae

76 N.FACIALIS ÇEKİRDEKLERİ  1 tanesi motor - SVE (1- Nuc.nervi facialis),  1 tanesi parasempatik – GVE (2- Nuc.salivatorius superior / Nuc.lacrimalis),  Diğer 2 tanesi tad ve genel duyu – SVA, GVA, GSA (3-Nuc.tractus solitarii, 4-Nuc.spinalis n.trigemini) beyin sapında toplam 4/5 çekirdeği vardır

77 N.FACIALIS - MOTOR ÇEKİRDEĞİ Nuc.nervi facialis SVE - Çekirdek Pons  Pons’un tegmentum bölümünün alt kısmında ve orta çizgiye yakın olarak formatio reticularis’in derinliklerinde yer alır.  Buradan çıkan lifler, arkaya doğru uzanır ve nuc.nervi abducentis’i dolandıktan sonra öne doğru dönerler. Bu dönüş sırasında lifler, colliculus facialis’i oluşturur.  Bu çekirdeğin lifleri, 2.farengeal arkus’dan gelişen mimik kasları ile m.stylohyoideus, m.digastricus venter post. ve m.stapedius’u innerve eder Motor Çekirdek Bulbus

78 N.FACIALIS - MOTOR ÇEKİRDEĞİ Nucleus nervi facialis SVEMimik kasları, M. stylohyoideus, M. digastricus (venter post.), M. stapedius Nuc.n.abducentis N.facialis N.abducens PONS KESİTİ Pons Nuc.nervi abducentis Nuc.salivatorius superior Nuc.nervi facialis Nervus intermedius Gang.geniculi For.stylomastoideum Nuc. tractus solitarii Nuc.salivatorius superior Nuc.nervi facialis Nuc.nervi abducentis Genu nervi facialis

79 N.FACIALIS - PARASEMPATİK ÇEKİRDEĞİ Nuc.salivatorius sup./ Nuc.lacrimalis GVE - Çekirdek Pons  Nuc.n.facialis’in arka-dışyan tarafında, pons ve bulbus’un birleşim yerinde (çoğunlukla tegmentum pontis’in alt kısmında) yer alır.  Bu çekirdeklerin lifleri, n.intermedius içinde ilerler.  Nuc.salivatorius superior kaynaklı lifler; chorda tympani> n.lingualis> gang.submandibulare> gl.submandibularis ve gl.sublingualis’e gider.  Nuc.lacrimalis kaynaklı lifler; n.petrosus major> gang.pterygopalati- num> n.zygomaticus> n.lacrimalis yoluyla gl.lacrimalis’e az bir kısım lif ise gll.nasales ve gll.palatini’ye gider. Parasempatik Çekirdek Bulbus

80 N.FACIALIS - PARASEMPATİK ÇEKİRDEĞİ Pons Nuc.nervi facialis Nervus intermedius Gang.geniculi For.stylomastoideum Nuc. tractus solitarii Nuc.salivatorius superior Nuc.nervi facialis Nuc.nervi abducentis Genu nervi facialis Nucleus lacrimalis Nuc. salivatorius sup./ Nuc. tractus solitarii Nuc.nervi abducentis Nuc.salivatorius superior GVEGl. lacrimalis, Gl.sublingualis, Gl. submandibularis, Minör tükrük bezleri

81 N.FACIALIS - DUYSAL ÇEKİRDEKLERİ Nuc.tractus solitarii / SVA, GVA - Çekirdek Nuc.spinalis n.trigemini GSA - Çekirdek Pons  N uc.tractus solitarii – Bulbus (m edulla oblongata)’da yer alan, fossa rhomboidea’nın ortaları hizasından decussatio pyramidum’a kadar kolon şeklinde sıralanmış bir dizi çekirdektir.  TAD duyusu (SVA) lifleri, Nuc.tractus solitarii’nin üst-dış bölümüne N.intermedius (N.facialis) yoluyla gelir.  TAD afferent yolu; N.lingualis > Chorda tympani > Gang.geniculi > N.intermedius > Nuc.tractus solitarii > Thalamus > Cortex 43.alan  GVA lifler, aynı yolla Nuc.tractus solitarii’nin alt-iç bölümüne ulaşır. Duysal Çekirdekler Bulbus Nuc.tractus solitarii Nuc.spinalis n.trigemini

82 Pons Nuc.nervi facialis Gang.geniculi Nuc. tractus solitarii Nuc.nervi facialis Nuc.nervi abducentis Genu nervi facialis Nuc. tractus solitarii Nuc.nervi abducentis N.FACIALIS - DUYSAL ÇEKİRDEKLERİ Nervus intermedius Foramen stylomastoideum Nuc.salivatorius superior  Kulak ve dış kulak yolun- dan gelen genel duyuyu taşıyan GSA lifleri ise Nuc.spinalis nervi trigemini’ye ulaşır.  Hem SVA (tad) ve GVA, Hem de GSA duyu lifleri önce Gang.geniculi’ye gelir.  Buradaki nöronların merkezi uzantıları ise n.intermedius içinde olarak nuc.tractus solitarii ve nuc.spinalis n.trigemini’ ye ulaşır. Nuc.salivatorius superior SVA Tad duyusu, GVA Yumuşak damak, Ağız tabanı ve Nasopharynx mukozası, GSA Auricula, Dış kulak yolu

83 N.FACIALIS – GANGLION GENICULI Gang.geniculi Malleus İncus Membrana tympanica Chorda tympani For.stylomastoideum Chorda tympani N.stapedius N.petrosus major Meatus acusticus internus N.facialis Cavitas tympani  Ganglion geniculi ; Canalis facialis’in 1.dirseğinde yer alan n.facialis’e ait bir duysal gangliondur.  Gang.geniculi’nin Merkezi uzantıları, nuc.tractus solitarii ve nuc.spinalis n.trigemini’ye gider.  Periferik uzantılarının çoğu chorda tympani ile dildeki tad tomurcuklarına giderek TAD DUYUSUNU (SVA) algılar.  Birazı yumuşak damak, ağız tabanı mukozası GVA duyusu  Çok az bir kısım lifleri ise kulak kepçesi ve dış kulak yolunun genel duyusunu (GSA) sağlar.

84 N.FACIALIS – GANGLION GENICULI Ganglion geniculi N.facialis Porus acusticus internus N.petrosus major For.stylomastoideum Plexus tympanicus N.facialis Canalis facialis (N.facialis) Cellulae mastoidea Chorda tympani Cavitas tympani Tuba auditiva N.tympanicus

85 Gang.geniculi Malleus İncus Membrana tympanica Chorda tympani For.stylomastoideum Chorda tympani N.stapedius N.petrosus major Meatus acusticus internus N.facialis Cavitas tympani  1- N.petrosus major ; N.facialis’in ilk dalıdır. Gang.geniculi’den ayrıldıktan sonra hiatus canalis facialis’den geçerek sulcus nervi petrosi majoris’e gelir.  Plex.caroticus internus’tan gelen n.petrosus profundus (sempatik) ile for.lacerum üzerinde birleşerek n.canalis pterygoidei’yi oluştu- rur. Bu sinir gang.pterygopalatinum’a gider. Buradan da parasem- patik lifler, n.zygomaticus> n.lacrimalis ile gl.lacrimalis’e ulaşır.  2- N.stapedius ; Cavitas tympani arka duvarında n.facialis’ten ayrı- lır, ince bir kanaldan orta kulağa geçerek m.stapedius’u innerve eder N.FACIALIS – INTRACANALICULER DALLARI M.stapedius

86 N. petrosus profundus (sempatik) N. canalis pterygoidei (Vidius) Gang.pterygopalatinum N.FACIALIS – INTRACANALICULER DALLARI

87 Ganglion geniculi 1. N.petrosus major 2. N. stapedius (SVE) 3. Chorda tympani (SVA, GVE) (GVE, SVA)  3- Chorda tympani ; Foramen stylomastoideum’dan çıkmadan hemen önce n.facialis’ten ayrılır.  Cavitas tympani arka duvarında ince bir kanaldan geçerek orta kulak boşluğuna girer.  Membrana tympanica iç yüzün de arkadan-öne ve yukarı ilerler N.FACIALIS – INTRACANALICULER DALLARI  Daha sonra fissura petrotympa- nica yoluyla fossa infratempora- lis’e geçer, n.lingualis’e katılır.  Dilin 2/3 ön bölüm tad duyusu  Gang.submandibularis’e gelen parasempatik lifler yoluyla da gl.submandibularis, gl.sublingu- alis, gll.nasales ve gll.palatini’nin innervasyonu (GVE) sağlanır. N.lingualis

88 CHORDA TYMPANI – ÇIKIŞI ve SEYRİ N.trigeminus Plexus tympanicus Ganglion trigeminale Gang.geniculi N.mandibularis N.lingualis N.glossopharyngeus M.stylohyoideus R.stylohyoideus (N.facialis) R.digastricus (N.facialis) M.digastricus (Venter post.) Processus mastoideus Foramen stylomastoideum N.facialis Cellulae mastoideae Chorda tympani N.mandibularis N.alveolaris inf. Chorda tympani N.lingualis N.mylohyoideus Gang.submandibulare M.mylohyoideus M.digastricus (Venter ant.)

89 Gang.oticum N.petrosus minor (CN-IX) N.auriculotemporalis Gl.parotidea Fissura petrotympanica N.auriculotemporalis Chorda tympani- CN-VII N.lingualis- CN-V Gang.submandibulare Gl.submandibularis Gl.sublingualis M.mylohyoideus Lingua N.lingualis- CN-V N.FACIALIS – CHORDA TYMPANİ SEYRİ

90 N.FACIALIS – INTRACANALICULER DALLARI N.stapedius N.facialis Gang.geniculi Ganglion trigeminale N.trigeminus Hiatus canalis nervi petrosi majoris N.ophtalmicus N.maxillaris N.mandibularis N.petrosus major Cavitas tympani Fissura petro- tympanica Gang. pterygopalatinum N.lingualis Chorda tympani For.stylo mastoideum M.stylohyoideus M.digastricus (Venter post.) N.auricularis post. Canalis nervi facialis

91 N.facialis R.temporofacialis R.cervicofacialis Meatus acusticus externus N.auricularis posterior Proc.mastoideus R.digastricus M.digastricus Mandibula ve YÜZ BÖLGESİNE GİRİŞİ Postkanaliküler dallar: (SVE) 1. N. auricularis posterior 2. R. digastricus 3. R. stylohyoideus 4. R. temporofacialis 5. R. cervicofacialis Plexus intraparotideus N.FACIALIS – POSTCANALICULER DALLARI

92  N.facialis’den, for.stylomastoideum sonra- sı çıkarlar. Hepsi motor (SVE) dallar olup, mimik kaslarını innerve eder.  İlk 3 dal gl.parotidea’ya girmeden önce çıkar ve baş-boyun kaslarına gider.  1-N.auricularis posterior ; Proc.mastoideus’un ön tarafından yukarıya yönelir ve dallara ayrılır :  R.auricularis > m.auricularis post.;  R.occipitalis > m.occipitofrontalis’i (venter occipitalis)  2-R.digastricus ; For.stylomastoideum yakınında n.facialis’ den ayrılır ve m.digastricus’u innerve eder.  3-R.stylohyoideus ; Genellikle r.digastricus ile birlikte for.stylo- mastoideum vakınında n.facialis’ten çıkar ve m.stylohyoideus’u innerve eder N.auricularis post. M.stylohyoideus M.digastricus (Venter post.) R.stylohyoideus R.digastricus

93  İlk 3 dalı verdikten sonra gl.parotidea içinde 2 ana kütüğe ayrılır :  4- R.temporofacialis ; Gl.parotidea içinde plex.intraparotideus’u oluşturan ilk kütük olup yukarı doğru seyrederek dallarına ayrılır :  Rr.temporales dalları m.occipitofrontalis (venter frontalis), m.orbicularis oculi ve m.corrugator supercilii’yi innerve ederler.  Rr.zygomatici ise m.orbicularis oculi’yi innerve eder, Kornea refleksinin efferent kolunu yapar.  5- R.cervicofacialis ; Gl.parotidea içinde plex. intraparotideus’u oluşturan 2.kütük olup aşağı doğru seyrederek dallarına ayrılır :  Rr.buccales, her iki kütükten de lifler alır ve horizontale yakın seyrederler. Yanak,üst dudak ve burun çevresindeki mimik kaslarını innerve ederler.  R.marginalis mandibulae dalı ; m.risorius, alt dudak depressor ve çene ucu kaslarını innerve eder.  R.colli, aşağıya uzanır, m.platysma’yı innerve eder. N.FACIALIS – POSTCANALICULER DALLARI

94 YÜZDE GL.PAROTIDEA İÇİNDE N.FACIALIS DAĞILIMI Rr. colli/cervicales R.temporo- facialis R.cervico- facialis Gl.Parotidea N.auricularis posterior Rr.temporales Rr. zygomatici Rr. buccales R. marginalis mandibulae

95 N.VESTIBULOCOCHLEARIS CN-VIII (Denge ve İşitme siniri) N.facialis CN-VII N.vestibularis CN-VIII Meatus acusticus internus N.facialis CN-VII N.vestibulocochlearis CN-VIII N.cochlearis CN-VIII Cochlea Ductus cochlearis Ductus semicircularis Canalis semicircularis Membrana tympanica Vestibulum  Yalnızca duysal (SSA) liflerden oluşmuş olup, cranium’dan dışarı çıkmayan tek kranial sinirdir.  İşitme > n.cochlearis ; denge > n.vestibularis lifleri ortak bir kılıf içinde seyreder. Tuba auditiva

96 N.vestibularis N.cochlearis Ganglion vestibulare N.vestibulocochlearis (CN-VIII) Canalis semicirculares Vestibulum N.VESTIBULOCOCHLEARIS  Sulcus bulbopontinus dış köşesinden pons’a tek kök halinde girerler.  Birer periferik ganglion’u ve pons+bulbus’da merkezi çekirdekleri var  N.vestibularis : Utriculus ve sacculus’tan başın pozisyonu + Canalis semicircularis’den baş hareketleri ile ilgili impulslar taşır.  N.cochlearis : Cochlea’da bulunan corti organından ses ile ilgili impulslar taşır. Cochlea (Gang.spirale’yi içerir) Meatus acusticus internus

97  Ganglion vestibulare / Scarpa ganglionu : N.vestibularis’in periferik ganglionu olup, denge ile ilgilidir ve meatus acusticus internus’un dibinde yer alır.  Periferik uzantıları > Canales semicirculares’in ampulla’ sında yer alan crista ampullaris’lerde ve utriculus ile sacculus’taki macula’da bulunan reseptörik tüy hücrelerinde sonlanır.  Merkezi uzantıları > Nuc.vestibulares’te sonlanır.  Ganglia cochleare / Ganglia spiralia : N.cochlearis’in periferik ganglion’u olup, lamina spiralis ossea’nın (iç kulak-modiolus) iç kenarında yer alır ve işitme ile ilgilidir.  Periferik uzantıları > Cochlea’da corti organındaki tüy hücreleri  Merkezi uzantıları > Nuc.cochleares’te sonlanır. N.VESTIBULOCOCHLEARIS - GANGLİONLARI N.ampullaris lateralis N.ampullaris ant N.utricularis Gang.vestibulare (Pars superior) Gang.vestibulare (Pars inferior) Radix vestibularis Radix cochlearis N.saccularis Ganglia spiralia N.ampullaris post.

98 N.VESTIBULOCOCHLEARIS - ÇEKİRDEKLERİ  Nuc.vestibulares : Statik ve Kinetik denge ile ilgili 4 çekirdek vardır. Nuc.vestibularis lateralis- medialis- superior- inferior  Pons ve Bulbus’un geçiş yerindeki area vestibularis’te yer alır (4.ventrikül tabanı).  Bu çekirdekler, vestibulum ve canalis semicircularis ile cerebellumdan afferent lifler alır.  Cerebellum, medulla spinalis, CN- III,IV ve VI çekirdekleri, cortex cerebri’ye efferent lifler gönderir. Nuc.vestibularis superior Nuc.vestibularis medialis Nuc.vestibularis lateralis Nuc.vestibularis inferior Flocculus cerebelli Cerebellum’a direkt giden lifler N.vestibulocochlearis Radix vestibularis Gang. vestibulare Canales semicirculares

99 N.VESTIBULOCOCHLEARIS - ÇEKİRDEKLERİ  Nuc. cochlearis anterior ve posterior : İşitme ile ilgili 2 çekirdektir.  Pedunculus cerebellaris inferior’un üzerinde olarak pons ve bulbus’un içinde, 4.ventrikül tabanında ve nuc.vestibulares’in dorso-lateralinde yer alırlar  Bu çekirdekler,  Cochlea’daki corti organından afferent lifler alır.  Efferent lifleri; işitme yolunu oluşturur. Nuc.cochlearis anterior Nuc.cochlearis posterior N.vestibulocochlearis Radix cochlearis Cochlea ve Ganglia spiralia

100 N.VESTIBULOCOCHLEARIS - ÇEKİRDEKLERİ Nucleus vestibularis superior / lateralis / medalis / inferior Nucleus cochlearis anterior ve posterior Vestibuler çekirdekler ile Cochlear çekirdeklerin Beyin sapındaki topografik yerleşimi  Macula (Utriculus ve Sacculus) Statik denge ile ilgilidir - Nuc.vestibularis inf.  Ductus semicirculares (Ampulla) Kinetik denge ile ilgilidir - Nuc.vestibularis sup.

101 N.vagus N.GLOSSOPHARYNGEUS (Dil - Yutak siniri) - CN IX N.glossopharyngeus N.accessorius  Motor, duysal ve parasempatik lifleri olan mikst bir sinirdir.  Medulla oblongata’nın ön-dış yüzünün yarı üst kısmında yer alan sulcus retroolivaris’den, bulbus’u 3-5 kök halinde terk eder.  Fossa cranii posterior’da dışyana doğru ilerleyen N.glossopharyngeus (CN-IX) lifleri ; CN-X ve CN-XI lifleri ile birlikte for.jugulare’den kafatasını terk eder. SVE GVE SVA GVA GSA LİFLERİ : Motor Parasempatik Duysal }

102 N.GLOSSOPHARYNGEUS Gang.oticum Gl.parotidea Parasempatik lifler Foramen jugulare Ganglion superius / jugulare Gang.inferius / nodosum M.stylopharyngeus Sinus caroticus Musculi pharyngei A.carotis communis N.glossopharyngeus (CN-IX) Bulbus (Medulla oblongata)  For.jugulare’nin hemen bitiminde yer alan ganglion superius ve ganglion inferius adlı periferik ganglionlarına gelir.  Sinirin periferik uzantıları; boynun üst kısmında v.jugularis int. ve a.carotis int. arasında olarak pharynx yan duvarında aşağı-öne iner.  M.stylopharyngeus ile m.styloglossus arasından geçerek dil köküne ulaşır ve uç dallarına ayrılır.  Her iki ganglionun merkezi uzantıları ise duysal çekirdekler olan nuc.tractus solitarii ve nuc.spinalis n.trigemini’ye ulaşır.

103 N.GLOSSOPHARYNGEUS - FONKSİYONLARI  Motor fonksiyonları :  SVE lifler - m.stylopharyngeus’u innerve eder (Ayrıca rr.pharyngei dalları n.vagus ile birlikte plexus pharyngeus’ u oluşturup m.constrictor pharyngis sup. !? innerve eder)  GVE lifler ise gl.parotidea’nın parasempatik innervasyonunu sağlar.  Duysal fonksiyonları :  SVA lifleri - dilin 1/3 arka kısmının tad duyusunu ;  GVA lifleri - oropharynx, tonsilla palatina, larynx ve dilin 1/3 arka kısmının genel duyusunu (ağrı, ısı, basınç, dokunma) ; Ayrıca sinus caroticus ve glomus caroticum’ dan gelen baroreseptör ve kemoreseptör impulslarını da beyin sapındaki çekirdeklere iletir.  GSA lifleri – auricula ve meatus acusticus externus derisi ile cavitas tympani ve tuba auditiva mukoza’sının genel duyusunu sağlar.

104 N.GLOSSOPHARYNGEUS – MOTOR ÇEKİRDEK  Nuc. ambiguus : Bulbus’un tegmentum bölümünde, formatio reticularis’in derinliklerinde yer alır.  CN - IX, X ve XI ‘in ortak çekirdeği  Bu çekirdeğin üst bölümü CN-IX’ un motor çekirdeğini oluşturur.  SVE karakterindeki bu çekirdeğin lifleri III.arcus pharyngeustan gelişen kasları innerve eder. (M.stylopharyngeus’u ve CN-X ile birlikte m.constrictor pharyngis) Nuc.salivatorius inf. Nuc.ambiguus Nuc.tractus solitarii- TAD Nuc.tractus solitarii For.jugulare N.tympanicus Gang.inferius Gang. superius Nuc.spinalis nervi trigemini R.musculi stylopharyngei Rami pharyngei R.sinus carotici PONS Nuc.tractus solitarii (Pars superior-TAD) Nuc.tractus solitarii (Pars inferior- Glomus caroticum ve Sinus caroticus) Nuc.salivatorius inf. Nuc.ambiguus N.glossopharyngeus

105 N.GLOSSOPHARYNGEUS – Nuc.salivatorius inf. Nuc.ambiguus Nuc.tractus solitarii- TAD Nuc.tractus solitarii For.jugulare N.tympanicus Gang.inferius Gang. superius Nuc.spinalis nervi trigemini R.musculi stylopharyngei Rr.pharyngei R.sinus carotici PARASEMPATİK ÇEKİRDEK  Nuc. salivatorius inferior : Bulbus’un tegmentum bölümünün üst kısmında yer alır.  Bu çekirdekten kaynaklanan lifler, ganglion oticum’da nöron değiştirip N.auriculotemporalis (CN-V) yoluyla Gl.parotidea’ya gider ve bu bezin parasempatik innervasyonu sağlar Nuc.salivatorius inf. Nuc.ambiguus PONS BULBUS

106 N.GLOSSOPHARYNGEUS-DUYSAL ÇEKİRDEKLER Nuc.tractus solitarii / SVA, GVA - Çekirdek Nuc.spinalis n.trigemini GSA - Çekirdek Pons  Nuc.tractus solitarii – Bulbus’da yer alan, fossa rhomboidea’ nın ortaları hizasından decussatio pyramidum’a kadar kolon şeklinde sıralanmış bir dizi çekirdektir.  TAD duyusu (SVA) lifleri, önce gang.inferius ve superius’a oradan da nuc.tractus solitarii’nin pars superior bölümüne CN-IX ile gelir  GVA lifleri de aynı yolu izleyerek nuc.tractus solitarii’nin pars inferior bölümüne ulaşır (Hem dil, yutak, yumuşak damak, cavitas tympani ve tuba auditiva mukozası; Hem de sinus caroticus ve glomus caroticum’daki reseptörlerden gelen impulslar). Duysal Çekirdekler Bulbus Nuc.tractus solitarii Nuc.spinalis n.trigemini

107 N.GLOSSOPHARYNGEUS-DUYSAL ÇEKİRDEKLER Pons Bulbus Nuc.spinalis n.trigemini  Nuc.spinalis nervi trigemini : Pons + Bulbus + Medulla spinalis boyunca postero lateral konumda kolon şeklinde seyreden bir dizi çekirdektir. 3 bölümü vardır : Oral - İnterpolar – Caudal.  Bu çekirdek normal de CN-V’e aittir. Ancak CN-IX ile önce ganglion superius’a gelen GSA lifleri daha sonra bu çekirdeğe gelir.  GSA lifleri, kulak ve dış kulak yolundan gelen genel duyuyu taşır Duysal Çekirdekler Nuc.tractus solitarii / SVA, GVA - Çekirdek Nuc.spinalis n.trigemini GSA - Çekirdek Nuc.tractus solitarii Nuc.salivatorius inf. Nuc.ambiguus Nuc.trac.solitarii- SVA Nuc.tractus solitarii- GVA For.jugulare N.tympanicus Gang.inferius Gang. superius Nuc.spinalis nervi trigemini

108 N.GLOSSOPHARYNGEUS PERİFERİK DALLARI – N.tympanicus N.caroticotympanicusR.tubarius N.petrosus minor Plexus caroticus Canaliculus tympanicus ve N.tympanicus Ganglion superius Ganglion inferius N.glossopharyngeus Plexus tympanicus  1- N.tympanicus – Ganglion inferius’tan çıkan duysal lifler ve parasempatik liflerden oluşur.  Yukarı bir seyirden sonra pars petrosa alt yüzündeki canaliculus tympanicus’dan geçerek cavitas tympanica’ ya girer ve promontorium üzerinde plex. tympanicus oluşumuna iştirak eder.  N.tympanicus içeriğindeki GSA lifler (genel duyu) plexus tympanicus’tan çıkarak çevre mukozalarda (cavitas tympani, tuba auditiva ve cellulae mastoideae) sensitif innervasyon sağlar.

109 N.tympanicus N.glossopharyngeus N.trigeminus N.mandibularis Plexus tympanicus N.petrosus minor Ganglion oticum N.auriculotemporalis Glandula parotidea Postgang. parasempatik lifler (N.auriculotemporalis içinde seyreder)  Yoluna devam eden GVE lifler (preganglioner parasempatik), fossa cranii media’da n. petrosus minor’u oluşturur N.GLOSSOPHARYNGEUS PERİFERİK DALLARI – N.tympanicus  N.petrosus minor, for.ovale’den geçerek, gang. oticum’a ulaşır. Buradan itibaren postganglioner parasempatik lif olarak n.auriculotemporalis (n.mandibularis > n.trigeminus) yoluyla gl.parotidea’ya ulaşır ve parasempatik innervasyon sağlanır.  Sempatik innervasyon ise gang.cervicale superius’dan gelen lifler plex.caroticus externus’a oradan da beze gelen arterlerin duvarında olarak gl.parotidea’ya ulaşır.

110 N.GLOSSOPHARYNGEUS PERİFERİK DALLARI Ganglion superius Ganglion inferius N.glossopharyngeus N.vagus R.musculi stylopharyngei R.sinus carotici (CN-IX) Rr.pharyngei (CN-IX) R.sinus carotici (CN-X) Rr.pharyngei (CN-X) Sinus caroticus Plexus pharyngeus Rr.tonsillares Rr.linguales N.tympanicus  2 - R.musculi stylopharyngei – Tek SVE (motor) dalıdır. III. faringeal arkusdan gelişen m.stylopharyngeus’u innerve eder.  3 - Rr.tonsillares –Tonsilla, palatum molle ve isthmus faucium mukozasının genel duyusunu (GVA) sağlar.  4 - Rr.linguales – Dallardan biri dilin 1/3 arka kısım ve sulcus terminalis yakınındaki mukozadan genel duyu (GVA) alırken, diğer dal ise dilin 1/3 arka bölümünün TAD duyusunu (SVA) taşımaktadır.

111 N.GLOSSOPHARYNGEUS PERİFERİK DALLARI M.stylopharyngeus M.hyoglossus R.sinus carotici Rr.pharyngeiA.carotis externa V.jugularis int. CN-IX  5 - Rr.pharyngei – N.vagus’tan gelen aynı isimli dallar (motor + parasempatik) ve gang.cervicale superius’dan gelen sempatik dalları ile birlikte plexus pharyngeus yapımına katılır. CN - IX yoluyla gelen bu dallar pharynx ve yumuşak damak mukozasının duysal innervasyonunu (GVA) sağlar.  6 - R.sinus carotici – A.carotis interna’nın ön yüzünü izleyerek sinus caroticus ve glomus caroticum’a ulaşır. Buradan aldığı GVA duyularını (dokunma, basınç, ısı...) gang.inferius’a, oradan da nuc.tractus solitarii’ye iletir.

112 R.sinus carotici Rr.pharyngei Rr.linguales Rr.tonsillares R.musculi stylopharyngei N.glossopharyngeus N.tympanicus Gang.inferius Gang.superius For.jugulare N.GLOSSOPHARYNGEUS PERİFERİK DALLARI

113 TAD DUYUSU İLETİMİ Tad merkezi (43.alan) Nuc.ventralis posteromedialis/ VPM (Thalamus) Pons Nuc.tractus solitarii (bulbus) N.vagus (CN-X) N.facialis (CN-VII) N.glossopharyngeus (CN-IX)

114 N.vagus N.VAGUS (Gezgin sinir) - CN - X N.glossopharyngeus N.accessorius  Motor, duysal ve parasempatik lifleri olan mikst bir sinirdir.  Medulla oblongata’nın ön-dış yüzünün yarı üst kısmında yer alan sulcus retroolivaris’den, bulbus’u 8-10 kökle terk eder.  Fossa cranii posterior’da dışyana doğru ilerleyen N.vagus (CN-X) ; CN-IX ve CN-XI lifleri ile birlikte for.jugulare’den kafatasını terk eder. SVE GVE SVA GVA GSA LİFLERİ :

115 Figure 8.48 Cranial nerves exiting the cranial cavity. Downloaded from: StudentConsult (on 15 March :11 AM) © 2005 Elsevier BASIS CRANII INTERNA’DAKİ DELİKLERDEN GEÇEN KRANİAL SİNİRLER Bulbus olfactorius Nn.olfactorii (CN-I) N.ophtalmicus (CN-V) N.opticus (CN-II) N.oculomotorius (CN-III) N.maxillaris (CN-V) N.mandibularis (CN-V) N.trigeminus (CN-V) Ganglion trigeminale N.facialis (CN-VII) N.vestibulocochlearis (CN-VIII) N.glossopharyngeus (CN-IX) N.vagus (CN-X) N.hypoglossus (CN-XII) N.abducens (CN-VI) N.trochlearis (CN-IV) N.trigeminus (CN-V) N.accessorius (CN-XI)  For.jugulare’den geçen kranial sinirler renkli yazılmıştır.

116 Pons Gang.sup.ve inferius Med.oblongata N.vagus (CN-X) For.jugulare Rr.pharyngei Sinus caroticus N.laryngeus sup. Pulmo Cor Lien Hepar Vesica biliaris Gaster Ren İntestinum tenue Colon (Prox.bölüm)  Kranial sinirler içinde en uzun ve en geniş innervasyon alanına sahiptir.  Baş, Boyun, Göğüs ve Karın bölümleri vardır.  For.jugulare’nin hemen altında (bazen gang. superius delik içinde veya öncesindedir) 1 cm aralıkla yer alan iki periferik ganglionuna (Gang.superius ve gang.inferius) uğrar. N.VAGUS (Gezgin sinir) CN - X

117 Cn-x R.pharyngealis Gang.inferius V.jugularis int. A. carotis externa R.cardiacus N.laryngeus sup. (R.ext. ve internus) N.vagus CN-X  Gang.superius’dan sonra boyun da ilk dallarını vermeye başlar.  N.vagus, boyunda vagina carotica içinde (arka tarafta yer alır) a.carotis interna (daha sonra a.carotis comm.) ve v.jugularis interna ile birlikte aşağı doğru seyreder.  Baş-boyun dışında innervasyon yapan tek kranial sinirdir.  Boyun bölgesinde dilin kök kısmının tad duyusu ile birlikte meninx, auricula,pharynx, larynx, glomus caroticum’u innerve eder.  Thoraks içinde sağ-sol n.vagus seyri farklıdır. N.VAGUS - BOYUNDAKİ SEYRİ R.glomus carotici

118 N.vagus sinister N.vagus dexter N.VAGUS – BOYUNDA ARKADAN GÖRÜNÜM For.jugulare’den çıkışı  CN-XI’in radix cranialis’i gang.inferius’un hemen altında n.vagus ile birleşir.  Bu dallar, daha sonra R.pharyngealis ve N.laryngeus recurrens içinde olarak seyreder. Radix cranialis (CN-XI)

119 V.jugularis interna M.sternocleidomastoideus M.trapezius M.scalenus medius N.phrenicus A.transversa colli Plexus brachialis A.suprascapularis A.carotis communis A.thyroidea inferior N.vagus Truncus thyrocervicalis A.subclavia (I.bölümü) V.jugularis externa Clavicula V.subclavia N.VAGUS - BOYUNDAKİ SEYRİ M.scalenus anteriorA.subclavia (III.bölümü) N.VAGUS’un vagina carotica içindeki konumu

120 N.VAGUS SEYRİ – THORAX’a GİRİŞ A.-V. thyroidea superior A. thyroidea superior V. thyroidea media A. thyroidea inferior N.vagus sinister Truncus thyrocervicalis V. thyroidea inferior N.laryngeus recurrens sinister N.laryngeus recurrens dexter (A.subclavia’nın arkasından geçişi) M.thyrohyoideus N.laryngeus recurrens dexter A.subclavia dextra N.vagus dexter Arcus aortae N.laryngeus recurrens sinister (Arcus aortae’nın arkasından geçişi) * N.laryngeus recurrens’lerin, Gl.thyroidea alt uçlarına yakın seviyede a.thyroidea inferior ile çaprazı klinikte önemlidir. * *

121 N.laryngeus recurrens dexter (A.subclavia’nın arkasından geçişi) N.laryngeus recurrens sinister (Arcus aortae’nın arkasından geçişi) Plex.oesophageales N.VAGUS – THORAX’da SEYRİ N.vagus dexter N.vagus sinister  Trachea’nın dışyanında seyri  Radix pulmonis’in arkasından geçişi  Oesophagus ile çok yakından komşuluğu  Hiatus oesophagus’dan geçerek karın boşluğuna girişi.

122 N.VAGUS – THORAX’da SEYRİ  A.subclavia dextra’nın ön yüzünden geçişi  Thoraxda, özofagusun yan yüzünden arka yüzüne geçerek aşağıya doğru inmesi  Diafragmada hiatus oesophageusdan geçince truncus vagalis posterior adını alarak abdomene girmesi ve midenin arka yüzünde dağılması  Ayrıca karaciğer, böbrek, ince barsak ve kalın barsak (colon transversumun ilk yarısı)’da innervasyon sağlar. N.VAGUS DEXTER SEYRİ :  Arcus aortae’nın ön yüzünün sol tarafından geçmesi  Thoraxda, özofagusun yan yüzünden-ön yüzüne geçip aşağıya inişi  Hiatus oesophageusdan geçince truncus vagalis anterior adını alarak abdomene girmesi ve midenin ön yüzünde dağılması  Ayrıca karaciğer, pankreas ve duodenumu da innerve eder. N.VAGUS SİNİSTER SEYRİ : A.subclavia dextra

123 N.vagus sinister N.vagus dexter Oesophageus Truncus vagalis anterior Gaster Truncus vagalis posterior Plexus oesophageus  Plexus coeliacus, plexus mesentericus superior, plexus renalis yapımına katılır.  Plexus hepatici, Plexus coeliacus yapımına katılır.  Ön Laterjet sinirini verir.  Arka Laterjet sinirini verir. N.VAGUS – THORAX ve ABDOMEN’de SEYRİ

124 N.VAGUS FONKSİYONLARI  Motor fonksiyonları :  SVE lifler – 4. ve 6. faringeal arkusdan gelişen kaslara gider. M.levator veli palatini ve m.uvulae (yumuşak damak kasları), M.palatoglossus (dil kası), Pharynx kasları (plexus pharyngeus yoluyla) ve Larynx’in tüm kaslarını innerve eder.  GVE lifler - Özofagus, Mide, İnce barsakların tümü, Kalın barsaklar (flexura coli sinistra’ya kadar), Trachea, Akciğer ve Safra yollarının düz kasları ile salgı bezlerini (parasempatik) innerve eder. Ayrıca kalbin parasempatik innervasyonunu sağlar.  Duysal fonksiyonları :  SVA lifleri - Dilin kök kısmının TAD duyusunu ;  GVA lifleri - Pharynx, Larynx, Oesophagus, Mide, İnce barsakların tümü, Kalın barsaklar (flexura coli sinistra’ ya kadar), Trachea, Akciğer ve Safra yollarının mukozasının genel duyusunu (ağrı, ısı, basınç, dokunma) ; Ayrıca sinus caroticus ve glomus caroticum’dan baroreseptör ve kemoreseptör impulslarını da iletir.  GSA lifleri – Dura mater, Kulak arka kısım derisi, meatus acusticus externus ve membrana tympanica genel duyusunu taşır.

125 N.VAGUS - FONKSİYONLARI SVA Tad Duyusu GSA GVA SVE GVE Pharynx ve Larynx kasları Sinus caroticus ve Glomus caroticum Sindirim ve Solunum yollarının mukozası ve salgı bezleri Dura mater Meatus acusticus externus Auricula

126 N.VAGUS - ÇEKİRDEKLERİ  1 motor (SVE) çekirdeği > Nuc.ambiguus  1 parasempatik (GVE) çekirdeği > Nuc.dorsalis nervi vagi  2 tane de duysal (SVA, GVA, GSA) çekirdeği > Nuc.tractus solitarii ve Nuc.spinalis nervi trigemini  2 tane periferik ganglionu (Ganglion superius ve inferius) vardır.

127 N.VAGUS – MOTOR ÇEKİRDEK (SVE) Nuc.spinalis nervi trigemini PONS Nuc.salivatorius inf. N.vaguseus  Nuc. ambiguus : Bulbus’un tegmentum bölümünde, formatio reticularis’in derinliklerinde yer alır.  CN - IX, X ve XI ‘in ortak çekirdeği  Bu çekirdeğin orta bölümü CN-X’ un motor çekirdeğini oluşturur.  SVE karakterindeki bu çekirdeğin lifleri IV. ve VI. arcus pharyngeus’ dan gelişen kasları innerve eder. (Palatum molle, Pharynx, Larynx)  Her iki hemisferden lifler alır. Nuc.tractus solitarii (Pars superior-TAD) Nuc.ambiguus Oliva N.vagus Nuc.dorsalis nervi vagi Nuc.dorsalis n.vagi Nuc.ambiguus Nuc.trac.solitarii- (Pars superior) Nuc.tractus solitarii (Pars inferior) Gang.inferius R.pharyngeus N.laryngeus superior Gang. superius Foramen jugulare Nuc.spinalis nervi trigemini Nuc.tractus solitarii (Pars inferior) PONS

128 N.VAGUS –PARASEMPATİK ÇEKİRDEK (GVE) BULBUS PONS Nuc.ambiguus Nuc.dorsalis nervi vagi  Nuc. dorsalis nervi vagi : Bulbus’un tegmentum bölümünde, nuc.salivatorius inf.’un altında ve nuc.nervi hypoglossi’nin arka-dış tarafında olarak IV.ventrikül tabanının yarı-alt kısmında yer alır.  Bu çekirdekten kaynaklanan lifler, prevertebral veya intramural (organ duvarındaki) ganglionlarda sinaps yapar.  Daha sonra postganglioner lif olarak yumuşak damak, pharynx, thorax içi organlar ile karın içi organlara ait (flex.coli sin.ya kadar) düz kas ve salgı bezlerini innerve eder.

129 N.VAGUS - DUYSAL ÇEKİRDEKLER Nuc.tractus solitarii / SVA, GVA - Çekirdek Nuc.spinalis n.trigemini GSA - Çekirdek Pons  Nuc.tractus solitarii – Bulbus’da yer alan, fossa rhomboidea’nın yarı alt bölümünün derinliklerinde decussatio pyramidum’a kadar kolon şeklinde sıralanmış bir dizi çekirdektir.  TAD duyusu (SVA) lifleri, dilin kök kısmından aldığı impulsları önce gang.inferius’a oradan da nuc.tractus solitarii’nin pars superiora taşır  GVA lifleri de aynı yolu izleyerek nuc.tractus solitarii’nin pars inferior bölümüne ulaşır (Hem cavitas tympani, yutak, göğüs ve karın içi organların mukozası; Hem de sinus caroticus ve glomus caroticum’ daki reseptörlerden gelen impulslar). Duysal Çekirdekler Bulbus Nuc.tractus solitarii Nuc.spinalis n.trigemini

130 Pons Bulbus Nuc.spinalis n.trigemini  Nuc.spinalis nervi trigemini : Pons + Bulbus + Medulla spinalis’e kadar kolon şeklinde uzanan bir dizi çekirdektir.  Bu çekirdek normal de N.trigeminus’a (CN-V) aittir. Ancak CN-X ile önce gang.sup.’a gelen GSA lifleri daha sonra bu çekirdeğe ulaşır.  GSA lifleri, fossa cranii posterior dura’sı, retroauricular ve dış kulak yolu derisinden küçük bir alanın genel duyusunu iletir. Duysal Çekirdekler Nuc.tractus solitarii / SVA, GVA - Çekirdek Nuc.spinalis n.trigemini GSA - Çekirdek Nuc.tractus solitarii Nuc.salivatorius inf. Nuc.ambiguus Nuc.trac.solitarii- SVA Nuc.tractus solitarii- GVA For.jugulare N.tympanicus Gang.inferius Gang. superius Nuc.spinalis nervi trigemini N.VAGUS - DUYSAL ÇEKİRDEKLER

131  Ganglion superius ve ganglion inferius adında 2 tane periferik ganglionu vardır.  Ganglion inferius‘da yer alan nöronların merkezi uzantıları  SVA liflerini nuc.tractus solitarii’nin pars superior bölümüne taşırken,  GVA liflerini ise nuc.tractus solitarii’nin pars inferior bölümüne taşımaktadır.  Ganglion superius’da yer alan nöronların merkezi uzantıları  GSA liflerini nuc.spinalis nervi trigemini’ye taşımaktadır. N.VAGUS – PERİFERİK GANGLİONLARI

132 N.VAGUS PERİFERİK DALLARI R.pharyngeus N.laryngeus superior A.subclavia dextra Arcus aortae R.auricularis N.vagus R.meningeus Gang. superius Gang. inferius N.laryngeus sup. (R.internus) N.laryngeus sup. (R.externus) N.laryngeus inferior N.laryngeus recurrens Plexus pharyngeus  3- R.pharyngeus – Yumuşak damak ve yutak kaslarının motor (SVE) innervasyonunu sağlayan temel daldır. IV. ve VI.faringeal arkusdan gelişen kasları innerve eder (M.levator veli palatini, M.uvulae, M.palatopharyngeus, M.salpingopharyngeus ve Mm.constrictor pharyngei). Ayrıca Plex.pharyngealis’e gang.inferius’ dan gelen duysal lifleri (GVA) taşıyan periferik dallar da katılır; Bu dallar pharynx mukozasının innervasyonunu sağlar.  1- R.meningeus – Gang.superius’dan çıkıp, for.jugulare yoluyla yeniden kraniuma girer, fossa cranii post.da dura mater’in genel duyusunu (GSA) sağlar.  2- R.auricularis (Arnold) – Gang.superius’dan çıkar, canaliculi mastoidei’ye girer, fissura tympnomastoidea’ dan dışarı çıkıp; Kulak arka yüzü ve dış kulak yolundaki küçük bir deri bölümünün genel duyusu (GSA) sağlar.

133 N.VAGUS PERİFERİK DALLARI Membrana thyroidea M.cricothyroideus N.laryngeus recurrens dexter A.subclavia Manubrium sterni Arcus aortae A.pulmonalis dextra Gang.inferius N.laryngeus sup. R.internus R.externus N.vagus sinister N.laryngeus recurrens sin. Trachea A.subclavia Lig.arteriosum A.pulmonalis Oesophagus  4- N.laryngeus superior – Hyoid kemiğin cornu majusu seviyesinde 2 dala ayrılır : a) R.internus ; Gang.inferius kökenli (GVA) lifleri taşır, membrana thyroideayı delerek larynx iç yüzüne ulaşır ve plica vocalis üstündeki mukozayı duyulandırır. b) R.externus ; SVE kökenli lifleri taşır, m.cons.pharyngis inf. ve m.cricothyroideusu innerve eder.  5- N.laryngeus recurrens – Solda thorax içinde n.vagustan ayrılıp, arcus aortae’nın arkasından dolanırken; Sağda boyunda CN-X’dan ayrılıp, a.subclavia arkasından geçer. Trachea ile oesophagus arasında yukarıya ilerler. Tiroid bezi loblarının alt uçları seviyesinde a.thyroidea inf. ile çaprazı klinik açıdan önemlidir. Daha sonra m.cons.pharyngis inf. delip, larynx’e girer. Tüm larynx kaslarını ve plica vocalis altında kalan mukozayı innerve eder. N.laryngeus inf., Rr.tracheales, Rr.oesophagei, Rr.pharyngei adlı dalları vardır. N.vagus dexter

134 N.LARYNGEUS SUP. ve RECURRENS’in SEYRİ A. thyroidea superior A. thyroidea inferior A.subclavia sinistra Gl.parathyroidea superior Gl.parathyroidea inferior Truncus thyrocervicalis N.laryngeus recurrens dexter N.laryngeus recurrens sinister N.vagus N.laryngeus sup. R.internus R. externus M.cricothyroideus N.laryngeus inf. N.laryngeus recurrens sinister A.subclavia dextra Arcus aortae ARKADAN ÖNDEN

135 N.VAGUS – PERİFERİK DALLARI R.pharyngeus N.laryngeus sup. R.internus R.externus N.vagus N.laryngeus inf. Arcus aortae N.laryngeus recurrens N.laryngeus inf. M.crico- thyroideus A.subclavia dex. Truncus brachicephalicus Rr.cardiaci cervicales  6 - Rr.cardiaci cervicales superiores ve inferiores – Boyun seviyesinde çıkan ve Plexus cardiacus’a katılan n.vagus dallarıdır. N.vagus Rr.pharyngei N.laryngeus sup. R.externus R.internus M.cricothyroideus

136 Plexus cardiacus N.VAGUS – THORAX SEYRİ N.vagus N.phrenicus  Rr.cardiaci cervicales superiores ve inferiores – Boyunda n.vagus’tan çıkar ve thorax’a girerek plexus cardiacus’a katılırlar.

137 N.VAGUS – THORAX SEYRİ N.vagus dexter N.vagus sinister N.laryngeus recurrens sinister Lig.arteriosum Truncus sympathicus Plexus oesophageus Plexus pulmonalis posterior Plexus pulmonalis anterior Nn.cardiaci cervicales  Rr.cardiaci thoracici, Rr.bronchiales, Rr.oesophageales – Bu dallar plex.cardiacus, plex.pulmonalis ve plex.oesophageus’u yapar.

138 N.VAGUS – THORAX ve ABDOMEN SEYRİ Oesophageus Gaster Truncus vagalis posterior Plexus Oesophageus N.vagus dexter  N.vagus, thorax’daki seyrinde verdiği GVE ve GVA dallar ile plexusları oluşturur.  Sol n.vagus, özofagusun solun dan-ön yüzüne doğru döner ve truncus vagalis ant.’u yapar; Sağ n.vagus ise özofagusun sağ kenarından-arka yüzüne doğru döner ve truncus vagalis post.’u yapar.  Her iki truncus vagalis, hiatus oesophageus’dan geçip karın boşluğuna girer. Soldaki, mide ön yüzüne (Rr.gastrici ant.); Sağdaki ise midenin arka yüzü ne (Rr.gastrici post.) dağılır.  Abdomende plex.hepatici, plex.ceoliacus, plex.renalis ve plex.mesentericus sup.’a giden dallar verir. N.vagus sinister Truncus vagalis ant. Ön laterjet siniri Arkja laterjet siniri

139 N.VAGUS - ÇIKIŞ VE SEYRİ Gang.superius Gang.inferius n.vagus n.laryngeus recurrens Truncus vagalis post. Truncus vagalis ant. r.auricularis r.meningeus rr.pharyngeales n.laryngeus superior rr.cardiaci cervicales superficiales rr.cardiaci cervicales profundus rr.cardiaci thoracici rr.bronchiales

140 N.vagus N.ACCESSORIUS - CN XI (Eklenti siniri) N.glossopharyngeus N.accessorius  Motor (SVE) bir sinir olup, lifleri 2 ayrı yerden kaynaklanır.  Bulbus kökenli lifler Pars vagalis (Radix cranialis)  Medulla spinalis’in üst kısmından köken alan lifler Pars spinalis (Radix spinalis) adını alır. SVE LİFLERİ : (Radix cranialis) (Radix spinalis)

141 N.ACCESSORIUS (Eklenti Siniri) CN-XI Fibrae corticonucleares Nuc.ambiguus For.magnum Nuc.spinalis nervi accessorii Radix spinalis Radix cranialis For.jugulare N.vagus R.internus (N.vagusa katılımı) R.externus ( N.accessorius ) M.sternocleidomastoideus M.trapezius  Spinal kökler : Medulla spinalis’in ilk 5 servikal segmentinden orijin alan lifler, sulcus posterolateralis yakınından çıkar.  Yukarıya yönelir, for.magnum’dan geçip, cranium’a girer ve dışyana doğru dönerek for.jugulare’ye doğru uzanır.  Kranial kökler : Nuc.ambiguus orijinli (4-5 tane) olup; bulbus’u, sulcus retroolivaris’ten terk eder ve dışyana-for.jugulare’ye uzanır.  Burada her iki kök birleşir ve truncus nn.accessorii’yi oluşturur.

142 N.ACCESSORIUS (Eklenti Siniri) CN-XI For.jugulare N.vagus (CN-X) Kranial köklerin ayrılımı ve R.internus olarak N.vagus’a katılımı N.accessorius M.sternocleidomastoideus Pons Medulla oblongata Radix cranialis Radix spinalis For.magnum Medulla spinalis (C1-C5) M.trapezius  Truncus nn.accessorii, for.jugulare’den çıkınca kranial kökleri r.internus şeklinde n.vagus’a katılır.  Palatum molle,pharynx ve larynx kaslarına CN-X ile birlikte gider.  Spinal kökleri ise r.externus şeklinde gerçek n.accessorius olarak aşağı ve arka-dış tarafa doğru yönelir; v.jugularis interna ile yakın komşuluk yaparak seyreder.  Boyunda proc.styloideus, m.stylohyoideus ve m.digastricus-venter post.’un derininden geçer, M.scm ve M.trapezius’u innerve eder.

143 N.ACCESSORIUS (Eklenti Siniri) CN-XI A.carotis interna V.jugularis interna N.accessorius CN-XI M.trapezius M.sternocleidomastoideus

144 N.ACCESSORIUS – MOTOR ÇEKİRDEK (SVE) BULBUS PONS Nuc.ambiguus (Alt bölümü) Nuc.nervi accessorii MEDULLA SPINALIS  N.accessorius’un 2 motor çekirdeği var.  1- Nuc.nervi accessorii -Nuc.spinalis: Medulla spinalisin üst 5 segmenti içinde cornu anterius’un dışyan tarafında columna grisea anteriorda yer alır.  SVE karakterli bir çekirdektir.  Embriyolojik dönemde, nuc.ambiguus’ un aşağıya doğru kayması sonucu bu çekirdeklerin oluştuğu kabul edilir.  2- Nuc. ambiguus : Medulla oblongata’ nın tegmentum bölümünde yer alan bu çekirdek, CN- IX, X ve XI ‘in ortak çekirdeğidir.  Bu çekirdeğin alt bölümü n.accessorius’a aitmiş gibi olsa da gerçekte n.vagus’a aittir.

145 N.accessorius

146 N.ACCESSORIUS (Eklenti Siniri) CN-XI N.hypoglossus (CN-XII) N.accessorius (CN-XI) Pars vagalis Dil intrinsek kasları M.styloglossus M.genioglossus M.geniohyoideus M.thyrohyoideus M.sternohyoideus M.omohyoideus Os hyoideum M.sternothyroideus (CN-V) Bulbus Medulla spinalis M.trapezius M.scm Ansa cervicalis Radix cranialis CN-XI) Radix spinalis (CN-XI) Pars spinalis M.hyoglossus (N.vagus’a katılır)

147 N.HYPOGLOSSUS - CN XII (Dilaltı siniri)  Motor (GSE) bir sinir olup, lifler kök olarak sulcus preolivaris’den (sulcus anterolateralis) bulbus’u terk ederler.  2 demet şeklinde toplanan lifler a.vertebralis arkasında olarak canalis n.hypoglossi yoluyla tek bir sinir olarak cranium’dan çıkar.  Çekirdek : Medulla oblongata’nın tegmentum bölümünün orta çizgi yakınlarında ve derinliklerinde yer alan nuc.nervi hypoglossi’dir. N.hypoglossus Canalis nervi hypoglossi N.spinalis (C1) For.magnum Nuc.nervi hypoglossi BULBUS

148 Nuc.nervi hypoglossi Nuc. dorsalis nervi vagi Nuc.ambiguus (Orta bölümü) Nuc.salivatorius inf. Nuc.nervi accessorii MOTOR N.HYPOGLOSSUS ÇEKİRDEĞİ

149 N.HYPOGLOSSUS - SEYRİ N.hypoglossus V.jugularis int. A.carotis int. M.digastricus (venter post.)  Boyunda v.jugularis int. ile a.carotis int. arasında, m.digastricus (venter post.)’ un derininde seyreder.  Aşağıya doğru ilerler ve a.occipitalis’in arkasından dolanıp öne doğru uzanır.  Trigonum caroticum’a girer radix sup. (r.descendens nervi hypoglossi) ve r.thyrohyoideus ’u verir.  Daha sonra bir kavis yapar, m.digastricus ara tendonunun derininden yukarı doğru ilerleyerek trigonum submandibulare’ye girer.  M.hyoglossus ile m.mylohyoideus arasında öne-yukarı uzanarak dil kökünden dil ucuna kadar ilerler ve dil kaslarını (m.palatoglossus hariç) innerve eder. N.vagus N.accessorius CN-XII R.descendens M.mylohyoideus M.hyoglossus Os hyoideum

150 Chorda tympani (CN-VII) N.lingualis (V3) M.hyoglossus V.profunda linguae V.dorsalis linguae A.lingualis A.carotis communis V.jugularis interna Rr.linguales N.glossopharyngeus N.hypoglossus A.occipitalis R.sternocleidomastoidei A.carotis externa R.scm M.digastricus (Venter post.) M.hyoglossus M.stylohyoideus N.HYPOGLOSSUS - SEYRİ ve DALLARI N.hypoglossus A.occipitalis V.jugularis int.

151 N.HYPOGLOSSUS - SEYRİ ve DALLARI N.hypoglossus M.thyrohyoideus M.omohyoideus (Venter superior) Ansa cervicalis (Radix superior) M.sternohyoideus M.sternothyroideus C1 spinal sinir C2 spinal sinir C3 spinal sinir Ansa cervicalis (Radix inferior) M.omohyoideus (Venter inferior)  1- R.throhyoideus – C1’den gelen dal olup, m.throhyoideus’u innerve eder.  2- Radix sup. (r.descendens nn. hypoglossi) – Gerçek CN-XII dalı değildir. C1-2? kaynaklı olup, ansa cervicalis oluşumuna katılır. R.thyrohyideus

152 N.HYPOGLOSSUS - SEYRİ ve DALLARI N.hypoglossus Nuc.nervi hypoglossi M.stylo- glossus Dilin intrensek kasları : M.longitudinalis superior linguae M.transversus linguae M.longitudinalis inferior linguae M.verticalis linguae Rr.linguales C1,2,3 Rami ventrales Gang.cervicale superius Ansa cervicalis (Radix superior) Ansa cervicalis (Radix inferior) Ansa cervicalis M.genioglossus M.geniohyoideus M.hyoglossus M.thyrohyoideus M.omohyoideus (venter sup.) M.sternohyoideus M.sternothyroideus  3- Rr.linguales – Dilin intrensek kasları ile ekstrensek kaslarını (m.palatoglossus hariç) innerve eden gerçek CN - XII’dir.

153 N.hypoglossus C1 spinal sinir lifi C1 spinal sinir C3 spinal sinir R.geniohyoideus (C1) M.geniohyoideus R.thyrohyoideus (C1) M.thyrohyoideus Ansa cervicalis (Radix superior) C2 spinal sinir Ansa cervicalis (Radix inferior) ANSA CERVICALIS OLUŞUMU

154 N.HYPOGLOSSUS DAĞILIMI Medulla oblongata Dilin intrinsek kasları Canalis hypoglossi Dilin extrinsek kasları N.hypoglossus (CN-XII)

155 KRANİYAL SİNİRLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ Spinal sinirlerlerden farklı olarak düzensiz çıkış düzeyleri Kafatasını farklı delik ya da kanallardan terk etmesi Farklı işlevsel lif komponentlerinin olması CN IV dışında hepsi ön yüzden çıkar CN VIII kafatasını terk etmez Motor çekirdeklerin periferik uzantıları (CN-IV dışında) aynı taraf yapılarına ulaşır Duysal ganglionları çıkış yerlerine yakın ya da uzak olabilir Motor çekirdekleri, ikisi hariç (VII ve XII) her iki korteksten innerve olur 4 kranial sinirin (CN III-VII-IX-X) parasempatik özellikleri vardır. CN V-VII-IX-X, brankial arkus taslaklarından gelişen kasları innerve eder

156 BAŞARILAR …


"Prof. Dr. Yusuf Zeki YILDIZ (2012) KRANİAL SİNİRLER (NERVI CRANIALES) DERS KURULU – I (3001) SİNİR SİSTEMİ ve DUYU ORGANLARI." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları