Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İ LET İŞİ M ve ÇATI Ş MA ÇÖZME BECER İ LER İ. İLETİŞİM NEDİR? İ LET İŞİ M, K İŞİ LER ARASINDA OLU Ş AN KAR Ş ILIKLI MESAJ ALI Ş VER İŞİ D İ R.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İ LET İŞİ M ve ÇATI Ş MA ÇÖZME BECER İ LER İ. İLETİŞİM NEDİR? İ LET İŞİ M, K İŞİ LER ARASINDA OLU Ş AN KAR Ş ILIKLI MESAJ ALI Ş VER İŞİ D İ R."— Sunum transkripti:

1 İ LET İŞİ M ve ÇATI Ş MA ÇÖZME BECER İ LER İ

2 İLETİŞİM NEDİR? İ LET İŞİ M, K İŞİ LER ARASINDA OLU Ş AN KAR Ş ILIKLI MESAJ ALI Ş VER İŞİ D İ R.

3 Ö ğ retme – ö ğ renme sürecinin etkili olabilmesi için ö ğ renen ile ö ğ reten arasında çok özel bir ili ş kinin kurulması gerekir.

4 İ yi ö ğ retmen sakindir, tela ş lanmaz, sinirlenmez, so ğ uk kanlıdır, duygularını göstermez. İ yi ö ğ retmen önyargılı ve yanlı de ğ ildir, ö ğ rencilere e ş it davranır. İ yi ö ğ retmen gerçek duygularını denetler ve ö ğ rencilere göstermez. Etkili ö ğ retmen her ö ğ renciye e ş it davranır. İ yi ö ğ retmen sakindir, tela ş lanmaz, sinirlenmez, so ğ uk kanlıdır, duygularını göstermez. İ yi ö ğ retmen önyargılı ve yanlı de ğ ildir, ö ğ rencilere e ş it davranır. İ yi ö ğ retmen gerçek duygularını denetler ve ö ğ rencilere göstermez. Etkili ö ğ retmen her ö ğ renciye e ş it davranır. Ö ğ retmen ve Ö ğ retim İ le İ lgili Çok Ki ş i Tarafından Kabul Edilmi ş Yaygın İ nançlar Vardır

5 Ö ğ retmenler birbirlerine destek olur kendi duyguları ve inançlarından etkilenmeden ö ğ rencilere kar ş ı birlik olu ş tururlar. İ yi ö ğ retmen her ş eyden önce tutarlıdır. De ğ i ş mez, unutulmaz, hata yapmaz co ş kulu ve özgür bir e ğ itim ortamı olu ş turur bu ortamı hep düzenli tutmayı ba ş arır. İ yi ö ğ retmen her sorunun cevabını bilir. Ö ğ retmenler birbirlerine destek olur kendi duyguları ve inançlarından etkilenmeden ö ğ rencilere kar ş ı birlik olu ş tururlar. İ yi ö ğ retmen her ş eyden önce tutarlıdır. De ğ i ş mez, unutulmaz, hata yapmaz co ş kulu ve özgür bir e ğ itim ortamı olu ş turur bu ortamı hep düzenli tutmayı ba ş arır. İ yi ö ğ retmen her sorunun cevabını bilir.

6 OYSA… İşte bir öğretmen kendisini bu yaygın inanç modellerine göre değerlendirir ve kendisini başarılı ya da başarısız kabul eder. Halbuki öğretmenler iyi ilişkiler kurduklarında rolden role geçmelerine, sert davranmalarına, insanüstü ve erdemli kişiliklere bürünmelerine gerek yoktur. Aksi durumlarda en iyi öğretim tekniklerinin bile öğrencilere etki etmediği görülecektir. OYSA… İşte bir öğretmen kendisini bu yaygın inanç modellerine göre değerlendirir ve kendisini başarılı ya da başarısız kabul eder. Halbuki öğretmenler iyi ilişkiler kurduklarında rolden role geçmelerine, sert davranmalarına, insanüstü ve erdemli kişiliklere bürünmelerine gerek yoktur. Aksi durumlarda en iyi öğretim tekniklerinin bile öğrencilere etki etmediği görülecektir.

7 ÖĞRETMEN VE ÖĞRENCİ ARASINDAKİ İLİŞKİ AÇIKLIK: Her davranışta yapmacık değil doğal olma, maske takmama, dürüst olma. Önemsenmek: Öğrenciye değer verme onu adam yerine koyma, oturup konuşma, ilgi göstererek öğrenciyi dinleme. B İ rb İ r İ ne İ ht İ yaç duymak: Öğrenci olmasa öğretmenin ne önemi var öğrenciye de öğretmen şarttır. B İ rb İ r İ nden ayrı olmak: Gerektiğinde herkesin konumunu ve yapacağı işi bilmesi ve saygıda sevgide kusur edilmemesi hissettirilmeyen ince bir çizginin korunması. İ HT İ YAÇLARINI KAR Ş ILIKLI OLARAK G İ DEREB İ LMEK: Anlaşma sağlama, karşılıklı gereksinimleri giderme, birbirini anlamaya çalışma. ÖZELLİKLERİNİ İÇERİRSE, İYİ BİR ÖĞRETMEN-ÖĞRENCİ İLİŞKİSİ KURULMUŞ DEMEKTİR. AÇIKLIK: Her davranışta yapmacık değil doğal olma, maske takmama, dürüst olma. Önemsenmek: Öğrenciye değer verme onu adam yerine koyma, oturup konuşma, ilgi göstererek öğrenciyi dinleme. B İ rb İ r İ ne İ ht İ yaç duymak: Öğrenci olmasa öğretmenin ne önemi var öğrenciye de öğretmen şarttır. B İ rb İ r İ nden ayrı olmak: Gerektiğinde herkesin konumunu ve yapacağı işi bilmesi ve saygıda sevgide kusur edilmemesi hissettirilmeyen ince bir çizginin korunması. İ HT İ YAÇLARINI KAR Ş ILIKLI OLARAK G İ DEREB İ LMEK: Anlaşma sağlama, karşılıklı gereksinimleri giderme, birbirini anlamaya çalışma. ÖZELLİKLERİNİ İÇERİRSE, İYİ BİR ÖĞRETMEN-ÖĞRENCİ İLİŞKİSİ KURULMUŞ DEMEKTİR.

8 SA Ğ LIKLI İ LET İŞİ M İ N VAZGEÇ İ LMEZ Ö Ğ ELER İ

9 Koşulsuz Kabul (saygı) İnsanların statüleri, eğitimleri, yetenekleri eşit değildir. Ama her insanın onuru eşittir.

10 İçtenlik ve Dürüstlük Kendimizi ifade ederken içten ve dürürst olmak önemli. Ancak, ne söylediğiniz kadar nasıl söylediğiniz de çok önemli.

11 “Yürekten çıkan söz yüreğe ulaşır, ağızdan çıkan söz kulakta kalır” Arap atasözü

12 Empati Söylediğimiz sözlerin, davranışlarımızın karşımızdakini nasıl etkilediğini, düşünerek fark ederek iletişim kurmak sağlıklı iletişim için çok önemlidir.

13 Kaliteli İletişim Kurmanın Koşulları  Kendini dinlemeye açık olmak. Ben ne hissediyorum, ne düşünüyorum..  Açık iletişim. İma etmeden, kırmadan, saldırmadan düşünceleri duyguları yutmadan uygun ifadelerle paylaşmak.  Kendini dinlemeye açık olmak. Ben ne hissediyorum, ne düşünüyorum..  Açık iletişim. İma etmeden, kırmadan, saldırmadan düşünceleri duyguları yutmadan uygun ifadelerle paylaşmak.

14 Akıllı insan düşündüğü her şeyi söylemez, fakat söylediği her şeyi düşünür. Akıllı insan düşündüğü her şeyi söylemez, fakat söylediği her şeyi düşünür. Aristo

15 İLETİŞİM ENGELLERİ İLETİŞİM ENGELLERİ

16 İLETİŞİM ENGELLERİ Emir Vermek, Yönlendirmek Uyarmak, Göz Da ğ ı Vermek Ahlâk Dersi Vermek Ö ğ üt Vermek, Çözüm ve Öneri Getirmek Ö ğ retmek, Nutuk Çekmek, Mantıklı Dü ş ünceler Önermek Yargılamak, Ele ş tirmek, Suçlamak, Aynı Dü ş üncede Olmamak Övmek, Aynı Dü ş üncede Olmak, Olumlu De ğ erlendirmeler Yapmak Ad Takmak, Alay Etmek Yorumlamak, Analiz Etmek, Tanı Koymak Soru Sormak, Sınamak, Çapraz Sorgulama Emir Vermek, Yönlendirmek Uyarmak, Göz Da ğ ı Vermek Ahlâk Dersi Vermek Ö ğ üt Vermek, Çözüm ve Öneri Getirmek Ö ğ retmek, Nutuk Çekmek, Mantıklı Dü ş ünceler Önermek Yargılamak, Ele ş tirmek, Suçlamak, Aynı Dü ş üncede Olmamak Övmek, Aynı Dü ş üncede Olmak, Olumlu De ğ erlendirmeler Yapmak Ad Takmak, Alay Etmek Yorumlamak, Analiz Etmek, Tanı Koymak Soru Sormak, Sınamak, Çapraz Sorgulama

17 Yargılamayın “Sen zaten hep böylesin”

18 ÖĞRENCİNİZİN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ * * Kendini yetersiz, değersiz ve aşağılanmış hissetmesine neden olabilir. * * Sizin olumsuz yargılarınıza hedef olmamak için iletişimini kesmesine yol açabilir. * * Sizin yargı ve eleştirilerinizi gerçek olarak algılayabilir. * B * Benlik saygısını zedeleyebilir. * S * Sizi eleştirmesine ve karşılık vermesine neden olabilir. * * Kendini yetersiz, değersiz ve aşağılanmış hissetmesine neden olabilir. * * Sizin olumsuz yargılarınıza hedef olmamak için iletişimini kesmesine yol açabilir. * * Sizin yargı ve eleştirilerinizi gerçek olarak algılayabilir. * B * Benlik saygısını zedeleyebilir. * S * Sizi eleştirmesine ve karşılık vermesine neden olabilir.

19 Konferans vermeyin “Biz sizin yaşınızdayken ders çalışmak için bu kadar olanağımız yoktu..Hiç kıymetini bilmiyorsunuz; halbuki biz....”

20 ÖĞRENCİNİZİN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ * * Kendi sorunlarını kendi başına çözmede aciz olduğunu ima eder. Yetersizlik duygusu yaratabilir. * Sorunlarını bütün olarak düşünüp değişik çözüm önerileri geliştirip bunları denemesini engelleyebilir. * Bağımlılık ya da direnme yaratabilir. * Sizin kendisini anlamadığınız duygusunu oluşturabilir. * * Kendi sorunlarını kendi başına çözmede aciz olduğunu ima eder. Yetersizlik duygusu yaratabilir. * Sorunlarını bütün olarak düşünüp değişik çözüm önerileri geliştirip bunları denemesini engelleyebilir. * Bağımlılık ya da direnme yaratabilir. * Sizin kendisini anlamadığınız duygusunu oluşturabilir.

21 Tehdit etmeyin “Eğer dediğimi yapmazsan...”

22 ÖĞRENCİNİZİN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ * Korku, boyun eğme yaratabilir. * Söylenenlerin gerçekten yapılıp yapılmayacağını denemesine yol açabilir. * Gücenme, kızgınlık ve isyankarlığa neden olabilir. * İstenmeyen davranışı değiştirmemesine neden olabilir. * Korku, boyun eğme yaratabilir. * Söylenenlerin gerçekten yapılıp yapılmayacağını denemesine yol açabilir. * Gücenme, kızgınlık ve isyankarlığa neden olabilir. * İstenmeyen davranışı değiştirmemesine neden olabilir.

23 Sorgulamayın “Kim, nerede, nasıl, niçin, ne zaman, neden...?”

24 ÖĞRENCİNİZİN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ * Genellikle hayır demeye, yarı doğru cevap vermeye ya da kaçamak cevap vermeye yöneltebilir. * Kendisine güvenilmediği mesajını iletebilir. * Soruların nedeni açıklanmadığınızdan, korku ve kaygı yaratabilir. * Konuşma özgürlüğünü zedeleyebilir. * Genellikle hayır demeye, yarı doğru cevap vermeye ya da kaçamak cevap vermeye yöneltebilir. * Kendisine güvenilmediği mesajını iletebilir. * Soruların nedeni açıklanmadığınızdan, korku ve kaygı yaratabilir. * Konuşma özgürlüğünü zedeleyebilir.

25 Teşhis koymayın “Bence sen...”

26 ÖĞRENCİNİZİN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ * Korkutabilir ve kendisini engellenmiş hissetmesine neden olabilirsiniz. * Kendisini korumasız hissetmesine neden olabilirsiniz. * Yanlış anlaşılma endişesi ile iletişimi kesebilir. * Başarısızlık ve yetersizlik duygusu hissetmesine neden olabilir. * Korkutabilir ve kendisini engellenmiş hissetmesine neden olabilirsiniz. * Kendisini korumasız hissetmesine neden olabilirsiniz. * Yanlış anlaşılma endişesi ile iletişimi kesebilir. * Başarısızlık ve yetersizlik duygusu hissetmesine neden olabilir.

27 Emir vermeyin “Ne diyorsam onu yap, soru sorma”

28 ÖĞRENCİNİZİN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ * Korku ve aktif direnç yaratabilir. * Söylenenlerin tersini denemeye davet edebilir. * İsyankar davranışlara ya da misillemeye yol açabilir. * Size karşı düşmanca duygular beslemesine neden olabilir. * Korku ve aktif direnç yaratabilir. * Söylenenlerin tersini denemeye davet edebilir. * İsyankar davranışlara ya da misillemeye yol açabilir. * Size karşı düşmanca duygular beslemesine neden olabilir.

29 ETK İ L İ İ LET İŞİ M İ LET İŞİ M KURAB İ LMEN İ N ANAHTARLARI

30 Etkili Dinleme Etkili Konu ş ma Ben Dili Beden Dili Etkili Dinleme Etkili Konu ş ma Ben Dili Beden Dili

31 Dinleyin

32 NEDEN DİNLEMEYİZ ? * * Eğer karşımızdakinin ne söyleyeceğini biliyorsak (bildiğimizi zannedersek) dinlemeyiz. * * Hoşumuza gitmeyen bir şeyi duymak istemediğimizde dinlemeyiz. * * Hoşlanmadığımız bir insanın söylediklerini dinlemekte zorlanırız. * * Karşımızdaki daha sözüne başlar başlamaz cevap hazırlamaya başladığımız için ne dediğini duymayız. * * Eğer karşımızdakinin ne söyleyeceğini biliyorsak (bildiğimizi zannedersek) dinlemeyiz. * * Hoşumuza gitmeyen bir şeyi duymak istemediğimizde dinlemeyiz. * * Hoşlanmadığımız bir insanın söylediklerini dinlemekte zorlanırız. * * Karşımızdaki daha sözüne başlar başlamaz cevap hazırlamaya başladığımız için ne dediğini duymayız.

33 NASIL DAHA İYİ DİNLERİZ ? * Konuşurken dinleyemezsiniz, konuşmayı kesin ve dinlemeye istekli olduğunuzu gösterin. * Kendinizi konuşanın yerine koyun. Onun bakış açısını, tutumlarını değerlerini ve yaşını gözönüne alarak anlamaya çalışın. * Onu daha iyi anlamak için sorular sorun. * Dikkatinizi konuşulana verip duygularınızı kontrol etmeye çalışın. * Konuşurken dinleyemezsiniz, konuşmayı kesin ve dinlemeye istekli olduğunuzu gösterin. * Kendinizi konuşanın yerine koyun. Onun bakış açısını, tutumlarını değerlerini ve yaşını gözönüne alarak anlamaya çalışın. * Onu daha iyi anlamak için sorular sorun. * Dikkatinizi konuşulana verip duygularınızı kontrol etmeye çalışın.

34 Ergen öğrencinizin büyüyen ve sürekli değişen, bir birey olduğunu unutmayın. Kendi ergenlik deneyimlerinizi düşünün. Siz ergen iken, öğretmenlerinizin nasıl davranmalarını isterdiniz... Sizinle birebir görüştüğünde mi, sınıf içinde konuştuğunda mı daha etkili oluyordu? Hangi öğretmenlerinizin tepkilerini daha çok dikkate alıyordunuz, hangi öğretmenleriniz sizin üzerinizde olumlu etki yaratıyordu, neden? Ergen öğrencinizin büyüyen ve sürekli değişen, bir birey olduğunu unutmayın. Kendi ergenlik deneyimlerinizi düşünün. Siz ergen iken, öğretmenlerinizin nasıl davranmalarını isterdiniz... Sizinle birebir görüştüğünde mi, sınıf içinde konuştuğunda mı daha etkili oluyordu? Hangi öğretmenlerinizin tepkilerini daha çok dikkate alıyordunuz, hangi öğretmenleriniz sizin üzerinizde olumlu etki yaratıyordu, neden?

35 En iyi tepki herhalde sabırlı olmaktır. Bir an için kendinizi öğrencinizin yerine koyun ve düşünün... Öğretmen olarak göndermiş olduğunuz mesajları siz nasıl alırdınız? Mesajlarda dikkatinizi çeken ne olurdu? Öğrencinize verdiğiniz mesajlar onu nasıl etkiliyor? En iyi tepki herhalde sabırlı olmaktır. Bir an için kendinizi öğrencinizin yerine koyun ve düşünün... Öğretmen olarak göndermiş olduğunuz mesajları siz nasıl alırdınız? Mesajlarda dikkatinizi çeken ne olurdu? Öğrencinize verdiğiniz mesajlar onu nasıl etkiliyor?

36 Etkili Dinleme Etkin dinleme, dinleyen kişinin anlatılanları karşı tarafa tıpkı bir ayna gibi yansıtmasıdır. Edilgin dinlemeden farkı, konuşan kişinin doğru anlaşıldığı ve işitildiğini karşı tarafa iletmesidir. Yani konuşan kişinin duygularının anlaşıldığının ifade edilmesidir. Böylece çocuk hem kendisini ifade etmiş olacak hem de sorunlarına çözüm yolu bulacaktır.

37 Etkili iletişim yöntemlerinden biri edilgen dinlemedir. Edilgen dinleme, öğrenciniz konuşurken, sık sık soru sormadan ve yorum yapmadan onu dinlemektir. Öğretmen kendi görüşlerini iletmek yerine onay tepkilerini (kafasını öne doğru eğerek “hı, hı”, “doğru”, cümlelerdeki önemli kelimeleri tekrar etmek) kullanarak tamamen susmadan, göz teması kurarak öğrencinin konuşmaya teşvik edilmesidir.

38 Etkili Konu ş ma Konuşma, insan ilişkilerinde yapıcı olduğu kadar yıkıcı da olduğundan, öğrenciyi öğretmene yakınlaştırabildiği gibi uzaklaştırabilirde…

39 Kapı Aralayıcı İ letiler Ö ğ rencinin duygu ve dü ş üncelerini ifade etmekte zorlandı ğ ı durumlarda, konu ş maya davet etmek için özendirici sorular sorarak konu ş mak için davettir. “Dü ş üncelerin ilgimi çekiyor.”, “Bugün üzgün görünüyorsun, konu ş mak ister misin?”, “Bu konudaki duygu ve dü ş üncelerini merak ediyorum.” gibi cümleler ö ğ renciye saygı duyuldu ğ u iletisini göndererek konu ş maya te ş vik eder. Bu sözler kullanılmaya ba ş landı ğ ı ilk zamanlarda ö ğ reciler alı ş ık olmadıkları bir durumla kar ş ıla ş acakları için olumlu tepkiler vermeyebilirler. Kapı Aralayıcı İ letiler Ö ğ rencinin duygu ve dü ş üncelerini ifade etmekte zorlandı ğ ı durumlarda, konu ş maya davet etmek için özendirici sorular sorarak konu ş mak için davettir. “Dü ş üncelerin ilgimi çekiyor.”, “Bugün üzgün görünüyorsun, konu ş mak ister misin?”, “Bu konudaki duygu ve dü ş üncelerini merak ediyorum.” gibi cümleler ö ğ renciye saygı duyuldu ğ u iletisini göndererek konu ş maya te ş vik eder. Bu sözler kullanılmaya ba ş landı ğ ı ilk zamanlarda ö ğ reciler alı ş ık olmadıkları bir durumla kar ş ıla ş acakları için olumlu tepkiler vermeyebilirler.

40 İ LET İŞİ MDE BEN D İ L İ

41 DAVRANIŞ PENCERESİ Kabul alanı Kabul etmeme alanı Kabul alanı Kabul etmeme alanı Kabul çizgisi Kabul çizgisi duruma ve kişiye göre yer değiştirir

42 SORUN ÖĞRENCİDEYKENSORUN ÖĞRETMENDEYKEN Konuşmayı öğrenci başlatır.Konuşmayı öğretmen başlatır. Öğretmen dinleyendir. Öğretmen konuşandır. Öğretmen danışmandır.Öğretmen etkileyendir. Öğretmen öğrenciye yardımcı olmak ister. Öğretmen kendisi için yardım ister. Öğretmen öğrencinin çözümünü kabul eder. Öğretmen sonuçtan hoşnut olmalıdır. Öncelikle öğrencinin gereksinimleri ile ilgilidir. Öncelikle kendi gereksinimleri ile ilgilidir. Öğretmen sorunun çözümünde daha edilgendir. Öğretmen sorunun çözümünde daha etkindir.

43 Sorun Kimde? Bu tablo ö ğ retmenlere, ö ğ renci sorunlarını çözme ile ö ğ rencilerin ö ğ retmenlerde yarattıkları sorunları çözme davranı ş larının birbirlerinden tümüyle ayrı oldu ğ unu ve ayrı yakla ş ımlar gerektirdi ğ ini gösterir. Buna göre : Her ş eyden önce ö ğ rencinin davranı ş ı “davranı ş penceresi”nin do ğ ru bölümüne yerle ş tirilmelidir. Ö ğ rencinin davranı ş ı “sorun ö ğ rencinin” alanındaysa, ö ğ retmenin Etkin Dinleme uygulayarak danı ş manlık yapması uygundur. Bu tablo ö ğ retmenlere, ö ğ renci sorunlarını çözme ile ö ğ rencilerin ö ğ retmenlerde yarattıkları sorunları çözme davranı ş larının birbirlerinden tümüyle ayrı oldu ğ unu ve ayrı yakla ş ımlar gerektirdi ğ ini gösterir. Buna göre : Her ş eyden önce ö ğ rencinin davranı ş ı “davranı ş penceresi”nin do ğ ru bölümüne yerle ş tirilmelidir. Ö ğ rencinin davranı ş ı “sorun ö ğ rencinin” alanındaysa, ö ğ retmenin Etkin Dinleme uygulayarak danı ş manlık yapması uygundur.

44 Sorun Kimde? SORUN ÖĞRENCİDE SORUN YOK (ÖĞRENİM ) SORUN ÖĞRETMENDE Etkin Dinleme Ben Dili

45 BEN D İ L İ Sen İ letileri Neden Yanlı ş tır ? Örnek: Dersi ilk anlatı ş ta anlayan bir ö ğ rencinin anlamayanlar için yapılan tekrar sırasında can sıkıntısından ö ğ retmeni rahatsız etti ğ ini varsayalım. Ö ğ retmen bu engelleme sonucu, kendinde olu ş an duyguları içinde saklayıp konu ş ursa bir kodlama yapacak ve dili “sen”li olacaktır: “Terbiyesizlik ediyorsun” Sen İ letileri Neden Yanlı ş tır ? Örnek: Dersi ilk anlatı ş ta anlayan bir ö ğ rencinin anlamayanlar için yapılan tekrar sırasında can sıkıntısından ö ğ retmeni rahatsız etti ğ ini varsayalım. Ö ğ retmen bu engelleme sonucu, kendinde olu ş an duyguları içinde saklayıp konu ş ursa bir kodlama yapacak ve dili “sen”li olacaktır: “Terbiyesizlik ediyorsun”

46 BEN D İ L İ Eğer duygularını açıklayarak konuşursa ben diliyle konuşmuş olacaktır: “Çok rahatsız oldum” Eğer duygularını açıklayarak konuşursa ben diliyle konuşmuş olacaktır: “Çok rahatsız oldum”

47 Sen –iletileri öğrenciyi olumsuz yargılayan, Ben – iletileri ise öğretmenin sorun karşısındaki duygularını dile getiren iletilerdir. Sen –iletileri öğrenciyi olumsuz yargılayan, Ben – iletileri ise öğretmenin sorun karşısındaki duygularını dile getiren iletilerdir. Ben – İ letileri Neden Etkilidir ?

48 Ben – iletilerini gönderen ö ğ retmen, kendi duygularının bilincinde olmak için önce kendini dinleme ve duygularını tüm açıklı ğ ı ile ö ğ rencileriyle payla ş ma yükümlülü ğ ü ta ş ır. Ben – iletileri, davranı ş ının yükümlülü ğ ünü ö ğ rencide bırakır. Aynı zamanda Ben –iletileri, Sen – iletileriyle birlikte gelen olumsuz etkileri içermez ve ö ğ renciyi kızgın, kinli, hırçın de ğ il, yardımcı ve dü ş ünceli olmada özgür bırakır. Ben – iletilerini gönderen ö ğ retmen, kendi duygularının bilincinde olmak için önce kendini dinleme ve duygularını tüm açıklı ğ ı ile ö ğ rencileriyle payla ş ma yükümlülü ğ ü ta ş ır. Ben – iletileri, davranı ş ının yükümlülü ğ ünü ö ğ rencide bırakır. Aynı zamanda Ben –iletileri, Sen – iletileriyle birlikte gelen olumsuz etkileri içermez ve ö ğ renciyi kızgın, kinli, hırçın de ğ il, yardımcı ve dü ş ünceli olmada özgür bırakır.

49 Ben – İ leti Cümleleri Nasıl Kurulur ? Birinci öğe sorun yaratan davranışın tanımlanmasıdır. Her şeyden önce öğrenciler bu iletiden öğretmene neyin sorun olduğunu anlamalıdır. Öğrenci, öğretmeninin kendisi ile neden yüzleştiğini kestirmek zorunda kalmamalıdır. Böyle olursa ileti etkisini yitirir. Kabul edilmezliği suçlamayan, yargılamayan türde tanımlamak, Ben – iletisi için iyi bir başlangıçtır. Birinci öğe sorun yaratan davranışın tanımlanmasıdır. Her şeyden önce öğrenciler bu iletiden öğretmene neyin sorun olduğunu anlamalıdır. Öğrenci, öğretmeninin kendisi ile neden yüzleştiğini kestirmek zorunda kalmamalıdır. Böyle olursa ileti etkisini yitirir. Kabul edilmezliği suçlamayan, yargılamayan türde tanımlamak, Ben – iletisi için iyi bir başlangıçtır.

50 Ben – İ leti Cümleleri Nasıl Kurulur ? Ben – iletisinin ikinci öğesi öğrencinin kabul edilemeyen davranışının öğretmen üzerindeki kesin, gerçek ve somut etkisinin ona söylenmesidir: “Sen kapıyı kilitlemeyince ( yargılamayan tanımlama), bazen eşyalarım çalınıyor...” (Somut etki) Ben – iletisinin ikinci öğesi öğrencinin kabul edilemeyen davranışının öğretmen üzerindeki kesin, gerçek ve somut etkisinin ona söylenmesidir: “Sen kapıyı kilitlemeyince ( yargılamayan tanımlama), bazen eşyalarım çalınıyor...” (Somut etki)

51 “ Siz dersten önce tahtayı temizlemeyince (yargılamayan tanımlama) ben çok zaman yitiriyorum...”(Somut etki) Somut etki açıkça söylenmezse, çocuk bunu tam olarak algılayamayacağı için Ben – iletisi başarısız olur. Ben – İ leti Cümleleri Nasıl Kurulur ?

52 Ben – iletisinin üçüncü ö ğ esi duyguların dile getirilmesidir: “Sen ayaklarını sıranın dı ş ına çıkarınca (davranı ş ın tanımı), arada yürürken onlara takılabilirim (somut etki) ve dü ş üp bir yerimi kırabilirim diye korkuyorum (duygu).” Ö ğ retmen burada davranı ş ın olası etkisini söylüyor ve ortaya çıkardı ğ ı korku duygusunu dile getiriyor. Ben – iletisinin üçüncü ö ğ esi duyguların dile getirilmesidir: “Sen ayaklarını sıranın dı ş ına çıkarınca (davranı ş ın tanımı), arada yürürken onlara takılabilirim (somut etki) ve dü ş üp bir yerimi kırabilirim diye korkuyorum (duygu).” Ö ğ retmen burada davranı ş ın olası etkisini söylüyor ve ortaya çıkardı ğ ı korku duygusunu dile getiriyor. Ben – İ leti Cümleleri Nasıl Kurulur ?

53 ÇATI Ş MA ÇÖZME BECER İ LER İ

54 Bir tarafın davranışları diğerinin gereksinimlerine ters düşüyor, engelliyor ya da değerleri birbirine uymuyorsa bu kişiler arasında ortaya çıkan sürtüşmeye çatışma denir. Çatışmalar normaldir. Çatışma (anlaşmazlık) günlük yaşamın doğal bir parçasıdır. Bir tarafın davranışları diğerinin gereksinimlerine ters düşüyor, engelliyor ya da değerleri birbirine uymuyorsa bu kişiler arasında ortaya çıkan sürtüşmeye çatışma denir. Çatışmalar normaldir. Çatışma (anlaşmazlık) günlük yaşamın doğal bir parçasıdır. Çatışma Nedir?

55 ÇATI Ş MA OLMALI MI? Önemli olan çatı ş ma durumunun ya ş anması de ğ il, onu nasıl çözdü ğ ünüzdür. Çatı ş ma durumunun kendisi olumlu ya da olumsuz de ğ ildir, çatı ş ma durumuna verilen tepkiler olumlu ya da olumsuzdur. Çatı ş malar ili ş kiyi güçlendirir ya da zayıflatır. Önemli olan çatı ş ma durumunun ya ş anması de ğ il, onu nasıl çözdü ğ ünüzdür. Çatı ş ma durumunun kendisi olumlu ya da olumsuz de ğ ildir, çatı ş ma durumuna verilen tepkiler olumlu ya da olumsuzdur. Çatı ş malar ili ş kiyi güçlendirir ya da zayıflatır.

56 NEDEN ÇATIŞMA OLUŞUR?  Herkesin inançlarının, ihtiyaçlarının, önceliklerinin, yapmak istediği şeylerin, beklentilerinin farklı olması.  Ergenlik dönemine geçiş.  Herkesin inançlarının, ihtiyaçlarının, önceliklerinin, yapmak istediği şeylerin, beklentilerinin farklı olması.  Ergenlik dönemine geçiş.

57 Sınıf içinde öğrenciler arasında ya da öğrenciler ile öğretmenler arasında çeşitli çatışmalar çıkabilmektedir. Öğretmen sınıfta genellikle şu gereksinimlerinin karşılanmasını bekler:  Sesini rahatça sınıfa duyurabilmek,  Anlattığı dersin dinlenmesi,  Ders esnasında öğrencilerin kendi aralarında konuşmamaları,  Sorduğu soruya cevap alabilmek,  Öğrencilerin kurallara uymaları,  Derse zamanında girilmesi,  Derse hazırlanarak gelinmesi, vs. Sınıf içinde öğrenciler arasında ya da öğrenciler ile öğretmenler arasında çeşitli çatışmalar çıkabilmektedir. Öğretmen sınıfta genellikle şu gereksinimlerinin karşılanmasını bekler:  Sesini rahatça sınıfa duyurabilmek,  Anlattığı dersin dinlenmesi,  Ders esnasında öğrencilerin kendi aralarında konuşmamaları,  Sorduğu soruya cevap alabilmek,  Öğrencilerin kurallara uymaları,  Derse zamanında girilmesi,  Derse hazırlanarak gelinmesi, vs.

58 Ancak öğretmenin bu gereksinimleri her zaman öğrencinin gereksinimleri ile örtüşmez. Dersten sıkılan öğrencinin o an ki gereksinimi dersi kaynatmak ve sıkıntısını azaltmak olabilir. Evi uzak olan öğrenci derse gecikebilir yada öğrenci, arkadaşlarıyla birlikte olma gereksinimi nedeni ile derse gelmeyebilir; beğenilme gereksinimi duyabilir bu nedenle kurallara aykırı kılık kıyafetle okula gelebilir; derslerde başarılı olmayan, fiziksel olarak ta dikkat çekemeyen öğrenci kendini ifade edebilme gereksinimi nedeniyle sırf dikkat çekmek için sınıfta sorunlar yaratıyor olabilir. Her iki taraf içinde bu örnekler sayfalarca çoğaltılabilir. Bunların bir kısmı herkesçe kabul edilebilir gereksinimlerdir ancak büyük çoğunluğu öğrenciden öğrenciye, öğretmenden öğretmene ve o an ki özgül koşullara göre değişiklik gösterir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta her iki tarafında her zaman, kendince haklı gerekçeleri olan bir çok gereksiniminin olduğudur. Herkes kendi gereksinimini karşı tarafa dayatırsa, karşı tarafın gereksinimleri yok sayılmış ve bastırılmış olur.

59 ÇATIŞMANIN SORUMLUSU KİM? ÇATIŞMANIN SORUMLUSU KİM? Problem kimin kontrolünde? Karşı tarafın payı nedir? Benim payım/ yapabileceklerim nelerdir? Problem kimin kontrolünde? Karşı tarafın payı nedir? Benim payım/ yapabileceklerim nelerdir?

60 Çatışma Döngüsü

61

62

63 KIZGINLIK DUYGUSU VE YÖNET İ M İ KIZGINLIK DUYGUSU VE YÖNET İ M İ

64 N İ Ç İ N KIZIYORUM? NELERE KIZIYORUM? KIZMA GEREKÇELER İ M BA Ş KALARINA GÖRE DE HAKLI GÖRÜLEB İ L İ R M İ ? N İ Ç İ N KIZIYORUM? NELERE KIZIYORUM? KIZMA GEREKÇELER İ M BA Ş KALARINA GÖRE DE HAKLI GÖRÜLEB İ L İ R M İ ? KIZGINLIK DUYGUNUZLA İ LG İ L İ FARKINDALIK KAZANMAK İ Ç İ N Ş U SORULARI CEVAPLAYIN

65 KIZGINLIK NEDENLER İ Haksız engelleme Dü ş ünme biçimimizin çarpıklı ğ ı: Abartma Etiketleme Zorunluluk yükleme Zihin okuma Haksız engelleme Dü ş ünme biçimimizin çarpıklı ğ ı: Abartma Etiketleme Zorunluluk yükleme Zihin okuma

66 Önyargıları yok etmek, atom çekirde ğ ini parçalamaktan daha zordur. ALBERT E İ NSTE İ N

67 KIZGINLIĞIN YÖNETİMİ Kızgınlığın farkına varılması. Kızgınlık uyarımının anında kontrol edilmesi. Alternatif varsayımların belirlenmesi. Kızgınlığın nedeninin tanılanması. Bireyin kendini güçlendirmesi. Kızgınlığın yapıcı bir biçimde ifade edilmesi. Kızgınlığın farkına varılması. Kızgınlık uyarımının anında kontrol edilmesi. Alternatif varsayımların belirlenmesi. Kızgınlığın nedeninin tanılanması. Bireyin kendini güçlendirmesi. Kızgınlığın yapıcı bir biçimde ifade edilmesi.

68 “ “Bir öfke anında sabır gösterirsen yüz gün üzüntü çekmekten kurtulursun.” Çin atasözü

69 Kızgınlığı İfade Ederken Nelere Dikkat Etmeliyiz ? Açık ve net olmak Tutarlı olmak Kızgınlığın sorumluluğunu kabul etmek Karşı tarafı kızdırmaktan kaçınmak Düşüncesizce davranmaktan kaçınmak Haklılık ve üstünlük duygusuna kapılmamak Duyarlı olmak Açık ve net olmak Tutarlı olmak Kızgınlığın sorumluluğunu kabul etmek Karşı tarafı kızdırmaktan kaçınmak Düşüncesizce davranmaktan kaçınmak Haklılık ve üstünlük duygusuna kapılmamak Duyarlı olmak

70 Kazan-kaybet yöntemlerinde daha çok bir sava ş ortamı vardır.Kendi gereksinimlerinin kar ş ılanması için kar ş ı tarafın gereksinimlerinin bastırılması esasına dayanır. Bir taraf kazanırken di ğ er taraf kaybeder. Oysa kazanan ve kaybedenin olmadı ğ ı 'kaybeden yok' yönteminde kar ş ılıklı saygı esasına dayanan ve her iki tarafın gereksinimlerinin kar ş ılanabilece ğ i ortak bir payda bulunur. Kazan-kaybet yöntemlerinde daha çok bir sava ş ortamı vardır.Kendi gereksinimlerinin kar ş ılanması için kar ş ı tarafın gereksinimlerinin bastırılması esasına dayanır. Bir taraf kazanırken di ğ er taraf kaybeder. Oysa kazanan ve kaybedenin olmadı ğ ı 'kaybeden yok' yönteminde kar ş ılıklı saygı esasına dayanan ve her iki tarafın gereksinimlerinin kar ş ılanabilece ğ i ortak bir payda bulunur. ÇATI Ş MA ÇÖZME YOLLARI

71 Kazan -Kaybet Yöntemleri Kazan -Kaybet Yöntemleri

72 Kazan -Kaybet Yöntemleri Bu bölümde genellikle sınıflarda çatışmaların nasıl çözüldüğünü gösteren iki yöntem açıklanacaktır. Bunlardan bir tanesi öğretmenin kazandığı öğrencinin kaybettiği yöntemdir. Diğeri ise öğrencinin kazandığı öğretmenin kaybettiği yöntemdir. Kazan -Kaybet Yöntemleri Bu bölümde genellikle sınıflarda çatışmaların nasıl çözüldüğünü gösteren iki yöntem açıklanacaktır. Bunlardan bir tanesi öğretmenin kazandığı öğrencinin kaybettiği yöntemdir. Diğeri ise öğrencinin kazandığı öğretmenin kaybettiği yöntemdir.

73 Bu yöntemde kazanan ö ğ retmendir, kaybeden ö ğ rencidir. Ö ğ retmen otoriterdir, gücünü ödül ve cezadan alır, ö ğ retmenin ö ğ rencilere kar ş ı güç kullanımı söz konusudur. Ö ğ retmen kendi gereksinimlerini ö ğ rencilere zorla kabul ettirir. Ö ğ rencinin gereksinimi dikkate alınmaz. Ö ğ rencide kızgınlık ve kırgınlık ö ğ retmende ise suçluluk duyguları olu ş turur. Burada kastedilen otoriter kavramı 'gücünü ödül ve cezadan alan, katı kuralları olan' anlamındadır. Otorite kavramının di ğ er anlamı ile yani 'saygınlık ifade eden belirli bir alanda akademik- bilimsel yetkinli ğ i olan‘ anlamı ile karı ş tırılmamalıdır. Bu yöntemde kazanan ö ğ retmendir, kaybeden ö ğ rencidir. Ö ğ retmen otoriterdir, gücünü ödül ve cezadan alır, ö ğ retmenin ö ğ rencilere kar ş ı güç kullanımı söz konusudur. Ö ğ retmen kendi gereksinimlerini ö ğ rencilere zorla kabul ettirir. Ö ğ rencinin gereksinimi dikkate alınmaz. Ö ğ rencide kızgınlık ve kırgınlık ö ğ retmende ise suçluluk duyguları olu ş turur. Burada kastedilen otoriter kavramı 'gücünü ödül ve cezadan alan, katı kuralları olan' anlamındadır. Otorite kavramının di ğ er anlamı ile yani 'saygınlık ifade eden belirli bir alanda akademik- bilimsel yetkinli ğ i olan‘ anlamı ile karı ş tırılmamalıdır. Kazan - Kaybet Yöntemi 1 :

74 Bu yöntemi kullanan ö ğ retmenin ö ğ rencileri güç kullanımı ile ba ş edebilmek için çe ş itli yöntemler geli ş tirirler: İ syan, direnme, meydan okuma, örgütlenme, Ba ş kalarını suçlama, dedikodu yapma, Yalan söyleme, duygularını saklama, Sinsilik, hilecilik (kopya), Model alma: kendinden güçsüzlere kar ş ı aynı yöntemi uygulama, Yenmeye yönelik hırs, Boyun e ğ me, sinme, Ya ğ cılık, Hayalcilik, Kaçma (fanteziler, okul korkusu, okul fobisi, zararlı alı ş kanlıklar, çok yeme.. vs.), Psikosomatik hastalıklar ( Migren, ülser vs.), Çöküntü. Bu yöntemin en önemli sonucu ö ğ rencileri hileye ve yalana sevk etmesidir. Ö ğ rencilerde sorumluluk duygusunu zayıflatır, iç denetim geli ş tirmelerini engeller. Asıl olan kurallara uymak de ğ il kuralları çi ğ nerken otoriteye yakalanmamaktır. Öte yandan ceza yinelendikçe etkisini azaltır ve "cezamı çektim, borcumu ödedim, tekrardan suç i ş leyebilirim" e ğ ilimi olu ş turur. Bu yöntemi kullanan ö ğ retmenin ö ğ rencileri güç kullanımı ile ba ş edebilmek için çe ş itli yöntemler geli ş tirirler: İ syan, direnme, meydan okuma, örgütlenme, Ba ş kalarını suçlama, dedikodu yapma, Yalan söyleme, duygularını saklama, Sinsilik, hilecilik (kopya), Model alma: kendinden güçsüzlere kar ş ı aynı yöntemi uygulama, Yenmeye yönelik hırs, Boyun e ğ me, sinme, Ya ğ cılık, Hayalcilik, Kaçma (fanteziler, okul korkusu, okul fobisi, zararlı alı ş kanlıklar, çok yeme.. vs.), Psikosomatik hastalıklar ( Migren, ülser vs.), Çöküntü. Bu yöntemin en önemli sonucu ö ğ rencileri hileye ve yalana sevk etmesidir. Ö ğ rencilerde sorumluluk duygusunu zayıflatır, iç denetim geli ş tirmelerini engeller. Asıl olan kurallara uymak de ğ il kuralları çi ğ nerken otoriteye yakalanmamaktır. Öte yandan ceza yinelendikçe etkisini azaltır ve "cezamı çektim, borcumu ödedim, tekrardan suç i ş leyebilirim" e ğ ilimi olu ş turur.

75 Bu yöntemde ise kazanan öğrencidir, kaybeden öğretmendir. Öğrencinin öğretmene yönelik güç kullanımı (kafa tutma, ciddiye almama, saygısızlık, öğretmen sınıftayken de kendi gereksinimleri doğrultusunda davranışlarına devam etme, öğretmenle dalga geçme....vs.) vardır. Sınıfta esas olan öğrencinin gereksinimleridir. Öğretmenin gereksinimleri bastırılmıştır. Öğretmen hoşgörü maskesi altındadır. Bu durum öğretmende kızgınlık, kırgınlık ve öğrencide suçluluk duyguları oluşturur. Bu yöntemde ise kazanan öğrencidir, kaybeden öğretmendir. Öğrencinin öğretmene yönelik güç kullanımı (kafa tutma, ciddiye almama, saygısızlık, öğretmen sınıftayken de kendi gereksinimleri doğrultusunda davranışlarına devam etme, öğretmenle dalga geçme....vs.) vardır. Sınıfta esas olan öğrencinin gereksinimleridir. Öğretmenin gereksinimleri bastırılmıştır. Öğretmen hoşgörü maskesi altındadır. Bu durum öğretmende kızgınlık, kırgınlık ve öğrencide suçluluk duyguları oluşturur. Kazan - Kaybet Yöntemi 2:

76 Bu yöntemde ise öğretmenler öğrencilerin güç kullanımı ile baş edebilmek için bazı yöntemler geliştirirler: Habersiz ve zor sınavlar, gereksiz not kırma, Öğrencilere karşı idareden sürekli destek isteme, Kaçma (tayin isteme, aşırı yeme, hayal kurma), Sürekli yakınma, Psikosomatik rahatsızlıklar, Arkadaş ilişkilerinde isteksizlik, En sevilen öğretmen olmak için bol not vererek öğrencilere yağcılık etme, İstenilen işin en azını yaparak yeni bir şeyler denemeden durumu idare etme. Görüldüğü gibi her iki yöntemde de kazanmak için savaş vardır, karşıdakinin gereksinimlerine saygısızlık vardır. Bu yöntemde ise öğretmenler öğrencilerin güç kullanımı ile baş edebilmek için bazı yöntemler geliştirirler: Habersiz ve zor sınavlar, gereksiz not kırma, Öğrencilere karşı idareden sürekli destek isteme, Kaçma (tayin isteme, aşırı yeme, hayal kurma), Sürekli yakınma, Psikosomatik rahatsızlıklar, Arkadaş ilişkilerinde isteksizlik, En sevilen öğretmen olmak için bol not vererek öğrencilere yağcılık etme, İstenilen işin en azını yaparak yeni bir şeyler denemeden durumu idare etme. Görüldüğü gibi her iki yöntemde de kazanmak için savaş vardır, karşıdakinin gereksinimlerine saygısızlık vardır.

77 KAYBEDEN YOK YÖNTEM İ KAYBEDEN YOK YÖNTEM İ

78 Kaybeden Yok Yöntemi’ne geçmeden önce çatı ş ma yönetimi ile ilgili bazı a ş amaları gerçekle ş tirmek gerekir: 1.A Ş AMA: Kızgınlı ğ ınızı Kontrol Altına Alın. Taraflar sa ğ lıklı dü ş ünemeyecek kadar kızgın ise ve duygularını kontrol edemiyorsa uzla ş ma sa ğ lanamaz. 2. A Ş AMA: Kar ş ı Tarafa Yakla ş madan Önce Bir Kez Daha Dü ş ünün! Çatı ş ma tarafları nasıl etkilemektedir? Çatı ş mada taraflar için çıkarlar ve de ğ erler nelerdir? Taraflardan her birinin di ğ erine ili ş kin önyargıları ve varsayımları nelerdir? Söz konusu çatı ş mayı yönetmede ya da çözümlemede en iyi yakla ş ım nedir? İş birli ğ i yapılacaksa, bunu ba ş latmak için en uygun yer ve zaman nedir? Kaybeden Yok Yöntemi’ne geçmeden önce çatı ş ma yönetimi ile ilgili bazı a ş amaları gerçekle ş tirmek gerekir: 1.A Ş AMA: Kızgınlı ğ ınızı Kontrol Altına Alın. Taraflar sa ğ lıklı dü ş ünemeyecek kadar kızgın ise ve duygularını kontrol edemiyorsa uzla ş ma sa ğ lanamaz. 2. A Ş AMA: Kar ş ı Tarafa Yakla ş madan Önce Bir Kez Daha Dü ş ünün! Çatı ş ma tarafları nasıl etkilemektedir? Çatı ş mada taraflar için çıkarlar ve de ğ erler nelerdir? Taraflardan her birinin di ğ erine ili ş kin önyargıları ve varsayımları nelerdir? Söz konusu çatı ş mayı yönetmede ya da çözümlemede en iyi yakla ş ım nedir? İş birli ğ i yapılacaksa, bunu ba ş latmak için en uygun yer ve zaman nedir?

79 3. A Ş AMA: Olumlu Bir Hava Olu ş turun. Kar ş ı tarafı uzla ş maya-konu ş maya davet edin. İ yi niyetli oldu ğ unuzu gösterin. Kar ş ı tarafı dikkate aldı ğ ınızı ve önem verdi ğ inizi gösterin. 4. A Ş AMA: Temel Kurallara Dikkat Edin. Kar ş ı tarafı dikkatle dinleyin ve sözünü kesmeyin. Durumu iyile ş tirmek için çalı ş ın. Sakinli ğ inizi koruyun. 3. A Ş AMA: Olumlu Bir Hava Olu ş turun. Kar ş ı tarafı uzla ş maya-konu ş maya davet edin. İ yi niyetli oldu ğ unuzu gösterin. Kar ş ı tarafı dikkate aldı ğ ınızı ve önem verdi ğ inizi gösterin. 4. A Ş AMA: Temel Kurallara Dikkat Edin. Kar ş ı tarafı dikkatle dinleyin ve sözünü kesmeyin. Durumu iyile ş tirmek için çalı ş ın. Sakinli ğ inizi koruyun.

80 Bu yöntemde kaybeden yoktur, her iki tarafta kazanır. Sonuçta kimsede kızgınlık, kırgınlık ve suçluluk duyguları olu ş maz. Çatı ş malarda esas alınması gereken kimin suçlu kimin suçsuz oldu ğ u de ğ ildir. Önemli olan sorunun çözümüdür. Bu yöntem altı a ş amada çatı ş maya neden olan sorunu çözmeyi amaçlar: 1. SORUNU TANIMLAMA: Gereksinim ve duygular ben iletileri ile dile getirilmelidir. Kar ş ılıklı suçlamalardan kaçınılmalı mevcut sorunun bizim üzerimizdeki etkisi açıklanmalıdır. "Siz kendi aranızda konu ş unca dikkatim da ğ ılıyor, sinirleniyorum." Ben iletisi sorun olan davranı ş ın tanımlanması, bu davranı ş ın bizim üzerimizdeki somut etkisinin açıklanması esasına dayanır. Suçlama içermedi ğ i için kar ş ı tarafta savunucu bir tutuma yol açmaz. Bu a ş amada kendi açımızdan sorunu tanımlamalı, gereksinimlerimizi açıklamalı ve hemen etkin dinlemeye geçmeliyiz. 2. OLASI ÇÖZÜMLER ÜRETME: Yaratıcı beyin fırtınası yönteminden yararlanarak bütün çözüm önerileri yazılmalıdır. Ö ğ renciler çözüm üretme konusunda yüreklendirilir. Gelen öneri çok saçma olsa bile yazılmalıdır, ö ğ retmen kendi çözüm önerilerini de söyler ve yazar. Bu yöntemde kaybeden yoktur, her iki tarafta kazanır. Sonuçta kimsede kızgınlık, kırgınlık ve suçluluk duyguları olu ş maz. Çatı ş malarda esas alınması gereken kimin suçlu kimin suçsuz oldu ğ u de ğ ildir. Önemli olan sorunun çözümüdür. Bu yöntem altı a ş amada çatı ş maya neden olan sorunu çözmeyi amaçlar: 1. SORUNU TANIMLAMA: Gereksinim ve duygular ben iletileri ile dile getirilmelidir. Kar ş ılıklı suçlamalardan kaçınılmalı mevcut sorunun bizim üzerimizdeki etkisi açıklanmalıdır. "Siz kendi aranızda konu ş unca dikkatim da ğ ılıyor, sinirleniyorum." Ben iletisi sorun olan davranı ş ın tanımlanması, bu davranı ş ın bizim üzerimizdeki somut etkisinin açıklanması esasına dayanır. Suçlama içermedi ğ i için kar ş ı tarafta savunucu bir tutuma yol açmaz. Bu a ş amada kendi açımızdan sorunu tanımlamalı, gereksinimlerimizi açıklamalı ve hemen etkin dinlemeye geçmeliyiz. 2. OLASI ÇÖZÜMLER ÜRETME: Yaratıcı beyin fırtınası yönteminden yararlanarak bütün çözüm önerileri yazılmalıdır. Ö ğ renciler çözüm üretme konusunda yüreklendirilir. Gelen öneri çok saçma olsa bile yazılmalıdır, ö ğ retmen kendi çözüm önerilerini de söyler ve yazar. Kaybeden Yok Yöntemi

81 3. ÇÖZÜMLER İ DE Ğ ERLEND İ RME: Yazılan çözüm önerileri üzerinde tek tek durulur.Herkes yazılan önerilerle ilgili görü ş lerini söyler. Bu noktada ö ğ retmeninde önerileri de ğ erlendirme hakkı vardır, ancak sadece kurallara aykırı olanları gerekçelerini açıklayarak elerse iyi olur, toplantı sürecinde önerileri ile ö ğ rencileri yönlendirebilir. Ö ğ rencilerde çözüm önerilerinden be ğ enmediklerinin (gerekçesini açıklayarak) üzerini çizdirirler. 4. KARAR VERME: Bu a ş amada en iyi çözümün hangisi oldu ğ una karar vermek gerekir. Kalan birkaç öneri üzerinde bütün sınıfın (özellikle sorunla daha fazla ilgili olan ö ğ rencilerin) hem fikir olması çok önemlidir. Hangi önerinin uygulanaca ğ ına birlikte karar verilmelidir. 5. BU KARARIN NASIL UYGULANACA Ğ INI BEL İ RLEME: Ne zaman, nasıl uygulanaca ğ ı, yeri, zamanı, kimin nasıl sorumlu olaca ğ ı vs. 6. ÇÖZÜMÜN BA Ş ARISINI DE Ğ ERLEND İ RME: Belirli bir süre sonra tekrar toplanarak seçilen çözüm önerisinin uygulanı ş ı ve ba ş arısı konusu tartı ş ılır. Gerekirse yeni bir öneri üzerinde durulur. 3. ÇÖZÜMLER İ DE Ğ ERLEND İ RME: Yazılan çözüm önerileri üzerinde tek tek durulur.Herkes yazılan önerilerle ilgili görü ş lerini söyler. Bu noktada ö ğ retmeninde önerileri de ğ erlendirme hakkı vardır, ancak sadece kurallara aykırı olanları gerekçelerini açıklayarak elerse iyi olur, toplantı sürecinde önerileri ile ö ğ rencileri yönlendirebilir. Ö ğ rencilerde çözüm önerilerinden be ğ enmediklerinin (gerekçesini açıklayarak) üzerini çizdirirler. 4. KARAR VERME: Bu a ş amada en iyi çözümün hangisi oldu ğ una karar vermek gerekir. Kalan birkaç öneri üzerinde bütün sınıfın (özellikle sorunla daha fazla ilgili olan ö ğ rencilerin) hem fikir olması çok önemlidir. Hangi önerinin uygulanaca ğ ına birlikte karar verilmelidir. 5. BU KARARIN NASIL UYGULANACA Ğ INI BEL İ RLEME: Ne zaman, nasıl uygulanaca ğ ı, yeri, zamanı, kimin nasıl sorumlu olaca ğ ı vs. 6. ÇÖZÜMÜN BA Ş ARISINI DE Ğ ERLEND İ RME: Belirli bir süre sonra tekrar toplanarak seçilen çözüm önerisinin uygulanı ş ı ve ba ş arısı konusu tartı ş ılır. Gerekirse yeni bir öneri üzerinde durulur. Kaybeden Yok Yöntemi

82 KAYBEDEN YOK YÖNTEM İ N İ N AVANTAJLARI: Küskünlük olmaz, kaybeden yoktur. Kar ş ılıklı olarak saygı ve sevgiye dayalı bir ortamın olu ş masını sa ğ lar. Gerçek sorunun ortaya çıkmasını sa ğ lar. Ö ğ rencilerin daha sorumlu ve olgun olmalarını sa ğ lar. Güç yada otorite gerektirmez. Güdülenme çözümün uygulanma olasılı ğ ını artırır. Alınan kararda kendi payının olması ö ğ rencilerde iç denetimi güçlendirir. Bu yöntem tüm sınıfı ilgilendiren sorunlarda sınıf içinde uygulanabilir. E ğ er sorunu/çatı ş mayı ya ş ayan sadece birkaç ö ğ renci ise sadece o ö ğ rencilerle toplantı düzenlenerek de uygulanabilir. E ğ er ö ğ renciler arasında grupla ş malar var ise ya da birkaç liderin çatı ş ması söz konusu ise (sınıfın genel durumunu etkileyen çatı ş malar) ö ğ retmenin tarafsız hakemli ğ inde sorunlarını kaybeden yok yöntemi ile çözmeleri sa ğ lanabilir. Bu tür oturumlara sadece sorunun taraflarının katılmasına dikkat edilmelidir. Bu tür sorun çözümüne dönük toplantılarda/ oturumlarda ö ğ renciler ortada hile olmadı ğ ına, ö ğ retmenin bu konuda içten oldu ğ una inanmalıdırlar. Toplantı ba ş ında gereksinimlerin açıklandı ğ ı a ş amada ileti ş im engeli kullanılmamasına dikkat edilmelidir. Ö ğ retmen ben dili kullanarak mevcut sorunun kendisi üzerinde ki etkisini açıklamalı ve hemen etkin dinlemeye geçmelidir. KAYBEDEN YOK YÖNTEM İ N İ N AVANTAJLARI: Küskünlük olmaz, kaybeden yoktur. Kar ş ılıklı olarak saygı ve sevgiye dayalı bir ortamın olu ş masını sa ğ lar. Gerçek sorunun ortaya çıkmasını sa ğ lar. Ö ğ rencilerin daha sorumlu ve olgun olmalarını sa ğ lar. Güç yada otorite gerektirmez. Güdülenme çözümün uygulanma olasılı ğ ını artırır. Alınan kararda kendi payının olması ö ğ rencilerde iç denetimi güçlendirir. Bu yöntem tüm sınıfı ilgilendiren sorunlarda sınıf içinde uygulanabilir. E ğ er sorunu/çatı ş mayı ya ş ayan sadece birkaç ö ğ renci ise sadece o ö ğ rencilerle toplantı düzenlenerek de uygulanabilir. E ğ er ö ğ renciler arasında grupla ş malar var ise ya da birkaç liderin çatı ş ması söz konusu ise (sınıfın genel durumunu etkileyen çatı ş malar) ö ğ retmenin tarafsız hakemli ğ inde sorunlarını kaybeden yok yöntemi ile çözmeleri sa ğ lanabilir. Bu tür oturumlara sadece sorunun taraflarının katılmasına dikkat edilmelidir. Bu tür sorun çözümüne dönük toplantılarda/ oturumlarda ö ğ renciler ortada hile olmadı ğ ına, ö ğ retmenin bu konuda içten oldu ğ una inanmalıdırlar. Toplantı ba ş ında gereksinimlerin açıklandı ğ ı a ş amada ileti ş im engeli kullanılmamasına dikkat edilmelidir. Ö ğ retmen ben dili kullanarak mevcut sorunun kendisi üzerinde ki etkisini açıklamalı ve hemen etkin dinlemeye geçmelidir. Kaybeden Yok Yöntemi

83 ZAMAN AYIRDI Ğ INIZ İ Ç İ N TE Ş EKKÜR EDER İ M NURCAN AKÇAKAL PS İ KOLOJ İ K DANI Ş MAN NURCAN AKÇAKAL PS İ KOLOJ İ K DANI Ş MAN KAYNAK: 1.www.mufettisler.net/attachments/.../ÇATIŞMA%20YÖNETİMİ 2.Bozdoğan Zülal “Etkili Öğretmen Olabilmek” 3.85yilanadolulisesi.wikispaces.com


"İ LET İŞİ M ve ÇATI Ş MA ÇÖZME BECER İ LER İ. İLETİŞİM NEDİR? İ LET İŞİ M, K İŞİ LER ARASINDA OLU Ş AN KAR Ş ILIKLI MESAJ ALI Ş VER İŞİ D İ R." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları