Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ÜCRET KAVRAMI. Üretim Faktörleri 1- Sermaye - Faiz 2- Do ğ al Kaynaklar - Kira 3- Girişim - Kâr 4- Emek – Ücret.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ÜCRET KAVRAMI. Üretim Faktörleri 1- Sermaye - Faiz 2- Do ğ al Kaynaklar - Kira 3- Girişim - Kâr 4- Emek – Ücret."— Sunum transkripti:

1 ÜCRET KAVRAMI

2 Üretim Faktörleri 1- Sermaye - Faiz 2- Do ğ al Kaynaklar - Kira 3- Girişim - Kâr 4- Emek – Ücret

3 Ücret çalışmanın karşılı ğ ıdır ve kayna ğ ı da işgücüdür. İ şgücü, üretim sürecinin beşeri yönünü oluşturmaktadır. İ nsanın kullanım de ğ erini oluşturan fikri ve bedeni gücü olması dolayısıyla da insana ba ğ lı olan işgücü, ondan ayrı olarak de ğ erlendirilememektedir. Di ğ er yandan işgücü faktörü homojen de ğ ildir. Dolayısıyla her işgücü sahibinin geliri de ücret olmamaktadır. Örne ğ in memur adı altında çalışanlar maaş olarak gelir elde etmektedir. Ücret, işçi olarak nitelenen çalışan grubunun geliridir. İ şçi ise, hizmet akdine dayanarak bir işveren hesabına çalışanlara denir. Bu nedenle her emek sahibinin geliri ücret olarak nitelendirilmemektedir. Ücret dışındaki hiçbir gelir türü böyle bir özelli ğ e sahip de ğ ildir. Di ğ er gelir türlerinde gelirin kayna ğ ı genellikle sahip olunan zenginliktir. Ücret çalışmanın karşılı ğ ıdır. Ancak her çalışmanın karşılı ğ ı ücret olmamaktadır. Ücret gelirinin elde edilmesi için belirli bir süre faaliyette bulunulması gerekir. Faaliyet olmaksızın bir gelir sahibi olunamayacaktır. Di ğ er gelir türlerinde böyle bir zorunluluk yoktur. Ücret geliri elde eden kişiye işçi denir. Genellikle işçinin tek gelir kayna ğ ı bedeni veya zihni gücü, yani işgücüdür. Sözkonusu bireyler üretim araçlarından yoksundur. Ancak bu, işçinin di ğ er gelir türlerine de sahip olamayaca ğ ı anlamına gelmemelidir. Ücret dar manada ele alındı ğ ında sadece hizmet akdine dayanarak çalışanların geliri olarak ifade edilmektedir. Ancak, aralarında farklar olsa da maaşın da bir tür ücret oldu ğ unu söylemek yanlış olmayacaktır. Çünkü her ikisi de işgücünün kullanımı ile elde edilmiş bir gelir türüdür.

4 Ücret Tanımı Ücret; - ekonomistlere göre bedensel veya zihinsel eme ğ e üretim faaliyetleri karşılı ğ ı ödenen bedel, - işverenlere göre önemli bir maliyet unsuru, - Çalışanlara göre ise temel güvence.

5 ÜCRET İ N TANIMI Bilindi ğ i gibi ücret, üretim faktörlerinden eme ğ in üretim sürecine katılması karşılı ğ ı aldı ğ ı paydır. Klasik iktisat düşüncesinde tüm mal ve hizmetler gibi eme ğ in fiyatının da piyasada arz/talep dengesinde oluştu ğ u düşünülmüş, ücret de eme ğ in fiyatı olarak de ğ erlendirilmiştir. bedeni veya fikri işgücünün üretime katkısı karşılı ğ ında ödenen bedel olup, teşebbüsün kar veya zararına ba ğ lı olmayan ve müteşebbüs tarafından işgücü sahibine, üretilen malın satışını beklemeden ödenen miktarı belirlenmiş gelirdir

6 Ücret; Geniş anlamda; “ İ nsan eme ğ inin bir bedeli” Genel anlamda; “işletmelerin kâr ve zararına ba ğ lı olmayan, işveren tarafından emek sahibine üretilen malın satışı beklenmeden ödenen, miktarı önceden belirlenmiş bir gelir” “Bedensel ve düşünsel eme ğ in bedeli” “üretime eme ğ i ile katılanların üretimden aldıkları pay”

7 Bir üretim sürecine katılan fiziksel/düşünsel çalışma yetene ğ i olarak işgücüne yapılan ödemelere “ücret” denir. Ücret, çalışan kişiler açısından ekonomik ve toplumsal sonuçları olan gelirdir.

8 Ekonomik yaklaşımla ücret; işgücünün piyasadaki fiyatı şeklinde tanımlanmış ve bir bedel olarak görülmüştür. Taraflar arasında kararlaştırılan ücret arz ve talep konumuna göre oluşan bir fiyat olarak, bir mal veya hizmete ödenen fiyat gibidir. Sosyal yaklaşımda ücret, işçinin kendisinin ve ailesinin yaşamasını, işgücünün yeniden üretimini (işgücünün mevcut gücünü korumak veya artırmak) sa ğ layacak gelirdir

9 Ücret Kavramları Ücret Haddi: Uygulanan ücret sistemine göre çalışma zamanı ve ürün birimi başına belirlenen ücret. Ücret Geliri: Ücret Haddi x Birim Sayısı + (Ek yararlar) Brüt Ücret: İ şverenin ödedi ğ i tutar Net ücret: Çeşitli kesintilerden sonra işverenin eline geçen ücret. Ödül: İ şgücüne ola ğ andışı başarı ve katkılarının karşılı ğ ı olarak düzenli olmayan yararlar. Maaş: Düzenli aralıklarla işgücüne ödenen para. Çıplak Ücret: Çalışmanın do ğ rudan karşılı ğ ı olan ücret Giydirilmiş Ücret: Çıplak Ücret+Ek yararlar+Sosyal Yr.

10 1. Ücret Haddi(çıplak ücret, esas ücret,asıl ücret, temel ücret) “belirli bir zaman veya üretim birimi başına ödenen” ücrettir. Ücret Geliri= Ücret haddi x Çalışılan zaman birimi

11 Etki eden unsurlar; - Fazla mesai/Çalışma ücreti - Çalışılmayan Saatler İ çin Ödenen Ücret (Hafta tatili,yıllık izin,özel izin) - İ kramiye - Prim - Sosyal yardımlar - Komisyon

12 Brüt ücret(gayri safi ücret)- Net Ücret Brüt ücret; işveren tarafından işçiye ödenen ücret. İ şveren tarafından belirli bir dönem için ödenen ücret gelirinin vergi, sosyal sigorta primi, sendika aidatı vb kesintiler yapıldıktan sonra işçinin eline geçen ücret safi ücret(net ücret)tir

13 Parasal Ücret-Gerçek Ücret Parasal ücret işçinin eline geçen ücretin parasal de ğ eridir. Gerçek ücret; ücretin gerçek satın alma gücü(Reel ücret)

14 SOSYAL POL İ T İ KADA ÜCRET Emek sahibinin tek GEL İ R kayna ğ ıdır. Sosyal Politika açısından ücret; “verime göre” “ihtiyaca göre” “güvence altına alınarak korunması gereken temel bir insan hakkı”

15 İ KT İ SATTA ÜCRET Eme ğ in piyasada oluşan F İ YAT’ıdır.

16 Ücret; Gelir midir? Fiyat mıdır?

17 Sürekli düşünülmesi gereken bir maliyet unsurudur. İ şveren, ücretin “gerçek ücret” yönüyle de ğ il “itibari ücret” yönüyle daha çok ilgilidir. İ tibari ücret, işçiye işgücünün fiyatı olarak yapılan ödeme miktarıdır. Gerçek ücret, bu paranın yaşama alma araçlarını satın alma gücüdür. İ şverenin gerçek ücret ölçütüne duyarsızlı ğ ı, 20.yy boyunca devreye devletin girmesi ve asgari ücret belirleme gibi sınırlı da olsa “düzenleyici roller” üstlenmesiyle sonuçlanmıştır.

18 Ücret, bir taraftan eme ğ i, karşılı ğ ında çalışanların gelirlerini ve yasam düzeylerini belirleyici bir unsur, di ğ er taraftan ekonominin gelişmesine etki eden bir maliyet unsuru, gerek milli gelirin çeşitli gelir grupları arasındaki da ğ ılım tarzını, gerekse o toplumdaki sosyal adaletin durumunu ortaya koyan bir gösterge olarak çok yönlü bir içerik taşımaktadır.

19 Yalnızca memurun işgüvencesi de ğ il, aynı zamanda kamu hizmetlerinin sürekli ve adil sürdürülmesi bakımından “hizmet güvencesi” anlamına da gelen memurluk statüsü, mali hak sisteminin bu kendine özgü yapısıyla güvence sistemini sa ğ lamlaştırma özelli ğ ine sahiptir.

20 MAAŞ VE ÜCRET ARASINDAK İ FARKLILIKLAR 1. Ücret çalışma gerçekleştikten sonra ödenir. Aylık peşin ödenir. 2. Ücret, iş ve sözleşme gibi belirli süreyle geçerlidir. Aylık memurluk statüsü gibi süreklidir. 3. Ücret işçinin gerçek kişili ğ ine gördü ğ ü iş karşılı ğ ı olarak ödenir. Maaş, memura kadroda bulunma ve bir kamu hizmetiyle görevlendirilme karşılı ğ ı olarak tanınmış haktır. 4. Ücretin ödenmesi, sözleşme geçerli oldu ğ u sürece belirlenen kurallar de ğ iştirilmeden uygulamayı gerektirirken, maaşla ilgili kurallar yetkili organlarca de ğ iştirilebilir. (Kazanılmış hak sabittir, yeni kurallar gelece ğ e dönük işler.) 5. Maaş ve tüm di ğ er mali haklar tek taraflı olarak düzenlenir. Memur koşulların de ğ iştirilmesini isteyemeyece ğ i gibi, yönetim de koşullar üzerinde de ğ işiklik yapamaz. Memur belirlenmiş hakları kullanmaktan vazgeçemez, yönetim de bu haklar üzerinde takdir yetkisine sahip de ğ ildir.

21 Çalışanlar açısından İ şletme (işveren) açısından Ekonomi açısından Toplum açısından

22 Ücret türleri

23 Ücret Türleri Nakdi ücret Net Ücret-Brüt Ücret Reel Ücret- Nominal Ücret Çıplak Ücret- Giydirilmiş Ücret Ayni ücret

24 NAKD İ ÜCRET-AYN İ ÜCRET: Ayni Ücret: Ücretin ürün veya hizmet ile ödenmesidir. İ şçiye çalışması karşılı ğ ı ödenecek ücret, üretti ğ i mal veya başka bir mal ya da bir hizmet birimi ile ödenmesidir. Örne ğ in, işçiye üretmiş oldu ğ u bir malın ücret olarak verilmesidir. Günümüzde, bu tür ücret sadece sosyal yardımlarda kullanılmaktadır. Nakdi Ücret: Ücretin, para birimi ile ödenmesi biçimine nakdi ücret denir. Nakdi ücret, çalışana yapmış oldu ğ u iş karşılı ğ ı belirli bir miktar para ile ödenen ücrettir.

25 BRÜT (GAYR İ SAF İ ) ÜCRET - NET ÜCRET Brüt ücret: Çalışana belirli bir dönem için işveren tarafından yapılan ödemelerin tamamıdır. Vergi, SSK primi, sendika aidatı gibi ödenekleri de kapsar. Brüt ücret, işverenin çalışan için ödemiş oldu ğ u toplam ödemedir. Net Ücret: İ şverenin, çalışan için yapmış oldu ğ u ödemelerden SSK primi, vergi, sendika, aidatı gibi ödemeler düşüldükten sonra işçinin kullanabilece ğ i miktardır. Çalışanın satın alma gücünü belirler. Brüt ücret işveren açısından önem taşırken, net ücret çalışan açısından önem taşır. Brüt ücret işverenin maliyetini ifade eder. Net ücret çalışanın satın alma gücünü ifade eder.

26 NOM İ NAL ÜCRET-REEL ÜCRET Nominal Ücret: Ücretin cari ülke paracıyla ifade edilmesin denir. Çalışana ödenen ücretlerdir (Berbero ğ lu, 1990: 139). Reel Ücret: Fiyat artışlarına ba ğ lı olarak nominal ücretin satın alma gücünü gösterir. İ şçinin yaşam düzeyini tespit etmek için önemli olan reel ücretlerdir. Para de ğ erindeki de ğ işmelerin ücretin de ğ erine yansımasını gösteren reel ücretler, nominal ücretin fiyatlar karşısında satın alabilece ğ i mal ve hizmet miktarını ifade eder. Çalışanların milli gelirden aldıkları payı ve hayat standartlarını tespit etmek açısından önem taşıyan reel ücretler; belirli bir dönemdeki parasal ücretin, aynı dönemdeki fiyat indeksine bölünmesiyle hesaplanabilir. Nominal (Parasal) Ücret Reel Ücret= Fiyat

27 ÇIPLAK ÜCRET-G İ YD İ R İ LM İ Ş ÜCRET Çıplak Ücret: Çalışana sadece çalışması karşılı ğ ında verilen ücrettir. Giydirilmiş Ücret: İ ş karşılı ğ ı verilen ücret yanında çalışma karşılı ğ ı olmayan parayla ölçülebilen menfaatlerdir. Reel ücret nominal ücretle elde edebilece ğ imiz mal ve hizmet miktarını, ücretlerin satın alma gücünü ifade eder. Reel ücret sadece nominal ücrete ba ğ lı de ğ ildir, aynı zamanda satın alınabilecek mal ve hizmetlerin fiyatına da ba ğ lıdır. Gerçek ücret eme ğ in fiyatının di ğ er metaların fiyatıyla olan ilişkisini ifade eder ( Marx, 1999: 43).

28 TOPLAM ÖDÜLLER ÜCRET (MADDİ ÖDÜLLER) DOĞRUDAN ÜCRET TEMEL ÜCRETDEĞİŞKEN ÜCRET DOLAYLI ÜCRET EK YARARLAR SOSYAL YARDIMLAR MADDİ OLMAYAN ÖDÜLLER Giydirilmiş ücret Çıplak Ücret


"ÜCRET KAVRAMI. Üretim Faktörleri 1- Sermaye - Faiz 2- Do ğ al Kaynaklar - Kira 3- Girişim - Kâr 4- Emek – Ücret." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları