Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

BENLIK PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 1.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "BENLIK PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 1."— Sunum transkripti:

1 BENLIK PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 1

2 Benlik ( self ) nedir?  Kişinin kendi hakkındaki temsillerinin bir bütünüdür.  Kendilik/Öz  Kişilik, kalıtım ve beden yapısı gibi do ğ uştan gelen özelliklerle çevre ve e ğ itim gibi sonradan edinilen etkilerin bir bütünüdür. PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 2

3 Benlik bilgisi ( Self-knowledge ) nereden gelmektedir?  Kendi gözlemlerimiz aracılı ğ ıyla: kişisel kaynaklar  Di ğ erlerinin yardımı aracılı ğ ıyla: sosyal kaynaklar PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 3

4 Kişisel Kaynaklar  Kendini Algılama Kuramı ( Self perception theory )  Bem, 1967  Kendimize dair bilgiyi kendimizi gözlemleyerek de elde ederiz.  Tutum ve duygularımız belirsizse, davranışlarımızı gözlemleyerek çıkarımlarda bulunuruz. PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 4

5 Kişisel Kaynaklar  İ ki Etmenli Duygu Kuramı ( Two factor theory of emotion )  Schacter, 1964  Kendimize dair bilgiyi fizyolojik uyarılmışlık durumlarımıza bakarak çıkarsayabiliriz.  Fizyolojik uyarılmışlık - buna verilen etiket/ad  Çok çekici bir arkadaş ve korku filmi? PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 5

6 Sosyal Kaynaklar PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 6  Sosyal Kimlik  Gruba/gruplara üyeli ğ e verilen de ğ erden do ğ ar (Tajfel, 1981).  Aile, iş, din, etnik, siyasi vb gruplar benli ğ in önemli yönlerini açı ğ a çıkarır.  Benlik kavramı ve sosyal kimlik birbirlerini belirler ve biçimlendirir.

7 Sosyal Kaynaklar  Ayna Benlik ( looking-glass self )  Cooley, 1902  Başkalarının bize karşı davranışlarından benli ğ imize dair bilgiler ediniriz. PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 7

8 Sosyal Kaynaklar  Sosyal Karşılaştırma (Festinger, 1954):  Kendimizi başkalarıyla karşılaştırarak da kendimizle ilgili bilgi sahibi olabiliriz  Do ğ ru benlik de ğ erlendirmesi ihtiyacı  Genellikle karşılaştırmak için benzerleri seçeriz. PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 8

9 9  Aşa ğ ı do ğ ru karşılaştırma Benli ğ i yüceltme  Yukarı do ğ ru karşılaştırma Benli ğ i geliştirme

10 Sosyal Kaynaklar  Çevreden Farklılık  Bizden farklı olan insanların arasındayken kendimize dair daha fazla düşünme e ğ iliminde oluruz. PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 10

11 Benli ğ in zihni düzenleyici işlevi  Benlik kavramı ( Self Concept ):  Kişinin kendine dair bilgisi, düşüncesi, inancı.  ‘Ben Kimim?’ sorusuna verilen cevaplar.  Benlik kavramı istikrarlı mıdır? Kendimizi daha iyi tanımlayan ö ğ eler istikrarlı PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 11

12 Benli ğ in zihni düzenleyici işlevi  Benlik şemaları (Markus, 1977):  Benlikle ilgili bilginin işlenmesini organize etmeye yardımcı zihinsel yapılar  Olası benlikler (Markus, 1986):  Ne olmak isteyip istemedi ğ imize dair gelecek yönelimli şemalar PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 12

13 Benli ğ in zihni düzenleyici işlevi  Benlik Uyuşmazlıkları ( Self Discrepancy ) Higgins, 1977  Gerçek benlik  İ deal benlik  Zorunlu benlik Bu uyuşmazlıklar güçlü duygulara kaynaklık eder: Üzüntü - Kaygı  Ogilvie, 1983  Korkulan benlik ( Feared/Undesired self ) PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 13

14  Benlik Saygısı ( Self esteem ): benli ğ e karşı pozitif ya da negatif tutum (Rosenberg)  Durumsal benlik saygısı: ba ğ lama göre de ğ işebilir  E ğ ilimsel benlik saygısı: genel olarak sahip oldu ğ umuz  Kişisel benlik saygısı: kendini sadece kişisel özellikler bakımından de ğ erlendirme  Kolektif benlik saygısı: kendini ait oldu ğ u gruplar bakımından de ğ erlendirme Benli ğ in zihni düzenleyici işlevi PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 14

15 Rosenberg Benlik Saygısı Ölçe ğ i PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 15 1.Kendimi en az diğer insanlar kadar değerli buluyorum Bazı olumlu özelliklerim olduğunu düşünüyorum Genelde kendimi başarısız bir kişi olarak görme eğilimindeyim Ben de diğer insanların birçoğunun yapabildiği kadar bir şeyler yapabilirim Kendimde gurur duyacak fazla bir şey bulamıyorum Kendime karşı olumlu bir tutum içindeyim Genel olarak kendimden memnunum Kendime karşı daha fazla saygı duyabilmeyi isterdim Bazen kesinlikle kendimin bir işe yaramadığını düşünüyorum Bazen kendimin hiç de yeterli bir insan olmadığını düşünüyorum

16 Benlik saygısı düzeyi yüksek olanlar;  kendilerine daha güvenli  riske girme e ğ ilimi daha yüksek  benliklerini koruyucu kaynakları daha çok  başarısızlık sonrası dışsal atıf  kendilerini yücelterek sunma e ğ ilimi  benli ğ e hizmet eden yanlılık daha fazla  benlik kavramı daha istikrarlı PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 16

17 Benlik saygısı düzeyi düşük olanlar;  kendilerine karşı tereddütlü  kendilerini de ğ ersizleştirerek sunma  benlik istikrarı az  başarısızlık durumunda içsel atıf  benliklerini koruyucu kaynakları az PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 17

18 Benli ğ in Güdüsel İ şlevleri  Gerçekçi bir benlik kavramı gereksinimi  Tutarlı bir benlik kavramı gereksinimi  Kendini yüceltme güdüsü  Benlik sunumu PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 18

19 Gerçekçi bir benlik kavramı gereksinimi  Kendini bil!  Kendini de ğ erlendirme güdüsü ( self-assessment motive ) Trope, 1983  Benli ğ in net ve objektif bir anlayışına ulaşma güdüsü PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 19

20 Tutarlı bir benlik kavramı gereksinimi  Kendini do ğ rulama ( self-verification )-Swan, 1983  Mevcut benlik kavramı devam eder.  Benlik kavramıyla uyuşmayan durumlardan kaçılır.  Olumsuz/olumlu benlik imgesi olan insanlar bunu do ğ rulayacak şekilde olumsuz/olumlu bilgileri arayıp bulurlar. PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 20

21 Kendini yüceltme güdüsü  Kendini yüceltme ( self enhancement ): benlik saygısını artırmak için kullanılan bütün stratejiler  Olumlu Yanılsamalar ( Positive illusions )  Kendine hizmet eden yanlılık ( Self serving bias ) PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 21

22 Olumlu Yanılsamalar (Taylor ve Brown,1988)  Kişinin kendi beceri ve yeteneklerini oldu ğ undan daha iyi algılamasıdır:  kendilerini gerçekte oldu ğ undan daha olumlu algılarlar ( overly positive self-evaluations )  çevrelerinde olanlar üzerinde gerçekte oldu ğ undan daha fazla kontrole sahip olduklarını düşünürler ( exaggerated perceptions of control )  gelecek konusunda gerçekçi olmayan biçimde iyimserdirler ( unrealistic optimism ) PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 22

23 Kendine hizmet eden yanlılık  Başarıları içsel nedenlere, başarısızlıkları dışsal nedenlere yüklemektir.  Düşük benlik saygısı olanların sı ğ ına ğ ıdır. Kişi kendi için önemli bir davranışta bulunuyorsa, olumlu bir benlik imgesine ulaşmaya çalışıyorsa, kişinin davranışı başkaları tarafından görülecekse, benlik kavramı tehdit altında ise  kendine hizmet eden yanlılık e ğ ilimi artar. PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 23

24 Neden kendimizi yüceltiriz?  Dehşet Yönetimi Kuramı (Terror Management Theory)  Kültürel antropolog Ernest Becker - Ölümün İ nkarı (The Denial of Death, 1973)  Ölümün reddi ve ölümsüzlük projesi (çocuk yapmak, sanat üretmek vb.)  Freud ölüm içgüdüsü (thanatos)-yaşam iç güdüsü (eros) PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 24

25 PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 25 Benlik bilinclili ğ i  Ölümün varlı ğ ı dehşetiyle başa çıkabilmek için: Kültürel dünya görüşleri Benlik saygısını korumak, yükseltmek

26 Dehşet Yönetimi Kuramı (Terror Management Theory)  Benlikle ilgili olumlu inançları onaylamak ölüm anksiyetesini azaltır, ölümle ilgili düşünceleri zihinden çıkarmaya yardımcı olur  İ nsanlara ölümü hatırlatmak (ölüm belirginli ğ ini artırmak) daha güçlü benlik yüceltmeye yönelik u ğ raşlara neden olur PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 26

27 Benlik Sunumu ( Self presentation )  Gözlemcilerin aktörle ilgili izlenimlerini yönetme davranışları (Goffman, 1959)  Bir kişiye, gruba, nesneye, olaya ya da düşünceye dair bir izleyicinin izlenimlerini şekillendirme çabası  Gerçek ya da hayali sosyal etkileşimlerde yansıtılan imajları kontrol etme girişimi  Benlik sunumu izlenim yönetimi olarak da adlandırılır PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 27

28 Hedeflenen amaca göre benlik sunumu  Stratejik Benlik Sunumu İ zlenim yönetimini temel alır. Amaç, di ğ erlerinin algılarını etkilemek, yönlendirmek, kontrol etmek  Otantik Benlik Sunumu Amaç, di ğ erlerinin algılarını etkilemekten daha çok gerçek benli ğ i daha iyi aktarabilmek PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 28

29 Benlik sunumu sınıflandırması (Schütz)  Olumlu izlenim oluşturarak iyi görünmeye çalışma: kendini sevdirme, kimlikleme (özgün bir gruba aidiyet), güç gösterisi  Başkalarını kötü göstererek iyi görünmeye çalışma: üçüncü kişiyi eleştirme, tahrip etme  Olumsuz izlenimlerden kaçınarak kötü görünmemeye çalışma: başkalarının dikkatinden kaçınma, sessiz kalma, edilgen fakat arkadaşça etkileşim, asgari düzeyde kendini açma  Olumsuz izlenimle savaşarak kötü görünmemeye çalışma: olumsuz bir olayı inkar etme PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 29

30 Kendini ayarlama ( self monitoring ) PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 30  Benlik sunumunda durumun ve di ğ erlerinin özelliklerini dikkate alma  Benlik sunumu bu kavramla ölçülebilir bir kişilik özelli ğ i olarak ele alınır.  Bukalemun etkisi

31 Benlik ve Kültür PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 31  Bazı sosyal psikolojik süreçler kültürden etkilenmektedir ve her kültürde aynı şekilde seyretmemektedir.  Kültürün sosyal psikolojik süreçler üzerindeki etkisi esas olarak bireycilik-toplulukçuluk çerçevesinde incelenmiş.

32 Hofstede (1980) PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 32  ‘Kültürün Sonuçları’ kitabında ortaya atmış bu kavramları:  Bireycilik: bireyler arasındaki ba ğ ların gevşek oldu ğ u, herkesin sadece kendine veya çekirdek ailesine bakmak zorunda oldu ğ u kültürler için geçerlidir  Toplulukçuluk: insanların do ğ uştan itibaren güçlü ve sıkı gruplara ba ğ lı oldu ğ u ve bu ba ğ lılı ğ ın yaşam boyunca, sorgulanmayan bir sadakat karşılı ğ ında varoldu ğ u toplumlarda vardır.

33 Kültürlerarası psikoloji literatüründe iki tür benlik: PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 33  Ayrışık/Ba ğ ımsız:  bireyci, kendi kendine yeterli, otonom, ayrı, idiosentrik  kişiye ait yetenekler, amaçlar benlik saygısı kayna ğ ıdır  İ lişkili/Karşılıklı Ba ğ ımlı:  holistik, sosyosentrik, kolektif  İ lişkilere uyum gösterebilmek benlik saygısı kayna ğ ıdır

34 Arkadaş Anne Baba Kardeş İş arkadaşı Arkadaş X X X XX X XXX XXXX XXXX XXXXXXX XXXXXX XXXX Benlik Bağımsız benlik bakış açısı (Markus ve Kitayama, 1991) PS İ 353 Sosyal Psikoloji I- Prof.Dr. Hacer HARLAK

35 Kardeş İş arkadaşı Anne X XXXXXX XXXXXX X Baba X XXXXXXX Arkadaş XXXXXX XXXX Benlik Karşılıklı bağımlı benlik bakış açısı (Markus ve Kitayama, 1991) PS İ 353 Sosyal Psikoloji I- Prof.Dr. Hacer HARLAK

36 Ba ğ ımsız ve karşılıklı ba ğ ımlı benlik yapısı arasındaki anahtar farklar (Markus ve Kitayama, 1991) PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 36 Ba ğ ımsız Karşılıklı Ba ğ ımlı  Tanım Sosyal ba ğ lamdan ayrı Sosyal ba ğ lamla ilişkili  Yapı Stabil Esnek, de ğ işken  Görevler Eşsiz ol Ait ol, uyum sa ğ la  Di ğ erlerinin rolü Sosyal karşılaştırma için önemli Kendini tanımlamak  Benlik saygısı Benli ğ i ifade etme yeterli ğ i Uyum sa ğ lama yetene ğ i

37 Özerk- İ lişkisel Benlik (Ka ğ ıtçıbaşı, 1990) PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 37  Özerklik: başkalarından ayrılma/uzaklaşma de ğ il, kendi kendine karar verebilme, etkin olabilmedir.  Bu benlik türü, toplulukçu kültürlerin gelişmiş kentsel bölgelerinde, kuşaklararası maddi ilişkilerin azaldı ğ ı ancak duygusal ba ğ lılıkların kaybolmadı ğ ı aile modelinde gelişir.  İ deal, sa ğ lıklı bir benlik modelidir.

38 PS İ 353 Sosyal Psikoloji I- Prof.Dr. Hacer HARLAK İ lişkili-Özerk Benlik Modeli ( Ka ğ ıtçıbaşı, 2005’ten kısaltarak) Kendine güven yönelimi Özerk-ayrışmış benlik Düzeni kontrol etme ve özerklik yönelimi Özerk-ilişkili benlik Özerklik FAİLLİK İlişkililik KİŞİLERARASI MESAFE Ayrışma Heteronomy İlgisiz, farklılaşmamış yönelim Bağımlı-ayrışmış benlik İtaat yönelimi Bağımlı-ilişkili benlik

39 Duygular-benlik-kültür PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 39  Sosyal olarak uzaklaştırıcı duygular Gurur, üstünlük, kızgınlık, engellenme gibi duygular, bireyi ilişkilerinden koparan bir özellik gösterir. Ayrışık benlikler daha sık ve yo ğ un yaşar.  Sosyal olarak birleştirici duygular Saygı, suçluluk, borçlu olma gibi bir ilişkinin parçası olmaktan do ğ an duygular İ lişkili benlikler daha sık ve yo ğ un yaşar.

40 Başarı güdüsü PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 40  Sosyal yönelimli başarı güdüsü; bireyi aşarak grubu da (genellikle aile) içine alır.  Türk gençleri başarıdan kendini gerçekleştirme ve aileye ve topluma yararı, Belçikalı gençler sadece kendini gerçekleştirmeyi anlıyor (Phalet ve Claeys, 1993)  Toplulukçu kendini gerçekleştirme güdüsü; Çinlilerin ailesine ve ülkesine hizmet etmeyi başarı ölçütü görmesi

41 Benlik saygısı ve kendini yüceltmede kültürel farklılıklar PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 41  Sahte biriciklik yanlılı ğ ı; kişilerin kendileriyle aynı yeteneklere sahip kişilerin sayısını düşük tahmin etme e ğ ilimi  Kendini geri planda tutma, a ğ ırbaşlılık (Self effacement)


"BENLIK PS İ 353 Sosyal Psikoloji - Prof. Dr. Hacer HARLAK 1." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları