Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1/93 ENDEKSLER 3 TÜRKİYE’DE FİYAT ENDEKSLERİ PROF DR MUSTAFA AKAL.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1/93 ENDEKSLER 3 TÜRKİYE’DE FİYAT ENDEKSLERİ PROF DR MUSTAFA AKAL."— Sunum transkripti:

1 1/93 ENDEKSLER 3 TÜRKİYE’DE FİYAT ENDEKSLERİ PROF DR MUSTAFA AKAL

2  İçindekiler  Türkiye’deki Fiyat Endeksleri  Toptan Eşya Fiyatları Endeksi  Geçinme Endeksleri  Üretici Fiyatları Endeksi  Diğer Endeksler  Hedefler  Türkiye’de kullanılan fiyat endekslerinin sınıflandırarak, kullanım yerleri, özellikleri hakkında bilgi vermek  Endekslerin nasıl hesaplandığı hakkında bilgi vermek 2

3 3 27.Toptan Eşya Fiyatları Endeksi  Ülke genel fiyat düzeyinin gidişini öğrenmek,  Paranın satmalına gücünde meydana gelen değişmeleri göstermek,  Enflasyon muhasebesi uygulamasında malî tabloların gerçeğe uygun olarak sunulmasını sağlamak,  Değer cinsinden ifade edilmiş zaman serilerinde görülen fiyat etkilerini arındırmada bir "düzeltme faktörü" olarak kullanmak,  Konjonktürün hangi aşamada bulunduğunu izlemek  Ticarî konularda, maliyet araştırmalarında ve ücret toplu sözleşmelerinde resmî kaynak olarak yararlanmak amaçlarıyla hazırlandığı gibi,  Birçok vergiye esas oluşturacak "yeniden değerleme oranı" ve hazine bonosu ile devlet tahvili faiz gelirlerine uygulanacak "enflasyon indirimi oranı" bulunurken dikkate alınır.

4 4 Endeksin hesaplanmasında 1938 yılı yurtiçi tüketim değerleri tartı olarak alınmaktadır. Endekste 95 madde kapsanmakta ve 1963 yılı esas devre olmak üzere hesaplanmaktadır. Endeksin hesaplanmasında Laspeyres Fiyat Endeksi kullanılmaktadır. 1.Başbakanlık Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı Konjonktür ve Yayın Dairesi Başkanlığı Endeksi:

5 5 Başbakanlık Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı Konjonktür ve Yayın Dairesi Başkanlığı Endeksi

6 yılından bu yana yayınlanmaktadır. 94 maddeden oluşan bu endeks 1963 ve 1968 olmak üzere iki ayrı temel devreye göre Geometrik Ortalama ya göre hesaplanmaktadır. Genellikle İstanbul piyasasındaki fiyatlar dikkate alınmaktadır. 2. İstanbul Ticaret Odası Toptan Eşya Fiyatları Endeksi

7 7 İstanbul Ticaret Odası Toptan Eşya Fiyatları Endeksi

8 yılından bu yana 1981 bazlı olarak hesaplanmaktadır. Endekste 1422 madde kapsanmakta ve Laspeyres formülü kullanılmaktadır. Temel Devre ne kadar yakın ise endeks o kadar geçerlidir. 3. Devlet İstatistik Enstitüsü Yeni Toptan Eşya Fiyatları Endeksi

9 9 Devlet İstatistik Enstitüsü Yeni Toptan Eşya Fiyatları Endeksi

10 10/93 GEÇİNME ENDEKSLERİ

11 11 28.Geçinme Endeksi(TÜFE) Değer cinsinden ifade edilmiş zaman serilerinde görülen fiyat etkilerini arındırmada "düzeltme faktörü" olarak toptan eşya fiyatları endeksi yerine geçinme endeksinden de yararlanılabilir. Örnek : Varsayalım ki, bir kişinin 2003 yılındaki geliri 2002 yılındakinin %150'si ve ayrıca 2003 yılındaki geçinme endeksi 2002 yılına göre %160 dır.

12 12 Örnek : Söz konusu kişinin 2002'deki geliri dolar ve 2003'teki geliri dolar, öte yandan 2002'deki geçinme endeksi %125 ve 2003'teki geçinme endeksi %200 olsun. Bu durumda gerçek gelirler aşağıdaki şekilde bulunur Yılı Gerçek Geliri : 2003 Yılı Gerçek Geliri :

13 13 Tüketici Fiyatları Endeksi(TÜFE), belirli bir referans döneminde hanehalkları tarafından satın alınan mal ve hizmetlerden oluşan bir sepetin fiyat değişimini zaman içinde karşılaştırarak ölçer. Mal ve hizmet sepetindeki her bir madde için miktar ve kalite değişmeleri göz önüne alınarak endeksin sadece fiyat hareketlerini yansıtması sağlanır.

14 TÜFE Hangi Amaçlar İçin Kullanılır  Makro ekonomik anlamda enflasyonun ölçülmesi ve diğer ülkelerin enflasyonlarıyla karşılaştırılması,  Hükümetlerin ekonomik politikalarının belirlenmesi,  Ücretlerin ve fiyatların ayarlanması,  Herhangi bir değer verisinin enflasyondan arındırılması (deflatör olarak kullanılması),  Milli muhasebe hesaplarına gösterge olması,  Fiyat analizlerine gösterge olması,  Ticari faaliyetlerin yönlendirilmesi,  Perakende fiyat ve kira artış tespitlerine gösterge olmasıdır.

15 15/93 1.DİE GEÇİNME ENDEKSİ

16 16 İstatistiksel Amaçlı Bölge Birimleri Sınıflamasına Göre TÜFE’si Hesaplanan Yerler

17 17 TÜFE’ye Temel Olan Kitlenin Seçimi  TÜFE’de, endeksin amacına göre kitlenin seçiminde alternatif yaklaşımlar olabilmektedir. Bunlar;  Coğrafi Kapsam,  Sosyal Kapsam,  Gelir Kapsamı,  Nüfus Kapsamı vb. kriterlerdir.  Ülkenin belirli kesimleri  Kent,  Kır veya bölgesel ayrımda ele alınarak endeksler hesaplanabilmektedir. Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından hesaplanmakta olan 2003 Temel Yıllı TÜFE herhangi bir coğrafi, demografik veya gelir grubu ayrımına gitmeden yurtiçinde tüketim harcaması yapan tüm bireyleri kapsamaktadır.

18 18 TÜFE Mal ve Hizmet Sepetinin Belirlenmesi  Hanehalkı Bütçe Anketi  Yabancı Ziyaretçiler Anketi  Kurumsal Nüfusa Yönelik Tüketim Harcamaları Anketi

19 19 TÜFE Sınıflamasında Yer alan Gruplar Ana harcama grubuAlt grup sayısıMadde sayısı 1­ Gıda ve alkolsüz içecekler2128 2­Alkollü içecekler ve tütün212 3­ Giyim ve ayakkabı272 4­ Konut ve kira414 5­ Ev eşyası664 6­Sağlık317 7­ Ulaştırma329 8­ Haberleşme314 9­ Eğlence ve kültür650 10­Eğitim58 11­ Lokanta ve oteller214 12­ Çeşitli mal ve hizmetler632 Toplam44454

20 20 TÜFE 12 Ana Harcama Grubu İçin Ağırlıklar Ana Harcama Grupları Gıda ve alkolsüz içecekler 28,4728,63 Alkollü içecekler ve tütün 5,065,00 Giyim ve ayakkabı 7,868,07 Konut 16,6216,60 Ev eşyası 7,227,42 Sağlık 2,662,54 Ulaştırma 11,6012,59 Haberleşme 4,414,30 Eğlence ve kültür 3,162,81 Eğitim 2,152,24 Lokanta ve oteller 6,405,64 Çeşitli mal ve hizmetler 4,394,16 TOPLAM 100

21 21 Gıda ve Alkolsüz İçecekler Grubunun Bileşenleri Genel Gıda ve Alkolsüz İçecekler Gıda Alkolsüz İçecekler Ekmek ve Tahıllar EtBalık Süt, Peynir, Yumurta YağlarMeyvelerSebzeler Şeker Diğer Gıdalar Pirinç Un ve Diğer Tahıllar Ekmek Diğer Fırın Ürünleri Makarna Diğer Tahıl Ürünleri Pirinç Berzani Pirinç Baldo

22 22 TÜFE Artışı (Eylül 2007-Eylül 2008) Ürün Grubu/ÜrünEndeks Gıda ve alkolsüz içecekler11,07 Mercimek142,85 Bulgur59,46 Pirinç55,24 Ayçiçek Yağı52,93 Kuru Üzüm52,50 Dolmalık Biber-31,98 Salatalık-32,30 Sarımsak-33,58 Domates-38,72 Hazır Kahve-54,87

23 23 TÜFE Artışı (Eylül 2007-Eylül 2008) Ürün Grubu/ÜrünEndeks Alkollü İçecekler ve Tütün6,87 Monte Carlo10,00 Şarap7,96 Tekel 20017,60 Rakı7,20 Winston7,14 Samsun Sigarası6,93 Alkollü Bira6,54 Parliament4.53 Marlboro4.19 Viski2.22

24 24 TÜFE Artışı (Eylül 2007-Eylül 2008) Ürün Grubu/ÜrünEndeks Giyim ve Ayakkabı2,60 Dikiş İpliği11.73 Ayakkabı Tamiri Kadın11,60 Ayakkabı Tamiri Erkek9,83 Giysi Tamir Ücretleri9,20 Spor Ayakkabısı (Çocuk)8,68 Bebek Çorabı-3.24 Kazak (Çocuk)-5.20 Mont (Erkek)-6,50 Okul Giysileri (Çocuk)-7,07 Mont (Kadın)-7,08

25 25 TÜFE Artışı (Eylül 2007-Eylül 2008) Ürün Grubu/ÜrünEndeks Konut23,23 Elektrik Ücreti41,20 Doğalgaz37,70 Kömür Ücreti35,45 Tüp24,57 Musluk21,85 Yer ve Duvar Döşemesi9,87 Pencere8,66 Atık Çöp7,28 Badana ve Boya Malzemeleri6,68 Doğalgaz Abonman Ücreti-1,94

26 26 DİE Tüketici Fiyatları Endeksi

27 27/93 2.İTO-İSTANBUL ÜCRETLİLER GEÇİNME ENDEKSİ

28 28 2.İTO-İstanbul Ücretliler Geçinme Endeksi

29 29 İTO-İstanbul Ücretliler Geçinme Endeksi

30 30/93 Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE)

31 31 30.ÜFE Nedir? ÜFE, belirli bir referans döneminde ülke ekonomisinde üretimi yapılan ve yurtiçine satışa konu olan ürünlerin, üretici fiyatlarını zaman içinde karşılaştırarak fiyat değişikliklerini ölçen fiyat endeksidir.

32 32 31.ÜFE’nin Kullanım Amacı  Enflasyon ve ekonomideki fiyat hareketlerinin izlenmesi,  Hükümetlerin ekonomik politikalarının belirlenmesi,  Ücretlerin ve fiyatların ayarlanması,  Üretim ve verimlilik hesapları,  Muhasebe hesapları,  Fiyat analizlerine ilişkin çalışmalar,  Yatırım kararları.

33 33 ÜFE’de Kapsanan Sektörler   Gayri safi milli hasıla içinde yeralan iktisadi faaliyet kollarından,   Tarımda;   Tarım, avcılık, ormancılık,   Balıkçılık   Sanayide;   Madencilik ve taş ocakçılığı,   İmalat sanayi,   Elektrik, gaz ve su sektörleri 2003 Temel Yıllı Üretici Fiyatları Endeks hesaplamasının kapsamındadır.

34 34 32.ÜFE – Ana Sektörler İçin Ağırlıklar Sektör Tarım18,1719,84 Tarım ve ormancılık ürünleri17,8619,55 Balık ve diğer balıkçılık ürünleri0,310,29 Sanayi81,8380,16 Madencilik ve taşocakçılığı ürünleri1,491,62 İmalat sanayi74,4973,33 Elektrik, gaz ve su5,855,21 TOPLAM100

35 35 33.TEFE ile ÜFE Arasındaki Fark İki endeks arasındaki temel fark fiyat derlenen birimlerde ortaya çıkmaktadır. Toptan eşya fiyat endeksinde fiyatlar, üreticilerin yanısıra toptan satış noktalarından da (sebze, meyve ve balık hallerinden) derlenmekte ve fiyatlara KDV vb. vergiler dahil edilmekte idi. ÜFE’de, fiyatların özellikle üreticilerden derlenmesi esas alınmakta ve ürün fiyatları, KDV vb. vergiler hariç tutularak yurtiçi peşin satış fiyatları olarak alınmaktadır.

36 36 33.DİĞER ENDEKSLER  Meslek İstatistikleri  İstihdam İstatistikleri  Sanayi İstatistikleri  Sanayi İstihsal İstatistikleri  Tarım İstatistikleri  Zirai İstihsal İstatistikleri  Hayvan İstatistikleri  Dış Ticaret İstatistikleri  Milli Gelir İstatistikleri


"1/93 ENDEKSLER 3 TÜRKİYE’DE FİYAT ENDEKSLERİ PROF DR MUSTAFA AKAL." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları