Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri

Slides:



Advertisements
Benzer bir sunumlar
Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri
Advertisements

BİLİMSEL ARAŞTIRMA SÜRECİ
ARAŞTIRMA KONUSU VE SORUNUN SEÇİMİ
Bilimsel Yöntem ve Bilimsel Araştırma Türleri
BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ
BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ
D – 3 KURAM VE ARAŞTIRMA Neumann, 2000 Chapter 3, 4.
SOSYOLOJİDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ
Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri
ARAŞTIRMA KONUSUNU BELİRLEME
Araştırma Önerisi Araştırma Raporu
Yrd.Doç.Dr. Ali Murat SÜNBÜL Selçuk Üniversitesi, Egt.Fak.
EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/courses/spring2008/bby208/
Bilimsel Araştırmanın Alternatifleri
BİLİMSELLİK GÜNCELLİK FAYDALILIK Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Dersi Danışman: Prof.Dr.Mustafa ERGÜN Hazırlayan: Özlem K.GENELİOĞLU.
KAM 209 ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ
Roma Rakamları - Sayıları I = 1 II = 2 III = 3 V = 5 X = 10 L = 50 C = 100 D = 500 M = Önce gelen küçük sayı, sonra gelen büyükten çıkartılır. IV.
Problemi Tanımlama Şener BÜYÜKÖZTÜRK, Ebru KILIÇ ÇAKMAK,
Araştırma Yoluyla Öğretim Stratejisi
Bilim ve Araştırma: Temel Kavramlar
H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü
yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/courses/spring2005/bby208/
Sağlık Hizmetlerinde Araştırma ve Değerlendirme Teknikleri
IMGK 207-Bilimsel araştırma yöntemleri
IMGK 207-Bilimsel araştırma yöntemleri
Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri
Bilimsel Araştırma ve Proje Yönetimi
EĞİTİMDE ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ
ARAŞTIRMA TÜRLERİ.
EĞİTİMDE ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ
EĞİTİM BİLİMLERİNDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ
Araştırma Yöntemleri 3- Bilimsel araştırmanın amacı
Kişilik Kuramları Giriş ve kavramlar.
ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ.
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ
BÖLÜM 1 DÜNYAYI KAVRAMAKBİLGİ KAYNAKLARIBİLİMSEL AÇIKLAMANIN DOĞASIPSİKOLOJİ BİLİMİ Birinci Bölüm Konuları.
Bilimsel Araştırma ve Bilimsel Araştırma Süreci II
NİCEL ARAŞTIRMA NEDİR? Bir amaca yönelik, belirli aşamalar içerisinde ve bir yöntem dahilinde yapılan çalışmalara araştırma denir. Araştırmacı yaptığı.
EĞİTİMİN BİLİMSEL TEMELLERİ
ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ VE TEKNİKLERİ
ARAŞTıRMA PROJESİ Yrd. Doç. Dr. Cumhur TÜRK. Temel Kavram ve Süreçler ■Bilim ■Olgu, Olay ■Kuram (Teori), Yasa (Kanun) ■Hipotez, Veri, Bulgu ■Ontoloji,
Araştırma Süreç ve Teknikleri ve Rapor Yazma
PROBLEMİ TANIMLAMA Doç. Dr. Ender DURUALP.
BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ DERSİ 4. Hafta
ARAŞTIRMA YÖNTEM ve TEKNİKLERİ
Bilimsel Araştırma Yöntemleri Örnekleme Yöntemleri
Bilimsel Araştırma Yöntemleri Verilerin Toplanması ANKET
ARAŞTIRMA YÖNTEM ve TEKNİKLERİ
Bilimsel Araştırma: Temel Kavram, İlke ve Yaklaşımlar
BİLİMSEL SÜREÇ BECERİLERİ
FEN ÖĞRETİMİNİN AMAÇLARI NELERDİR?.
İSTATİSTİKTE TEMEL KAVRAMLAR
BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ ÜNİTE 1
BİLİMSEL YÖNTEM VE BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR
Yrd. Doç. Dr. Ebrucan İSLAMOĞLU
BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ
Bilimsel Araştırmanın Alternatifleri
Fen Öğretiminin Genel Amaçları Prof. Dr. Fitnat KAPTAN Arş. Gör. Dr
Araştırma Olayların incelenmesi, bilgilerin toplanması, düzenlenmesi, analiz ve senteze tabi tutulması, yorumlanması, değerlendirilmesi ve anlamlı bilgiler.
BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ
Bilimsel bilgi Diğer bilgi türlerinden farklı
Toplumsal Araştırma.
Psikolojide Araştırma Alanları Ve Yöntemler Dr. Ege AKGÜN
Araştırma Problemi Nasıl Yazılır?
Nitel Araştırmalar I.
Bilimsel Araştırma Yöntemleri
Bilimsel Araştırmada Kullanılan Temel Kavramlar
Nicel ve Nitel Araştırmalar
Sunum transkripti:

Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri TÜBA Ulusal Açık Ders Malzemesi 2011

Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri Araştırma Sorununun Tanımlanması ve Denence Kurma

Plan Araştırma süreci Araştırma tasarımı Dünya görüşleri Araştırma stratejileri ve yöntemleri Araştırma sorununun tanımlanması Sorun bildirimi Araştırma soruları Değişkenler Denenceler

Araştırma Sürecinin Aşamaları 1 Konu seç 7 Başkalarını bilgilendir 2 Soruya odaklan Kuram 6 Verileri yorumla 3 Araştırmayı tasarla 5 Verileri analiz et 4 Veri topla Kaynak: Neuman, 2006, s. 15

İki Temel Sorun Neyi araştıracağız? Nasıl araştıracağız?

Araştırma Tasarımı Araştırmacının (kuramsal yaklaşımı da içeren) yeni olduğunu iddia ettiği bilgi nedir? Araştırma sürecinde hangi araştırma stratejileri izlenecek? Hangi veri toplama ve analiz teknikleri kullanılacak? (Creswell, 2009)

Kaynak: Creswell 2009, s. 5’ten uyarlandı Tasarım Çerçevesi Felsefi dünya görüşleri Postpozitivizm Toplumsal yapısalcılık Savunma / Katılımcılık Pragmatizm Seçme Araştırma Stratejileri Nitel stratejiler (ör., etnografik) Nicel stratejiler (ör., deneysel) Karma stratejiler (ör., sıralı) Araştırma Tasarımları Nitel Nicel Karma yöntemler Araştırma Yöntemleri Sorular Kuramsal bakış Veri toplama Veri analizi Yazma Kaynak: Creswell 2009, s. 5’ten uyarlandı

Paradigmalar / Dünya Görüşleri Pozitivizm/Postpozitivizm Çoğu zaman kuramla başlar; tümdengelime dayalı (Popper, Newton, Comte, Mill) Gerçek/anlam modellenebilir Gerekircidir Ampirik /nicel gözlem, ölçme ve testlerle kuram geçerlenir Daha çok fen bilimlerinde kullanılır Yapısalcılık Çoğu zaman kuramla başlamaz; tümevarıma dayalı (Vygotsky, Piaget) Gerçek/anlam toplumsal/bireysel olarak inşa edilir, bağlamsaldır, özneldir Amaç toplumsal ve tarihsel yapıyı anlamaktır Kuram geliştirmede kullanılır Savunma/Katılımcı Belli bir alanda harekete geçilmesini amaçlar (Marx, Habermas) Gerçek/anlam toplumsal olarak inşa edilir Araştırma siyasetle ilişkilidir Özellikle marjinal kesimlerin, kadınların vd. sorunlarına odaklanır Değişime yöneliktir Daha çok nitel yöntemleri kullanır Pragmatizm Araştırmacılar belli bir felsefi dünya görüşüne bağlı değiller (Pierce, Meda, Dewey) Pratik sorun çözmeye yöneliktir Eylemlerin sonuçlarıyla ilgilenir Sorunun özelliğine göre nicel, nitel veya karma yöntemler seçilir Kaynak: Creswell 2009, s. 6 ve devamından uyarlandı

Araştırma Stratejileri Nicel Deneysel araştırmalar Betimleme araştırmaları Nitel Örnek olaylar (vaka analizi) Etnografik araştırmalar Anlatıma dayalı araştırmalar

Araştırma Yöntemleri Nitel Nicel Karma yaklaşımlar Veri toplama aracına dayanan sorular (yapısal görüşme, yapısal olmayan görüşme, günlük tutma, not tutma vd.) Nitel olarak toplanan veriler üzerinde de istatistiksel analizler yapılabilir Nicel Yeni ortaya çıkan yöntemler (postayla, yüzyüze, bilgisayarla, telefonla uygulanan anketler, yapısal görüşmeler vs.) Nicel veri toplamak için kullanılan veri toplama araçlarında açık uçlu sorular da sorulabilir ve bunlara dayanarak nitel değerlendirmeler yapılabilir Karma yaklaşımlar Hem nicel hem nitel yöntemler kullanılır

Araştırma Ögeleri Nelerdir? Sınanabilir denenceler (hipotezler) kurmak için ortak terminoloji kullanılması Kuramsal ve uygulamalı araştırmalar için terimler ve terimler arasındaki ilişkiler yararlı Tüm araştırmalarda geleneğe bakılmaksızın sınanabilir ifadeler kurmak ve sonuçları ölçmek için benzer kavramlar kullanılır

Yapılar ve Değişkenler Yapılar (Constructs) Kavramlar (çoğu zaman karmaşık) Doğrudan ölçülemiyor “kuramsal değişkenler” de denmektedir Değişkenler Ölçebileceğimiz şeyler Sayısal değer atayabileceğimiz somut ölçüme dayalı ifadeler

Kaynak: Cheshire, http://sims.berkeley.edu/courses/is296a-4/s06/ Kuramsal Model Örneği Sosyo-ekonomik statü Akademik Yetenek Akademik başarı Kaynak: Cheshire, http://sims.berkeley.edu/courses/is296a-4/s06/

Değişkenli Kuramsal Model Gelir İş prestiji Sosyo-ekonomik statü Akademik Yetenek Akademik başarı Notlar En yüksek derece Matematik becerileri Dil becerileri Kaynak: Cheshire, http://sims.berkeley.edu/courses/is296a-4/s06/

Sosyal Bilimlerde Araştırma Tanımlayıcı araştırma “Evsiz kimdir?” “Gereksinimleri nelerdir?” “Kaç kişi evsiz?” Keşfetmeye yönelik araştırma “Burada ne oluyor?” “Evsiz olmak nasıl bir şey?” Açıklayıcı araştırma Toplumsal olguların sebep ve sonuçlarını belirleme Bir olgunun diğeri üzerindeki etkisini tahmin etme “İnsanlar niçin evsiz kalıyor?” “İşsizlik oranı evsiz sayısını etkiliyor mu?” Değerlendirme araştırması Toplumsal bir programın etkilerini araştırma “Hangi hizmetlerin evsizlere yardımı dokunuyor?” Kaynak: Schutt, 1999, s. 12 vd.

Sorun “Bireyi fiziksel ya da düşünsel yönden rahatsız eden, kararsızlık ve birden çok çözüm yolu olasılığı görünen her durum” Sorun kaynakları: Özel çaba, merak, duyarlılık, daha önce yapılan araştırmalar, tezler, vs.

Sorun Seçimi ve Ölçütleri Genel ölçütler Çözülebilirlik, önemlilik, yenilik, etik kurallara uygun olarak araştırılabilirlik (gizlilik, sağlık, fiziksel/psikolojik baskı, vd.) Özel ölçütler Yeterlilik, yöntem ve teknik bilgisi, veri toplama izni, zaman ve olanaklar, ilgi

Araştırma Sorununun Tanımlanması Bütünleştirme Sınırlandırma Tanımlama Bütünleştirme Araştırılacak sorun dilimi Tanımlama Araştırma amaçla- rının belirlenmesi Kaynak: Karasar, 1995, s. 39

Sorun Bildiriminin Özellikleri Açıklık ve kesinlik Neyin araştırılacağının saptanması 3. Ana sorunun, temel etmenlerin ve değişkenlerin saptanması; 4. Temel kavramların ve terimlerin saptanması; 5. Araştırmanın sınırlarının/parametrelerinin açıklanması; 6. Biraz genellenebilirlik; 7. Araştırmanın öneminin, yararlarının açıklanması ve makul gösterilmesi; 8. Gereksiz jargon kullanılmaması; ve 9. Tanımlayıcı veriden daha fazlasının sunulması Kaynak: Hernon ve Schwartz, 2007, s. 307

Sorun Bildiriminin Bileşenleri 1. Giriş cümlesi; 2. Özgünlüğün açıklanması (örneğin,literatürle desteklenerek bilgi boşluğundan söz etme); 3. Araştırmanın temel olarak neye odaklandığının belirtilmesi; ve 4. Araştırmanın öneminin veya sorunun araştırılmasından elde edilecek yararların açıklanması Kaynak: Hernon ve Schwartz, 2007, s. 308

Kaynak: Hernon ve Schwartz, 2007, s. 308-309 Sorun Bildirim Örneği “Kilit noktaları tutanlar (gatekeepers) kendi etnik-dilsel topluluklarında bilgi yaydıkları zaman kültürel etkileşim ajanları olarak hareket ederler. Hiçbir araştırmada bu kişilerin günümüzün karmaşık ve dijital ortamında bilgi arama davranışları ve bilgi yayma uygulamaları derinlemesine incelenmedi. Böyle bir araştırmadan elde edilecek anlayış etnik-dilsel toplulukların üyelerine hizmet veren halk kütüphaneleri için yararlı olur.” Kaynak: Hernon ve Schwartz, 2007, s. 308-309

Sorun Bildirim Örneği (devamla) Bir arkaplan kısmında Kilit noktaları tutanların kimler? Etnik-dilsel topluluklar kimlerden oluşuyor? Bilgi arama davranışı bilgi yayma uygulamalarını içeriyor mu? Nasıl bir araştırma yapılacağı yeterince açık mı? Araştırma soruları, değişkenler, değişkenler arasındaki ilişkiler, denekler tanımlanıyor mu? Toplanan veriler halk kütüphanelerinin hizmetlerini geliştirmede ve planlamada nasıl yararlı olacak? Kaynak: Hernon ve Schwartz, 2007, s. 308-309

Araştırma Sorusu Belirleme Kişisel deneyim veya sorunlardan hareketle Kapkaç sorunu nasıl önlenebilir? Başkalarının deneyimlerinden hareketle Aile içi şiddet nasıl önlenebilir? Diğer araştırmacıların sordukları sorulardan hareketle Makaleler, kitaplar, vs. Başka kaynaklar/kuruluşlar bazı soruların yanıtlarını bulmak istiyor olabilirler Araştırma sorularının temel kaynağı “toplumsal kuram”dır. Rasyonel seçenek kuramı toplumsal davranışları açıklamak için yararlı bir yaklaşım olabilir mi?

Soruları Değerlendirme Olurluk Evsizlik, cezai adalet, cinsiyet rolleri, vs. Toplumsal önem Bilimsel ilgililik Sosyal bilimler literatürü

Soruları “İnceltme” Zaman Mekân Kaynak

Sosyal Araştırma Sorusu İlk el, doğrulanabilir ve ampirik verilerin toplanması ve analiziyle yanıtlanmaya çalışılan toplumsal dünya ile ilgili bir soru

Kaynak: Acemoglu ve Robinson, 2006, s. 15 Araştırma Soruları “. . . niçin bazı ülkeler demokratik bazıları ise diktatörlüklerle ya da diğer demokratik olmayan rejimlerle yönetilirler? Demokratik olmayan birçok rejim niçin demokrasiye geçer? Bu geçişin nasıl ve ne zaman olacağını belirleyen nedir? Niçin bazı demokrasiler bir kez kurulduktan sonra güçlenip dayanıklı hale gelirken bazıları . . . darbelere maruz kalıp tekrar diktatörlüğe dönerler?” Kaynak: Acemoglu ve Robinson, 2006, s. 15

Araştırma Sorusunun Tanımlanması Değişkenleri tanımlar Değişkenler arasındaki ilişkileri tanımlar Denekleri tanımlar Değişkenleri işletimsel olarak tanımlar Araştırma sorunu mümkün olduğu kadar erken tanımlanmalı Arkaplan bilgi içermeli ve sorunu makul göstermeli Kaynak: www.library.kent.edu/files/Session1_Updated_Aug_2010.pptx slayt 16

Değişken Değişebilen, yani en az iki değer alabilen her şey Belirli özelliklerin mantıksal seti Özellik: Erkek kadın Değişken: Cinsiyet Süreksiz değişkenler (nitel değişkenler; belli seçenekler, tam sayılarla ifade, “cinsiyet”) Sürekli değişkenler (nicel değişkenler; “ağırlık”) Her değişken süreksiz değişken gibi işlem görür

Bağımlı/Bağımsız Değişken Bağımlı değişken açıklanan değişken; sonuç; araştırmacıyı rahatsız eden, açıklanması istenen durum; Bağımsız değişken Açıklayan değişken veya ara değişken; neden

Bağımlı/Bağımsız Değişken Örnekleri “Ekonomik kalkınma siyasal demokrasiye yol açar mı?” “Demokrasi maddi refahı artırır mı yoksa engeller mi?” Kaynak: Przeworski ve diğerleri, 2000, s. 1

Evrene ait (zeka, yaş, cinsiyet, deneyim) Kontrol Değişkenleri Evrene ait (zeka, yaş, cinsiyet, deneyim) Araştırma sürecine ait (zaman) Dış kaynaklara ait (gürültü, ışık) Kontrol değişkenleri sabit tutulmalı Aksi halde bağımlı değişken üzerindeki etkinin nereden kaynaklandığı bilinemez

Denence (Hipotez) “…gözlemlenen olaylar ya da olay kümeleri arasında henüz kesinlikle kanıtlanmış olmayan, ancak kanıtlanması olası görülen ilişkileri anlatan bir önermedir” Kaynak: Güven, 2001, s. 41

Denenceler Ampirik gerçeklik hakkında geçici bir ifade Araştırmada test edilen önerme Araştırma hipotezi Boş hipotez İki ya da daha fazla değişken arasındaki ilişkiyi ifade eden önerme Denencenin gerçeği açıklayıp açıklamadığı araştırma sonunda ortaya çıkar Aksiyom/postüla: Doğruluğu hemen herkesçe kabul edilen sav Varsayım: Araştırma sırasında doğruluğunun ispatlanması gerekmeyen önerme

İyi Bir Denencenin Özellikleri Yalın olmalı Sağlam bir mantığa dayanmalı Kullanılan kavramlar açıkça tanımlanmalı Deneyle elde edilebilen anlamları olmalı Kurama dayanmalı Sınama teknikleriyle bağı kurulmalı Gerçeklenmeye açık olmalı Yanlışlanması olanaksız iddialar içermemeli Bir gereksinmeden kaynaklanmalı Yeni bilgi üretmeli Kaynak: Güven, 2001, s. 45-58

Denence Örnekleri Bir toplumda fakirlik oranı arttıkça evsizlerin oranı da artar Gelir arttıkça vergi kaçırma riski de artar Gelir arttıkça hırsızlık riski azalır Eğitim düzeyi azaldıkça gelir düzeyi de azalır Gelir arttıkça siyasi muhafazakarlık artar Kentlerde hırsızlık varoşlardakinden daha yüksektir

Tümdengelim-Tümevarım Yöntemleri Hipotez Gözlemler Not Not Çalışma saati Çalışma saati Kalıp bulma Gözlemler Not Not Çalışma saati Çalışma saati Denence kabulü/reddi Geçici sonuç Not Not Çalışma saati Çalışma saati Kaynak: Babbie, 2007, s. 50

Özet Araştırma süreci Araştırma stratejileri Araştırma yöntemleri Araştırma sorununun tanımlanması Değişkenler Denenceler