Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Ayşen Yücel Anadolu Sağlık Merkezi VİSSERAL AĞRI VE MEKANİZMALARI.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Ayşen Yücel Anadolu Sağlık Merkezi VİSSERAL AĞRI VE MEKANİZMALARI."— Sunum transkripti:

1 Ayşen Yücel Anadolu Sağlık Merkezi VİSSERAL AĞRI VE MEKANİZMALARI

2 Ana özellikleri -1- Visseral organların tümünden kaynaklamaz (bazı organların afferent innervasyondan yoksun oluşu) Visseral hasarla doğru orantılı değildir Diğer bölgelerde yansıyan ağrılar oluşturur (visseral nosiseptif yolun santral sinir sistemindeki organizasyonunu)

3 Yaygın ve zor lokalize edilen bir karakteri vardır (Somatik afferentlere gore visseral afferentlerin daha az sayıda oluşu ve birbirinden ayrılabilen farklı ileti yollarının olmayışı) Motor ve otonomik bulgular eşlik edebilir Ana özellikleri -2-

4 Visseral stimulus İçi boş organların anormal distansiyonu Kas duvarı kasılmaları, kas oksijenasyonunun bozulması Solid organlarda kapsül gerilmesi Algojenik maddelerin birikimi Kimyasal stimulus etkisi Ligaman ya da damarların gerilmesi ya da kompresyonu Nekroz Enflamasyon

5 2 farklı görüş Visseral organlar değişik sensoryal reseptörler tarafından innerve edilir – otonom regülasyondan, – ağrı gibi sensoryal fonksiyondan sorumlu olanlar Visseral organlar tek ve homojen sensoryal reseptörlerle innerve edilir – düşük frekanslı aktivasyonda normal regulator sinyaller – yüksek frekanslı aktivasyonda ise ağrı Visseral Nosiseptörler

6 Yüksek eşik değerli reseptörler Yoğunluk şifreli reseptörler Sessiz reseptörler Visseral Nosiseptörler

7 Yüksek eşik değerli reseptörler ( High threshold receptors) Akut Visseral Ağrı – Doğal stimuluslara karşı yüksek eşik değerine sahiptir – Kalp, venler, akciğerler, solunum yolları, özafagus, safra yolları, ince barsak, kolon, üreter, mesane ve uterusta bulunur

8 Yoğunluk şifreli reseptörler ( Intensity – encoding receptors ) Kronik visseral ağrı – Doğal stimuluslara cevap veren düşük eşik değerinde sensoryal reseptörler – Kalp, özafagus, kolon, mesane ve testislerde bulunur Visseral Nosiseptörler

9 Sessiz nosiseptörler Periferik organların enflamasyonu ile aktif hale geçer Diğer afferent liflerden fonksiyon olarak farklı olduğu ve daha çok doku hasarı ve enflamasyona duyarlı olduğu düşünülmektedir

10 Visseral afferentler Sempatik ve parasempatik sinirlerle iletilir DRG da merkezi sinir sistemine iletilen nosiseptif bilgiye dönüşür Organların innervasyonları nedeni ile bu bilgi spinal kordun farklı seviyelerinden üst merkezlere gidebilir – Ör: Mesane ve kolonik afferentler pelvik parasempatik sinirlerle iletilirken torasik ve üst batın organlarında vagus siniri nosiseptif fonksiyona sahiptir

11 Spinal kord Tekrarlayan stimuluslara bağlı oluşan eksitabilite artışı – stimulusla aktive olan nöron ağının özelliklerine, – transmitterlerin salınımına – her ikisine de bağlı olabilir Bu artış wind – up ya da temporal sumasyon (Ağrı uyarısı belli bir frekansta tekrarlandığında alınan ağrı yanıtının tek bir uyarının oluşturduğu yanıttan daha şiddetli olması) Santral sensitizasyon

12 Spinal kord Peptid yapıda nörotransmitterler Substans P,CGRP 5-HT, NMDA Eksitatör nörotransmitterler Eksitatör aminoasitler (glutamat gibi) cFos gibi protoonkojenler – Membran hipereksitabilitesini arttırarak postsinaptik reseptörleri uyarmakta ve intrasellüler Ca salınımı artarak fosfolipaz C, proteinkinaz C ve NO gibi maddeler aktive olmaktadır

13

14 Vergnolle, British Journal of Pharmacology (2004) Modulation of visceral pain and inflammation by protease-activated receptors

15 Nörojenik enflamasyon Bu grupta nedeni tam olarak ortaya konmamış hastalıklarda enflamatuar proçesler mevcut Doku hasarının algojenik maddeleri ve enflamasyonda rol oynayan mekanizmaları harekete geçirdiği biliniyor Yansıyan ağrı bu maddelerin ve nörojenik enflamasyonun bir sonucu olabilir

16 Visseral hiperaljezi Visseral hiperaljezi (periferik ve santral sensitizasyon) Yansıyan hiperaljezi (vissero- somatik konverjans) Vissero-visseral hiperaljezi (vissero-visseral konverjans)

17 Primer periferik hiperaljezi – doku hasarının olduğu bölgede görülür ve stimulusun uzun sürmesi sonucu düşük ve yüksek eşik değerli reseptörlerin yanı sıra sessiz reseptörlerin de aktivasyonu ve endojen ajanların da olaya katılması ile oluşmaktadır Sekonder periferik hiperaljezi – doku hasarının olmadığı bölgede görülmektedir Mekanizmada sensoryal imputun internöronlar ve projeksiyon nöronlarına etkisi sorumlu tutulmaktadır Visseral hiperaljezi

18 Uyarıya anormal yanıt Sıvı ya da katı gıda geçişi sırasında ösofageal-gastrik ağrı Mesanenin dolması ile oluşan ağrı İntestinal transit sırasında abdominal veya pelvik ağrı

19 Fizyolojik visseral stimulusa ağrılı yanıt Visseral hiperaljezi

20 Nosiseptif input yoğun olduğunda ağrı deri ve derin somatik dokulara doğru yansır Yansıyan visseral ağrı genellikle aynı spinal kord segmentinden beslenen dermatom ve miyotomlarda görülür Yansıyan hiperaljezi (vissero-somatik konverjans)

21 Visseral ve somatik afferent liflerde görülen bu konverjans üst merkezlerde yanlış algılamaya neden olur Bu olay santral sensitizasyon ile açıklanmaktadır Visseral uyarıların devamlılığı bu tabloyu yaratmakta ve bazen ağrılı epizod geçtiği halde yansıyan ağrı ve hiperaljezi devam edebilmektedir Yansıyan hiperaljezi (vissero-somatik konverjans)

22 Yansıyan ağrı daha keskin, daha iyi lokalize edilebilen ve derin somatik ağrı ile belirgin benzerlikleri olan bir ağrıdır Ayırıcı tanıda bu özellik göz önünde bulundurulmalıdır Yansıyan hiperaljezi

23 Lokal palpasyon / kompresyon hipersensitivite oluşturuyor mu? EvetHayır Yansıyan ağrı Hiperaljezi yok Gerçek parietal ağrı Primer somatik ağrı Hiperaljezi ile Yansıyan ağrı

24 Yansıyan hiperaljezi Toraks/sol kol: angina, MI Lumbar bölge: renal/ureteral kolik Üst batın:bilier kolik (sağ) Alt batın/pelvis: primer dismenore

25 Primer somatik ağrı veya yansıyan ağrı (a) Kalp, (b) Bilier sistem, (c) Uriner sistem (d) Kadın üreme organları (Giamberardino 2004)

26 Vissero-visseral hiperaljezi Afferent innervasyonlarının bir kısmını paylaşan en az 2 farklı organda oluşan sensoryal interaksiyon sonucu beklenenden daha şiddetli bir ağrılı durum oluşması

27 Kalp/safra kesesi: Koroner hastalığı ve safra kesesi taşı olan hastalarda (T5) – Taşı olmayanlara göre daha sık anginal atak – Taş tedavi edilince anginal atakta azalma Uriner trakt/Kadın üreme organları: Üriner taş ve primer dismenoresi olan hastalarda (T10- L1) – Taşı olmayanlara göre daha şiddetli dismenore – Taş tedavi edilince dismenorede düzelme Giamberardino 2000,2001 Vissero-visseral hiperaljezi

28 Visseral ağrı ile yansıyan ağrı saptanan patoloji ile uyumsuz ise Muhtemelen Visserovisseral hiperaljezi

29 Mekanizma hala tam olarak açıklanamamaktadır; Periferal sensoryal liflerin dallanması Farklı visseral organlardan gelen uyarılar nedeniyle spinal kord ya da üst merkezlerde konverjans Otonomik ganglionlardan değişik visseral organlara uyarı gitmesi Vissero-visseral hiperaljezi

30 Santral sinir sistemi Visseral uyarıların ponsun parabrakial nukleusuna, hipotalamus ve amigdalaya ve somatosensoryal kortekse iletildiği düşünülmektedir. Uyarı sırasında pre-ve postsantral girusta, talamusta ve anterior insular kortekse kan akımı artışı

31 Santral sinir sistemi Spinal kord düzeyinde stimulus sürekliliği Hipereksitabilite Pozitif feedback Spinal ve supraspinal mekanizmaların aktivasyonu + motor ve otonomik refleksler + transmitterler Santral plastisite

32 Santral sinir sistemi Kolorektal distansiyon modeli ile yapılan fonksiyonel görüntüleme çalışmalarında; ‘‘Ağrı ağı” (pain network) olarak kabul edilen insular, anterior singulat ve somatosensoryal korteks dışında prefrontal alanlar ile amigdala ve striatum gibi subkortikal yapıların da uyarıldığı saptandı Wang 2008

33 Hayvan çalışmaları Üreter taşı modeli Mesaneye irritan kimyasallar ile uyarı modelleri Kolonik distansiyon modeli Eksperimental endometriozis Eksperimental uterus enflamasyonu Eksperimental prostatit Mekanizma çalışmaları

34 Gönüllü modelleri Stimulasyon, Organ distansiyonu Kimyasal ajanlar Enflamasyon /iskemi – Sensoryal eşik değer saptanması – İlaçların etkileri

35 Visceral pain: gender differences in response to experimental and clinical pain Kadınlar daha şiddetli, daha sık ve daha uzun ağrı çekiyor Kadınlarda seks spesifik olmayan organlara ait ağrılı durumlar daha sık (IBS, bilier kolik, IC, fibromiyalji, RA,TMD) Arendt-Nielsen et al, Eur J of Pain,2004 Referred pain from internal organs Visseral mekanizmalar, hayvan ve gönüllü çalışmaları Giamberardino et al, Handbook of Clinical Neurology 2006

36 Animal models of nociception Le Bars et al, Pharmacol Rev, 2001 Influence of endometriosis on pain behaviors and muscle hyperalgesia induced by a ureteral calculosis in female rats Giamberardino et al, Pain, 2002 c-Fos expression in the spinal cord of female rats with artificial ureteric calculosis Aloisi et al, Neurosci Lett 2004

37 Multimodal assessment of pain in the esophagus: a new experimental model. Drewes et al, Am J Physiol Gastrointest Liver 2002 Gut pain and hyperalgesia induced by capsaicin: a human experimental model. Drewes et al, Pain 2003 Cold and heat pain assessment of the human oesophagus after experimental sensitisation with acid. Pedersen et al, Pain 2004

38 İntratekal sumatriptan farede yapılan çalışmada migren dışı somatik ve visseral inflamatuar ağrıda antinosiseptif etkiye sahiptir. Bu etki primer afferent nosiseptörlerin santral terminallerinde regülasyon oluşturmasına bağlıdır Visseral ağrıda yeni seçenek???? Nikai, 2008

39 Klinik fonksiyonel visseral ağrı Abdominal ağrı sendromları Ürogenital ağrı sendromları Ağrı kalitesi genellikle kramp şeklinde, kopartıcı, kemirici olup bulantı, terleme ve solukluk gibi otonomik bulgular eşlik eder

40 Fonksiyonel abdominal ağrı sendromları (FD-IBS) Fonksiyonel dispepsi (FD): Net bir gastrointestinal patolojiye bağlanamayan abdominal ağrı Irritabl kolon sendromu (IBS): Kronik intermittan abdominal ağrı genellikle konstipasyon veya diare ile birlikte görülüp, herhangi bir yapısal ya da enflamatuar neden bulunamaz

41 Bir patoloji bulunamayan ürolojik veya jinekolojik semptomlar, Eşlik eden bulgular: Barsak ve ürogenital alışkanlıklarda değişiklikler. Visseral, müsküler, vasküler ve nöropatik komponentler Genellikle depresif ve anksitesi olan hastalar Urogenital ağrı sendromları

42 Vulvodini: Kronik vulvar ağrı Siklik vulvovajinit Vulvar vestibulit Dizestetik vulvodinia Orşialjia: Kronik testiküler ağrı Uretral sendrom: Suprapubik ağrı, idrar kaçırma veya sık idrara gitme, disüri Prostatodinia: Prostatit semptomları Perineal ağrı

43 Mekanizmaların daha net ortaya konması için deneysel ve klinik çalışmalar giderek artıyor Deneysel çalışmalar ve bunların sonuçlarına dayandırılan mekanizmalar ile klinik durumlar arasında hala ciddi farklılıklar mevcut  Yeni ilaçlar ya da farklı tedavi modalitelerine dayanan çalışmalara gereksinim varSonuç


"Ayşen Yücel Anadolu Sağlık Merkezi VİSSERAL AĞRI VE MEKANİZMALARI." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları