Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

PATOLOJİ. PATOLOJİ’YE GİRİŞ, TARİHİ GELİŞİMİ, PATOLOJİ’NİN TEMEL İLKELERİ VE ÇALIŞMA PRENSİPLERİ.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "PATOLOJİ. PATOLOJİ’YE GİRİŞ, TARİHİ GELİŞİMİ, PATOLOJİ’NİN TEMEL İLKELERİ VE ÇALIŞMA PRENSİPLERİ."— Sunum transkripti:

1 PATOLOJİ

2 PATOLOJİ’YE GİRİŞ, TARİHİ GELİŞİMİ, PATOLOJİ’NİN TEMEL İLKELERİ VE ÇALIŞMA PRENSİPLERİ

3  Hastalıkların altında yatan yapı ve işlev değişikliklerini  Organ  Doku  Hücre düzeylerinde inceler  Temel bilimler ile klinik (uygulamalı) dallar arasında bir köprüdür.  Temel bilimlerin yöntemlerini kullanır  Klinik uygulamaya yol gösterir  Cerrahi patoloji ağırlıklı işlevi nedeniyle Cerrahi Tıp Bilimleri arasında sayılmaktadır

4  Hastalıklar semptom veya bulgularla karşımıza çıkar.  Bazen de biz onu arar buluruz (Tarama programları)  Semptom ve bulgular, tanı / tedavi için yeterli olabilir.  Ancak çoğu zaman Patoloji’ye gereksinim duyarız.

5  Kanıtlar tanı için yetersiz olabilir  Semptom ve bulgular geniş bir hastalık grubunu ortak belirtisi olabilir  Doku veya organdaki değişiklikler, henüz dört dörtlük bir klinik tabloyu oluşturacak düzeyde değildir.  Bulgu ve semptomlar açıkça bir hastalığa işaret ediyorsa bile tedavi için daha kesin bir kanıt gerekebilir.  Tanı kesin olsa bile tedaviyi planlamak için klinik gidiş konusunda ipucuna gerekebilir.

6  Morfoloji (Şekilbilim)  Makroskopi: Gözlem ve diseksiyon  Mikroskopi: Gözlem ve sentez  Histokimya  Mikrobiyoloji  İmmünoloji  Moleküler teknikler  Akılcı klinik tanı ve tedaviye yol gösterir

7  Genel patoloji: Bütün hastalıkların altında yatan ortak hücre ve doku değişikliklerini inceler (Örn. Nekroz, ödem).  Özel – Sistemik patoloji: Belli bir sistem veya organın belli bir uyarana verdiği özel yanıtları ve bunun sonuçlarını inceler (Örn. Tüberküloz lenfadenit, karaciğer sirozu, böbrek tümörü vb.)

8  Hastalıkların ölüm nedeninin araştırılması Patoloji’nin tarihini oluşturur.  Hastalıkların doğasını anlamaya çalışan okullu - okulsuz ilk hekimler ilk patologlar sayılır.  Bu amaçla ilk araştırma > Otopsi  İlk sistemli patolojik anatomi kitabı otopsi deneyimlerine dayanır. Giovanni Morgagni (İtalyan, 1761)  İlk otopsileri yapanlar ise İbn-i Sina ( ) ve Ebubekir Razi ( ) dir.  İbn-i Sina’nın fizyoloji, etyoloji, anatomi ve patolojiyi kapsayan “Tıp Kanunu” isimli kitabı batıda ve doğuda ders kitabı olarak okutulmuştur.

9  Marcello Malpighi ( ) Dokularda ilk mikroskopik incelemeler  18. Yüzyılda geniş otopsi serileri: G. de Puytren, M. Baillie, R. Bright, J.F. Mecker,  Rudolph Virchow (1858) “Hücresel patoloji” “Hastalıkların özellikleri hasta hücrelerin mikroskopla incelenmesiyle anlaşılabilir”  Cohnheim “İltihabın patogenezi”  K. V. Rokitansky otopsi  Thomas Hodgkin 7 otopside lenf düğümü tümörlerini tarif etti (1836)  İlk patoloji kürsüsü Hotel Dieu (Paris, 1836)

10  Okumak için mercek kullanımı Roma,1270  İlk mikroskop Hollanda, 1600  İlk mikrotom G. Adams, 1770  Optik cam sanayi Jena, 1884  Doku kültürü HG Harrison, 1907  Polarizasyon mikroskopu 1924  Floresan mikroskopu 1929  Elektronmikroskopu 1931  Faz kontrast mikroskopu 1932

11  Çağdaş Patolojik Anatominin Kurucusu Prof.Dr. Hamdi Suat Aknar ( )  İlk Patoloji kürsüsü (Gülhane Hastanesi) 1904  İlk Patoloji eğitimi 1907  Latin harfleriyle ilk tıp kitabı

12  Birinci Dünya Savaşı sırasında tifüs salgını üzerine araştırmalar  İlk kez tifüs aşısı uygulaması (Erzurum)  Tıp Fakültesinde 1800 olgu, ilk müze  Doku saklamada kullanılan “Hamdi solüsyonu”  Otopsi ve mikroskopi eğitimi  İlk kadın tıp asistanı (Semiramis Tezel)  Deneysel karsinogenez (Deride katran kanseri)  Bitki tümörleri ile ilgili deneysel çalışmalar  Tüberkülozdan ölüm (Heybeliada, 1936)  TÜBİTAK Hizmet ödülü 1974  Öğrenciler……..

13  Etyoloji  Patogenez  Morfoloji  İşlevsel yansımalar ve klinik önem  Hastalığın nedeni ?  Nasıl oluşur?  Ne olur?  Neye yol açar?

14  Genetik  Edinsel (İnfeksiyöz /Beslenmeye bağlı/ Fiziksel / Kimyasal)  Genetik ve edinsel nedenler genellikle birlikte etkili  Ateroskleroz ve kanser, genetik zeminde çevresel etkenlerle ortaya çıkar  Çevresel etkenler genetik hastalıkların gelişimini etkiler

15  Etyolojik etken tarafından organizmaya yapılan ilk uyarıdan hastalığın ortaya çıkışına kadar gelişen süreç ve aşamalar  Etken bilinse bile hastalığa kadar geçen aşamalar önemli  Örnek: Hepatit B’ye bağlı karaciğer sirozunda  İnfeksiyöz etkenler  Genetik etkiler  Biyokimyasal etkenler  İmmünolojik etkenler  Morfolojik olaylar

16  Organ ve doku düzeyinde çıplak gözle,  Hücre düzeyinde ışık mikroskopuyla,  Organel düzeyinde elektron mikroskopuyla görülebilir.  Antijenik özellikler,  Protein yapısı,  İmmünolojik değişiklikler İmmünohistokimya / immünofloresan / moleküler teknikler ile gösterilebilir.

17  Morfolojik değişikliklerin  Doku / organların işlevleri üzerine etkileri  Klinik gidiş ve semptomlarla ilişkileri,  Klinik gidiş açısından önemi incelenir.  Örneğin  Kronik hepatitte; Hastalığın aktivitesi / Fibrozisin şiddeti / Siroz riski / Hepatit türüne bağlı malign dönüşüm riski  Böbrek tümöründe; Hastalığın türü / farklılaşma özelliği / yayılımı / olası gelişimi değerlendirilebilir.

18

19  Patoloji = Hastalık(patos) + Bilim(logos) “Hastalıkları inceleyen bilim dalı”.  “Neden, niçin, nasıl olur….?  Sistematik sorgulamayla tanıya ulaşır. 19

20  Genel Patoloji  Dokulardaki genel değişiklikler  Sistemik Patoloji  Organlardaki spesifik değişiklikler. 20

21  Etyoloji: Hastalıkların başlangıcı, daha doğrusu sebepleri. Örneğin: bakteri, virus, mantar, parazit, otoimmun vb. Etyoloji  Patogenezis: Hastalığın oluşum mekanizması, başlangıçtan sonuçlanmasına kadarki organizmal süreci inceler. Patogenezis  Morfolojik değişiklikler: İlgili hücre, doku ve organlardaki yapısal bozukluklar. Anatomopatoloji olarak da bilinir. Morfolojik değişiklikler  Klinik önem: Hastalığın klinik açıdan önemli noktalarını inceler. Klinik önem

22  Epidemiyoloji  Etiyoloji –Neden?  Patogenez – Oluşum süreci/mekanizmaları  Morfoloji –Yapısal değişiklikler/makroskopi, mikroskopi  Klinik önem– Fonksiyonel değişiklikler 22

23  Histopatoloji  Sitopatoloji  Adli tıp Patolojisi  Histokimyasal Patoloji 23 Anatomik Patoloji

24 24 Dokunun ışık mikroskobu ile incelenmesiyle hastalık tanısı koyan bilim dalı.

25  Hücrelerin incelenmesiyle hastalık tanısı koyan bilim dalı.  Eksfoliatif & Non-Eksfoliatif Sitoloji.  Eksfoliatif: Normalde dökülen hücrelerin spatula, fırça, sürülme yöntemiyle toplanması ve incelenmesi.  Non- Eksfoliatif: Hücrelerin negatif basınçlı iğne ile aspirasyonuyla ( İİA) alınması ve incelenmesi. 25

26  İnsan ve hayvan vücudundaki tüm olağan dışı bulguları araştırır.Genel olarak ölüm ve yaralanma olgularını inceler.

27  Maddeleri; hücre veya doku içinde mikroskopik inceleme için görünür hale getiren özel bir kimyasal prosedürdür.  Genel olarak hücre içindeki şu yapıların histokimyasal analizleri yapılabilir:  Nükleik asitler  Proteinler ve peptidler  Lipitler  İnorganik Tuzlar  Spesifik organlarda (sinir,kas sis. Deri,karaciğer vb.)

28 28 İmmunohistokimya Moleküler patoloji (ISH, PCR,...)

29  İ mmunohistokimya  i ş aretlenmi ş antikorlar kullanılarak hücre ve dokuda antijenlerin bulundu ğ u yerlerin gösterilmesini sa ğ layan bir yöntemdir.

30  Antijen - antikor reaksiyonu  Ak / belirleyici / marker  Basit boya  Enzim (peroksidaz)  Flouresan boya  Radyoaktif boya 30 Marker Sek. Antikor Pri. Antikor Doku Antijeni

31 PCR  Hedef DNA veya RNA dizisinin çoğaltılarak gösterilmesi esasına dayanır. DNA içerisinde yer alan dizisi bilinen iki segment arasındaki özgün bir bölgeyi enzimatik olarak çoğaltmak esasına dayanır. ISH (in situ hibridizasyon) FISH ( floresan in situ hibridizasyon)  Hedef DNA veya RNA nın direk görülmesine olanak sağlar

32  Dondurarak (su ile) fiksasyon, hızlı tanı koyma, ameliyat sırasında (5 dak)  Artefakt sık, buz kristalleri  Sıvı azotla dondurma. 32 Frozen Mikrotom Kriotom

33

34  Işık kaynağı  Kondansör  Objektifler  2 - 4x - Küçük büyütme  100x lens –İmmersiyon yağı  Oküler 10x  40x = 400 kat büyütme 34

35  Materyal kısa dalga boylu ışınları absorbe eder (UV); yüksek dalga boylu ışınları geçirir.  Oto-Fluoresan  Immuno-Fluoresan 35

36 36  Işık yerine elektron geçer.  Büyütme oranı yaklaşık 1000X - 50,000x. (Işık mikroskopunda bu oran x).  Gluteraldehid fiksasyonu.  Elmas bıçak.  Spesmeni kapatma malzemesi olarak metal “gird”ler kullanılır.

37  BİYOPSİ  CERRAHİ GİRİŞİM İLE ALINAN DOKU VE ORGANLAR  OTOPSİDEN ALINAN DOKU ÖRNEKLERİ  YAYMA PREPARATLAR

38  Tanı konulması amacı ile canlı dokudan alınan küçük doku örneğidir.  EKSİZYONEL Lezyonun tamamının çıkarılması  İNSİZYONEL Lezyonun bir kısmının çıkarılması İĞNE BİYOPSİSİ İnce iğne biyopsisi(karaciğer,böbrek) Küretaj ile (Endometrium,kemik)

39 Cerrahi girişim ile alınan doku parçaları Organın tamamı yada bir kısmı Otopsiden alınan doku örnekleri Aile isteği ile veya adli amaçlarla Yayma preparatlar Mukozalar kazınarak lama sürme şeklinde hazırlanır veya vücut mayileri santrifüj edilerek çöküntü lama yayılır.

40

41  Klinik bilgi  Yeterli materyal  Uygun fiksatif (1:10 oranı) (% 10 tamponlu formol) 41

42 42  Materyal Gönderme Formu:  Hastanın:  Adı – Soyadı  Yaşı – Cinsiyeti  Dosya no.  Klinik öykü  Fizik muayene bulguları  Radyolojik bulgular  Laboratuvar bulguları  Ameliyat notu – endoskopi raporu  Klinik ön tanı(lar)  Gönderen kurum, klinik, hekim

43 Makroskopik tanımlama:  Spesmen(cerrahi materyal) ölçüm, ağırlık  Fiziksel özellikleri(sert, yumuşak, renk, koku)  Foto *  Kesit yüzeyi 43

44  1. Doku örneklemesi 1cm³’den büyük dokular için yapılır.  Biopsi, cerrahi eksizyon, rezeksiyon, postmortem (ölüm sonrası) çalışmalar  Fikse olmamış dokuyu fazla bekletmeden örnekleme yapılmalıdır. 44

45  Lezyonun boyutları.  Kist ise duvar kalınlığı.  Normal alanlar.  Nekrotik alanların ayrılması.  Spesmen küçükse tamamının alınması  İşaretleme: Kasetler tamamaen kurşunkalemle işaretlenecek!  Makroskopi kutusunun kapağına değil kendi üzerine yazılacak. 45

46  Lezyonun sınırları (tam olarak eksize edilebilmiş mi?)  Tümörler  Cerrahi sınırlar (alt, üst, yan, derin) 46

47  Formaldehit gibi aldehitler ile  Yumuşak dokuları sertleştirme  Canlı hücrelerdeki enzimlerin dokuyu eritmesine engel olma 47 II- FİKSASYON / TESPİT

48  Spesmen delikli, kimyasallardan etkilenmeyen kasetlere (plastik,çelik) alınır.  5 mm’den daha kalın olmamalıdır.  %10 formalin en iyi tespit solüsyonu  1mm/saat fiksasyon hızı  Yaklaşık ~ 6 saat fiksasyon 48

49  Dokuyu gittikçe artan alkol konsantrasyonlarından geçirme  Parafin, (doku gömme maddesi) suda erimeyen madde olduğundan, dehidratasyon aşamasında suyun uzaklaştırılması gerekir. 49 III- DEHİDRATASYON

50  Formalin ile fiksasyondan sonra % 70,80,90, absolü (saf) alkol, otomatik makinelerle ya da manuel takip yapılır. 50

51  Dehidratasyon aşamasından geçirilen dokuların ksilenle işlenmesi.  Parafin suda olduğu gibi alkolde de erimez.  Parafin kabına girecek dokunun alkolünü de ksilenle uzaklaştırırız. 51 IV- ŞEFFAFLAŞTIRMA

52  Alkolden çıkan dokular aynı makinede ksilen ve sıcak parafin dolu kaplardan geçerek takip işlemi sonlanır. 52

53  Mum (parafin) veya resin  Doku sertleşir ve kırılganlığı artar  Dokular parafine gömülmeden sıcak parafinden geçirilir  Dondurulan parafin daha kolay kesilir. 53 V- GÖMME

54  KEMİK ÖRNEKLERİ  bu işlemlerden geçirilmeden önce içlerindeki kalsiyum alınarak yumuşatılır.Bu amaçla;  %8 lik HCL+%10 luk Formik asit karışımı kullanılır.Bu işleme Dekalsifikasyon denir.

55 55

56  Koruma  Stabilizasyonu sağlama  Mikroorganizmaların kontaminasyonunu engelleme  Otolizi önleme  Kesilme ve boyanmaya uygun hale getirme 56

57  Mikrotomla 1-10  m kalınlığında kesit alınır. 57 VI- KESİT ALMA

58  Mikrotom  3-10 mikron (ort 4-6 mikron)  Seri kesit yapma  Sıcak su banyosu 58

59  Kesitler sıcak sudan lam üzerine alınır. 59 Boyasız kesit

60  Yüzdürme  Lama kesit alma  Yüzdürme sırasında kırışıklığın önlenerek düzgün alınması 60

61  Direkt sudan lama alınır.  Düz, parçalanmadan ve hava kabarcığı bırakmadan almak önemli! 61

62 VIII- BOYAMA  Kesitler istenen histokimyasal veya immünohistokimyasal yöntemle otomatik ya da manuel (elle) boyanır. 62 Otomatik boyama cihazı

63  Rutin H&E boyası  Özel boyalar 63

64  Lamelle kapatılır  Kapatma solusyonu olarak DPX, Resin, Kanada balsam kullanılır. 64

65  Yeni kesit istemek  Traşlayarak derin veya daha ince kesitler.  Özel boya teknikleri.  Klinik yorumlama, bilgilenme / sentez  Tanı  Rapor yazma (>3-5 gün) 65


"PATOLOJİ. PATOLOJİ’YE GİRİŞ, TARİHİ GELİŞİMİ, PATOLOJİ’NİN TEMEL İLKELERİ VE ÇALIŞMA PRENSİPLERİ." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları