Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

SEREBROVASKÜLER OLAY Dr. Seda Kibaroğlu. 1 -Santral SS : (beyin, spinal kord) 2 -Periferik SS: (kraniyal ve periferik sinirler) FONKS İ YONU FONKS İ YONU.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "SEREBROVASKÜLER OLAY Dr. Seda Kibaroğlu. 1 -Santral SS : (beyin, spinal kord) 2 -Periferik SS: (kraniyal ve periferik sinirler) FONKS İ YONU FONKS İ YONU."— Sunum transkripti:

1 SEREBROVASKÜLER OLAY Dr. Seda Kibaroğlu

2 1 -Santral SS : (beyin, spinal kord) 2 -Periferik SS: (kraniyal ve periferik sinirler) FONKS İ YONU FONKS İ YONU A - Motor A - Motor B - Duysal B - Duysal C - Davranışsal C - Davranışsal D -Vital fonksiyonların D -Vital fonksiyonların * kontrolu ve entegrasyonu SPİNAL KORD BEYİN PERİFERİK SS

3 Beyin damarlarının çeşitli patolojiler nedeniyle daralması, tıkanması veya yırtılarak kanın damar dışına çıkması sonucu ortaya çıkan klinik tablolara serebrovasküler olay, yani beyin damar hastalı ğ ı denir. Strok ve inme de aynı amaçla kullanılan isimlerdir.

4 Dünya ölüm istatistiklerine göre, ölüm sebepleri arasında kalp hastalıkları ve kanserden sonra üçüncü sırayı alır. Nörolojik hastalıklar arasında en sık görülen hastalık grubudur.

5 Fakat son yıllarda başta hipertansiyon olmak üzere düzeltilebilir risk faktörleri ile savaşım, görüntüleme yöntemleri ile erken ve do ğ ru tanı koyma avantajları, inme ünitelerinin devreye girmesi ve yeni tedavi olanaklarının kullanımı sayesinde SVO’dan ölüm oranlarında azalma oldu ğ u bildirilmektedir

6 SVO yüksek mortalite ve morbiditesinden dolayı önemli bir sa ğ lık sorunu olmasının yanında çok büyük sosyal ve ekonomik bir sorun olma özelli ğ i de taşımaktadır. Bu bakımdan hastalık nedenlerinin saptanması, korunma ve tedavi yönünden geniş kapsamlı pek çok çalışma yapılmıştır. Özellikle risk faktörlerinin giderilmesi, koruyucu tedavi açısından büyük önem taşımaktadır.

7 SVO’lar ya iskemik yani beyinde kanlanmanın azalmasına ba ğ lı, ya da kanamaya ba ğ lı olarak oluşur. SVO’ların yaklaşık %80’ı iskemik, %5’i subaraknoid kanama (SAK), %15’ i de intraserebral hemorajidir.

8 İ skemik SVO’larda, De ğ iştirilemeyen risk faktörleri : yaş, cins, ırk, genetik yatkınlık, aile öyküsü iken, De ğ iştirilebilir yani tedavi edilebilir, ya da kontrol altına alınabilir risk faktörleri : hipertansiyon, hiperlipidemi, diyabetes mellitus, obesite, sigara, alkolizm, kalp hastalıkları, orak hücreli anemi, hiperhomosisteinemi, fiziksel inaktivite gibi etkenlerdir.

9 İ skemik SVO’ların yaklaşık %50 kadarı beyni besleyen damarlarda ateroskeroz nedeniyle daralma ya da tıkanma sonucundadır. %20 kadarı ise kalpten kaynaklanan pıhtı kayna ğ ından kopmuş bir parçanın (emboli) beyin damarını tıkaması sonucu oluşur.

10 Kalpte pıhtı oluşturmasını kolaylaştıran en sık neden bir ritm bozuklu ğ u olan Atriyal fibrilasyon (AF), bunun yanısıra kalp kapa ğ ı hastalıkları, kalbin pompalama bozuklukları, myokard enfarktüsü, enfektif endokardit denilen bir çeşit kalp enfeksiyonu gibi durumlardır.

11 Bir di ğ er iskemik SVO nedeni ise lakün diye de adlandırılan en sık hipertansiyonu olan hastalarda görülen küçük damar hastalı ğ ı denilen durumdur. Lakünler genellikle beynin büyük damarlarının de ğ il bunların uç dallarını oluşturan damarların suladı ğ ı sahalarda ortaya çıkan küçük lezyonlardır. Ama bulundukları yer itibarıyla bazı özel klinik durumlara yol açarlar.

12 İ skemik SVO’nun di ğ er nadir görülen nedenleri ise pıhtılaşma bozukluklarına yol açan bazı özel hastalıklar, beyin damarlarını da etkileyen vaskülit tipi hastalıklar v.b dir. Damar tıkanıkları ya da kanamalar beyinde etkiledi ğ i yere göre belirtiler verir.

13

14 Metabolik olarak vücuttaki en aktif organlardan biri olan beynin bu aktiviteyi sa ğ layabilmak için zengin bir kan akımına gereksinimi vardır. Kalbin pompaladı ğ ı kanın 1/5’i beyne gelir (1000ml/dk). Bunun 800 ml’si karotis sistemiyle, kalanı vertebrobaziller sistem ile taşınır.

15 Beyne gelen kan akımı, belirli sınırlar içindeki kan basıncı, oksijen ve CO2 basıncı ve pH de ğ işikliklerine ra ğ men sabit tutulur; Kan basıncı,CO2 basıncı düşüklü ğ ü ve O2 basıncı artışı ve pH yüksekli ğ inde beyin kan akımı artar ve serebral arterler genişler, tersi durumlarda ise daralır ve böylece içinden geçen kan miktarı sabit tutulur Kan basıncı,CO2 basıncı düşüklü ğ ü ve O2 basıncı artışı ve pH yüksekli ğ inde beyin kan akımı artar ve serebral arterler genişler, tersi durumlarda ise daralır ve böylece içinden geçen kan miktarı sabit tutulur (Serebral Otoregülasyon ).

16 Beynin ön kısımlarını besleyen karotis arter sistemi, arka kısmını besleyen vertebrobaziler sistemdir. Karotis arter sisteminde bir tıkanıklık oldu ğ unda hastada - konuşma bozuklukları (afazi), - tıkanıklık olan tarafın karşı vücut yarısında güçsüzlük (hemiparezi, hemipleji), - duyu bozuklukları (hemihipoestezi), - beceriksizlik (apraksi), - aynı tarafta görme kaybı

17 - Karşı taraf görme alanında etkilenme (hemianopsi) - unutkanlık, bellek bozuklukları (kognitif bozukluklar), - okuyamama (aleksi), - yazamama (agrafi), - hesap yapamama (akalküli) gibi bozukluklar gelişebilir.

18 Vertebrobaziler sistemle ilgili tıkanıklarda - konuşma bozuklu ğ u (dizartri) - çift görme (diplopi) - göz hareketlerinde bozukluklar - başdönmesi (vertigo) - bulantı, kusma - yutma güçlü ğ ü - solunum problemleri

19 - hemiparezi, ya da hemihipoestezi - lezyonun karşı tarafının görme alanının etkilenmesiyle hemianopsi, - bilinç de ğ işiklikleri görülebilir.

20 Büyük arterlerin sulama alanında gelişen iskemilerde, infarkt alanının ortası geri dönüşümsüz bir hasara u ğ rayacaktır. Ancak bu alanın çevresinde yaşayabilen ancak fizyolojik olarak işlev göremeyen bir alan vardır(penumbra). Bu dokunun kurtarılması erken dönemde ana hedeftir. Bu nedenle tıkanan damarın tekrar açılması amacıyla fibrinolitik tedaviler uygulanmaktadır.

21 Acil Trombolitik Tedavi Kararı Hasta semptomların başlangıcından itibaren ilk 3 saat içinde geldi ise trombolitik tedavi şansı var BBT en kısa sürede çekilerek kanama ekarte edilmeli ve aşa ğ ıdaki kriterlere bakılarak tedavi verilme veya verilmeme kararı alınmalı

22 IV rt-PA tedavi uygulama kriterleri Semptom başlangıç zamanının kesin oldu ğ u iskemik inme NIH stroke skalasında ölçülebilen defisit olması BBT’de intrakraniyal kan olmadı ğ ının görülmesi Semptomların başlangıcından IV rt-PA başlanmasına kadar geçecek sürenin 180 dakikadan az olması

23

24 IV rt-PA uygulanmaması gereken durumlar Hızla düzelen veya minör inme şikayetleri 3 ay içinde inme veya majör travma hikayesi 14 gün içinde majör cerrahi hikayesi İ ntrakraniyal kanama hikayesi Tedavi başlangıcında sistolik KB>185 mmHg veya diastolik KB>110 mmHg olması Yukarıdaki sınırlara ulaşabilmek için agresif devamlı İ V antihipertansif ilaç kullanımı gereksinimi

25 Normal BBT’ye ra ğ men SAK şüphesi Son 21 günde G İ S veya GÜS kanaması Son 7 gün içinde kompres yapılamayacak bir yerde arteriyel girişim yapılmış olması İ nme başlangıcında nöbet hikayesi 48 saat içinde heparin kullanımı veya yüksek aPTT PTZ>15 sn, trombosit sayısı 400 olması

26 Hasta inme başlangıcından itibaren 3-6 saat arasında geldi ise yine yukarıdaki kriterler göz önünde bulundurularak teknik olarak uygun hastanelerde intraarteriyel trombolitik tedavi uygulanabilir.

27 Hasta 6 saatten sonra geldi ise KB’ı 230/120 mmHg’nın üzerinde de ğ ilse düşürme! Solunum deste ğ i KŞ’i regülasyonu Hipertermiyi önle Antiödem Yutma fonksiyonunun de ğ erlendirilmesi İ V ve NG beslenme Erken pasif/aktif egzersiz

28 Akut dönemde hastaların %10-20’sinde hayati tehdit edebilecek infarkt çevresinde ödem vardır ve 3-5 gün içinde giderek artar. Bilinç bulanıklı ğ ı, K İ BAS ve beyin herniyasyonuna neden olarak ölüme yol açabilir. Bu akut dönemde beyin ödeminin mutlak tedavisi gereklidir.

29

30 Antiödem Tedavi İ skemik beyin ödemi 2-4 gün sonra pik yapar, mannitol serum ozmolalitesi arasında tutulacak şekilde verilir Mannitol gr/kg 20 dakikada başlangıç dozu (100 kg hasta için cc % 20 lik) gr/kg 6 saatte bir günlük doz 2 gr/kg’ı geçmemeli (100 kg hasta için cc % 20 lik her 6 saatte veya cc her 4 saatte) Vazojenik ödem: deksametazon 4x4mg verilebilir

31 İ skemik SVO’larda akut dönemde dikkat edilmesi gereken sorunlar - hastanın tansiyonunun çok düşürülmemesi (beyin kan akımının azalmaması için), - ateş ve kan şekeri yüksekliklerinin kontrolu (iyileşmeyi yavaşlatır), - yutma fonksiyonlarının de ğ erlendirilmesi (aspirasyon pnomonisi riskinin azaltılması için),

32 - nörolojik muayenesinde ve bilinç durumunda ani de ğ işiklikler (olayın ilerledi ğ inin ya da enfarkt içine kanama veya beyin herniyasyonunun belirtisi olabilir), - nöbet olup olmadı ğ ı önem taşır.

33 Erken dönemde kan sulandırıcı ilaç kullanmak, fizik tedaviye başlamak önemlidir. Uzun dönemde yata ğ a ba ğ ımlı gelen hastalar için yatak yarası açısından pozisyon vermek ve bakım, yutma ve solunum fonksiyonlarının de ğ erlendirilerek gerekli önlemlerin alınması (nazogastrik sonda veya PEG- gastrostomi), enfeksiyona karşı önlem alınması ve kan sulandırıcı tedavisinin düzenlenmesi gereklidir.

34 İ skemik SVO’larda risk faktörlerini belirledikten sonra tekrarlama riskine yönelik uygun antiagregan (aspirin, drisentin ya da plavix) ya antikoagülan (akut dönemde heparin IV ya da fraxiparin, clexan (SC) gibi ilaçlar, e ğ er antikoagülasyona devam edeceksek coumadin (oral) gibi) ilaçlar tercih etmemiz gerekir.

35 Akut dönemde başladı ğ ımız heparinin kan sulandırıcılı ğ ını takipte aktive parsiyel tromboplastin zamanı (APTT) de ğ erleri saat arayla ölçülmeli ve normalin 2-3 katında tutulmalıdır. Fraxiparin ve clexan için bu gibi ölçümlere gerek yoktur.

36 Coumadin dozu ise günlük protrombin zamanı (PTZ) testiyle ayarlanır. PTZ testinin uluslararası standart hale getirilmiş de ğ eri olan INR normal de ğ erinin 2-2,5 kat üstünde tutulmaya çalışılır. Bu arada kanın akışkanlı ğ ı arttırıldı ğ ı için hasta kanamalar yönünden (burun, idrar, gaita, deri kanamaları gibi) yakın gözlem altında tutulmalı ve uyarılmalıdır.

37 SVO’ların tanısında klini ğ in yanısıra BBT ve Beyin MR önemlidir (iskemik ya da kanama olup olmadı ğ ını anlamak için). İ skemik SVO’larda nedeni saptamak için rutin kan testlerinin yanısıra pıhtılaşmaya e ğ ilim yaratan faktörlerin gözden geçirilmesi, MR anjiyografi yada ultrasonla beyin damarlarının taranması (karotis Doppler), kardiyak nedenlerin saptanması için EKG ve EKO yapılması risk faktörlerinin belirlenmesi açısından büyük önem taşır.

38 Geçici iskemik atak (G İ A-T İ A) ise beynin kanlanmasının geçici olarak azaldı ğ ı ve nörolojik defisitin 24 saatden daha kısa sürdü ğ ü durumu anlatmak için kullanılan bir terimdir. Beyin tomografisi ya da MR’ında lezyon genellikle görülmez, tıpkı iskemik SVO lar gibi de ğ erlendirilmeli ve risk faktörleri belirlenip gereken önlemler alınmalıdır.

39 İ ntraserebral Kanama Daha çok HT ba ğ lı beyin dokusu içinde olan kanamalardır. Kanamanın kontrolü için akut dönemden itibaren kan basıncının düşürülmesi, kontrol altına alınması gereklidir. İ ntraserebral kanamada tedavi hematoma, semptomlara ve serebral ödeme yöneliktir.

40 Beyin içine kanamalar kanamanın oldu ğ u yere göre belirtiler verebilir. Akut dönemde çekilen Beyin tomografisi kanamaları ayırt etmekte özellikle faydalıdır. Uzun dönemde bu hastaların bakımı, tansiyonunu kontrol altında tutmak ve enfeksiyonlara zemin hazırlayan faktörlerden kaçınmak planlanır.

41 İSK’da Plan Genel bilgi Klinik bulgular Lokalizasyon Etiyoloji Klinik seyir Spesifik tedavi Genel tedavi ◦ KB regülasyonu ◦ DVT/PE korunması ◦ Nöbetlere yaklaşım ◦ K İ BAS İ laç kullanımı ve İ SK İ laç kullanımı ve İ SK İ SK’da cerrahi İ SK’da cerrahi

42

43 Subaraknoid Kanama Subaraknoid kanama, yani SAK ise en çok travmaya ba ğ lı ortaya çıkan, ancak spontan olarak da daha çok beyin damarlarındaki baloncukların (anevrizma)veya arteriovenöz malformasyonun patlamasıyla (%75-80) ortaya çıkan beyin zarlarının arasına olan kanamalardır. Bu hastalarda belirli bir bölgeye ait belirtilerden çok bilinç de ğ işiklikleri, çok şiddetli baş a ğ rısı ve ense sertli ğ i gibi bulgular vardır.

44 SAK geçiren hastaların %12’si hastaneye ulaşamadan ve %25’i ise ilk 24 saat içinde ölürler. SAK için risk faktörleri HT, sigara, oral kontraseptif kullanımı, alkol, kan basıncındaki diurnal de ğ işiklikler, gebelik, ileri yaş, kokain kullanımıdır Anevrizma sonucu olan kanamalarda daha sonra operasyonla anevrizmanın kliplenmesi sözkonusudur.


"SEREBROVASKÜLER OLAY Dr. Seda Kibaroğlu. 1 -Santral SS : (beyin, spinal kord) 2 -Periferik SS: (kraniyal ve periferik sinirler) FONKS İ YONU FONKS İ YONU." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları