Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Prof.Dr.Yusuf Zeki YILDIZ (2012) GÖZ ANATOMİSİ SİNİR SİSTEMİ ve DUYU ORGANLARI DERS KURULU – I (3001)

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Prof.Dr.Yusuf Zeki YILDIZ (2012) GÖZ ANATOMİSİ SİNİR SİSTEMİ ve DUYU ORGANLARI DERS KURULU – I (3001)"— Sunum transkripti:

1 Prof.Dr.Yusuf Zeki YILDIZ (2012) GÖZ ANATOMİSİ SİNİR SİSTEMİ ve DUYU ORGANLARI DERS KURULU – I (3001)

2 GÖRME ORGANI – ORGANUM VİSUALE (GÖZ) Dış dünyayı görmemizi sağlayan ve Orbita adlı göz çukurlarına sağlı- sollu yerleşmiş bir çift duyu organına GÖZ adı verilir. Görme sistemi, afferent bir sistemdir ve görüntü bilgilerini beyine iletir Bu bilgi, görüntü dünyasının topografik şekillerini (haritalar) oluşturmak üzere beyinde işleme tabi tutulur. Görme sistemi ; göz ve retinası, optik sinirleri ve beyin içindeki görme yollarını içerir. Beyinde görsel uyarıcıların farklı görünüşleri (şekil ve form, renk, hareket) hakkındaki bilgiyi nakleden ve işleyen multipl görme merkezleri vardır. Görme organı iki bölümde incelenir : Bulbus oculi (Göz küresi) ve Organa oculi accessoria (Gözün Yardımcı Organları)

3 Göz küresi : Embriyolojik dönemde beyinin bir çıkıntısı (optik vezikül) olarak gelişir. Orbita içine yerleşmiş olan göz küresi, 2.5 cm çapında ve yaklaşık 10 gr. ağırlığında, yukardan – aşağıya doğru hafifçe basılmış küre şeklinde bir biyokameradır. Öndeki konveksitenin ucuna Polus anterior (kornea’da), Arkadaki konveksitenin ucuna Polus posterior (sklera’da) adı verilir. Axis bulbi adı verilen göz küresi ekseni ön ve arka polus’lardan geçmektedir. Axis opticus adlı görme ekseni ise sırasıyla ; Polus anterior > Lens ortası > Fovea centralis (Retina’nın en iyi gören yeri)’den geçer. BULBUS OCULİ - GÖZ KÜRESİ

4 Discus nervi optici BULBUS OCULİ - EKSENLER DIŞ YAN İÇ YAN Fovea centralis Axis opticus Axis bulbi 2 eksenin kesişim yeri Polus posterior lentis Polus anterior bulbis Polus posterior bulbis

5 BULBUS OCULI - GÖZ KÜRESİ Göz küresi (BULBUS OCULI) 3 (üç) tabakalı bir duvar yapısına sahiptir. Dıştan - içe doğru : 1- Tunica fibrosa bulbi : Sclera Cornea 2- Tunica vasculosa bulbi (uvea) : Choroidea Corpus ciliare İris 3- Tunica nervosa / interna bulbi (retina)

6 GÖZ KÜRESİNİN KATMANLARI Aa.ciliares posteriores longae A.ciliares posteriores breves Fovea centralis Discus nervi optici N.opticus 1-Tunica fibrosa- SCLERA 2-Tunica vasculosa- CHOROİDEA 3-Tunica nervosa- RETİNA 1-Tunica fibrosa CORNEA 2-Tunica vasculosa- CORPUS CİLİARE Ora serrata LENS Sinus venosus sclerae Aa.ciliares anteriores Camera vitrea (postrema) Camera anterior Camera posterior 2-Tunica vasculosa- İRİS

7 TUNİCA FİBROSA BULBİ Fibroz tabakanın ; 5/6 arka bölümüne > SCLERA, 1/6 ön bölümüne > CORNEA adı verilir. Sclera Cornea Lamina cribrosa sclerae A.centralis retinae N.opticus Lens İris Vagina bulbi (Tenon kapsülü)

8 SCLERA TABAKASI Cornea Sclera (sert tabaka) : Göz küresinin arka ve dışyan bölümlerini (5/6) kaplar. Opak, beyaz renkli, sert ve sağlam bir katmandır. Bu sertlik ; Göz küresinin şeklinin ve hacminin korunmasını, Kameraların içindeki hidrostatik basınca karşı direnci ve Ekstraoküler göz kaslarının tutunmasını sağlar. Optik sinir, sclera’nın arka tarafında yer alan delikli bir bölgeden geçer, buraya lamina cribrosa sclerae adı verilir. Buradaki diğer deliklerden ; büyük olanın içinden a.-v.centralis retinae, küçük olanların içinden ise aa.-vv.-nn.ciliares geçer. Lamina cribrosa, sclera’nın en zayıf parçasıdır. Göziçi basıncı yükseldiğinde (GLOKOM) bu zayıf bölgesinde sclera dışa doğru çıkıntı yapar. Sclera Lamina cribrosa sclerae

9 SCLERA TABAKASI Cornea Sclera Lamina cribrosa sclerae Önde – kornea ile aralarındaki sınır > limbus cornea ’dır, Sclera’nın dış yüzü Göz kapaklarının örttüğü ön bölümde transparan Bulber conjunctiva (gözün beyaz kısmı) ile sarılıdır. Limbus cornea Sclera + Bulber conjunctiva

10 Arkada - optik sinir çıkış yerinin çevresinden itibaren dura mater ile devam eder. Sclera’nın dış yüzü Arka bölümde ise Vagina bulbi (Tenon kapsülü) ile sarılıdır. SCLERA TABAKASI N.opticus Vagina bulbi (Tenon kapsülü) Dura mater

11 CORNEA Cornea (boynuzumsu tabaka) : Saydam,şeffaf ve damarsız olup, fibroz katmanın ön 1/6’sını yapar. Düzenli yoğun bağ dokusundan oluşu, ışığı geçiren kristalsi bir yapı gibi görünmesini sağlar. Küçük çaplı bir küresel bölüm olan korneanın ; Ön yüzü konveks olup – facies anterior, Arka yüzü konkav olup – facies posterior olarak adlandırılır ve camera anterior’u önden sınırlar. Korneanın ince olan dış kenarına - Limbus cornea adı verilir. Kornea ile skleranın birleşme yerinde Sinus venosus sclerae (Schlemm kanalı) bulunur. Camera anterior’daki humor aquous sıvısı buradan geçerek venöz dolaşıma katılır. Cornea Limbus cornea Facies anterior Facies posterior Sinus venosus sclera (Schlemm kanalı) Camera posterior Camera anterior İris Pupilla Corpus ciliare

12 Sinus venosus sclerae (Schlemm kanalı) Pupilla İris Camera anterior Cornea Lens Corpus ciliare Camera vitrea / postrema CORNEA

13 KORNEA KIRICILIĞI Cornea, gözde kırıcılığı en yüksek yapıdır (≈ 40 diyoptri). Işık, kornea yolu ile göze girer. Kornea kırılması yetersiz ise hipermetropi Odak noktası > retina arkasına düşer > Yakını göremez Kornea kırılması aşırı ise miyopi Odak noktası > retina önüne düşer > Uzağı göremez Kornea yapısındaki düzensizlikler, odak noktalarının varyasyonlarına neden olur > Astigmatizm Gelen Işık Cornea Lens Retina Hipermetropia Emmetropia Myopia (Normal Göz)

14 TUNİCA VASCULOSA (Uvea) 3-Choroidea: Sclera’nın 3/4 arka bölümünün derinindedir. 2-Corpus ciliare: Sclera 1/4 ön bölümünün derininde yer alır. M.ciliaris’i barındırır. 1-İris: Lens’in önünde yer alır. Merkezindeki açıklığa pupilla denir. Pupilla 3 bölümü vardır : Tunica vasculosa bulbi ; Kan damarları ve Pigment açısından yoğun bir katmandır. Bu nedenle ışığı absorbe eder, yansıtmaz. Pigmentöz yapısı nedeniyle koyu kahve renkli görünür.

15 CHOROİDEA Vasküler tabakanın yaklaşık olarak ⅔’ünü kaplar. Damar ve pigment açısından çok yoğun bir katmandır. Kapiller ağa > Aa.ciliares breves’lerden kan gelir. Bu katmandaki venler vv.vorticosae’ları oluşturur. Dışındaki skleraya gevşek, İç tarafındaki Retinaya ise sıkı şekilde tutunur. Choroidea tabakası gerçekte 4 katmanlıdır. A./V.centralis retinae V.vorticosa Sclera Choroidea Aa.ciliares longae Aa.ciliares breves

16 CORPUS CİLİARE Skleranın 1/4 ön tarafında ve derininde yer alır. Arka tarafında Choroidea, Ön tarafında ise İris ile devam eder. Ora serrata’dan öne doğru, iris dış kenarına veya sklerokorneal birleşeğe kadar uzanır ve üçgen şeklinde bir yapıdır. Vasküler tabakanın en kalın katmanını oluşturur. Yapısı, choroid tabakasına benzemekle birlikte ilave olarak düz kaslar da (M.ciliares) yer alır. Yapısındaki ince plikalar (plicae ciliares), irise doğru birleşerek daha kalın çıkıntıları (Proc.ciliaris) oluşturur. Proc.ciliaris’ler tane kadar olup, humor aquosus sıvısını salgılarlar. Corpus ciliare’deki düz kaslar (sirküler/ Müller kası, radial ve longitudinal grup şeklindedir) parasempatik sinirler tarafından innerve edilir. Kasıldığında proc.ciliaris’e tutunan lig.suspensorium lentis gevşer ve lens’in kalınlığı/kırıcılığı artar -Yakın akomodasyon

17 Tunica vasculosa (uvea) yapıları: 1- Choroidea 2- Corpus ciliare m.ciliaris,proc.ciliaris 3- İris m.constructor pupilla m.dilatator pupilla Camera anterior Camera posterior Cornea Sclera Choroidea Corpus ciliare Proccessus ciliaris M. ciliaris Sinus venosus sclerae Camera posterior İris M.dilatator pupillae M.sphincter pupillae Camera anterior Lens Fibrae zonulares (Lig.suspensorium lentis) Ora serrata

18 Sclera Conjunctiva İris Pupilla Limbus cornea İris (gökkuşağı), kişilerde farklı renklerde bulunur. Yaklaşık 12 mm. çapında, ortası delik (pupilla) bir diafram gibi görev yapan vasküler tabakanın ön bölümündeki renkli kısımdır İRİS

19 Cornea İris Corpus ciliare Camera posterior Pupilla Lens Fibrae zonulares Sclera M.ciliaris Angulus iridocornealis Camera anterior M.sphincter pupillae M.dilatator pupillae Schlemm kanalı Conjunctiva oculi Cornea ile lens arasında yer alır ve corpus ciliare’nin ön kısmından başlar. İris ile cornea arasındaki dar açı şeklindeki bölüme angulus iridocornealis denir. İris; corpus ciliare ve cornea’nın arka kısmına Lig.pectinatum anguli iridocornealis (retinaculum trabeculare) ile tutunur.

20 Angulus iridocornealis Sinus venosus sclerae (Schlemm kanalı) Cornea İris Lens Corpus ciliare

21 İRİS İris 4 katmanlı bir yapıya sahiptir. Dıştan içe doğru : Epitel tabakası Stroma iridis (kollagen lif-ışınsal, damar ve sinirler içerir ) Düz kas tabakası (M.sphincter ve dilatator pupillae ) Epithelium pigmentosum - pars iridica retinae (melanin pigmenti içeren renkli tabaka) Circulus arteriosus iridis major Epithelium pigmentosum tabakası ( 2 katlı) Stroma iridis Circulus arteriosus iridis minor M.sphincter pupillae M.dilatator pupillae Cornea

22 İRİS İris, kornea ve lens arasındaki boşluğu ikiye ayırır : Camera anterior Camera posterior İris’in ortasında yer alan açıklığa pupilla (göz bebeği) adı verilir. Pupilla çapı ; göze gelen ışık miktarına göre 1-12 mm. arasında değişme özelliğine sahiptir. M.sphincter pupillae – İriste dairesel yerleşimli kas > parasempatik etki ile pupilla çapını azaltır (Miyozis oluşturur) M.dilatator pupillae – İriste radial yerleşimli kas > sempatik etki ile pupilla çapını arttırır (Midriyazis oluşturur)

23 Tunica vasculosa (uvea) yapıları: 1- Choroidea 2- Corpus ciliare m.ciliaris,proc.ciliares 3- İris m.sphincter pupillae m.dilatator pupillae Camera anterior Camera posterior Cornea Sclera Choroidea Corpus ciliare Proccessus ciliaris M. ciliaris Sinus venosus sclerae Camera posterior İris M.dilatator pupillae M.sphincter pupillae Camera anterior Fibrae zonulares Lens Pupilla

24 İRİS ve PUPİLLA ÇAPI DEĞİŞİMİ Lens Sclera Choroidea Retina (Pars optica) Ora serrata M.ciliaris Proc.ciliares Fibrae zonulares Corpus ciliare (Pars plana) Corpus ciliare (Pars pilicata) İris Normal Pupilla MiyozisMidriyazis Parasempatik Sempatik

25 Pars caeca retinae (Nonvisual bölüm) Macula lutea TUNICA INTERNA BULBI (TUNICA NERVOSA BULBI = RETİNA) Pars optica retinae (Visual bölüm) Sclera Choroidea N.opticus Fovea centralis retinae Discus n.optici Ora serrata Işığa duyarlı ve en içte yer alan tabakadır. Dış yüzü choroidea, iç yüzü corpus vitreum ile temastadır. Arkada n.opticus ile devam eder. Kalınlığı arkadan öne gittikçe incelir (0.6mm > 0.1 mm.). Ancak arkada discus n.optici ve macula’da incedir. Retina’nın 2 bölümü vardır : Pars optica retinae – discus n.optici’den ora serrata’ya kadar olan visual (gören) bölüm Pars caeca retinae – ora serrata’nın ön tarafında kalan nonvisual (görmeyen) bölüm

26 Cornea Conjunctiva bulbi Corpus ciliare Ora serrata Stratum nervosum Stratum pigmentosum Sclera İris Pars iridica retinae Pars ciliaris retinae Pars caeca retinae Pars optica retinae

27 * Retina dış yüzü önde ora serrata, arkada discus nervi optici civarında choroidea’nın iç yüzüne tutunmuştur Discus n. optici Ora serrata * Retina choroidea’dan ayrılacak olursa ayrılan retina bölümünün görme yeteneği kalmaz > Retina dekolmanı * Bu iki nokta dışında retina, choroidea’ya yapışık değildir * Corpus vitreum’un dışa doğru yaptığı basınç, retinanın > choroidea’ya temasını sağlar. Corpus vitreum Choroidea Retina Pars caeca Pars optica

28 TUNİCA İNTERNA BULBİ (TUNİCA NERVOSA BULBİ =RETİNA) Retina yumuşak ve yarı şeffaftır. Rodopsin içerdiğinden dolayı canlıda mor renkli görünür. Basil / Rod ve Koni hücreleri (fotoreseptörler), bipolar ve multipolar (n.opticus’u oluşturur) gang.hücreleri pars optica retinae’da yer almaktadır. Retina’nın arka tarafında, axis opticus’un (linea visus - görme ekseni) geçtiği sarı pigmentli oval şekilli alana macula lutea (sarı leke), buradaki çukurluğa ise fovea centralis (sadece koni hücreleri yer alır) adı verilir. Retina’nın en iyi gören ve en iyi ışık alan bölümü macula lutea’dır. Macula lutea’nın 3-4 mm. nazal tarafında n.opticus liflerinin başladığı beyaz, dairesel çöküntü alanına discus n. optici adı verilir. Bu alan fotoreseptör içermediğinden ışığa duyarsızdır ve kör nokta olarak da bilinir. A.centralis retinae, discus n.optici’den retinaya giriş yapar ve retina ile lens’i besler.

29 Rod hücre Koni hücre Stratum pigmentosum Stratum nervosum Dış katman İç kat- man Photo reseptör hücreler Bipolar hücreler Ganglion hücreler N.opticus lifleri Rod hüc. Koni hüc. Dış katman İç katman Retina yüzeyi Sinaptik uçlar Işık RETİNA TABAKALARI Pars optica iki tabakalı bir yapıya sahiptir. Dıştan içe doğru : Stratum pigmentosum–İnce bir pigment tabakası olup, choroid tabakasının iç yüzüne adeta yaslanmış gibi durur. Stratum nervosum – Str.pigmentosum’un iç tarafında kalınca bir sinir tabakasıdır, discus n.optici’den ora serrata’ya kadar uzanır.

30 N. opticus Macula lutea: Retina arka bölümünün ortası civarında sarı renkli bir alandır. Burası en çok ışık alan ve en iyi görmeyi sağlayan retina parçasıdır. Macula ortasında bulunan hafif çökük alana ise fovea centralis (*) adı verilir. * * Discus nervi optici (*) macula’nın 3 mm kadar iç tarafında n.opticus’un retina’yı deldiği bölgedir. Bunun tam ortasından da a.v. centralis retinae girer ve çıkar. Bu alan ışığa duyarlı değildir ve kör nokta olarak tanımlanır. LATERAL

31 Göz Dibinin Görüntülenmesi Macula lutea ve Fovea centralis Discus nervi optici

32 GÖRME YOLLARI - Retina > Koni ve rod (basil) hücreleriI.neuron Bipolar hücrelerII. neuron Ganglion/ Multipolar hücrelerIII. neuron - Nervus opticus - Chiasma opticum - Tractus opticus - Corpus geniculatum lateraleIV. neuron - Radiatio optica - Lobus occipitalis (17.-primer ; 18.,19. sekonder alan)

33 Chiasma opticum N.opticus Tractus opticus Radiatio optica Corpus geniculatum laterale Görme merkezi Area - 17 GÖRME YOLLARI

34 Görme alanı Macula lutea N.opticus Chiasma opticum Tractus opticusPedunculus cerebri Corpus geniculatum laterale Radiatio optica Görme korteksi (Area-17) Sağ taraf görme korteksiSol taraf görme korteksi

35 VİSUAL REFLEKSLERİN YOLLARI N.opticus Chiasma opticum Corpus geniculatum laterale Colliculus superior ve Pretektal çekirdekler Kranial sinirlerin (III.-IV. ve VI.) motor çekirdekleri Medulla spinalis’in columna anterior’unda yer alan motor nöronlar Tractus tectobulbaris ve Tractus tectospinalis

36 BULBUS OCULI’DEKİ REFRAKTİF (KIRICI) YAPILAR Cornea (kırıcı gücü en fazla olan yapıdır) Humor aquosus (ön ve arka kamerayı doldurur) Lens Corpus vitreum (lens ile retina arasında yer alan ve göz küresinin 4/5’ini oluşturan jel kıvamındaki yapıdır.)

37 BULBUS OCULİDEKİ KIRICI YAPILAR – HUMOR AQUOSUS Camera anterior Cornea Trabeküler ağdaki Fontana boşlukları Schlemm kanalı Conjunctiva Sclera çekirdeği Episkleral venler Sclera Fibrae zonulares Corpus ciliare Angulus iridocornealis Camera post. İris Lens Cornea’nın hemen arkasında, lens’in önünde 2 kamera (odacık) vardır. Cornea ile iris arasındakine camera anterior, iris ile lens arasındakine ise camera posterior adı verilir. Bu odacıkların içinde alkalik karakterde berrak sıvı olan humor aquosus bulunur. Bu sıvının ışığı kırıcı özelliği vardır. Corpus ciliare’den salgılanan humor aquosus sıvısı arka kameradan pupilla yoluyla ön kameraya geçer. Buradan da iridokorneal açıdan schlemm kanalı (sinus venosus sclera) aracılığı ile venöz dolaşıma drene olur. Emiliminde yetersizlik oluşursa göz içi basınç artışı sonucu glokom ortaya çıkar.

38 LENS Cornea İris Corpus ciliare Camera posterior Pupilla Lens Fibrae zonulares Sclera M.ciliaris Angulus iridocornealis Camera anterior M.sphincter pupillae M.dilatator pupillae Schlemm kanalı Conjunctiva oculi Yaklaşık 9-10mm. çapında,şeffaf,elastik ve bikonveks bir mercektir İris ile corpus vitreum arasında yer alır. Avasküler yapıda olup, bir kapsülle (capsula lentis) sarılıdır. Beslenmesi humor aquosus ile sağlanır. Ön yüzündeki en çıkıntılı yerine polus anterior, arka yüzündeki en çıkıntılı yerine polus posterior denir. Her iki yüzün periferde birleştiği kenara equator lentis adı verilir. Equator lentis * * * *

39 LENS Cornea İris Corpus ciliare Camera posterior Pupilla Lens Fibrae zonulares Sclera M.ciliaris Angulus iridocornealis Camera anterior M.sphincter pupillae M.dilatator pupillae Schlemm kanalı Conjunctiva oculi Equator lentis * * Equator lentis’ten, corpus ciliare’ye uzanan ve lensi yerinde tutan bağ dokusu liflerine fibrae zonulares (lig.suspensorium lentis) denir. Corpus ciliaredeki m.ciliaris lifleri kasılınca lig.suspensorium lentis gevşer ve lensin kalınlığı / kırıcılığı değişir (artar) yaşından sonra lensin elastikiyeti ve akomodasyon özelliği azalmaya başlar, buna presbyopia adı verilir. Katarakt – Lensin opaklaşması haline klinikte verilen addır.

40 REFRAKTİF ORTAMLAR : 1- Cornea 2- Humor aquosus camera anterior camera posterior 3- Lens 4- Corpus vitreum / camera postrema Cornea Sclera Choroidea Corpus ciliare Proccessus ciliaris M. ciliaris Sinus venosus sclerae Camera posterior İris M.dilatator pupillae M.sphincter pupillae Camera anterior Fibrae zonulares Lens Corpus vitreum / Camera postrema

41 BULBUS OCULİDEKİ KIRICI YAPILAR (REFRAKTİF ORTAMLAR) CORPUS VİTREUM Işığı kıran yapıların en büyük hacimlisidir. Lens’in hemen arkasında yer alan camera postrema (en arka odacık) içindeki yarı-jelatinöz şeffaf bir maddedir. Bu madde humor aquosus’un aksine yer değiştirmez. Ön tarafında lens’in oturduğu çukurluğa fossa hyaloidea adı verilir. Bu çukurluktan discus n.optici’ye kadar uzanan ve embriyolojik dönem artığı olan kanala canalis hyaloideus denir Bu kanalın içinden erişkinde a.centralis retinae (embriyolojik dönemde a.hyaloidea) geçer.

42 Aa.ciliares posteriores longae A.ciliares posteriores breves Fovea centralis Discus nervi optici N.opticus SCLERA CHOROİDEA RETİNA CORNEA CORPUS CİLİARE İRİS Ora serrata LENS Sinus venosus sclerae Aa.ciliares anteriores Camera postrema > CORPUS VİTREUM Camera anterior Camera posterior CORPUS VİTREUM HUMOR AQUOSUS A.centralis retinae (Canalis hyaloidea)

43 A./V.centralis retinae V.vorticosa Sclera Choroidea Aa.ciliares post. longae N.opticus Aa.ciliares anteriores BULBUS OCULİ - KANLANMASI Arteryel beslenme : A.ophtalmica’nın uç dalları ile sağlanır. A.centralis retinae (end arter), R.meningeus > Aa.ciliares posteriores breves / longae, Rr.musculares dallarından > Aa.ciliares anteriores gelir. Venöz drenaj : V.ophtalmica superior ve inferior’a dökülür. Arterlere eşlik eden aynı isimli venler ve Vv.vorticosae (4 tane olup choroid tabakaya drene olur) ile sağlanır. Aa.ciliares post. breves A.centralis retinae A.ophtalmica N.opticus A.ciliaris post.

44 GÖZÜN YARDIMCI ORGANLARI (ORGANA OCULİ ACCESSORİA) - Orbita içi oluşumlar - Supercilium (kaş) - Palpebrae (göz kapakları) * Rima palpebrarum * Cilia * Tunica conjunctiva - Apparatus lacrimalis (göz yaşı aygıtı) * Glandula lacrimalis (gözyaşı bezi) * Saccus lacrimalis (gözyaşı kesesi) * Ductus nasolacrimalis (gözyaşı kanalı)

45 Gl.lacrimalis Periorbita M.Levator palpebrae superioris M.rectus sup. M.obliquus sup. M.rectus med. M.rectus lat. M.rectus inf. Vagina bulbi / Tenon kapsülü (SCLERA) ORBİTA İÇİ OLUŞUMLAR Periorbita – Orbita duvarlarını oluşturan kemikleri saran periosteum tabakasıdır. Kemiklere gevşek olarak tutunduğundan kolayca sıyrılabilir. Bu tabaka cranium dış yüzünde periosteum ile devamlıdır. Corpus adiposum orbitae

46 Periosteum M.lev.palpebrae sup. tendonu Septum orbitale Periosteum Septum orbitale Periorbitale Periorbita : Önde > üst ve alt göz kapaklarına uzantılar (Septum orbitale) gönderir. Arkada > canalis opticus ve fissura orbitalis superior’da dura mater’in periost tabakası olarak devam eder. Anulus tendineus communis (ZİNN HALKASI) N.opticus Dura mater ORBİTA İÇİ OLUŞUMLAR Canalis opticus

47 * *N.opticus N.lacrimalis-V1 *N.abducens (CN-VI) Fissura orbitalis superior * N.nasociliaris>N.ophtalmicus(V1)>CN-V Fissura orbitalis inferior M.levator palpebrae superiororis M.rectus superior M.rectus medialis M.rectus inferior M.rectus lateralis M.obliquus superior *A.ophtalmica V.ophtalmica superior V.ophtalmica inferior Dışyan Taraf N.trochlearis(CN-IV) N.frontalis-V1 *N.oculomotorius, R.superior (CN-III) *N.oculomotorius, R.inferior (CN-III) Arkadaki bu açıklıkların merkezi kısmında kalınlaşma yaparak Anulus tendineus communis (Zinn halkası) yapımına katkı yapar.

48 M.lev. palpebrae sup. tendonu Septum orbitale Crista lacrimalis anterior Tarsus superior Lig.palpebrale laterale Tarsus inferior Septum orbitale Lig.palpebrale mediale ORBİTA İÇİ OLUŞUMLAR Septum orbitale – üst ve alt göz kapaklarda yer alan tarsuslar ile orbita girişi arasındaki açıklığı kapatan fibro-membranöz (kalınlaşmış periosteal tabaka) bir yapıdır. Bunun yüzeyelinde göz kapakları yer alır.

49 Gl.lacrimalis Corpus adiposum orbitae Periorbita M.Levator palpebrae superioris M.rectus sup. M.obliquus sup. M.rectus med. M.rectus lat. M.rectus inf. Vagina bulbi / Tenon kapsülü (SCLERA) ORBİTA İÇİ OLUŞUMLAR Corpus adiposum orbitae – bulbus oculi ve vagina bulbi dışında kalan orbital boşluğu dolduran yağ kitlesidir.

50 Periosteum Periorbita Vagina bulbi (Tenon kapsülü) M.rectus superior M.rectus inferior Septum orbitale Lig.suspensorium ORBİTA İÇİ OLUŞUMLAR M.obliquus inf. Vagina bulbi (Tenon kapsülü) – n.opticus’tan sclerocorneal birleşeğe kadar bulbus oculiyi saran orbita içindeki kapsüldür. Bu fasyal kılıf, göz küresinin alt bölümünde okuler kaslar ile birlikte özelleşmiş bir yapı oluşturur.Bu kement benzeri destekleyici yapıya lig.suspensorium adı verilir.

51 M.rectus medialis M.rectus lateralis M.rectus medialis’in kontrol ligamenti M.rectus lateralis’in kontrol ligamenti Lig.suspensorium M.rectus inferior M.obliquus inferior Periosteum Lig.suspensorium Saccus lacrimalis Lateral kontrol ligamenti Medial kontrol ligamenti Vagina bulbi (Tenon kapsülü) Periorbita M.rectus lateralis M.rectus medialis ORBİTA İÇİ OLUŞUMLAR

52 M.levator palpebrae superioris M.rectus superior M.rectus medialis M.rectus lateralis M.obliquus inferior M.rectus inferior EKSTRAOKULER KASLAR Musculi externi bulbi oculi – göz küresini hareket ettiren 6 kas ve m.levator palpebrae superioris. M.obliquus superior

53 GÖZÜN YARDIMCI ORGANLARI Supercilium (kaş) : Orbita üst kenarında bulunan arcus superciliaris’in üzerindeki deriye yerleşmiş kısa kılların hepsine birden kaş adı verilir. Açıklığı aşağı doğru bakan kavis şeklinde yerleşir. Gözü ; güneş ışınlarından, alından gelen ter salgısından ve yabancı cisimlerden korur. Supercilium (Kaş)

54 GÖZÜN YARDIMCI ORGANLARI - PALPEBRAE (GÖZ KAPAKLARI) Pupilla Cornea Fornix conjunctiva inferior Papilla lacrimalis superior Plica semilunaris Caruncula lacrimalis Papilla lacrimalis - Punctum lacrimale (inf.) Tunica conjunctiva p alpebrarum (inf.) Tunica conjunctiva p alpebrarum (sup.) Tunica conjunctiva bulbi Limbus cornea Palpebra superior Palpebra inferior Göz kapakları : Palpebra superior ve inferior olmak üzere 2 adettir. Gözü yabancı maddelerden, aşırı ışıktan ve kurumaktan korur. Periyodik olarak açılıp-kapanarak salgıların konjunktival yüzde dağılmasını ve sürekli ıslak kalmasını sağlar. Uyku sırasında kapanır ve salgı buharlaşmasını önler. Deri ile kaplı ön yüzüne facies anterior, yoğun damarlı mukoza taba- kası olan conjunctiva ile kaplı arka yüzüne facies posterior denir.

55 PALPEBRA (GÖZ KAPAĞI) YAPISI Kesitinde dıştan içe doğru 5 katmanlı bir yapıdır : 1-Deri - 2-Derialtı - 3-Kas tabakası - 4-Tarsofasyal tabaka - 5-Konjunktiva tabakası - 3-Kas tabakası (M.orbicularis oculi) 4-Tarsofasyal tabaka (Tarsus) Gll.tarsales (Meibom bezleri) 5-Conjunctiva tabakası 1-Deri 2-Derialtı Deri 1-Deri tabakası (Cutis) : İnce, kılsız ve kıvrımlıdır. Göz kapağının serbest kenarından içe doğru döner Deri–mukoza birleşeğinden sonra iç yüzde konjunktiva yer alır.

56 PALPEBRA (GÖZ KAPAĞI) YAPISI Palbebra superior Gll.tarsales (Meibom bezleri) Gll.sebaceae (Zeiss bezleri) ve Gll.ciliares (Moll bezleri) Palbebra superior 1-Deri tabakası (Cutis) : Ön kıyısındaki cilia’ların folikülleri içine modifiye yağ bezleri (gll.sebaceae-Zeiss bezleri), Aralardaki deri yüzeyine modifiye ter bezleri (gll.ciliares-Moll bezleri) ve Konjunktivaya yakın kenarlarına ise modifiye yağ bezleri (gll.tarsales-Meibom bezleri) açılır. 2-Derialtı tabakası (Subcutis): ince, gevşek ve gözeli bağ dokusundan oluşmuştur. Devamlılık göstermez ve yağ dokusu içermez. Bu nedenlerle üzerindeki deri serbestçe hareket ettirilebilir, Yaralanmalarda bol miktarda sıvının toplanmasına ve torba gibi şişmesine neden olur.

57 M.orbicularis oculi Pars orbitalis Pars palpebralis Lig.palpebrale mediale Lig.palpebrale laterale PALPEBRAL KAS TABAKASI GÖRÜNÜMÜ 3- Kas tabakası – büyük bir bölümü m.orbicularis oculi’nin pars palpebralis’i tarafından oluşturulur. N.facialis tarafından innerve edilen bu kas, göz kapaklarının kapatılmasını sağlar. İçyanda lig.palpebrale medialeden başlar, dışyanda lig.palpebrale lateraleye tutunur. Ayrıca m.orbicularis oculi’nin pars lacrimalis’in ve m.levator palpebrae superioris’in lifleri de bu tabakada yer almaktadır.

58 GÖZ KAPAĞI KESİTİ Periosteum Septum orbitale M.levator palpebrae superioris tendonu Periosteum Septum orbitale M.orbicularis oculi M.lev.palpebrae superioris M.tarsalis Tarsus superior Tarsus inferior

59 PALPEBRAE (GÖZ KAPAKLARI) YAPISI 4- Tarsofasyal tabaka – göz kapaklarında yüzeyel katman ile derin katman arasında sınır oluşturur. 2 temel, 1 destekleyici yapıya sahip. Temel yapılar : Tarsi palpebrarum Lig.palpebrale mediale ve laterale Destekleyici yapı : Septum orbitale – M.orbicularis oculi’nin pars palpebralis bölümünün derininde olarak, orbita kenarından üst ve alt göz kapaklarına uzanan periosteum uzantısıdır.  Üst göz kapağında m.lev. palpebrae sup.’in tendonuna  Alt göz kapağında ise tarsus’a yapışır. Septum orbitale M.lev. palpebrae superioris M.tarsalis superior Lig.palpebrale laterale Tarsus superior Tarsus inferior

60 GÖZ KAPAĞI KESİTİ M.levator palpebrae superioris Periosteum Conjunctiva Tarsus Gll.sebaceae (Zeiss bezleri) ve Gll.ciliares (Moll bezleri) Gll.tarsales (Meibom bezleri) M.tarsalis superior (düz kas) M.orbicularis oculi Septum orbitale M.levator palpebrae superioris tendonu Fornix conjunctivae superioris

61 PALPEBRAE (GÖZ KAPAKLARI) YAPISI Tarsi palpebrarum– Her bir göz kapağında yer alan temel yapıdır. Sıkı fibroz bağ dokusundan yapılı, ince yarımaysı plak şeklindedir. Üst göz kapağındaki (daha geniştir) tarsus superior - 1cm M.lev. palpebrae sup. ile birlikte m.tarsalis superior adlı bir grup düz kas lifi tarsus superior’un üst kenarına tutunur. Alt göz kapağındaki (daha küçüktür) tarsus inferior – 0.5 cm Septum orbitale M.lev. palpebrae superioris M.tarsalis superior Lig.palpebrale laterale Tarsus superior Tarsus inferior

62 M.Levator palpebrae superioris tendonu Septum orbitale Tarsus superior Lig.palpebrale laterale Tarsus inferior Crista lacrimalis anterior Lig.palpebrale mediale ve laterale – üst ve alt tarsus’ların her iki ucundan “Y” şeklinde başlayıp, orbita kenarına tutunarak tarsus’ları destekleyen sağlam fibröz yapılardır. İçyan ligament > crista lacrimalis anterior’a tutunurken, Dışyan ligament > os zygomaticum’a tutunmaktadır. Lig.palpebrale mediale Septum orbitale

63 GÖZ KAPAĞININ İÇTEN GÖRÜNÜMÜ Tarsusların iç yapısında dikey olarak gömülü şekilde yer alan gll.tarsales (Meibom bezleri) adlı modifiye yağ bezleri vardır Sebum palpebrae adı verilen yağlı salgıları, gözyaşının buharlaşmasını azaltır ve göz küresinin kurumasını önler. Ayrıca kapakların kolayca kayma hareketini de sağlar.

64 PALPEBRAE (GÖZ KAPAKLARI) YAPISI Fornix conjunctivae superior Tunica conjunc. bulbi Tunica conjunc. palpebrarum Tunica conjunc. fornicis Fornix conjunctivae inferior 5 - Tunica conjunctiva – mukoza yapısında, şeffaf bir zardır. Göz kapaklarının arka yüzeyinin tamamı ile sclera’nın görünen bölümü örter. Göz kapaklarının arka yüzeyini örten konjunktiva bölümüne tunica conjunctiva palpebrarum/tarsi denir Sclera’nın görünen yüzeyini örten konjunktiva bölümüne tunica conjunctiva bulbi denir. Konjunktiva, göz kapaklarındaki tarsus’lara sıkıca yapışır ; ayrıca sclera ile cornea bileşkesinde de göz küresine yapışır. Göz kapaklarından, scleraya atlarken yukarıda ve aşağıda oluşturduğu çıkmazlara fornix conjunctivae superior ve fornix conjunctivae inferior adı verilir. Kapaklar kapandığı zaman bu çıkmazlar birer kese (saccus conjunctivalis) halini alırlar.

65 Pupilla Cornea Limbus cornea Tunica conjunctiva bulbi Fornix conjunctivae inferior Tunica conjunctiva p alpebrarum (inferior) Papilla lacrimalis - Punctum lacrimale (superior) Plica semilunaris Lacus lacrimalis - Caruncula lacrimalis Papilla lacrimalis - Punctum lacrimale (inferior) PALPEBRAE (GÖZ KAPAKLARI) YAPISI Önden Görünüm Tunica conjunctiva palpebrarum (sup.) : Meibom bezleri parlak çizgi şeklinde Angulus oculi medialis’de iki kapak arasındaki küçük kırmızımtrak modifiye olmuş deri kabartısına caruncula lacrimalis denir. Yapısında yağ ve ter bezleri, üzerinde de ince kıllar yer alır. Caruncula lacrimalis’in dışyan kısmındaki konjunktival plika’ya plica semilunaris denir.

66 PALPEBRA (GÖZ KAPAĞI) YAPISI Palbebra superior Gll.tarsales (Meibom bezleri) Gll.sebaceae (Zeiss bezleri) ve Gll.ciliares (Moll bezleri) Palbebra superior Göz kapaklarındaki gl.tarsales (Meibom bezleri) adlı yağ bezlerinin tıkanması ve enflamasyonu sonucu göz kapağının iç yüzünde oluşan patolojik duruma klinikte şalazyon denir. Kirpik folikülleri ile ilgili olan modifiye yağ bezleri gll.sebaceae (Zeiss bezleri) veya modifiye ter bezleri gll.ciliares (Moll bezleri) tıkanması ve enflamasyonu sonucu oluşan patolojik duruma klinikte hordeolum (arpacık) adı verilir.

67 GÖZ KAPAKLARININ DAMAR VE SİNİRLERİ Arteryel beslenme : A.ophtalmica’nın dalları (a.supratrochlearis, a.supraorbitalis, a.lacrimalis, a.dorsalis nasi) ; A.facialis’in dalı (a.angularis) ; A.temporalis superficialis’in dalları ; A.transversa faciei ile sağlanır. Venöz drenaj : Yüzeyel venler, aynı isimle yüzeyel arterlere eşlik eder. Derin venler, v.ophtalmica superior ve inferior’a dökülür. İnnervasyon : Motor ; N.facialis, N.oculomotorius Duysal ; N.ophtalmicus (V1) dalları (n.supratrochlearis, n.infratrochlearis n.supraorbitalis, n.lacrimalis) ve N.maxillaris (V2) dalları (n.infraorbitalis) ile innerve edilir.

68 GÖZ KAPAKLARININ DAMAR VE SİNİRLERİ N.supraorbitalis N.supratrochlearis N.infratrochlearis A.-V. supratrochlearis A.-V. supraorbitalis A. lacrimalis N. lacrimalis A.-V. temporalis superficialis A. transversa faciei N.infraorbitalis A.infraorbitalis A.-V. angularis

69 Apparatus lacrimalis yapısı : Göz küresi yüzeyinde gözyaşı sıvısının üretimi, dağılımı ve drenajı ile ilgili salgı bezi ve kanallardan oluşan bir sistemdir. Apparatus lacrimalis’i oluşturan yapılar : Glandula lacrimalis (gözyaşı salgı bezi), Canaliculi lacrimalis (gözyaşı salgı kanalcıkları, Saccus lacrimalis (gözyaşı kesesi), Ductus nasolacrimalis (gözyaşı – burun kanalı) GÖZÜN YARDIMCI ORGANLARI (ORGANA OCULİ ACCESSORİA) M.lev.palpebrae superioris Gl.lacrimalis : Pars orbitalis Pars palpebralis Septum orbitale Palpebra superior Palpebra inferior Caruncula lacrimalis Canaliculi lacrimalis superior ve inferior Lig.palpebrale mediale Saccus lacrimalis Punctum lacrimale superius ve inferius Ductus nasolacrimalis Meatus nasi inferior

70 GL.LACRİMALİS (GÖZ YAŞI SALGI BEZİ) A.V.N.lacrimalis Gl.lacrimalis (Pars orbitalis) Septum orbitale M.lev. palpebrae sup.tendonu Gl.lacrimalis (Pars palpebralis) Glandula lacrimalis yapısı : Gözyaşının salgılandığı bez olup, göz küresinin dışında olarak orbitanın üst-dış yan tarafındaki fossa gl.lacrimalis’ de yer alır. Oval şekilli, badem içi kadar (2x1x0.5 cm) büyüklüktedir. Gözyaşı bezinin 8-12 adet olan salgı kanalcıklarının (Ductuli excretorii) hepsi salgısını fornix conjunctiva sup.’a drene eder. Salgı salınımı parasempatik sinirler ile sağlanır (n.facialis> gang.pterygopalatinum> n.zygomaticus> n.lacrimalis). M.levator palpebra superioris tendonu ile 2 bölüme ayrılır : Pars orbitalis (2/3’ü) – fossa gl.lacrimalis’e yerleşmiştir. Pars palpebralis (1/3’ü) – üst göz kapağının altında yer alıp, fornix conjunctiva’ya kadar uzanır.

71 Nasal Temporal Lacus lacrimalis Saccus lacrimalis Canaliculi lacrimalis GÖZ YAŞI SALGISININ SEYRİ M.orbicularis oculi (Ok > Kasılma yönü) Gözyaşı, fornix superior’dan saccus conjunctivalis’de yayılarak göz küresinin ıslak kalmasını sağlar. Salgının buhar olup uçmayan büyük kısmı angulus oculi medialis’deki lacus lacrimalis’de (gözyaşı pınarı) birikir. Birikim, uyarı yaratır ve göz kapakları açılıp-kapanır. Bu sırada m.orbicularis oculi’nin pars lacrimalis’i kasılır ve lacus lacrimalis’deki gözyaşı salgısı punctum lacrimale > canaliculus lacrimalis’e doğru emilerek saccus lacrimalis’e ulaşır. Buradan da ductus nasolacrimalis yolu ile meatus nasi inferior’a açılır.

72 Palpebrae superior Palpebrae inferior Commissura lateralis palpebrarum Commissura medialis palpebrarum Lacus lacrimalis Sclera Pupilla İris

73 Caruncula lacrimalis Plica lacrimalis Rima palpebrarum Papilla lacrimalis Punctum lacrimale

74 GÖZ YAŞI SALGISININ SEYRİ Saccus lacrimalis – Lig. palpebrarum mediale’nin arka tarafında, fossa sacci lacrimalis’de yer alan 1 cm. boyunda bir kesedir. Üst ucu kör, alt ucu ise ductus nasolacrimalis’e açılır. Ductus nasolacrimalis - Saccus lacrimalis’in devamı gibidir cm uzunluğundadır. Meatus nasi inferior’a açılır. Açılma deliğindeki kapakçığa plica lacrimalis (Hasner kapakçığı) denir. Saccus lacrimalis Ductus nasolacrimalis Meatus nasi inferior Lig.palpebrale mediale

75 Gözyaşı bezi ve kesesinin izdüşümü ile Gözyaşının seyri Saccus lacrimalis Gl.lacrimalis Gözyaşının akışı Canaliculi lacrimalis Ductus nasolacrimalis

76 MUSCULİ EXTERNİ BULBİ (GÖZÜN EKSTRENSEK KASLARI) M. rectus superior M. rectus inferior M. rectus medialis M. rectus lateralis M. obliquus superior M. obliquus inferior M. levator palpebrae superioris

77 M.obliquus superior M.rectus medialis M.rectus superior M.rectus lateralis Trochlea MUSCULİ EXTERNİ BULBİ (GÖZÜN EKSTRENSEK KASLARI) ÜSTTEN GÖRÜNÜM

78 M.levator palpebrae superioris M.rectus superior M.rectus medialis M.rectus lateralis M.obliquus inferior M.rectus inferior M.obliquus superior MUSCULİ EXTERNİ BULBİ (GÖZÜN EKSTRENSEK KASLARI) DIŞYANDAN GÖRÜNÜM

79 Göz Kaslarının Hareketleri - M.rectus superior: Elevasyon ; İç rotasyon-Add - M.rectus inferior: Depresyon; Dış rotasyon-Add - M.rectus medialis: Adduksiyon ; Yok - M.rectus lateralis: Abduksiyon ; Yok - M.obliquus sup. : İç rotasyon; Depresyon- Abd. - M.obliquus inf. : Dış rotasyon; Elevasyon- Abd. - M.levator palpebrae superioris: Üst göz kapağına elevasyon Temel Yardımcı (İntorsiyon) (Ekstorsiyon)

80 Göz kaslarının innervasyonu M.rectus lateralis : N.abducens M.obliquus superior : N.trochlearis Diğer göz kasları : N.oculomotorius Göz Kaslarının İnnervasyonu

81 Akut bakteriyel konjonktivit

82 BAŞARILAR…


"Prof.Dr.Yusuf Zeki YILDIZ (2012) GÖZ ANATOMİSİ SİNİR SİSTEMİ ve DUYU ORGANLARI DERS KURULU – I (3001)" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları