Kültürümüzde Etkin Olan Tasavvufî Yorumlar

Slides:



Advertisements
Benzer bir sunumlar
HACI BEKTAŞ,SEYYİD NESİMİ,HALLACI MANSUR VE PİR SULTAN ABDAL
Advertisements

TASAVVUF Tuğba Deniz 10-B 535.
YUNUS EMRE EYLÜL DAMLA OKTAY 4/C 546.
11.Ve 12. yüzyıllarda İslamiyet ve Türk Kültürü
DİL- KÜLTÜR İLİŞKİSİ
Konu : Yunus Emre Araştırması
AHMET YESEVİ ve DİVAN-I HİKMET
TASAVVUF ve SUFİZM Tasavvuf nedir? İslami ilimlerden bir ilim dalıdır.
Dİnİ tasavvuFİ Türk şİİRİ İslamiyet‘in temel ilkelerine dayanarak nefsi arıtıp, ahlâkı güzelleştirerek dini yaşama ve bu yolla allah'a ulaşma düşüncesine.
YY’DA ANADOLU’DA MEYDANA GELEN SOSYAL VE SİYASİ OLAYLAR
Büyük düşünürler HZ.MEVLANA YUNUS EMRE İBNİ SİNA PİRİ REİS İÇİNDEKİLER.
AYŞE BAYRAKTUTAN DİKAB 1. GRUP.
Sosyal Bilgiler TÜRKİYE SELÇUKLU DEVLETİ
Din Kültürü Ve Ahlak Bilgisi Dersi 9. Sınıf 7. Ünite
SELÇUKLULAR ( ) ANADOLU SELÇUKLULARI ( ) EĞİTİM.
ÇAĞDAŞ UYGARLIĞA DOĞRU
AHMET YESEVİ ve DİVAN-I HİKMET
TOPLUMCU GERÇEKÇİLİK (Sosyal Realizm)
TÜRK TARİHİNDE YOLCULUK 1.KONU ANADOLU’NUN TÜRK YURDU OLMASI
ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ VE BEYLİKLER DÖNEMİNDE KÜLTÜR VE UYGARLIK
Sosyal Bilgiler TÜRKLERİN YENİ YURDU ANADOLU
ANADOLU BİLGELERİNİN AHLAK ANLAYIŞI
KAVRAM VE BİLGİ HARİTASI HAZIRLAMA 7. SINIF
İSLAMİYET  ETKİSİNDEKİ TÜRK EDEBİYATI (GEÇİŞ DÖNEMİ EDEBİYATI ) ( yy)
OSMANLIDA DEVLETİNDE BİLİM VE BİLİM ADAMLARI
MEVLANA'NIN HAYATI.
ANADOLU SELÇUKLULARI VE BEYLİKLER DÖNEMİNDE KÜLTÜR VE MEDENİYET.
Anadolu’da “Beylikler Dönemi’nde (13. yy.) yaşamıştır. Kesin olmamakla birlikte ailesiyle Belh şehrinden Akşehir’e gelmişlerdir. Babası Şeyh Hasan Paşa’dır.
MEZHEPLER.
Mevlana Celaleddin-i Rumi
Türkler Arasında İslam’ ın Yayılmasında Etkili Olan Bazı Şahsiyetler
Yunus Emre:  Yunus Emre (d Sarayköy, Mihalıçcık, Eskişehir - ö. 1321), Anadolu'da Türkçe şiirin öncüsü mutasavvıf ve filozof, Anadolu'da yaşamış.
Yesevîlik.
Hacı Bektaş Veli.
Nakşibendîlik.
Mevlevîlik.
TASAVVUFÎ YORUMLAR Tasavvuf: İslam dininde yer alan ahlakî esasları hayata geçirmeyi amaçlayan, Peygamber Efendimizin sünnetine dayalı bir hayat tarzını.
HAÇLI SEFERLERİ.
Sosyal Bilgiler BEYLİKTEN DEVLETE
Kâdirîlik:  Abdülkadir Geylani'nin (öl. 1169) görüş ve düşüncelerine dayanan tasavvuf ekolüdür. Abdülkadir Geylani Peygamberimizin soyundan gelmekte.
ÖMER NASUHİ BİLMEN A.İ.H.L SENANUR BEKTAŞ 10/E ARSLAN KÖSE.
MEVLÂNÂ CElÂLEDDÎN-İ RÛMÎ
Alevilik.
İSLAM DÜŞÜNCESİNDE YORUMLAR 11. SINIF
İslam Düşüncesinde Yorumlar
13 VE 14.YÜZYILDA ANADOLU’DA GELİŞEN TÜRK EDEBİYATI
TASAVVUF NEDİR? İslamiyet'in temel ilkelerine dayanarak nefsi arıtıp, ahlâkı güzelleştirerek dini yaşama ve bu yolla Allah'a ulaşma düşüncesine tasavvuf.
BİLGİ YARIŞMASI A Grubu B Grubu C Grubu D Grubu.
İSLAM DÜŞÜNCESİNDE YORUMLAR 7. SINIF 4. ÜNİTE
D İ VAN-I H İ KMET EDEBıYAT PROJE ÖDEVI. DIVAN- ı HIKMET NEDIR ? K ı SACA TAN ı YAL ı M -> Ahmed Yesevi’nin söyledigi “hikmet” adlı siirleri bir araya.
Mevlana Celaleddin-i Rumi. Mevlana Celaleddin-i Rumi: Mevlana hazretleri 1207 yılında Horasan'ın Belh şehrinde dünyaya geldi. Asıl adı Muhammed Celaleddin'dir.
Oğuz Han Cerit 9-B / 150 Konu : Yunus Emre Araştırması.
Mevlana Celaleddin Rumi Amaç n Mevlana’nın hayatı hakkında bilgi verme n Mevlana’nın düşüncelerini anlatmak. n Mevlana’nın tasavvufunu öğretmek. n Mevlana’nın.
DİNİ TASAVVUFİ HALK ŞİİRİ
Kültürümüzde Hz. Muhammed Sevgisi
NAKŞİBENDİLİK Nakşibendilik (NaNakşibendilik (Nakşbendiyye, Osmanlıca: ﻧﻘﺸﺒﻨﺪﻴﻪ), Abdulhalik-ıl Güjdevani tarafından sistemleştirilen, Muhammed Bahauddin.
Kültürümüzde Hz. Muhammed Sevgisi
YUNUS EMRE.
Neymar Gururla Sunar……..
YUNUS EMRE HAYATI.
Yunus Emre ŞENEL 9-C / 233 Konu : Yunus Emre Araştırması.
Mevlana Celaleddin Rumi Adı:EMİRCAN Adı:EMİRCAN Soyadı:AYDIN Soyadı:AYDIN Sınıfı: 7 / D Sınıfı: 7 / D No: 58 No: 58 Ders : din kültürü Ders : din kültürü.
muhammed pulat
YA HZ. MEVLANA.
 Ahmed Yesevi, İslamiyet’in Türkler arasında yayılmasında önemli bir rol oynamış olan, büyük alim ve sufilerden; Türk illerinin manevi hayatında, asırlar.
HAZIRLAYAN: LEYLA ARICI
TASAVVUF I VI. YARIYIL bahar DÖNEMİ
HAZIRLAYAN:Ö.ENSAR DURMUS İSLAM DÜŞÜNCESİNDE YORUM.
MERAK, İLMİN HOCASIDIR..
Sunum transkripti:

Kültürümüzde Etkin Olan Tasavvufî Yorumlar İçerisinde Türk düşünürü Hacı Bektaş-ı Veli’nin de bulunduğu Horasan erenleri,  göçle gelmiş Türkmen grupları, eğitim ve imar faaliyetleriyle aynı kültür potasında yoğurmuş, Anadolu’nun kültürel bütünlüğünün oluşmasında ve merkezi otoritenin oluşumunda hayati bir rol oynamamışlardır. 

Göç yoluyla Anadolu’ya gelen bir kısım derviş dağ başlarına, kimsenin olmadığı yol kavşaklarına yerleşmiş, burada zaviyeler açmış, boş topraklar üzerine kurdukları bu kurumlar zamanla kültür, imar ve din merkezleri haline gelmiştir.

Böylece dini cemaatler her tarafa yayılmış; ahlak, edep, davranış, inanış kuralları standartlaşmış, bilgi ve bilim devrin olanakları içerisinde bu merkezlerde üretilmiş ve yayılmıştır. Bu dervişlerin köylere yerleşerek toprak işletmeleri ve eğitim ile meşgul olmaları yöneticiler tarafından da desteklenmiş, dervişlere birtakım ayrıcalıklar verilmiştir.

Sonuç olarak Anadolu’nun en ücra köşelerinde dahi zaviyeler açılmış ve verilen eğitim sayesinde ortak bir kültürel doku oluşmaya başlamıştır. Anadolu’da etkili olan tasavvufi oluşumlardan başlıcaları hakkında bilgi almak için bundan sonraki konulara bakınız.

Yesevîlik Düşüncesi Kuruluşundan günümüze kadar Orta Asya’da çok geniş bir bölgeyi etkisi altına alan ve varlığını Anadolu’da da devam ettiren Yesevî tarikatı Hoca Ahmet Yesevi’nin fikirleri etrafında oluşmuştur. Ahmet Yesevî’nin doğum tarihi Hicri. V. (Miladi. XI.) yüzyılın ortalarına rastlar. Kazakistan’ın güney eyaletinin bugünkü merkezi olan Çimkent şehrinin doğusunda bulunan Sayram’da dünyaya geldi.

Ahmet Yesevî, birkaç yıl Türkistan’da öğrenim gördükten sonra Buhara’ya gitti. Bu dönemde Selçukluların yönetimi altına girmiş olan Buhara, Maveraünnehir’in en büyük İslâm merkezi sayılıyordu ve İslâm ülkelerinden gelmiş olan binlerce öğrenciye ev sahipliği yapıyordu. IV. (X.) asırdan itibaren Horasan mütefekkirlerinin düşüncesinin ürünü olan ve orada teşkilâtlanan tasavvuf, kısa sürede Orta Asya Müslümanları arasında benimsenmişti.

Hicri. V. (Miladi. XI.) yüzyılın ortalarında Hoca Yusuf Hemedanî, Orta Asya’da tasavvufun önde gelen ismi idi. Hoca Ahmed, Türkistan’da Arslan Baba’nın yanında bir süre tahsil gördükten sonra Buhara’da Hoca Yusuf Hemedanî’nin yanında öğrenciliğe başladı.

esevî tarikatının en önemli özelliği, tasavvuf kültürü ile Türkçenin bir araya getirilmesidir. Ahmet Yesevî, İslâmî ilimler hakkındaki engin bilgisine ve İran edebiyatına olan aşinalığına rağmen, düşüncelerini Türk kavimlerine anlatırken, Türk halk edebiyatından faydalanmış; tasavvuf hükümlerini açıklarken basit ve anlaşılır bir dil kullanmış, görüşlerini Türk halk edebiyatına uyan üslup ve nazım şekliyle ifade etmiştir. Onun en büyük eseri olan şiirlerine “Hikmet” adı verilmiştir. 

Tarikatında bölgede yaşayan Türk kavimlerinin örf ve adetlerini göz önünde bulundurmuştur. Ahmed Yesevî’nin sade ve yalın şiir türü, Türklerin oturdukları bölgelerde çok sayıda taklitçi buldu. fiiirlerinin etkisini, yaşadıkları ülkelerde büyük bir itibar sahibi olan ve şiirleri geniş halk kitlelerinin dillerinde dolaşan Hakim Ata, Abay, Mahtum Kulî ve Yunus Emre gibi büyük şairlerin şiirlerinde kolayca görebiliriz.

Hoca Ahmed Yesevî’nin “Divân-ı Hikmet” adı altında toplanmış olan şiirleri, dervişlerin faziletleri ile ilgili medhiyeler, Hz.Peygamber ve büyük İslam sufîleriyle ilgili kıt’alar, dünyanın durumundan şikâyet, kıyametin yaklaşması, cennet ve cehennem hikâyeleri gibi konuları ele alır.

Ehl-i sünnet tasavvuf tarikatlarından sayılan Yeseviye tarikatı, bütün sünnetleri, sünnet yerine konan uygulamaları kabul etmiş, müritlerinin şeriat hükümlerini eksiksiz yerine getirmelerini imanın şartlarından saymıştır. Görüşlerinin birçoğunun Nakşibendî tarikatında yaşamış olmasına rağmen, Yesevî tarikatının kendine özgü inanç ve görüşleri de vardır.

Yeseviyye tarikatının temel hükümlerini; marifetu’llah, doğru sözlü olmanın iyiliği, fena fi’llah ve tam tevekkül teşkil etmektedir.Yesevî tarikatının uygulamasında önemli bir unsur, “halvet”tir. Halvetin süresi kırk gündür. Bu süre zarfında müridin yapması gereken bütün görevler anlatılmıştır.

Kadirilik Kadirilik, Abdülkâdir-i Geylânî'ye (ö. 561/1165-66) nisbet edilen İslâm dünyasının ilk ve en yaygın tarikatın adıdır. Soyunun baba tarafından Hz. Hasan, anne tarafından Hz. Hüseyin'e ulaştığı kaydedilen Abdülkâdir-i Geylânî'nin tarikatını çocukları yaymıştır. Kâdiriyye'yi Anadolu'ya XV. yüzyılda Eşrefoğlu Rûmî getirmiştir. Bu tarikat geniş bir alana yayılmayıp İznik Bursa çevresiyle sınırlı kalmıştır. Kadiriyye XVII. yüzyılda, tarikatın Rûmiyye kolunun pîri İsmail Rûmî'nin faaliyetleri sonucu başta İstanbul olmak üzere Anadolu ve Balkanlar'da yaygınlık kazanmıştır.

Kâdiriyye tarikatında kendini arıtma ve Allah’a varma, Allah'ın yedi isminin zikredilmesiyle gerçekleştirilir. Bu tarikata katılan bir kişi kabiliyetine göre bütün mertebeleri aşıp nefs-i kâmile makamına ulaşabilir veya belli bir mertebeyi aşamayıp arada kalabilir.

Nakşibendilik Nakşibendilik, Bahâuddin Nakşibend Muhammed b. Muhammed el-Buhârî'ye (ö. 718/1318) nispet edilen tarikatın adıdır. Nakşbend, Buhara'ya 9 km. uzaklıkta bulunan Kasr-ı Arifân'da doğdu.  Nakşbend, kısa bir süre içerisinde onların saygısını kazanmıştır. O, halka her fırsatta sohbet eder, va'z ve nasihatte bulunur ve "bizim tarikimiz sohbet üzerinedir" diyerek müritlerini buna teşvik ederdi.

Nakşibend'in vefatından sonra, geniş bir alâna, özellikle İmam Rabbânî'nin gayretleriyle Hindistan ve çevresinde yayıldı. Bu tarikat, Fatih Sultan Mehmed zamanında, Molla İlâhî Simâvî (ö. 896/1490) aracılığıyla İstanbul'a girdi. XVIII. yüzyılda Mevlana Ziyaeddin Bağdadî ile Osmanlılarda genişledi ve istikrar kazandı. Osmanlı padişahları Nakşibendiliği himaye ettiler.

Kaynaklarda bu tarikatın üç koldan Hz Kaynaklarda bu tarikatın üç koldan Hz. Peygamber'e kadar ulaştığı ifade edilir. Nakşibendiyye tarikatının esaslarını şu şekilde özetlemek mümkündür: Dini kurallara tam uygunluk, tarikat ile özü temizlemek, hakikat ile ilâhî yakınlık elde etmek ve marifet ile Allah'a ulaşmak. Bu tarikatta Kur'ân ve sünnete bağlı kalmaya büyük önem verilmiş, haramlardan ve kötü alışkanlıklardan korunmak için tövbe, istiğfar, zikir, tefekkür, nafile namazlar, Kur'ân okuma ve ilimle meşgul olmak tavsiye edilmiştir. Bu şekilde nefsi yenerek kalbi kontrol altında tutmaya murakabe adı verilir. Bu tarikatta zikir sessiz yapılır. Topluca yapılan zikre "hatm-i hâcegân" denir.

Mevlevîlik Düşüncesi Mevlana Celaleddin Rumi'nin (d. 1184 Belh, Horasan-ö. 1273 Konya) düşünceleri çevresinde kurulan tarikattır. Babasının düşüncelerini sistemleştirdiği ve tarikat biçiminde örgütlendirdiği için Mevlana'nın oğlu Sultan Veled (ö. 1312) Mevlevilik'in asıl kurucusu sayılır.

Mevlânâ Celâleddin Rûmi, dostlarının katıldığı özel toplantılar düzenler, tasavvufi ve dini sohbetler yapar, şiir söyler, zikrederek sema ederdi. Zamanla bir tören niteliği kazanan bu toplantılar belli kurallara, belli görüş ve düşünce ilkelerine bağlandı. Toplantılarda ney, kudüm ve benzeri çalgıların çalındığı zikirler, törenler daha derli toplu ve ölçülü yapılmaya başlandı. Kısa bir süre içinde geniş bir alana yayılan, halk ve özellikle çağın aydınları arasında büyük bir ilgi uyandıran bu toplantılara katılanların sayısı arttı. İran, Arabistan ve Anadolu'nun birçok yerinden gelerek toplantılara katılanlar, katılmak isteyenler, Mevlânâ'ya karşı derin bir sevgi ve saygı duyanlar oldu.

Mevlânâ'nın ölümünden sonra oğlu Sultan Veled, aynı yoldan giderek, babasının düzenlediği toplantılara ve bunlarda yapılan sema, zikir ve benzeri törenlere, bir tarikat niteliği kazandırdı. Törenlere katılmak, toplantılarda bulunmak, sema meclisine ve zikre girmek için birtakım değişmez ve Mevleviler arasında yaygın olan kurallar koydu. Zamanla bunlara resmi bir nitelik kazandırdı. Mevlânâ'nın oturduğu yeri (sonradan tekke adını aldı) genişletti.

Mevleviliğin sevgiye dayanan insan anlayışı, insana varlık türleri içinde ayrı bir değer ve önem vermesinden dolayıdır. İnsan, evrenin özü (zübdei âlem), varlık bütününün söyleyen dili, gören gözüdür. Mevlevi tarikatına göre, bütün evren ve insan, toprak, ateş, hava ve su gibi dört ana ilkeden kuruludur. Göklerle insanın özü, yapısını kuran ilkeler birdir, eştir. Ancak, felekleri yöneten yasalar ayrıdır. Çünkü onlar, bir bakıma manevi aşamalardır.

Sultan Veled'den sonra bütün Mevleviliği temsil eden Konya'daki merkez tekke şeyhliğinin babadan oğula ya da ailenin büyüğüne geçmesi gelenekleşti. Bu geleneğe bağlı olarak şeyhlik makamına oturan kişiye Çelebi adı verildi ve zamanla merkez tekke şeyhliği Çelebilik makamı olarak anılmaya başladı.

Mevleviliğin temel ilkeleri, genellikle on iki konuda toplanır: 1 Mevleviliğin temel ilkeleri, genellikle on iki konuda toplanır: 1. İnsanlığa hizmet etmek; 2. Başkalarına her zaman iyi ve güzel davranışın örneği olmak; 3. Mesnevi okumak ve mutasavvıf olmak; 4. Aklı iyi kullanmak, hikmet sahibi olmak; 5. Dindar olmak; 6. İçini her zaman temiz tutmak; 7. Mevlânâ'yı pir tanımak; 8. Mevlânâ'nın yolundan ayrılmamak; 9. Allah’tan, Hz. Muhammed'den sonra Mevlânâ'ya bağlanmak, ona gönülden inanmak; 10. Bilimle uğraşmak, bilgi sahibi olmak. 11. Alçakgönüllü, sabırlı, güler yüzlü, hoşgörülü ve nazik olmak; 12. Maddi ve manevi bakımdan temiz olmak.

Osmanlılar döneminde Türkiye'de en yaygın tarikatlardan birisi olan Mevleviliğin faaliyetine, diğer tarikatlarla birlikte, 13 Eylül 1925 tarihli bir kanunla son verildi. Faaliyetini bir süre Şam'da sürdürmeyi denediyse de başarılı olamadı. Ancak 1926 yılında Konya'daki merkez tekke ve Mevlânâ türbesi müze olarak yeniden açıldı. Günümüzde de her yılın Aralık ayında Konya'da turistik amaçlı Mevlevi ayinleri icra edilmektedir. Mevlevilik, Sünni tarikatlar arasında en yaygınlarından biri olmuştur. Mevlânâ ve oğullarının sağlığında dostluğunu kazanan bazı yakınlarının gömüldüğü Konya Mevlevihanesi, Kubbei Hadre [Yeşilkubbe] diye anılan türbe, tarikatın merkezi ve kutsal makamı olarak benimsenmiştir