Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

D İ L GEL İ Ş İ M İ Ö ğ r.Gör. Özlem ASLAN BA Ğ CI.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "D İ L GEL İ Ş İ M İ Ö ğ r.Gör. Özlem ASLAN BA Ğ CI."— Sunum transkripti:

1 D İ L GEL İ Ş İ M İ Ö ğ r.Gör. Özlem ASLAN BA Ğ CI

2 Giriş  Dil ve konuşma bireylerin kendilerini ifade etme, iletişim kurma ve sosyal hayatı paylaşmalarındaki en önemli araçlardandır.  Birey do ğ umundan itibaren çevresinde olan biteni anlamaya, istek ve ihtiyaçlarını ifade etmeye çalışırken dili kullanır.

3 Giriş  Dil, genellikle konuşma ile aynı kavram gibi algılanmakla birlikte konuşmayı, yazmayı ve sembollerle ifade etmeyi de içeren daha geniş kapsamlı bir kavramdır.  Konuşma ise seslerin fiziksel olarak üretilmesi ve dili kullanarak sözlü iletişim kurma yöntemidir.  Özetle dil sözlü olan ve olmayan, kültürle de ba ğ lı çok geniş bir kapsama sahipken konuşma, dilden kesin sınırlarla ayrılamayan ancak dil ile ba ğ lantılı bir parçayı oluşturmaktadır.

4 Tanımı  Dil, insanların düşünce, duygu, istek, deneyim vb. yaşantılarını başkalarına aktarmak için kullandıkları temel iletişim aracıdır.  Semboller dizisi olarak nitelendirilen ve sosyal yaşamın devamlılı ğ ını sa ğ layan dil, zihinsel etkinliklerin bir ürünüdür.  Zihin gelişimi dil gelişimini etkilerken; dil gelişimi de zihinsel gelişimini etkilemektedir.  Dil ve düşünce iç içedir.

5 İ şlevi  Dilin işlevlerini, üç başlık altında toplayabiliriz. Bunlar; 1. Verilmek istenen bilginin anlatılması olan, anlatım işlevi; 2. Verilen bilginin alıcıyı etkilemesi olarak ifade edilen, etki işlevi; 3. İ şaretlerin hem alıcı hem de verici tarafından ortak bir kavram olarak belirlenmesini sa ğ layan, açıklama işlevidir.

6 Dilin Fizyolojik Temelleri  Dil yazıdan ba ğ ımsız olarak düşünülebilir, ama konuşmadan ba ğ ımsız olarak düşünülemez. İ nsan toplulukları yazıyı bilmeseler de yüzyıllar boyunca konuşarak anlaşabilmişlerdir. Bu yüzden, dilin yapısının kavranabilmesi, konuşmanın fiziksel ve fizyolojik koşullarının kavranmasına ba ğ lıdır.  Konuşma, insan bedenindeki ses organları aracılı ğ ıyla seslerin oluşturulup çıkarılmasıdır.

7 Dilin Fizyolojik Temelleri  19. yy’dan beri sürdürülen çalışmalar konuşmanın yönetimini beynin yaptı ğ ını ortaya koymuştur.  İ nsanın biyolojik kalıtımının konuşma yetene ğ ini ne ölçüde etkiledi ğ i konusunda kesin bir sonuca da varılamamıştır.  Hiç kimse biyolojik olarak belirli bir dili ö ğ renme ve konuşma yetene ğ ine sahip olarak do ğ maz. Ama bütün sa ğ lıklı çocuklar, şu ya da bu dili ö ğ renme yetene ğ iyle do ğ arlar.

8 Dilin Fizyolojik Temelleri  Hangi dili ö ğ renecekleri, biyolojik ve fiziksel özelliklerine de ğ il, içinde yetiştikleri aile ya da çevreye ba ğ lıdır. Bu çevrenin dili, insanın anadilidir.  Örne ğ in bir Arap ailesi içinde emeklemeyi, yürümeyi ve konuşmayı ö ğ renmiş olan Fransız kökenli bir çocu ğ un anadili Arapçadır.  Dili ö ğ renmek sadece kelimeleri, cümleleri ve cümle kalıplarını ö ğ renmek olarak de ğ erlendirilemez.

9 Dilin Fizyolojik Temelleri  Dil, de ğ işmez bir varlık de ğ ildir. Tarih içinde toplumların sözcük da ğ arcıkları da de ğ işmiştir. Bazı sözcükler kullanımdan çıkar, bazılarının da anlamı de ğ işirken, da ğ arcı ğ a yeni sözcükler eklenir. Bu de ğ işme,  nüfus hareketleri,  göçler,  ekonomik de ğ işmeler,  yeni siyasal ve toplumsal koşullar,  teknolojik dönüşümler gibi etkenlerce belirlenir.

10 Dilin Fizyolojik Temelleri  Bireylerin toplumsallaşmasını sa ğ layan dildir. Toplumsallaşma, bir anlamda bireylerin birbirine benzemesi, birbirleriyle ortak anlamlar, davranışlar ve de ğ erlere sahip olmasıdır. Bunu dil birli ğ i gerçekleştirir.  Ama toplumsallaşma, bir yönüyle de bireyselleşme, kendine özgü bir kişilik sahibi olma demektir. Bunu sa ğ layan da yine dildir.  Dilin sınırsızca yeni anlamlar üretme, yeni ba ğ ıntılar kurma yetene ğ i, bireylere de birbirlerinden farklı anlam dünyaları kurma, farklı sözcüklerle, farklı üsluplarla konuşma ve yazma olana ğ ını verir.

11 Dil Gelişim Aşamaları Çocuklarda dil gelişimi Piaget’e göre; 1. Agulama Süreci 2. Tek Sözcük Evresi 3. Telgrafik Konuşma 4. İ lk Gramer Süreci

12 Dil Gelişim Aşamaları Agulama Süreci  Bu dönem do ğ umdan itibaren 12 ay süresince bebe ğ in sesleri çıkarma sürecini kapsar. Kendi içinde 3 aşama geçirir.

13 Dil Gelişim Aşamaları A ğ lama Evresi ( 0-2 ay)  Bebekler a ğ larken, ileride konuşmada kullanılacak seslere temel teşkil edecek olan sesleri bilinçsizce çıkarırlar. Örne ğ in, çocukların sıkıntıları, ihtiyaçlarını belli etmek amacıyla a ğ larken, esnerken ya da çı ğ lık atarken “o-u” gibi ünlü ve “ng-m” gibi ünsüz sesleri çıkardıkları saptanmıştır.

14 Dil Gelişim Aşamaları Babıldama Evresi (2-5 ay )  Bebekler bu evrede, ünlü ve ünsüzleri birlikte çıkarmaya başlarlar; ba-da-ma gibi. Bu sesler ilk kelimelerin oluşmasından sonra da devam eder. Bu dönemde çıkarılan seslerin ve hecelerin evrensel oldu ğ u anadiline özgü olmadı ğ ı anlaşılmıştır.

15 Dil Gelişim Aşamaları Ça ğ ıldama Evresi ( 6-12 ay)  Kullanılmayan sesler giderek yok olur ve ailenin kullandı ğ ı sesler 2 yıl içinde ilk sözcükleri oluştururlar. Bu süreç sırasında anne ve baba bebe ğ e gülümseyerek, onu ödüllendirerek daha fazla ses çıkarmasını sa ğ layabilirler. Ancak bu bebeklerin daha çabuk konuşmasını sa ğ lamayabilir.  Bu dönemde bebekte konuşma organları olgunlaşır ve bebek ilk heceleri çıkarmaya başlar. 1 yaşına do ğ ru, ilk kelimelerini söylerler.

16 Dil Gelişim Aşamaları Tek Sözcük Evresi (12-18 ay)  Konuşma açısından kritik bir dönemdir. Bu dönemde çocu ğ un ilgisi konuşmadan çok çevreyi keşfetmeye yöneliktir.  Çocukların ilk kelimeleri arasında isimlerin başta geldi ğ i bilinmektedir. Ayrıca, anladıkları kelime sayısı da, kullandıkları kelime sayısından daha çoktur.

17 Dil Gelişim Aşamaları Kelimelerin Birleştirilmesi Dönemi ( Telgrafik Konuşma, ay)  Yaşamın ikinci yılında kelime hazinesi hızla artar. Bazı bebekler birinci yaş günlerinde bir iki kelime, bazıları ise bir düzine bilebilir. 2 yaş civarında ço ğ u bebek 50 kelime kullanırken bazıları birkaç yüz kelime kullanabilirler yaş arası iki kelimeyi peş peşe söyleyerek cümlecikler oluştururlar. 2 yaşından sonra ise, iki kelimeyi birleştirerek basit cümleler kurmaya başlarlar. Sözcüklerin sonuna –yor veya –dı eki getirebilirler, iki üç kelimelik birleşimler yapabilirler.

18 Dil Gelişim Aşamaları İ lk Gramer Süreci ( ay)  2.5 yaş civarında ise, kelime da ğ arcıklarındaki kelime sayısı 300’ü bulmuştur ve bu arada gramer yapısı da hızla gelişir, yaş arasında soru sorma ve konuşma iste ğ i gelişir. Konuşma çok akıcı olmasa da 3-4 ya da daha fazla kelimeyle cümleler kurarlar. Çocuk kelimeleri alışıldık tarzda sıralamaya başladı ğ ında grameri kullanmaya başlamıştır. Gramer kuralları kullanılan kelimelerin ve cümlenin bütün anlamını etkiler. Çocuklar bütün çocuklukları boyunca ve ilkö ğ renimde cümle yapılarında dönüştürmeleri ö ğ renerek gramerlerini geliştirirler. Cümlede isim, fiil, sıfat ve buna benzer yapıları ö ğ renirler.

19 İ LK BEŞ YILDA D İ L GEL İ Ş İ M İ NDE GÖRÜLEN TEMEL AŞAMALAR  0-1 ay A ğ lamanın dışında başka sese rastlanmaz.  2-5 ay Bebek “agu” sesleri çıkarır.  6-12 ay Bebek, sesleri kendi kendine tekrar eder.  12 ay İ lk kelime, bir sesi, bir nesneyi veya olayı belirtmek için düzenli bir biçimde ilk kez kullanılır.  ay Cümle yerine kullanılan tek kelime, iki heceli ve kelimeli ifadeyi ilk defa kullanır.  ay İ ki kelimeyi bir cümle içinde sık sık kullanır.  ay Kelime hazinesi artar, cümlelerde kullanılan kelime sayısı artar.

20 Dil  Dil, alıcı dil ve ifade edici dil olmak üzere ikiye ayrılır.  Alıcı dil; sözel uyaranların duyu-sinir a ğ ı ve işitsel- algısal süreçler aracılı ğ ı ile alınması ve anlaşılması olarak tanımlanır.  İ fade edici dil ise; duyu-sinir ve motor-sinir işlevler ile zihinsel kavramın bir ses imgesi aracılı ğ ıyla ifadesidir.  Alıcı dil ifade edici dilden önce gelişir.

21 Alıcı Dil  Alıcı Dil Gelişimi için dikkat edilmesi gereken noktalar: - Kullanılan oyuncaklar, eşyalar çocu ğ un anlama yaşına uygun olmalıdır. - Tüm yapılan çalışmaları oyunla ö ğ retmeliyiz. Her zaman çocu ğ un oyuna aktif katılımını sa ğ lamalıyız. - Basit sözel ifadeler kullanmalıyız. Bunları anlayabildi ğ inde karmaşık ifadeler kullanabiliriz. - En önemlisi çocuklarda konuşurken göz konta ğ ı kurmalıyız. Anlamasını istedi ğ imiz kelimeyi çocu ğ un gözlerinin içine bakarak söylemeliyiz

22 Alıcı Dil Alıcı dil gelişimi için yapılan dil çalışmalarından örnekler: Günlük bakım sırasında onun dikkatini çekerek ve göz konta ğ ı kurarak konuşmalısınız (örne ğ in: mama verirken yiyece ğ i gösterip mama sözcü ğ ünü kullanmak). Giydirirken giysilerin isimleri tekrarlayın veya ka ğ ıt bebekler hazırlayıp, bebeklerin giysileri giydirilirken isimleri söyleyin. çeşitli kuklalar kullanarak çocuklarla oynayın ve bu oyunlar sırasında çocuklarla konuşun. çocu ğ a oyuncakların ismini ö ğ retin. Eşyayı verme, alma oyunları yapılır. Al, ver, tut, at sözcüklerini kullanın (örne ğ in: Topu at, topu tut).

23 İ fade Edici Dil  İ fade edici dil gelişimi için dikkat edilmesi gereken noktalar: - Kullandı ğ ımız sözcükler çocu ğ un anlayabilece ğ i düzeyde olmalıdır. - çocu ğ un ne söyledi ğ i, nasıl söyledi ğ i, ne istedi ğ i dikkatle dinlenmelidir. - Model olunmalıdır. - Söyledi ğ inizi taklit etmesi sa ğ lanmalıdır. - çocuk konuşmaya çalışırken sürekli soru sormamalı onu bıktırmamalısınız. - çocu ğ u konuşması için cesaretlendirmelisiniz.

24 İ fade Edici Dil  İ fade edici dili geliştirecek e ğ itim çalışmalarından örnekler: Çocu ğ a albümdeki foto ğ raflar gösterilir, isimler tekrarlanır, sorulur. Resimli küplerin üzerindeki isimler ö ğ retilir. Yemek veya içmek için isteklerini ifade etmesi sa ğ lanır, cesaretlendirilir. Bir torbanın içine küçük oyuncaklar (örne ğ in; hayvan şekilleri) koyulur içinden alınıp isimlendirilmesi istenir. çocuklar önce tek kelimelerle ifade ederler. örne ğ in top gibi, daha sonra iki kelime bir araya getirilir; top ver gibi ve giderek daha uzun cümlelerle ifade edici dil gelişimi tamamlanır.

25 Dil Gelişimini Etkileyen Faktörler  Dil gelişimi ile ilgili yapılan araştırmalara bakıldı ğ ında dil gelişimini etkileyen faktörler şöyle sıralanmaktadır:  Genetik  İ şitme engeli  Cinsiyet  Anne bebek ilişkisi  Sosyo- Ekonomik düzey  Aile yapısı ve Bilinguallik

26 Dil Gelişim Kuramları  Bihevyorist (Davranışçı) Görüş (Skinner, Thorndike, Watson, Pavlov)  Davranışçılara göre dil, herhangi bir şeyin ö ğ renildi ğ i gibi ö ğ renilir. Yani dilin kazanılmasında tekrar ve pekiştirme önemlidir. Dilin kazanılmasında  1.Pekiştirme (Ödül-ceza)  2.Tekrar esastır.

27 Dil Gelişim Kuramları  Biyolojik Temelli Görüş (Chomsky, Lenneberg)  Dil gelişiminin temeli biyolojiktir ancak çevre koşullarından da ba ğ ımsız de ğ ildir. Dil gelişimini biyolojik ve psikolojik unsurlara ba ğ layan görüşlere psikolinguistik görüşler adı verilir. Dil gelişimi daha fazla olgunlaşmanın (biyolojik) etkisi altındadır. Bu kurama göre dilin kazanılmasında iki ana yapı esastır; bunlar sırasıyla:  1.Düşünsel (kavramsal) yapı: Önce kelimeler ve anlamları anlaşılır.  2.Yüzeysel yapı: Sözcüklerin kullanılması, konuşma.

28 Dil Gelişim Kuramları Sosyal Ö ğ renme Kuramı (Bandura)  Dil gelişimi, sosyal gelişim süreci içinde  1.Gözlem  2.Taklit yoluyla gerçekleştirilir. Kısaca dil kazanımının temeli model almadır.

29 Dil Gelişimini Destekleyen Etkinlikler  Türkçe dil etkinli ğ inde,  şiir,  bilmece,  tekerleme,  parmak oyunu,  hikâye anlatma etkinlikleri dil gelişimini destekler.

30 PORTAGE Erken Çocukluk Dönemi Gelişim Ölçe ğ i  0 – 6 yaş arası çocukları bebek uyarımı, sosyal gelişim, dil gelişimi, bilişsel gelişim, öz bakım ve fiziksel gelişim açısından de ğ erlendirir.  Ev ziyaretleri, bireysel etkinlik ve geliştirilmesi gereken alanlarına ait çalışma programı ve yönlendirmeyi kapsar.

31 DENVER – II Gelişim Tarama Testi  0-6 yaş aralı ğ ındaki çocuklara uygulanan test, çocukların gelişimindeki gecikmeleri saptamayı amaçlamaktadır.  Çocuktan yaşına uygun çeşitli işlemler yapması istenir. Test uygulaması esnasında anne-babanın da dahil olabilece ğ i bölümler vardır. Kaba ve ince motor becerileri, dil gelişimi, sosyal becerileri ve özbakım becerileri ölçülür.


"D İ L GEL İ Ş İ M İ Ö ğ r.Gör. Özlem ASLAN BA Ğ CI." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları