Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Biyoetikte Sorun Kümeleri … Prof. Dr. Nüket Örnek Büken HÜTF Tıp Etiği AD

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Biyoetikte Sorun Kümeleri … Prof. Dr. Nüket Örnek Büken HÜTF Tıp Etiği AD"— Sunum transkripti:

1 Biyoetikte Sorun Kümeleri … Prof. Dr. Nüket Örnek Büken HÜTF Tıp Etiği AD

2 Biyoetikte Sorun Kümeleri Günümüzün bilimsel teknik ve sosyokültürel gelişmelerinin ortaya çıkardığı etik sorunlar Prenatal Tanının kullanımı, IVF- ET süreci ve etik sorunları, Prenatal Tanının kullanımı, IVF- ET süreci ve etik sorunları, Organ ve doku transplantasyonunun getirdiği etik sorunlar, Organ ve doku transplantasyonunun getirdiği etik sorunlar, AIDS olgusunun biyoetik boyutları, AIDS olgusunun biyoetik boyutları, Araştırma etiğinin içerdiği sorunlar, Araştırma etiğinin içerdiği sorunlar, Klinik araştırmalarda hasta ve denek hakları, Klinik araştırmalarda hasta ve denek hakları, İnsan genomuyla oynamanın sınırları, İnsan genomuyla oynamanın sınırları, Biyolojik ürünlerin patent hakkı, Biyolojik ürünlerin patent hakkı, DNA veri bankaları DNA veri bankaları Kürtaj uygulaması ve getirdiği etik sorunlar, Kürtaj uygulaması ve getirdiği etik sorunlar, Tele - doktorluk uygulaması.... Tele - doktorluk uygulaması.... Yüzyıllar boyunca değişmeyip günümüze kadar gelen klasik etik sorunlar Ötanazi (hep öyle adlandırılmamış olsa da) Hasta sırrının saklanması Öjeni (kalıtımsal soyluluk) Sağlığı koruma amacıyla yapılan zorunlu uygulamalar... Bilimin ve biyomedikal teknolojinin etkisiyle değişime uğramış etik sorunlar Yaşam ve ölümle ilgili tanımlardaki değişikliklerin getirdiği sorunlar, Hasta bilgilerinin merkezi bilgisayarda saklanmasıyla “hasta sırrını koruma”nın güçleşmesi Kalıtsal hastalıklarda koruyuculuk Gebeliğin sonlandırılması, Doğuştan sakatlığı olan bebeklerin durumu

3 3NÖB Hekimlik Tarihsel açıdan hekimler tıpkı hukukçular, din adamları ve askerler gibi Avrupa'da ve diğer toplumlarda üstün pozisyonlara sahip olmuşlardır. Tarihsel açıdan hekimler tıpkı hukukçular, din adamları ve askerler gibi Avrupa'da ve diğer toplumlarda üstün pozisyonlara sahip olmuşlardır. Bu meslek gruplarından hizmet alanlar ise, bu kişilerin doğruluk, güvenilirlik, insancıllık gibi özelliklere sahip olmalarını beklemişlerdir. Bu meslek gruplarından hizmet alanlar ise, bu kişilerin doğruluk, güvenilirlik, insancıllık gibi özelliklere sahip olmalarını beklemişlerdir.

4 Profesyonel meslekler Din adamları, askerler, tıp, hukuk, üniversite öğretim üyesi vb. “üniformalı meslekler” Din adamları, askerler, tıp, hukuk, üniversite öğretim üyesi vb. “üniformalı meslekler” Uzun bir eğitim sonucunda elde edilen yüksek düzeyde (ezoterik) bilgi Uzun bir eğitim sonucunda elde edilen yüksek düzeyde (ezoterik) bilgi Güçlü bir meslek örgütü etrafında birleşme Güçlü bir meslek örgütü etrafında birleşme Meslek içi yazılı-yazısız kurallar Meslek içi yazılı-yazısız kurallar Meslek içi ceza ve ödüller Meslek içi ceza ve ödüller Meslektaşlar arasında dayanışma ruhu Meslektaşlar arasında dayanışma ruhu Temel amaç: kamu yararı! Kendi çıkarlarını korumak uğruna, toplumun genel çıkarlarını zedeleyemezler. Temel amaç: kamu yararı! Kendi çıkarlarını korumak uğruna, toplumun genel çıkarlarını zedeleyemezler. 4NÖB, 20 Kasım 2014

5 Profesyonel mesleklerin ortak özellikleri Açık ve dürüstçe doğru bildiklerini söylerler Açık ve dürüstçe doğru bildiklerini söylerler Kamuya öğüt verirler Kamuya öğüt verirler Lisanslıdırlar Lisanslıdırlar Hizmet verdikleri toplumun/ vatandaşların sorunlarını (hastalar, davalılar vb) onlardan daha iyi bildiklerini iddia ederler Hizmet verdikleri toplumun/ vatandaşların sorunlarını (hastalar, davalılar vb) onlardan daha iyi bildiklerini iddia ederler Tarafsız karar vermeye çalışırlar Tarafsız karar vermeye çalışırlar Meslekten men edilebilirler. Bu yetki meslektaşlarınca belirlenir. Meslekten men edilebilirler. Bu yetki meslektaşlarınca belirlenir. Meslek içi kaza veya hatalarda, profesyonel olmayanların hakemliğini reddederler. Meslek içi kaza veya hatalarda, profesyonel olmayanların hakemliğini reddederler. 5NÖB, 20 Kasım 2014

6 Profesyonel mesleklerde özerklik Genelde mesleki bir üniformayla (cüppe, beyaz önlük) temsil edilen, meslek içi kararlarda meslek dışı normları dışlayan bir karar alma süreci izlerler. Genelde mesleki bir üniformayla (cüppe, beyaz önlük) temsil edilen, meslek içi kararlarda meslek dışı normları dışlayan bir karar alma süreci izlerler. Birbirlerine o kadar bağlanmışlardır ki, toplum içinde toplum olmuşlardır. Birbirlerine o kadar bağlanmışlardır ki, toplum içinde toplum olmuşlardır. Siyasal iktidarlardan bağımsız toplumsal bir güç oluştururlar. Siyasal iktidarlardan bağımsız toplumsal bir güç oluştururlar. Meslek içi hatalardan kamunun haberi olmaz (kol kırılır, yen içinde kalır) Meslek içi hatalardan kamunun haberi olmaz (kol kırılır, yen içinde kalır) 6NÖB, 20 Kasım 2014

7 Profesyonellerde mesleki özerkliğin kökenleri: Sosyolojik bakış Yapılan iş, üretilen hizmetin kendisi, ezoterik bilgiye dayanır. Yapılan iş, üretilen hizmetin kendisi, ezoterik bilgiye dayanır. Yapılan iş, üretilen hizmet, diğer meslek üyeleri, kurulları ve kitaplarınca kontrol altında tutulur. Yapılan iş, üretilen hizmet, diğer meslek üyeleri, kurulları ve kitaplarınca kontrol altında tutulur. Kendi meslek içi kültürel inançlarını, değerlerini ve ideolojilerini yaratmışlardır. Kendi meslek içi kültürel inançlarını, değerlerini ve ideolojilerini yaratmışlardır. Meslekten kaynaklanan güç kurumsallaşmıştır. Bireysel değildir! Meslekten kaynaklanan güç kurumsallaşmıştır. Bireysel değildir! Toplumsal itibarları sürdükçe var olabilirler, bu yüzden toplumun kendilerinden beklentilerini dikkate almak ve gerekli standartları sağlamak zorundadırlar (Etik Kurullar, Etik Kurallar). Toplumsal itibarları sürdükçe var olabilirler, bu yüzden toplumun kendilerinden beklentilerini dikkate almak ve gerekli standartları sağlamak zorundadırlar (Etik Kurullar, Etik Kurallar). Mesleklerini, dış etkilere kapatmışlardır. Mesleklerini, dış etkilere kapatmışlardır. 7NÖB, 20 Kasım 2014

8 8NÖB Tanrı, Yarı Tanrı?

9 9NÖB Tanrı, Yarı Tanrı?

10 10NÖB BERGAMA ASKLEPİEİON’U

11 Tıp Tarihine Bakış, değişen paradigmalar… Prehistorik Dönem Prehistorik Dönem Mezopotamya, Eski Mısır, Çin, Hint, Yunan Mezopotamya, Eski Mısır, Çin, Hint, Yunan Hipokrat, Galen, Ibni Sina Hipokrat, Galen, Ibni Sina Rönesans Rönesans Aydınlanma Dönemi Aydınlanma Dönemi 17., 18., 19., 20., 21. yy 17., 18., 19., 20., 21. yy Trepanasyon, Sünnet Kil tabletler, tıp kitapları, papirüsler, Hepatoskopi, mumyalama, humoral patoloji Ortaçağ kütüphane tıbbı Hastabaşı Klinik tababet Hastane Tıbbı Lab. tıbbı Günümüzün tıp uygulamaları… 11NÖB

12 12NÖB

13 13NÖB

14 14NÖB Tıp sanat mı, teknik disiplin mi? Hekimlerin seçkin statüleri, tıbbın kendisini bir sanattan bir teknik disipline dönüştürdüğü ve bilimin de yaygın bir prestij kazandığı 18. ve 19. yüzyıllarda daha da artmıştır. Hekimlerin seçkin statüleri, tıbbın kendisini bir sanattan bir teknik disipline dönüştürdüğü ve bilimin de yaygın bir prestij kazandığı 18. ve 19. yüzyıllarda daha da artmıştır. Tıbbi uygulamalar, hastanın yatağının başucundan hastane ve üniversitelere yönelmiş ve bu hareket hekimlerin sosyal ve bilimsel statülerine, halktan kopukluğu da eklemiştir. Tıbbi uygulamalar, hastanın yatağının başucundan hastane ve üniversitelere yönelmiş ve bu hareket hekimlerin sosyal ve bilimsel statülerine, halktan kopukluğu da eklemiştir. Bu durum aynı zamanda, hastaların hekime saygı gösterme, talimat ve önerilerine koşulsuz ve sorgusuz uyma gibi tutumlarını güçlendirmiştir. Bu durum aynı zamanda, hastaların hekime saygı gösterme, talimat ve önerilerine koşulsuz ve sorgusuz uyma gibi tutumlarını güçlendirmiştir.

15 15NÖB tıp insancıllığını ve insan sıcağını kaybetmeye başlamıştır… 19. ve 20. yüzyıllarda başlayan tıp biliminin tıp sanatından yavaş yavaş uzaklaştığı süreç, hekimleri hastalarına artık yalnızca bilim ve teknolojiyle hizmet verme eğilimine yöneltmiştir. 19. ve 20. yüzyıllarda başlayan tıp biliminin tıp sanatından yavaş yavaş uzaklaştığı süreç, hekimleri hastalarına artık yalnızca bilim ve teknolojiyle hizmet verme eğilimine yöneltmiştir. Bilimsel ilerlemeler ve tıbbi teknolojideki gelişmelerin de etkisiyle; hastalığı iyileştirmeye yoğunlaşmanın, hastanın şikayetini gidermeden daha çok önem kazanmasıyla, tıp insancıllığını ve insan sıcağını kaybetmeye başlamıştır. Bilimsel ilerlemeler ve tıbbi teknolojideki gelişmelerin de etkisiyle; hastalığı iyileştirmeye yoğunlaşmanın, hastanın şikayetini gidermeden daha çok önem kazanmasıyla, tıp insancıllığını ve insan sıcağını kaybetmeye başlamıştır. Tıp mesleği acı içindeki insanlara yardım etme motivasyonunu kaybetmeye başlamış ve hastalar bilimsel bilginin değerini bildikleri halde, verilen bakım hizmetlerinden şikayet etmeye başlamışlardır. Tıp mesleği acı içindeki insanlara yardım etme motivasyonunu kaybetmeye başlamış ve hastalar bilimsel bilginin değerini bildikleri halde, verilen bakım hizmetlerinden şikayet etmeye başlamışlardır.

16 16NÖB Küreselleşen Dünyada 21. YY’ da Neler Oluyor? Kavramlar, Değerler, Tartışmalar Küreselleşen Dünyada 21. YY’ da Neler Oluyor? Etik Etik Biyoetik Biyoetik Tıp Etiği Tıp Etiği Hekim Sorumluluğu Hekim Sorumluluğu Hasta Hakları Hasta Hakları Hekimlerin Etik Sorumlulukları Hekimlerin Etik Sorumlulukları Etik ve Hukuki Haklar Etik ve Hukuki Haklar Uluslar arası Bildirgeler Uluslar arası Bildirgeler Etik Bildirgelerin Anlamı Etik Bildirgelerin Anlamı Farkındalık ve Duyarlılık kazanmak Farkındalık ve Duyarlılık kazanmak Kapitalizm? Erk ? İktidar ? Eşitsizlikler? İnsan Onuru ? İnsan Gönenci ? Haklar ? Bildirgeler? Yaptırımlar?

17 17NÖB Tıp Etiğinin Tarihsel Köşe Taşları Tetikleyen Olaylar Etik Köşe Taşları Sifiliz çalışmasının başlaması Nazi Deneyleri Nuremberg Kodu 1947 Thalidomide Trajedisi Helsinki Bildirgesi 1964 Beecher’ın makalesi 1966 Alabama Sifiliz Çalışmasının sonu ( ) Belmont Raporu 1979 CIOMS’un ilkeleri 1982

18 18NÖB

19 19NÖB Dr. Josef Mengele

20 20NÖB

21 21NÖB yılları arasında yapılmış etik olmayan 22 araştırma örneği 23 hastanın tifodan ölmesiyle sonuçlanan araştırma Değersiz cerrahi denemeler için hastalara anestezi sırasında karbondioksit gazı verilerek kalp aritmisine yol açan araştırma New England Journal of Medicine Henry K. Beecher, 1966

22 22NÖB Etik dışı araştırma örnekleri New York’da Yahudi Kronik Hastalıklar Hastanesi’ndeki bilinçsiz hastaların deri altlarına canlı kanser hücrelerinin enjekte edilmesi. Staten Island’daki Willowbrook Devlet Okulu’nda mental geriliği olan çocukların mikrobik hepatit ile enfekte edilmesi.

23 23NÖB Tıbbın Yeni Yüzü

24 HÜTF İyi Hekimlik Uygulamaları Tıpta İnsan Bilimleri yılından beri… İletişim Becerileri Eğitimi İletişim Becerileri Eğitimi Mesleksel Beceri Eğitimi Mesleksel Beceri Eğitimi Kanıta Dayalı Tıp Kanıta Dayalı Tıp Etik ve Profesyonel Değerler Etik ve Profesyonel Değerler Klinik Ziyaretler Klinik Ziyaretler 24NÖB

25 Tıpta insan bilimleri Tıpta insan bilimleri, insanın sağlık hizmeti ve hasta- hekim ilişkisi özelinde davranışlarının anlamını irdeleyen ve deneyimlerini kaydeden tarih, edebiyat, sanat, felsefe, etik, hukuk, antropoloji, sosyoloji ve teoloji alanındaki çalışmalardır. 25NÖB

26 Etik ve Profesyonel Değerler (Dönem I) Sağlık-hastalık kavramları Sağlık-hastalık kavramları Yaşam kalitesi bağlamında sağlık hizmetleri Yaşam kalitesi bağlamında sağlık hizmetleri Hekim ve tıp öğrencisi olmak Hekim ve tıp öğrencisi olmak Hekim-hasta/başvuran ilişkisi Hekim-hasta/başvuran ilişkisi Hak kavramı: sağlık hakkı, hasta hakları Hak kavramı: sağlık hakkı, hasta hakları Güvenirlik ve güvenirliğin ihlali, hasta sırrının saklanması Güvenirlik ve güvenirliğin ihlali, hasta sırrının saklanması 26NÖB

27 27 Hekim – Hasta İletişim Modelleri Etkinlik – edilginlik ilişkisi Etkinlik – edilginlik ilişkisi Yol gösterme – işbirliği ilişkisi Yol gösterme – işbirliği ilişkisi Karşılıklı katılım ilişkisi Karşılıklı katılım ilişkisi NÖB

28 Etik ve Profesyonel Değerler (Dönem II) Yaşamın başında alınan etik kararlar Yaşamın başında alınan etik kararlar prenatal tanı testleri, prenatal tanı testleri, genetik ayrımcılık, genetik ayrımcılık, cinsiyet tespiti, cinsiyet tespiti, abortus, abortus, yardımcı üreme teknolojileri ve etik sorunlar. yardımcı üreme teknolojileri ve etik sorunlar. Yaşamın sonunda alınan etik kararlar Yaşamın sonunda alınan etik kararlar canlandırma komutu, canlandırma komutu, faydasız tedavi, ölmekte olan hastaya ve hasta yakınlarına yaklaşım, faydasız tedavi, ölmekte olan hastaya ve hasta yakınlarına yaklaşım, ötanazi. ötanazi. İleri tıp teknolojileri uygulaması ve etik sorunlar İleri tıp teknolojileri uygulaması ve etik sorunlar Aydınlatılmış onam Aydınlatılmış onam 28NÖB

29 Etik ve Profesyonel Değerler (Dönem III) Klinik etik, etik kurullar Klinik etik, etik kurullar Araştırma ve yayın etiği Araştırma ve yayın etiği Toplum sağlığı etiği(sosyal fayda kavramı) Toplum sağlığı etiği(sosyal fayda kavramı) Hekim - endüstri ilişkisi Hekim - endüstri ilişkisi Tıp dışı uygulamalar karşısında hekim tutumu Tıp dışı uygulamalar karşısında hekim tutumu Medya etiği, sağlık haberlerinin medyada verilmesi Medya etiği, sağlık haberlerinin medyada verilmesi 29NÖB

30 30 Kendisi de doktor olan bir hasta meme kanseri olduğunda doktorlarıyla yaşadıklarını anlatıyor: Onkologlar, radyasyon onkologları, plastik cerrahlar... istatistiksel bir sayı olmadığımı, bunun benim yaşamım olduğunu ve kararlarının benim için korkunçluğunu hiçbiri anlamadı. Benim kanserim yerinde dururken, onların evlerine, kendi yaşamlarına dönmelerinden hiç hoşlanmıyordum. Doktorlarım bana fazlasıyla bilgi veriyor ama beni hiç umursamıyorlardı. Anestezi verilmiş bir bedeni kesmeyi, radyasyon dozunu ayarlamayı çok iyi biliyorlar ama kendimi nasıl hissettiğimi sormayı bilmiyorlardı. Kısa bir süre önce anne olduğumu öğrenmişlerdi, ama bunun yaşamımın en bunaltıcı deneyimlerinden biri olacağına hiç değinmediler. Kucaklamalarından vazgeçtim, sırtımı sevgiyle okşamadılar bile... böyle davranmak için eğitilmemişlerdi. Aslında benim gereksinim duyduğum şey eğitim istemiyordu, yalnızca insan olmak yeterliydi... NÖB

31 31 NÖB Hasta kimdir? Hastalık Nedir? “Hasta”nın ne olduğu sorusunun yanıtı, temelde “hastalığın” ne olduğuyla bağıntılıdır. Bugüne kadar yapılan çalışmalar hastalık olgusunu üç düzeyde ele almıştır: “Hasta”nın ne olduğu sorusunun yanıtı, temelde “hastalığın” ne olduğuyla bağıntılıdır. Bugüne kadar yapılan çalışmalar hastalık olgusunu üç düzeyde ele almıştır: Doku ya da organ düzeyinde hastalık (“Disease”) Doku ya da organ düzeyinde hastalık (“Disease”)patolojik Bireysel açıdan hastalık (“Illness”) Bireysel açıdan hastalık (“Illness”) duygusal (afektif) ve öznel Toplumsal boyutuyla hastalık (“Morbus”, “Sickness”) Toplumsal boyutuyla hastalık (“Morbus”, “Sickness”) fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden iyi olma hali “Disease” _ bozukluk, “Disease” _ bozukluk, “Illness” _ rahatsızlık, “Illness” _ rahatsızlık, “Morbus” _ hastalık “Morbus” _ hastalık olarak düşünülebilir.

32 32NÖB Hekim- Hasta İlişkisi Güvenilirlik beklentisi mevcuttur, eşit olmayan güç ilişkisi vardır, mahremiyet koşullarında iletişim/etkileşim meydana gelir. Güvenilirlik beklentisi mevcuttur, eşit olmayan güç ilişkisi vardır, mahremiyet koşullarında iletişim/etkileşim meydana gelir. Hekim ve hasta arasındaki eşit olmayan güç dağılımı nedeniyle ödev sorumluluğunun getirdiği yük, ilişkide en fazla güce sahip olan kişinin yani hekimin omuzlarına binmektedir. Hekim ve hasta arasındaki eşit olmayan güç dağılımı nedeniyle ödev sorumluluğunun getirdiği yük, ilişkide en fazla güce sahip olan kişinin yani hekimin omuzlarına binmektedir.

33 Luke Fields, The doctor NÖB Neden Hasta Hakları? Hastalık kişide bir çaresizlik ve güçsüzlük duygusu yaratır; bunun sonucunda da hastada bir güvence arayışı ve korunma isteği ortaya çıkar. Hastalık kişide bir çaresizlik ve güçsüzlük duygusu yaratır; bunun sonucunda da hastada bir güvence arayışı ve korunma isteği ortaya çıkar.

34 34NÖB Tıbbın üç güç kaynağı Howard Brody, Healer’s Power (Şifacının Gücü) Tıbbi (Aesculapian) Güç “…. hekimin ait olduğu disiplinde ve tıp sanatı ya da ustalığı eğitiminin temelinden gelen sahip olduğu güçtür”. Tıbbi (Aesculapian) Güç “…. hekimin ait olduğu disiplinde ve tıp sanatı ya da ustalığı eğitiminin temelinden gelen sahip olduğu güçtür”. Karizmatik Güç “....Tıbbi gücün artmasını sağlayan disiplinden gelen bilgi ve beceriden bağımsız şekilde, hekimin kişilik özelliklerine” dayanmaktadır”. Karizmatik Güç “....Tıbbi gücün artmasını sağlayan disiplinden gelen bilgi ve beceriden bağımsız şekilde, hekimin kişilik özelliklerine” dayanmaktadır”. Sosyal Güç “…. hekimin sosyal konumundan ortaya çıkmaktadır”. Sosyal Güç “…. hekimin sosyal konumundan ortaya çıkmaktadır”. Hiyerarşik güç kişinin tıbbi hiyerarşide (örneğin, uzman olana karşı genel bilgi sahibi olan) doğal olarak sahip olduğu güç. Hiyerarşik güç kişinin tıbbi hiyerarşide (örneğin, uzman olana karşı genel bilgi sahibi olan) doğal olarak sahip olduğu güç.

35 35NÖB Hekim - Hasta Arasında Güç Dengesizliği Neden Hasta Hakları? Diğer tüm güç türleri bir yana, sırf hasta rolünü üstlenmenin doğası gereği, her zaman için hekim ve hasta arasında eşit olmayan bir güç farklılığı mevcuttur. Diğer tüm güç türleri bir yana, sırf hasta rolünü üstlenmenin doğası gereği, her zaman için hekim ve hasta arasında eşit olmayan bir güç farklılığı mevcuttur. Etik açıdan güç dengesizliğini kontrol etme sorumluluğu her zaman hekimin omuzlarındadır. Etik açıdan güç dengesizliğini kontrol etme sorumluluğu her zaman hekimin omuzlarındadır.

36 36NÖB “onların yanlış ilaçlar olduğunun farkına varmıştım, ama benim tek istediğim iyi bir hasta olmaktı!” Bir uzman hekim, ağır böbrek bozukluğuna neden olan, sistematik bir hastalık nedeniyle hastaneye yatar. Hastanede geçirdiği 6 hafta sonrasında, taburcu edilmesi planlanan günde kazara bir başka hastanın ilaçları kendisine verilir. Azathioprine ve kortikosteroidlerini almak yerine, kendisine yüksek dozda frusemide ve captopril verilir. Damardan hızlı bir şekilde sıvı verme ve geriye kalan renal fonksiyonlarını kurtarma girişimleri devam ederken, uzman “onların yanlış ilaçlar olduğunun farkına varmıştım, ama benim tek istediğim iyi bir hasta olmaktı!” der.

37 37NÖB Sosyo-Kültürel Yapısıyla Türk Toplumunda Hekim- Hasta İlişkileri Toplumsal yapısını babacıl (“paternalistik”) tutum biçimlerinin belirlediği öteki ülkelerde olduğu gibi, ülkemizde de hekim-hasta ilişkisinde hekim genellikle ilişkideki yetke öğesidir. Toplumsal yapısını babacıl (“paternalistik”) tutum biçimlerinin belirlediği öteki ülkelerde olduğu gibi, ülkemizde de hekim-hasta ilişkisinde hekim genellikle ilişkideki yetke öğesidir. Böylece, ilgili alanın doğasına uysun uymasın, hekimle hasta arasında işbirliğinden çok birinin ötekini yönettiği bir ilişki söz konusudur. Böylece, ilgili alanın doğasına uysun uymasın, hekimle hasta arasında işbirliğinden çok birinin ötekini yönettiği bir ilişki söz konusudur. Toplum bu ilişki biçiminin farklı örnekleriyle yaşamın her alanında sıkça karşılaştığı ve ona dayalı bir ekinç geliştirdiği için, böyle bir hekim-hasta ilişkisini yadırgaması ve var olan sistemi onu değiştirecek yönde zorlaması söz konusu olmamaktadır. Toplum bu ilişki biçiminin farklı örnekleriyle yaşamın her alanında sıkça karşılaştığı ve ona dayalı bir ekinç geliştirdiği için, böyle bir hekim-hasta ilişkisini yadırgaması ve var olan sistemi onu değiştirecek yönde zorlaması söz konusu olmamaktadır.

38 38NÖB Sosyo-Kültürel Yapısıyla Türk Toplumunda Hekim-Hasta İlişkileri Hasta; doktorun bilgi, deneyim ve uzmanlığa sahip kişi olarak “otorite” olduğunu kabul etmiştir. Hasta; doktorun bilgi, deneyim ve uzmanlığa sahip kişi olarak “otorite” olduğunu kabul etmiştir. Soru sorma hakkının olmadığını, buna karşılık her tür soruya yanıt vermek ve doktorunun önerdiği her tür uygulamayı kabul etmek zorunda olduğunu düşünür. Soru sorma hakkının olmadığını, buna karşılık her tür soruya yanıt vermek ve doktorunun önerdiği her tür uygulamayı kabul etmek zorunda olduğunu düşünür. Kullanacağı ilaçla ilgili ayrıntılı bilgi istemek ya da tedavi süreci ile ilgili bilgi almak çoğu hastanın aklına dahi gelmez. Kullanacağı ilaçla ilgili ayrıntılı bilgi istemek ya da tedavi süreci ile ilgili bilgi almak çoğu hastanın aklına dahi gelmez. Hekimler de, hastaların genellikle sosyo-kültürel ve entellektüel düzeylerinin düşük olduğunu; bu nedenle onların aydınlatılmış onamlarının alınmasının yersiz ve zaman alıcı bir uygulama olduğunu; hekimin her zaman hasta adına en doğru kararı vereceğini; hastanın bağlı olduğu toplumsal güvenlik sisteminin ona fazla seçenek tedavisi sunmadığını ileri sürebilirler. Hekimler de, hastaların genellikle sosyo-kültürel ve entellektüel düzeylerinin düşük olduğunu; bu nedenle onların aydınlatılmış onamlarının alınmasının yersiz ve zaman alıcı bir uygulama olduğunu; hekimin her zaman hasta adına en doğru kararı vereceğini; hastanın bağlı olduğu toplumsal güvenlik sisteminin ona fazla seçenek tedavisi sunmadığını ileri sürebilirler.

39 39NÖB “karşılıklı katılım” türünde empatik iletişim modeli Ülkemizdeki tıp uygulamasında hasta çoğunlukla “bilgi alan ve tedaviye etkin katılan” konumunda değil; kendisi ile ilgili bilgi veren ve hangi hekimin kendi tedavisiyle ilgili olarak hangi düzeyde sorumlu olduğunu ve bu süreçteki haklarını bilmeyen kişi konumundadır. Ülkemizdeki tıp uygulamasında hasta çoğunlukla “bilgi alan ve tedaviye etkin katılan” konumunda değil; kendisi ile ilgili bilgi veren ve hangi hekimin kendi tedavisiyle ilgili olarak hangi düzeyde sorumlu olduğunu ve bu süreçteki haklarını bilmeyen kişi konumundadır. Oysa ki hekimin, hastasının değerlerini dikkate alarak tedavi yöntemini seçmesi ve olası riskler konusunda hastayı bilgilendirmesi kadar, hastanın da bu bilgileri talep etmesi, kendi değerleri açısından en uygun olanı seçmesi ve bu süreçteki haklarını bilerek, gerektiğinde talep etmesi “karşılıklı katılım” türünde bir ilişki için ön koşuldur. Oysa ki hekimin, hastasının değerlerini dikkate alarak tedavi yöntemini seçmesi ve olası riskler konusunda hastayı bilgilendirmesi kadar, hastanın da bu bilgileri talep etmesi, kendi değerleri açısından en uygun olanı seçmesi ve bu süreçteki haklarını bilerek, gerektiğinde talep etmesi “karşılıklı katılım” türünde bir ilişki için ön koşuldur.

40 40NÖB Tıbbi Belirleyiciler Mevcut tıbbi durum, Mevcut tıbbi durum, Acil bir durum mu, kronik ve geri dönüşümsüz bir durum mu? Acil bir durum mu, kronik ve geri dönüşümsüz bir durum mu? Önerilen tedavi, amacı, riskleri, alternatifleri, başarı şansı Önerilen tedavi, amacı, riskleri, alternatifleri, başarı şansı Hastanın hekiminin ve konsültan hekimlerin görüşleri Hastanın hekiminin ve konsültan hekimlerin görüşleri Hastanın Tercihleri Hastanın kişiliği, değerleri Hastanın kişiliği, değerleri Hastanın istediği seçenekler, Hastanın istediği seçenekler, Özel öneriler, talimatlar Özel öneriler, talimatlar Verilen bilgi ve bu bilgiyi anlama kapasitesi Verilen bilgi ve bu bilgiyi anlama kapasitesi Karar verme kapasitesi Karar verme kapasitesi Yetersiz ise vasisi kim? Yetersiz ise vasisi kim? Yaşam Kalitesi Hasta nasıl tanımlıyor? Hasta nasıl tanımlıyor? Tıbbi ekibin görüşleri Tıbbi ekibin görüşleri Hastanın yakınları bu konuda neler düşünüyor? Hastanın yakınları bu konuda neler düşünüyor? Tedavi başarılı olsa bile olası fiziksel, sosyal ve mental yetersizlikler riski var mı? Tedavi başarılı olsa bile olası fiziksel, sosyal ve mental yetersizlikler riski var mı? Hastanın palyatif tedavisi için planlar Hastanın palyatif tedavisi için planlar Vakayı Çevreleyen Dış unsurlar Aile? Durumu anlıyorlar mı? Aile? Durumu anlıyorlar mı? Dini inanışlara dayanan yasaklamalar Dini inanışlara dayanan yasaklamalar Bakımın maliyeti kararda baskı yaratıyor mu? Bakımın maliyeti kararda baskı yaratıyor mu? Mahkeme kararları Mahkeme kararları Toplumun konuya yaklaşımı Toplumun konuya yaklaşımı Yasalar, kurum politikaları Yasalar, kurum politikaları

41 41NÖB Yaşamın başlangıcı ile ilgili kararlar ve değişen kavramlar … Abortus- Gebeliğin sonlandırılması Abortus- Gebeliğin sonlandırılması Prenatal tanı Prenatal tanı Çocuklarda beyhude tıbbi uğraş? ( Futilite) Çocuklarda beyhude tıbbi uğraş? ( Futilite) Yeni üreme teknikleri (Yardımcı üreme teknolojileri) Yeni üreme teknikleri (Yardımcı üreme teknolojileri) Embriyo nakilleri ve Embryodan kök hücre eldesi Embriyo nakilleri ve Embryodan kök hücre eldesi

42 42NÖB ve değişen kavramlar Yaşamın sonu ile ilgili kararlar ve değişen kavramlar… Beyin Ölümü Beyin Ölümü Koma Koma Bitkisel Yaşam Bitkisel Yaşam Boşunalık (Futility) Boşunalık (Futility) Boşuna Tedavi Boşuna Tedavi Tedaviden Kaçınma Tedaviden Kaçınma Tedaviyi Sonlandırma Tedaviyi Sonlandırma Ölüme Terk Etme Ölüme Terk Etme

43 43NÖB Yaşamın başlangıcı ve sonu - Tartışılan Kavramlar- Yetkilendirme Bildirimi- Temsilci Onamı (Advance Directives) Yetkilendirme Bildirimi- Temsilci Onamı (Advance Directives) Yaşayan Vasiyet-(Living wills) Yaşayan Vasiyet-(Living wills) Varsayılan Onam (Presumed consent) Varsayılan Onam (Presumed consent) Boşuna Tedavi - Futile treatment (Beyhude Tıbbi Uğraş) Boşuna Tedavi - Futile treatment (Beyhude Tıbbi Uğraş) Tedaviden Kaçınma, Tedaviyi Başlatmama (Withholding treatment) Tedaviden Kaçınma, Tedaviyi Başlatmama (Withholding treatment) Canlandırma Komutları (Resuscitation orders (DNR ORDER)) Canlandırma Komutları (Resuscitation orders (DNR ORDER)) Zorla besleme ve zorla tedavi Zorla besleme ve zorla tedavi

44 44NÖB Yaşam kalitesi, Hayatın anlamı Yaşam kalitesi, hayatın anlamı Minimum hayat kalitesinin ölçütü nedir? Beyinsel, Fiziksel Özürlü Olmamak, Bağımlı Olmamak Sürekli Izdırap Çekmemek Kaliteyi kim tayin edecek? Hasta, Hekim Aile, Toplum Hastanın seçim hakkı var mı? Yaşam Hakkı Maddi Normlara Bağlanabilir mi? Hasta /Yaşamayı Ölmeyi Reddedemez mi?

45 45NÖB İnsan Hayatının Kutsallığı İnsan Hayatının Kutsallığı Yaratılışın her dönemi aynı önemde midir? Embriyo Fetüs Neonatal Her çeşit yaşam şekli hayat mıdır? Bitkisel Hayat Beyin Ölümü Ağır Özürlülük Ömür Boyu Düşkünlük ve Izdırap Sağlık Çalışanları tedaviyi nereye kadar sürdürsün? Hasta İyileşene / Hasta Ölene Kadar Kaynaklar Tükenene Kadar Aile Bıkana Kadar Çalışanlar Bıkana Kadar

46 46NÖB Yaşamın Tıpsallaştırılması ??????? Yaşam boyu tıbbi gözetim, yaşamı, her biri özel bir tür vasilik gerektiren riskli dönemlerden oluşan bir zincire dönüştürmektedir. Yaşam boyu tıbbi gözetim, yaşamı, her biri özel bir tür vasilik gerektiren riskli dönemlerden oluşan bir zincire dönüştürmektedir. Hem zengin hem de yoksul için yaşam, chech-uplardan ve kliniklerden geçip, başladığı yere geri dönen bir hac yolculuğu gibidir. Hem zengin hem de yoksul için yaşam, chech-uplardan ve kliniklerden geçip, başladığı yere geri dönen bir hac yolculuğu gibidir. Yaşam, daha iyi ya da daha kötü olması için kurumsal olarak planlanması ve biçimlendirilmesi gereken bir aralık olarak algılanmakta, adeta istatistiksel bir fenomene indirgenmektedir. Yaşam, daha iyi ya da daha kötü olması için kurumsal olarak planlanması ve biçimlendirilmesi gereken bir aralık olarak algılanmakta, adeta istatistiksel bir fenomene indirgenmektedir. Bu yaşam aralığı hekimin fetusun doğup doğmayacağına ya da nasıl ve ne zaman doğacağına karar verdiği prenatal işlemlerle başlar ve hastaya “canlandırma uygulamayınız” (DNR order) komutuyla son bulur. Bu yaşam aralığı hekimin fetusun doğup doğmayacağına ya da nasıl ve ne zaman doğacağına karar verdiği prenatal işlemlerle başlar ve hastaya “canlandırma uygulamayınız” (DNR order) komutuyla son bulur.

47 47NÖB

48 48NÖB

49 49NÖB Karar kimin? Hasta? Hasta? Hasta Yakını? Hasta Yakını? Hekim? Hekim? Toplum? Toplum? Sosyal Güvenlik Kurumları? Sosyal Güvenlik Kurumları? Hastane Yönetimi? Hastane Yönetimi? Etik kurullar? Etik kurullar? Dini otorite? Dini otorite?

50 50NÖB BİYOETİK KURULLAR KURMA NEDENLERİ Hiçbirimiz hepimiz kadar iyi değiliz !..

51 51NÖB İnsanın öyle bir doğası vardır ki bazı insanların daha etkileyici, daha zeki, daha eğitimli olabileceğini kabul eder, ancak en az kendisi kadar akıllı pek çok başkaları olabileceğine hiç inanmak istemez. Kendilerinden fazlasıyla emindirler, diğerlerine uzaktan bakarlar. Thomas Hobbes

52 52NÖB BİYOETİK KURULLARIN DÖRT BİÇİMİ Politika-Belirleyen ve/veya Danışman Kurullar (PBD)- Ulusal Etik Kurullar Sağlık Çalışanı Birliği Kurulları (SÇB) Sağlık hizmeti / Hastane Etik Kurulları (HEK) Araştırma Etik Kurulları (AEK)

53 53NÖB

54 54NÖB ??????? HEKİM- HASTA SAĞLIK YÖNETİMİNİN NERESİNDE? HEKİM- HASTA SAĞLIK YÖNETİMİNİN NERESİNDE? Sağlık hizmetlerine ne kadar kaynak ayrılıyor ve neden? Sağlık hizmetlerine ne kadar kaynak ayrılıyor ve neden? Kaynaklar farklı sağlık hizmetleri arasında nasıl dağıtılıyor? Kaynaklar farklı sağlık hizmetleri arasında nasıl dağıtılıyor? Sağlık hizmetlerinden kimler yararlanıyor? Sağlık hizmetlerinden kimler yararlanıyor? Sağlık hizmetleri nasıl üretiliyor? Sağlık hizmetleri nasıl üretiliyor? Sağlık hizmetleri nasıl finanse ediliyor? Sağlık hizmetleri nasıl finanse ediliyor? Kaynaklar etkin kullanılıyor mu? Kaynaklar etkin kullanılıyor mu? Öncelikler nasıl belirleniyor? Öncelikler nasıl belirleniyor? Sağlık harcamalarının ve sağlık hizmetlerinin toplumun sağlık düzeyine olan etkisi nedir? Sağlık harcamalarının ve sağlık hizmetlerinin toplumun sağlık düzeyine olan etkisi nedir?

55 55NÖB Sağlıkta Dönüşüm Projesi? Sağlık politikaları için iki ayrı seçenek tanımlanabilir… SEÇENEK 1 Sağlığı toplumsal bir olgu, sağlık hizmetlerini toplumsal bir görev ve sorumluluk olarak gören, sağlıklı yaşam ve tıbbi bakımı ise doğuştan kazanılmış temel insanlık hakkı sayan politikadır. Sağlığı toplumsal bir olgu, sağlık hizmetlerini toplumsal bir görev ve sorumluluk olarak gören, sağlıklı yaşam ve tıbbi bakımı ise doğuştan kazanılmış temel insanlık hakkı sayan politikadır. SEÇENEK 2 Sağlığı bireysel bir olgu olarak gören, dolayısı ile de sağlık hakkının gereklerini toplumsal bir görev olarak ele almayan, bu hakkın yerine getirilmesini tamamen piyasanın arz ve talep kurallarına bırakarak, insanların bu haktan fırsatları oranında yararlanmasını öngören, sağlık hizmetlerine de kar aracı olarak bakan politika

56 56NÖB SAĞLIK POLİTİKALARINA GÖRE SAĞLIK SEÇENEK 1 TOPLUMSAL OLGU TOPLUMSAL OLGU TEMEL İNSAN HAKKI TEMEL İNSAN HAKKI TOPLUMSAL GÖREV ve SORUMLULUK TOPLUMSAL GÖREV ve SORUMLULUK YARARLANMADA EŞİTLİK YARARLANMADA EŞİTLİK HİZMETLER DAYANIŞMA ARACI HİZMETLER DAYANIŞMA ARACI GENEL BÜTÇE KAMU SİGORTASI GENEL BÜTÇE KAMU SİGORTASI KAMU SEKTÖRÜ KAMU SEKTÖRÜ SEÇENEK 2 BİREYSEL OLGU …………………….. BİREYSELSORUMLULUK FIRSATLAR ve PİYASA KURALLARI HİZMETLER KAR ARACI ÖZEL SİGORTA CEPTEN ÖDEME ÖZEL SEKTÖR

57 57NÖB SAĞLIK SEKTÖRÜ SOSYAL KAMU HİZMETİ Toplumsal hizmet Toplumsal hizmet Eşitlik Eşitlik Hakkaniyet Hakkaniyet Verimlilik Verimlilik SERBEST PİYASA Kâr güdüsü Arz-Talep ilişkisi Rekabet Talep-Fiyat esnekliği Bedelini ödemeyen yararlanamaz

58 58NÖB Hekimin zorlukları Tıp eğitiminde ve sürekli tıp eğitimindeki yetersizlikler Tıp eğitiminde ve sürekli tıp eğitimindeki yetersizlikler Tıbbi teknolojideki çok hızlı gelişmeler Tıbbi teknolojideki çok hızlı gelişmeler Hekimler üzerindeki olağanüstü medya baskısı Hekimler üzerindeki olağanüstü medya baskısı Yüksek tazminatların cazibesi ve avukatlar lobisinin ağırlığının artması Yüksek tazminatların cazibesi ve avukatlar lobisinin ağırlığının artması Sağlık Sistemindeki tüm olumsuzlukların sorumluluğunun sağlık çalışanlarına yüklenmesi Sağlık Sistemindeki tüm olumsuzlukların sorumluluğunun sağlık çalışanlarına yüklenmesi

59 59NÖB Hekimin zorlukları Hekimlere, sağlık çalışanlarına yönelik şiddet günden güne artıyor… Hekimlere, sağlık çalışanlarına yönelik şiddet günden güne artıyor… Paran kadar sağlık hizmeti anlayışı yerleştiriliyor; hastaneler ticarethaneye, sağlık çalışanları taşeron şirket personeline, hastalar müşteriye dönüştürülmeye çalışılıyor… Paran kadar sağlık hizmeti anlayışı yerleştiriliyor; hastaneler ticarethaneye, sağlık çalışanları taşeron şirket personeline, hastalar müşteriye dönüştürülmeye çalışılıyor… Hekime kesintisiz mecburi hizmet, bütün sağlık çalışanlarına emekliliğe yansımayan belirsiz ücret, yoğun nöbetler ve angarya, taşeron sağlık işçisine 40 yaşında işsizlik dayatılıyor… Hekime kesintisiz mecburi hizmet, bütün sağlık çalışanlarına emekliliğe yansımayan belirsiz ücret, yoğun nöbetler ve angarya, taşeron sağlık işçisine 40 yaşında işsizlik dayatılıyor…

60 60NÖB Sistem sorgusu / Birey Sorgusu Tıp eğitimin niteliği, STE sürekliliği Tıp eğitimin niteliği, STE sürekliliği Altyapı yeterliliği,fiziki koşulların uygunluğu Altyapı yeterliliği,fiziki koşulların uygunluğu Nitelikli insan gücü Nitelikli insan gücü Ekipman/araç-gereç durumu Ekipman/araç-gereç durumu Hukuki işleyişteki nitelik,zaman ve saydamlık Hukuki işleyişteki nitelik,zaman ve saydamlık Tıbbi bilgi (tıp eğitimi, STE) Beceri (yetenek, deneyim ) Karar verebilme yeteneği Kendini yenileme ve değerlendirme Çevreyle iletişimde başarı Karakter (sorumluluk duygusu,vicdan)

61 61NÖB Hekimler diyor ki…. Hekimliğin saygınlığı azaldı. Ancak bundaki pay medyadan ziyade siyasetçilerin, Sağlık Bakanlarının, idarecilerin hekimlere davranışlarıdır. Sağlık bakanlığı sistemin suçunu doktorlara yüklüyor. Hastayla birebir muhatap olan doktor olduğu için de saldırıya o maruz kalıyor, doktor günah keçisi oluyor. Hekimliğin saygınlığı azaldı. Ancak bundaki pay medyadan ziyade siyasetçilerin, Sağlık Bakanlarının, idarecilerin hekimlere davranışlarıdır. Sağlık bakanlığı sistemin suçunu doktorlara yüklüyor. Hastayla birebir muhatap olan doktor olduğu için de saldırıya o maruz kalıyor, doktor günah keçisi oluyor. Tıp eğitiminin düzeyi/niteliği de önemli. Çok sayıda fakültelerdeki eğitimin niteliği değerlendirilmeli. Tıp eğitiminin düzeyi/niteliği de önemli. Çok sayıda fakültelerdeki eğitimin niteliği değerlendirilmeli. Hükümet politikaları iki taraflı oynuyor. Doktor hedef olarak gösteriliyor. Sağlık politikalarının doğurduğu sorunlar sağlık çalışanlarına fatura ediliyor. İktidarın hekimler aleyhine yaptığı açıklamalar da bizi hedef haline getiriyor. Bizi yönetenler, politikacılar, insanları hekime karsı dolduran konuşmalar yapıyor. Hükümet politikaları iki taraflı oynuyor. Doktor hedef olarak gösteriliyor. Sağlık politikalarının doğurduğu sorunlar sağlık çalışanlarına fatura ediliyor. İktidarın hekimler aleyhine yaptığı açıklamalar da bizi hedef haline getiriyor. Bizi yönetenler, politikacılar, insanları hekime karsı dolduran konuşmalar yapıyor.

62 62NÖB Hekimler diyor ki…. Doktorları az çalışıp, çok kazanan olarak işaret ediyorlar. Bu politikada daha çok ifade edilir oldu. Basta kendi bakanlığımız tarafından olmak üzere bize yöneltilen şiddet hastaların şiddet davranışını tetikliyor. Bizlere yönelik saldırganlık popüler olarak sunuluyor. Sağlık hizmetlerine yönelik tepki hekimlere yöneliyor. Başbakan, Sağlık Bakanı hekimleri hedef haline getiriyor. Sağlıkta yaşanan sorunlarda hekimler sorumlu olarak gösteriliyor. Siyasi rantlar bizim bir takım olmamıza izin vermiyor. Bizlere karsı bir kışkırtma olduğu açık. Bunu siyasetçiler yapıyor. Doktorları az çalışıp, çok kazanan olarak işaret ediyorlar. Bu politikada daha çok ifade edilir oldu. Basta kendi bakanlığımız tarafından olmak üzere bize yöneltilen şiddet hastaların şiddet davranışını tetikliyor. Bizlere yönelik saldırganlık popüler olarak sunuluyor. Sağlık hizmetlerine yönelik tepki hekimlere yöneliyor. Başbakan, Sağlık Bakanı hekimleri hedef haline getiriyor. Sağlıkta yaşanan sorunlarda hekimler sorumlu olarak gösteriliyor. Siyasi rantlar bizim bir takım olmamıza izin vermiyor. Bizlere karsı bir kışkırtma olduğu açık. Bunu siyasetçiler yapıyor. Hastaneleri “basıp”, hastalara telefon numarasını verip kendilerine bakmayan hekimleri bana bildirin diyen yöneticiler gördük. Sağlık bakanının mecburi hizmet, hekimler iyi kazanıyor vb söylemleri ile bizler hizmet vermek istemeyenler gibi de sunuluyoruz. Herkes bize düşman gözüyle bakıyor. Bakanlık bu söylemlerinden vazgeçmeli ve hekimlerine sahip çıkmalıdır. Hastaneleri “basıp”, hastalara telefon numarasını verip kendilerine bakmayan hekimleri bana bildirin diyen yöneticiler gördük. Sağlık bakanının mecburi hizmet, hekimler iyi kazanıyor vb söylemleri ile bizler hizmet vermek istemeyenler gibi de sunuluyoruz. Herkes bize düşman gözüyle bakıyor. Bakanlık bu söylemlerinden vazgeçmeli ve hekimlerine sahip çıkmalıdır.

63 63NÖB Hekimler diyor ki…. Son yıllarda “hasta hakkı” kavramı gündeme geldi ve yasalarla desteklendi. Ancak kimi hasta grupları “hak” kavramını farklı yorumluyor, sunulan şeylerde sınırları geçmeyi hak saydı. “Hakkını” yitiren, haksızlığa uğrayan artık hekim ve sağlık çalışanları oluyor. Son yıllarda “hasta hakkı” kavramı gündeme geldi ve yasalarla desteklendi. Ancak kimi hasta grupları “hak” kavramını farklı yorumluyor, sunulan şeylerde sınırları geçmeyi hak saydı. “Hakkını” yitiren, haksızlığa uğrayan artık hekim ve sağlık çalışanları oluyor. Hekim- hasta iki ayrı taraf değil aynı taraf; ancak “hak” kavramının yanlış yorumu birbirine karsı hakları gibi algılanıyor. Yalnızca hasta hakkı olmadığı, hekim hakkının da olduğunun bilinmesi gerekiyor. Hasta hakları birimiyle, tüm sorunlar çalışanlardan kaynaklanıyor duygusu oluşturuluyor. Hasta hakları birimleri çalışanlardan yana değil karşısında bir kurum tavrı sergiliyor. Hekim- hasta iki ayrı taraf değil aynı taraf; ancak “hak” kavramının yanlış yorumu birbirine karsı hakları gibi algılanıyor. Yalnızca hasta hakkı olmadığı, hekim hakkının da olduğunun bilinmesi gerekiyor. Hasta hakları birimiyle, tüm sorunlar çalışanlardan kaynaklanıyor duygusu oluşturuluyor. Hasta hakları birimleri çalışanlardan yana değil karşısında bir kurum tavrı sergiliyor.

64 64NÖB Hekimler diyor ki…. Hasta hakları ön plana çıkarılırken çalışanların haklarından hiç söz edilmiyor. Hasta hakları ön plana çıkarılırken çalışanların haklarından hiç söz edilmiyor. Hasta hakkı – hekim hakkı gibi ikilemler yerine sağlık hakkı öne çıkartılmalı ve savunulmalıdır. Hasta hakkı – hekim hakkı gibi ikilemler yerine sağlık hakkı öne çıkartılmalı ve savunulmalıdır. Bizlerin bir ekip olmamız istenmiyor. Biz ve hasta aslında aynı taraftayız. Bizlerin bunu görmesi engelleniyor. Bizlerin bir ekip olmamız istenmiyor. Biz ve hasta aslında aynı taraftayız. Bizlerin bunu görmesi engelleniyor. Avukatların yönlendirmesiyle hastalar sıklıkla gereksiz davalar açıp hekimleri zora sokuyorlar”. Avukatların yönlendirmesiyle hastalar sıklıkla gereksiz davalar açıp hekimleri zora sokuyorlar”.

65 65NÖB Örgütsel Meslek Etik Kuralları Ortak standart oluşturur Ortak standart oluşturur Bütünsel bakış sağlar Bütünsel bakış sağlar Kişiler arası didişme/çekişmeyi önler ve kişisel liyakatı ön plana çıkarır Kişiler arası didişme/çekişmeyi önler ve kişisel liyakatı ön plana çıkarır Çalışma alanında hizmet sunumu için “uygulama çerçevesi” oluşturur ve çalışanın bağımsızlığını korur Çalışma alanında hizmet sunumu için “uygulama çerçevesi” oluşturur ve çalışanın bağımsızlığını korur

66 66NÖB Meslek Örgütü Mesleki Etik Kuralları Ortak anlayışın benimsenmesi Uyum kolaylığı sağlaması Otokontrol mekanizması oluşması

67 67NÖB Meslek Örgütü Mesleki Etik Kuralları örgütsel kültür geliştirilmesi gelenekler oluşturulması uyumlu ilişkiler geliştirilmesi meslek mensuplarının performansını arttırır mesleğin benimsemesini kolaylaştırır

68 68NÖB Meslek Örgütü Mesleki Etik Kuralları İlkelerin meslek grubunca hassasiyetle benimsenip uygulanması Meslek grubunun kurum içinde ve dışında değerlendirilmesi Meslek mensuplarına saygıyı artırır

69 69NÖB No Minute !!! Hekimler ne ister? İş güvencesi, İş güvencesi, Can güvencesi, Can güvencesi, Gelir güvencesi, Gelir güvencesi, Mesleki bağımsızlık güvencesi, Mesleki bağımsızlık güvencesi, Herkese Eşit, Ücretsiz Sağlık Güvencesi” Herkese Eşit, Ücretsiz Sağlık Güvencesi”

70 70NÖB Hekim/Profesyonel Sorumluluğu Profesyoneller etik sorumluluklarının farkına varmadıkça, hiçbir düzenleyici sistem uygun şekilde çalışamaz. Profesyoneller etik sorumluluklarının farkına varmadıkça, hiçbir düzenleyici sistem uygun şekilde çalışamaz. Fazladan yapılacak düzenlemelerin bir tehlikesi de profesyonellerin kendi sorumlulukları yerine, düzenlemelerle uyumlu olmaya dikkat sarf etmeleri yüzünden, ahlaki sorumluluk duygusunun göz ardı edilebilecek olmasıdır. Fazladan yapılacak düzenlemelerin bir tehlikesi de profesyonellerin kendi sorumlulukları yerine, düzenlemelerle uyumlu olmaya dikkat sarf etmeleri yüzünden, ahlaki sorumluluk duygusunun göz ardı edilebilecek olmasıdır.

71 71NÖB TEŞEKKÜR EDERİM… If you have integrity, nothing else matters. If you don't have integrity, nothing else matters.


"Biyoetikte Sorun Kümeleri … Prof. Dr. Nüket Örnek Büken HÜTF Tıp Etiği AD" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları