Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

BİR ÇED ÇALIŞMASINDA CEVAP ARANACAK SORULAR Faaliyet/Proje sahibi kim? ÇED bedelini kim karşılayacak? ÇED’i kim yönetecek? ÇED’i kim kontrol edecek. Faaliyet/Proje.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "BİR ÇED ÇALIŞMASINDA CEVAP ARANACAK SORULAR Faaliyet/Proje sahibi kim? ÇED bedelini kim karşılayacak? ÇED’i kim yönetecek? ÇED’i kim kontrol edecek. Faaliyet/Proje."— Sunum transkripti:

1 BİR ÇED ÇALIŞMASINDA CEVAP ARANACAK SORULAR Faaliyet/Proje sahibi kim? ÇED bedelini kim karşılayacak? ÇED’i kim yönetecek? ÇED’i kim kontrol edecek. Faaliyet/Proje sahibi kim? ÇED bedelini kim karşılayacak? ÇED’i kim yönetecek? ÇED’i kim kontrol edecek. Proje alanının mevcut çevresel koşulları nasıl? Yeterli çevresel veri mevcut mu? Proje alanının mevcut çevresel koşulları nasıl? Yeterli çevresel veri mevcut mu? Projenin kapsamı nedir? Projenin kapsamı nedir? Projenin gerekçesi nedir? Projenin uygulanmasından elde edilecek yararlar nelerdir? Projenin gerekçesi nedir? Projenin uygulanmasından elde edilecek yararlar nelerdir? Proje alternatif ya da seçenekleri var mı? önemli çevresel etkiler nelerdir? Proje alternatif ya da seçenekleri var mı? önemli çevresel etkiler nelerdir? Kümülatif etki söz konusu olacak mı? Kümülatif etki söz konusu olacak mı? Olumsuz etkiler azaltılabilir ya da önlenebilir mi? Olumsuz etkiler azaltılabilir ya da önlenebilir mi? Halkın bilgisi mevcut mu? Sorgulama yararlı olur mu? Halkın bilgisi mevcut mu? Sorgulama yararlı olur mu? Proje sonrası öneri izleme (monitoring) gereksinimleri nelerdir? Proje sonrası öneri izleme (monitoring) gereksinimleri nelerdir? ÇED sonucu nedir? ÇED sonucu nedir? ÇED için kullanılan bilgi kaynakları nelerdir?, ÇED için kullanılan bilgi kaynakları nelerdir?,

2 ETKİ KARAKTERİ Mekan boyutu Mekan boyutu Zaman boyutu Zaman boyutu Geri dönüşümlülük Geri dönüşümlülük Etki oluşma olasılığı Etki oluşma olasılığı Yararlı/zararlı etki Yararlı/zararlı etki Sinerjik etki Sinerjik etki Kümülatif etki Kümülatif etki Kalıcı/Geçici etki Kalıcı/Geçici etki

3 ÇED İÇİNDEKİ TEMEL GRUPLAR? PROJE SAHİBİ : Bir faaliyeti yürütmeyi isteyen özel ya da devlet organizasyonu PROJE SAHİBİ : Bir faaliyeti yürütmeyi isteyen özel ya da devlet organizasyonu YETKİLİ OTORİTE: (Karar verici) : Faaliyet hakkında karar veren devlet kurumu ya da kurumları YETKİLİ OTORİTE: (Karar verici) : Faaliyet hakkında karar veren devlet kurumu ya da kurumları DANIŞMANLAR: Bilgi üretme değerlendirme ve yorumlama da insan kaynakları DANIŞMANLAR: Bilgi üretme değerlendirme ve yorumlama da insan kaynakları ÇED KOMİSYONU: (Uzmanlar grubu) : Yetkili otoriteye fikirler ve önerilerde bulunan bağımsız çalışma grubu ÇED KOMİSYONU: (Uzmanlar grubu) : Yetkili otoriteye fikirler ve önerilerde bulunan bağımsız çalışma grubu HALK: Karar verme sürecinde bir ÇED çalışmasında katılım isteyen her bir insan ya da organizasyon HALK: Karar verme sürecinde bir ÇED çalışmasında katılım isteyen her bir insan ya da organizasyon

4 YERYÜZÜ KAYNAKLARI VE GÖRDÜKLERİ ZARARLAR ÇEVRE FAKTÖRÜ (Bir kaynak ve gördüğü zararlar) ÖLÇÜLECEK ETKİLER ÖLÇÜ BİRİMİ ÖLÇME TEKNİĞİ DEĞERLENDİRME SORUMLULUĞU TEKNİK YARDIM KAYNAĞI MİNERAL KAYNAKLAR Kullanılabilir Mineral Kaynaklarındaki Değişim Ton Mevcut verileri mineral kaynakların nitelik ve miktarını belirleyen testlerden geçirme Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı MTA ve Çevre Bakanlığı TOPRAK KAYBI Toprak kaybındaki değişim Ton/Zaman Evrensel toprak kaybı Denklemi (uyarlanarak) Köy İşleri Bakanlığı, Çevre Bakanlığı, Toprak ve Su Muhafaza Toprak ve Su Muhafaza KIYI EROZYONU Kıyı sınır çizgisindeki değişim Metre/Yıl Harita, Hava fotoğrafı, Uygu görüntüsü ZEMİN ÇÖKMESİ Yüzey elevasyonundaki gelişim faaliyetlerine bağlı olarak görülen değişim Ölçülecek soysa etki: Zarar gören insan sayısı Etkilenen kişi ve yitirilen YTL Alan olarak çökmeye eğilimli alanların miktarı Fiziksel koşullara bakarak tahmin Mevcut ve öbnerilen alan kullanımına göre kayıp tahmini MTA Ekonomik Alanda Yardım alınmalı

5 YERYÜZÜ KAYNAKLARI VE GÖRDÜKLERİ ZARARLAR ÇEVRE FAKTÖRÜ (Bir kaynak ve gördüğü zararlar) ÖLÇÜLECEK ETKİLER ÖLÇÜ BİRİMİ ÖLÇME TEKNİĞİ DEĞERLENDİRME SORUMLULUĞU TEKNİK YARDIM KAYNAĞI TOPRAK KAYMASI Topografyadaki değişiklik Sosyal ve ekonomik boyutu Zarar Gören kişi ve mülk sayısı Torak kaymasına eğilimli alan miktarı Zarar gören kişi ve TL. DSİ, Yer altı suları ile ilgili Ayrıntılı Çalışma VERİMLİ TARIM ALANLARI Verimli tarım arazisi miktarındaki değişiklik, Tarım işletmesi sayısındaki değişiklik Alan miktarı ve işletme sayısı Kayıpları mülkiyet sınırlarını kullanarak planimetre ve grid üzerinde ölçülebilir Tarım Bakanlığı Korumacı Yaklaşımı Olan Aracı Kurumlar

6 JEOLOJİ YER KABUĞUNU, ONUN OLUŞUM VE GELİŞİMİNİ KONU ALIR YER KABUĞUNU, ONUN OLUŞUM VE GELİŞİMİNİ KONU ALIR YAPISAL EKOLOJİ YAPISAL EKOLOJİ Fay hatları Fay hatları Depremsellik Depremsellik JEOTEKNİK ÖZELLİKLER JEOTEKNİK ÖZELLİKLER ÖLÇÜM TEKNİKLERİ ÖLÇÜM TEKNİKLERİ Arazi çalışması Arazi çalışması Laboratuar Laboratuar Sondaj Sondaj Kayaç testleri Kayaç testleri Zemin testleri Zemin testleri * AFET BÖLGELERİNDE YAPILACAK YAPILAR HAKKINDA YÖNETMELİK (1997) * AFET BÖLGELERİNDE YAPILACAK YAPILAR HAKKINDA YÖNETMELİK (1997)

7 JEOLOJİ Aranması gereken husus Aramaktaki amaç Mineroloji, petrografi, paleontoloji Etüd bölgesinin ne şekilde meydana geldiğinin izahı, baraj ve su toplama sahalarının jeolojik haritası inşaat malzemesi için hususi haritaların tanzimi Tektonik (kıvrım, fay, çatlak, arızalar, yatım ve istikamet) Su toplama havzasının ve baraj temelinin su kaçırıp kaçırmayacağı Sedimentasyon (tabakalaşma şekli, tabaka yayımı, kalınlıkları) Su kaçırıp kaçırmayacağının tespiti El sondajı ile zemini yoklama yatay ve dikey galeri, tünel ve kuyular Tabaka serisi ve kalınlıkları hakkında bilgi, sert kayalar üzerinde ne kadar ayrışmış kısım olduğunun tayini, birikinti ve moren yığınlarının ne kadar derine indikleri Jeofizik usuller Tabaka duurmları, yer altı su seviyesinin tayini, elastikiyet tayinleri Su geçirme tecrübesi YEr altı suyunu tutma özelliğinin, aşınma tehlikesinin, kayalarda boşluk ve çatlakların tayini Sıkışma tecrübesi Baraj sahilindeki bina ve arazide oturma kayma tehlikesi olup olmayacağı Kabarma tecrübesi Kil, marn gibi taşların sulu ve kuru hallerde ne dereceye kadar kabarıp tekrar büzülmeleri Zeminin kimya özelliği Baraj suyu seviyesinin alçalıp yükselmesi ile kimyasal özelliğinin değişmesi (jibs, anhidrit ve kalker dolomitlerin erime nispetleri değişik olur. Tazyik altında çok erir.

8 HAVA KALİTESİ CO (karbonmonoksit) CO (karbonmonoksit) NOx (Azot oksitler): NO, NO2 NOx (Azot oksitler): NO, NO2 HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR Alkonlar Alkonlar Alkenler Alkenler Asetilenler Asetilenler Aromatikler Aromatikler FOTOKİMYASAL OKSİDANTLAR FOTOKİMYASAL OKSİDANTLAR PARTİKÜLLER (toz, buhar, sis, duman, sprey) PARTİKÜLLER (toz, buhar, sis, duman, sprey) SO2 (Kükürtdioksit) SO2 (Kükürtdioksit) DİĞER DİĞER Toksitler (Asbest) Toksitler (Asbest) Floritler Floritler

9 HAVA KALİTESİ HAVA KİRLETİCİLERİNİN ETKİSİ ÜÇ AŞAMADA İNCELENEBİLİR. Emisyon aşaması Emisyon aşaması Atmosferik yayılma Atmosferik yayılma Alıcılar Alıcılar ETKİ DEĞERLENDİRME İKİ AŞAMADAN İBARETTİR Faaliyetten kaynaklanan emisyon nedeniyle, atmosferdeki kirletici konsantrasyonundaki artışın hesaplanması Faaliyetten kaynaklanan emisyon nedeniyle, atmosferdeki kirletici konsantrasyonundaki artışın hesaplanması Artan konsantrasyona maruz kalma nedeniyle mala ve cana olacak zararın hesaplanması Artan konsantrasyona maruz kalma nedeniyle mala ve cana olacak zararın hesaplanması

10 HAVA VE UĞRADIĞI ZARARLAR ÇEVRE FAKTÖRÜ (Bir kaynak ve gördüğü zararlar) ÖLÇÜLECEK ETKİLER ÖLÇÜ BİRİMİ ÖLÇME TEKNİĞİ DEĞERLENDİRME SORUMLULU ĞU TEKNİK YARDIM KAYNAĞI HAVA KALİTESİ Partikül ve SO2, CO, Azot oksitler, Hidrokarbonlar, Fotooksidantlar, Floridler, Diğer kirleticilerin Konsantrasyonlarındak i Değişiklikler ile görüş mesafesi ve emisyon miktarındaki değişiklikler Etkilenen İnsan, Hayvan sayısı, Alan kullanım tipleri Ppm microgram Bu sayı ve miktarlar Matematiksel difüzyon modelleri Mevcut ve öneri alan kullanımına dayanan veriler Çevre Bakanlığı, Belediyeler, Hıfzısıhha Bu kuruluşların sağladığı bilgiler KOKU Kokunun konsantrasyonu ve süresi Yıllık, 24 saatlik, 3,1, saatlik Ppm Geçmişteki durulma şimdiki durumu karşılaştıracak Matematiksel yayılma birimleri Çevre Bakanlığı, Belediyeler, Hıfzısıhha Bu kuruluşların sağladığı bilgiler GÜRÜLTÜ İnşaat, Endüstriyel faaliyetler, Trafik ve benzer faaliyetlerde Gürültü ve değişimi Desibel Gürültü etki ve zonlarına ilişkin Matematik modeller Karayolları ve kent içi yollardan sorumlu kuruluşlar Bu kuruluşların sağladığı bilgiler

11 SU KALİTE PARAMETRELERİ PARAMETRE TANIMI VE KAYNAKLARI FİZİKSEL NORMAL KOŞULLAR ALTINDAKİ YOĞUNLUK VE DEĞERLERİ ETKİLERİ YA DA SONUÇLARI Sirkülasyon Tatlı su akışı, gelgite bağlı hareket ve rüzgarın kıyı sistemlerindeki su hava hareketlerine birlikte etkilerinin sonucudur Sirkülasyon, besin maddeleri ve sediment taşır, planktonları sevkeder, bitki ve hayvan atıklarını temizler, tuzluluğu kontrol eder. Kazı ve dolgu faaliyetleri, iskele inşaatları sirkülasyonda değişmelere sebeb olur Askıda Partiküller / Bulanıklık (ppm) Bir su modelinin bulanıklığı, askıdaki partiküllerce azaltılan ışık şiddeti derecesinin bir ölçüsüdür. Askıdaki partiküller, erozyon sedimenti, organik aşıntılar ve planktondan oluşur. Değişkendir Bulanık su estetik ve içecek yönünden insanlarca tercih edilmez. Bulanık su ışık geçişini azaltır, bu da bitki büyümesini ve yaban hayatını etkiler Koku ve Tat Sudaki hoş olamayan kokular ve tatlar, çürüyen bitkiler ya da diğer organik maddeler, lağım; endüstriyel atıklar ile ilişkilidir. Doğal koşullardaki vejetasyonun bol olduğu yüzey sularında koku- tat problemleri olabilir Sudaki koku ve tat özellikle içecek ve evsel amaçla kullanımlarda ve çoğu gıda endüstrilerinde istenmez Renk Çürüyen bitkiler, turba, linyit ve diğer bitki kalıntıları, endüstriyel atıklar ve lağım pisliği suda renge sebep olur Vejetasyonun çok bol olduğu bataklıklar kabalt platin ölçüsünde birkaç yüz birim renk değerine sahip olabilir Yüksek renklikteki su, boya, buz yapımı gibi pek çok sanayice estetik yönünden tercih edilmez. Sıcaklık (Fº veya Cº) Su sıcaklığında, doğal mevsimsel değişmeler dışındaki değişiklikler elektrik santrali ya da diğer endüstriyel maddeler ya da su akış örneklerindeki değişikliklerden kaynaklanbilir. Yüzey suyu sıcaklığı aşağı yukarı aylık hava sıcaklığı demektir. Su hayvanlarının pek çok fonksiyonu sıcaklık kontrolüdür.

12 SU KALİTE PARAMETRELERİ PARAMETRE TANIMI VE KAYNAKLARI KİMYASAL NORMAL KOŞULLAR ALTINDAKİ YOĞUNLUK VE DEĞERLERİ ETKİLERİ YA DA SONUÇLARI Çözünmüş oksijen (ppm) Sudaki çözünmüş oksijenin normal bir atmosfer ile dengedeki kapasitesi, sıcaklık ve ayrışmış maddenin bir fonksiyonudur. Doğal sular çözünmüş oksijen ile nadiren dengede ve nadiren tamamen doymuş duurmdadır Sağlıklı bir bitki ve hayvan hayatı için en az 6 ppm’e ihtiyaç duyar. Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOT (mg/l)) BOI, mikrobiyal hayat tarafından suda mevcut organik maddeyi özümlerken tüketilen çözünmüş oksijenin bir ölçüsüdür. Sağlıklı akıntılar normalde 3-5 mg/l BOI içerirler. Yüksek BOI çözünmüş oksijen azlığını gösterir. Kimyasal Oksijen İhtiyacı (KOI) Biyolojik bir işlemden ziyade kimyasal bir oksidasyon kullanan organik maddenin ayrı bir ölçüsüdür pH (pH birimleri) Suyun hidrojen iyonu yoğunluğunun bir ölçüsüdür. Hidrojen iyonu yoğunluğu diğer maddelerin ayrışma derecesini kontrol eder Tatlı su bünyelerinde pH 6,0 – 8,0 arasındadır. (7,0 pH değeri nötr, 7,0’dan küçük asidik ve 7,0’dan büyük alkalidir) 5,0 ya da 6,0 ın altındaki pH değerleri evrensel veya endüstriyel kullanımlar için aşındırıcı olabilir Çözünmüş katılar Tuzluluk (mg / veya ppm) Suyun tuzluluğu, çözünmüş tuzların kompleks bir karışımını kapsar. Kıyı sularında, sodyum klorid en bol bulunandır. İçeriye akan kanal ve tatlı sular ve sirkülasyondaki değişmeler ile diğer boşaltımların tümü tuzluluk değişimine neden olur. Kıyı alanlarındaki deniz suyunda tuzluluk 35,000 ppm’e ulaşabilir, akarsularda ise yaklaşır İçme suyu kullanımları için 500 ppm’nin altındaki tuzluluk istenir

13 SU KALİTE PARAMETRELERİ PARAMETRE TANIMI VE KAYNAKLARI KİMYASAL NORMAL KOŞULLAR ALTINDAKİ YOĞUNLUK VE DEĞERLERİ ETKİLERİ YA DA SONUÇLARI Özgül iletkenlik Suyun elektrik iletkenliğinin bir ölçüsüdür. Tatlı su genelde 1000 mikromhosdan küçük bir spesifik iletkenliğe sahiptir. Okyanus suyu 50,000 mikromhasdan büyüktür Besinler (Nitrojen ve fosfor) Amonyak ve nitratlar azotlu organik maddelerin ayrışmasının nihai ürünleridirler. Fosfotlarda indirgenmenin ürünüdür. Kaynakalr, atmosfer, bitki döküntüsü, hayvan dışkıları, gübreler, lağım endüstriyel atıklardır. Kirlenmenin olmadığı koşullarda amonyak yoğunluğu 0,2 mg/l’nin altında, nitrat yoğunluğu 1,0 pp’nin altındadır ve fosfatlar nadiren önemli derecededirler. Nitrojen (azot) ve fosfor en önemli bitki besinleridir. Genelde kıyı sularında kullanılabilir. Nitrat miktarının bitkilerin bolluğunu kontrol eden faktör olduğu kabul edilir. Zehirli maddeler, ağır metal içeren siyanürler, deterjanlar, fenoller Bu tip maddeler, yüzey suyu bünyelerinde endüstriyel atıkların, yerleşim ve tarım akıntılarının sonucu olarak bulunurlar Metallerin izlenebilir nicelikleri sular için de doğal olarak ortaya çıkar. Bu mzddelerin hepsi yaban yaşamı ve insan için belirli yoğunluklarda zehirlidir. Petrol ve yağ (mg/l) Petrol kirliliğinin temel kaynakları petrol üretimi işlenmesi ve nakli işini yapan kuruluşlardır. Diğer kaynakalr, şehirsel akıtılar, botlardan dışarı verilenler ve sintine sulardır. Bazı organizmalar besini yağ olarak depolarlar yoğunluklar 10 mg/l’ye kadar olabilir Petrol ve yağ sağlık için tehlikelidir, suyun arıtılması zorluğa, koku sorunlarına ve endüstride de sorunlara sebep olurlar.

14 SU KAYNAKLARI VE GÖRDÜKLERİ ZARARLAR ÇEVRE FAKTÖRÜ (Bir kaynak ve gördüğü zararlar) ÖLÇÜLECEK ETKİLER ÖLÇÜ BİRİMİ ÖLÇME TEKNİĞİ DEĞERLENDİRM E SORUMLUL UĞU TEKNİK YARDIM KAYNA ĞI Yüzey suyu akışı Hidrografla (Su düzeylerini gösteren eğriler’e yapılan harita) Faaliyet öncesi ve sonrası ölçülür. Birim zamanda içerisind e suda meydan gelen artışlar (hacim), tabaka oluşuyor sa kalınlığı Bu amaçla geliştirilmiş bilgisayar programları DSİ ve Diğer kuruluşlar, Ortaklaşa Diğer ortak kuruluşlar dan teknik yardım Taşkın alanlar Taşkının yüzeysel ve yayıldığı alanda oluşan su tabakasının derinliği (Gelgit olayları ile olan taşkın bunu içermez) m³ / sn Bu amaçla geliştirilmiş bilgisayar programları, Taşkın sıklığı analizi yapılır. Bu suyun nereden geldiğini analiz eden yöntemler DSİ, Afet işleri Islak alanlar (gelgite bağlı ıslak alanlar) Islak alanın değerindeki değişme (Biyolojik üretkenliğin hızlı olduğu yerdir) Dekar, Hektar Islak alan haritaları, hava fotoğrafları, uydu görüntüleri Milli PArklar Islak alanlar (gelgite bağlı olmayan ıslak alanlar) Islak alanın değerindeki değişme (Biyolojik üretkenliğin hızlı olduğu yerdir) Dekar, Hektar Islak alan haritaları, hava fotoğrafları, uydu görüntüleri Milli pArklar, DSİ

15 SU KAYNAKLARI VE GÖRDÜKLERİ ZARARLAR ÇEVRE FAKTÖRÜ (Bir kaynak ve gördüğü zararlar) ÖLÇÜLECEK ETKİLER ÖLÇÜ BİRİMİ ÖLÇME TEKNİĞİ DEĞERLENDİR ME SORUMLULUĞ U TEKNİK YARDIM KAYNAĞI Yüzey suyunun niteliği (Göller, Nehirler, Baraj gölleri, deniz kıyılarındaki deltalarda) Erimiş Oksijen Konsantrasyonundaki değişiklik, ağır metaller, N, F, Süfli fenol, Yağ, Petrol, Alkali ve asitler, Suyun sıcaklığı, tadı, kokusu, Biyolojik oksijen ve kimyasal oksijen gereksinmesi Ppm, Microgram Her birinin kendisine ait standart teknikleri mevcut, ayrıca bilgisayarlar kullanılır DSİ, SU ürünleri fakülteleri Yer altı suyu Miktar olarak etki, Suyun verimliliğindeki azalma da kalite olarak, yer altı suyunun Biyolojik ve Kimyasal Potansiyel Kirletici Maddelerle Kalite değişimi Her değişkene ayrı ayrı ölçü birimi kullanılır Hidrolojik araştırmalar Su Kaynaklarından sorumlu kuruluşlarca

16 BİTKİ ÖRTÜSÜ VE UĞRADIĞI ZARARLAR ÇEVRE FAKTÖRÜ ÖLÇÜLECEK ETKİLER ÖLÇÜ BİRİMİ ÖLÇME TEKNİĞİ DEĞELENDİR ME SORUMLULU ĞU TEKNİK YARDIM KAYNAĞI Bitki örtüsü Bitki örtüsünün fiziksel koşullarındaki değişim Böyle bir zararlanmaya uğrayan alanın genişliği Fiziksel koşullara dayalı tahminler yapılır Orman Bakanlığı, Çevre Bakanlığı Orman ve Bitki Örtüsü Haritaları elde edilir. Bitki örtüsü (şahıslara bağlıysa) Zararlara uğrayan kişi sayısı ve mülk sayısı Dekar/ Hektar, kişi Mevcut ve önerilene alan kullanımlarına dayalı tahminler yapılır Orman ve Bitki Örtüsü Haritaları elde edilir Soyu tehdit altında olan bitkiler, endemik bitkiler, nadir bulunan bitkiler her birinin varlığındaki değişikllik Yok edilen bitki sayısı Bu amaçla geliştirilmiş bilgisayar programları, haritalar, hava fotoğrafları, Uydu görüntüleri Bitki listeleri ile kontroller Orman ve Bitki Örtüsü Haritaları elde edilir Doğa korumadan yardım alaınabilir Yukarı havzadaki ormanlık alanlar Ormanı oluşturan türlerin çeşitliliği, Görsel özellikleri, örtünün tipi, ölçüsü, min boyutları gibi değişimler Alanda yapılacak değerlendirm eye göre azalma miktarı Her biri için ayrı ayrı ölçüler kullanılır Orman Bakanlığı, Çevre Bakanlığı Orman haritaları

17 BİTKİ ÖRTÜSÜ SINIFLANDIRMALARI Ormanlar Ormanlar Çayır-Meralar Çayır-Meralar Sulak alanlar Sulak alanlar Endemik bitkiler Endemik bitkiler Ağaçlar Ağaçlar Çalılar Çalılar Otsu bitkiler Otsu bitkiler Tarımsal ürünler Tarımsal ürünler Mikrofolora Mikrofolora Su bitkileri Su bitkileri Yok olma tehlikesi altındaki türler Yok olma tehlikesi altındaki türler Kültür Bitkileri Kültür Bitkileri Doğal Bitki Örtüsü Doğal Bitki Örtüsü Su İçi Bitkileri Su İçi Bitkileri Endemik, Nadir, Tehdit altında Bitkiler Endemik, Nadir, Tehdit altında Bitkiler Yukarı Havza Ormanları Yukarı Havza Ormanları

18 YABAN YAŞAMI VE UĞRADIĞI ZARARLAR ÇEVRE FAKTÖRÜ (Bir kaynak ve gördüğü zararlar) ÖLÇÜLECEK ETKİLER ÖLÇÜ BİRİMİ ÖLÇME TEKNİĞİ DEĞERLENDİR ME SORUMLULUĞU TEKNİK YARDIM KAYNAĞI Kabuklu, kabuksuz hayvan Tür ve sayı değişimi Habitat değişiminin derecesi Ekonomik yönden değerli türlerin sayı ve çeşitlerinin değişime daylı tahminleri Su ürünleri, Doğa koruma ile ilgili kuruluşlar Orman ve Bitki Örtüsü Haritaları elde edilir Su kuşları Habitatların niteliği, miktarlarının değişimi Habitat değişiminin derecesi Habitat koşulları sınırlandırılmaya tabi tutulur Doğa koruma ile ilgili birimler Orman ve Bitki Örtüsü Haritaları elde edilir Yukarı havzadaki yaban yaşamı (memeli) Faunanın niteliği ve miktarlarındaki değişim Habitat değişiminin derecesi Gelişim öncesi ve sonrası habitat koşullarının karşılaştıırlması Milli parklar Soyu tehdit altındaki yaban yaşamı Tür sayıları Habitat değişiminin derecesi Avcı kuşlar Habitatların niteliği, miktarlarının değişimi Habitat değişiminin derecesi Değişim bağlı nüfus değişiklikleri

19 ESTETİK-KÜLTÜREL VE UĞRADIĞI ZARARLAR ÇEVRE FAKTÖRÜ (Bir kaynak ve gördüğü zararlar) ÖLÇÜLECEK ETKİLER ÖLÇÜ BİRİMİ ÖLÇME TEKNİĞİ DEĞERLENDİRME SORUMLULUĞU TEKNİK YARDIM KAYNAĞI Tarihi önemi olan alanlar Bir ya da daha fazla tarihi yapının öneminin değişikliğe uğraması, Etkinin öneminin belirlenmesi Tarihi alan ya da yapıların özelliklerinin değişim derecesi, ölçü birimi Arazi incelemeleri, Literatürler, Sörveyler, Alanla ilgili haritalanmış belgelerle ilgili çalışmalar yapılır Kültür Bakanlığı, Eski eserler, Müzeler Genel Müdürlüğü, Kültür Tabiatını Koruma Müdürlüğü Arkeolojik Kaynaklar Arkeolojik kaynaklar Bir veya daha fazla tarihi yapının öneminin değişikliğe uğraması, etkinin öneminin belirlenmesi Değişikliğin derecesi Arkeolojik envanterlerden, sörveylerden, Hava ve Uydu fotoğraflarından yararlanılır Kültür Bakanlığı, Eski eserler, Müzeler Genel Müdürlüğü, Kültür Tabiatını Koruma Müdürlüğü Görsel nitelik Görsel nitelikteki değişiklik Hoş, Nötr, Hoşlanılmayan, Rahatsız edici Anketler çalışmalar Kültür Bakanlığı, Müzeler Genel Müdürlüğü, Kültür Tabiatını Koruma Müdürlüğü, Üniversitelerin güzel sanatlar, Mimarlık, Peyzaj Mimarlığı Bölümleri Olağanüstü doğa özellikleri Değerlerin değişmesi Bu değişimin derecesi Öncesini gösteren Fotoğraf, Video kasetleri vb. gibi belgeler, önerilen alan kullanımlarının neler getireceği

20 GÖRSEL KALİTEDE ÖNEMLİ OLAN ETMENLER ETKİYE NEDEN OLAN OBJENİN ÖZELLİKLERİ ETKİYE NEDEN OLAN OBJENİN ÖZELLİKLERİ Renk Renk Form Form Doku Doku Miktar Miktar Alan Alan Ölçek Ölçek Diğer (gürültü, koku …) Diğer (gürültü, koku …) ALANIN ve YAKIN ÇEVRESİNİN PEYZAJ ÖZELLİKLERİ ALANIN ve YAKIN ÇEVRESİNİN PEYZAJ ÖZELLİKLERİ Renk Renk Form Form Doku Doku Çeşitlilik Çeşitlilik Bitki örtüsü Bitki örtüsü Mimari yapı Mimari yapı İZLEYİCİNİN ÖZELLİKLERİ İZLEYİCİNİN ÖZELLİKLERİ İzleyici sayısı İzleyici sayısı İzleyicinin duyarlılığı İzleyicinin duyarlılığı İzleyicinin beklentileri ve tercihi İzleyicinin beklentileri ve tercihi BAKIŞ NOKTASI ÖZELLİKLERİ BAKIŞ NOKTASI ÖZELLİKLERİ Bakış noktası Bakış noktası Objeye göre konumu Objeye göre konumu Kalite Kalite

21 KÜLTÜREL VARLIKLAR Sit Sit Koruma alanı Koruma alanı Milli Park Milli Park Tabiat Parkları Tabiat Parkları Tabiat Anıtı Tabiat Anıtı

22 MEVCUT YÖNETMELİK, MEVZUAT VE YÖNERGELER Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu Turizm Teşvik Kanunu Turizm Teşvik Kanunu Çevre Kanunu Çevre Kanunu İmar Kanunu İmar Kanunu Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıklarının Tesbit ve Tescili Hakkında Yönetmelik Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıklarının Tesbit ve Tescili Hakkında Yönetmelik Kültür ve Tabiat Varlıkları ile İlgili Olarak Yapılacak Araştırma, Sondaj ve Kazılar Hakkında Yönetmelik Kültür ve Tabiat Varlıkları ile İlgili Olarak Yapılacak Araştırma, Sondaj ve Kazılar Hakkında Yönetmelik Milli Parklar Yönetmeliği Milli Parklar Yönetmeliği

23 SOSYO EKONOMİK FAKTÖRLER Çalışma bölgesindeki vergi düzeyi Çalışma bölgesindeki vergi düzeyi İskan karakteristikleri İskan karakteristikleri Sağlık servisleri ve sosyal servisler Sağlık servisleri ve sosyal servisler Ulaşım sistemi Ulaşım sistemi Yaşam tarzı ve toplumsal tercihler Yaşam tarzı ve toplumsal tercihler Nüfus hareketleri Nüfus hareketleri Etnik gruplar Etnik gruplar İş durumu İş durumu Arazi değerleri Arazi değerleri

24 SOSYO EKONOMİK YAPI DEĞERLENDİRME AŞAMALARI Sosyo ekonomik çevre envanteri Sosyo ekonomik çevre envanteri Kritik faktörlerin tanımlanması Kritik faktörlerin tanımlanması Değişimlerin tahmin edilmesi Değişimlerin tahmin edilmesi

25 SOSYO KÜLTÜREL ANALİZ Ele alınana hedef kitlenin, Ele alınana hedef kitlenin, nüfus nüfus çevre ilişkileri çevre ilişkileri yerleşim yerleşim eğitim eğitim aile yapısı aile yapısı mal varlığı mal varlığı üretim biçimi üretim biçimi ulaşım haberleşme ve ulaşım haberleşme ve kentle ilişkilerinin sistematik olarak incelenmesidir. kentle ilişkilerinin sistematik olarak incelenmesidir.

26 SOSYO-KÜLTÜREL YAPI ANALİZİ İÇİN YÖNTEMLER anket anket biyografi biyografi gözlem gözlem sayma sayma deney deney belgelerden yararlanma belgelerden yararlanma grup tartışmaları grup tartışmaları simülasyon simülasyon

27 KONTROL LİSTELERİNİN AVANTAJLARI Kullanımları kolaydır Kullanımları kolaydır En basit formlu yaklaşımdır En basit formlu yaklaşımdır Etkilerin kısa bir özetidir Etkilerin kısa bir özetidir Etkilerin sistematik olarak ele alınmasını sağlar Etkilerin sistematik olarak ele alınmasını sağlar Listeler iyi hazırlandığında herhangi bir etkinin gözden kaçama olasılığı yoktur Listeler iyi hazırlandığında herhangi bir etkinin gözden kaçama olasılığı yokturDEZAVANTAJLARI Neden sonuç ilişkilerini kapsamaz Neden sonuç ilişkilerini kapsamaz Sık olarak çok genel ve eksiktir Sık olarak çok genel ve eksiktir Etkiler arası etkileşimleri kapsamaz Etkiler arası etkileşimleri kapsamaz Aynı etki farklı başlıklar altında tekrar edilebilir ve bu durum asıl önemli etkiden uzaklaşmaya neden olabilir. Aynı etki farklı başlıklar altında tekrar edilebilir ve bu durum asıl önemli etkiden uzaklaşmaya neden olabilir.

28 KONTROL LİSTELERİNİN Amerikan Atom Enerjisi Komisyonu, 1973 yılında ükleer güç santrallerinin çevresel etkilerinin belirlenemsi kapsamında etkilerin Proje alanı ve topografyası Proje alanı ve topografyası Bölgesel demografi, arazi ve su kullanımı Bölgesel demografi, arazi ve su kullanımı Bölgedeki tarihi, kültürel, doğal ve estetik değerler Bölgedeki tarihi, kültürel, doğal ve estetik değerler Jeoloji Jeoloji Hidroloji, Hidroloji, Meteoroloji, Meteoroloji, Ekoloji, Ekoloji, Mevcut radyasyon seviyeleri Mevcut radyasyon seviyeleri ana başlıkları altında çalışmalar yapılmasını önermiştir(Uslu 1993).

29 KONTROL LİSTELERİNİN Amerikan Federal Enerji Komisyonu ise, 1973 yılında doğal gaz boru hatları için yapılan ÇED çalışmasında; - Yörenin özellikleri ve arazi kullanımı, -Türler ve ekosistemler, -Sosyoekonomik faktörler, -Atmosferik koşullar ve ıslak alanlar, -Çevrenin ayrıcalıklı özellikleri, ana gruplarında çalışmalar yapılmasını uygun bulmaktadır.

30 KONTROL LİSTELERİNİN ABD'de barajlar üzerinde yapılmış olan 55 ÇED çalışmasını değerlendiren Ortolano ve Hil11972 yılında, bu konuda aşağıdaki sistematiği ortaya koymuşlardır: - Arazi ve verim kaybının tesbiti, -Mevcut yapıların, arkeolojik ve tarihi sit alanlarının kaybı, -Yaban hayvanlarının habitat kaybı, -Estetik kalitedeki değişimler,.Doğal akarsu mecralarının yok olmasının getirdiği sonuçlar, -Baraj haznesinin oluşturacağı etkiler, -Baraj haznesinin neden olacağı su kalite değişimleri, -Baraj yapısının neden olacağı etkiler, -Dolu ve dip savaklarla, su alma yapılarının etkileri, -Mansaptaki değişimler, -Yeraltı suyuna etkiler, -Baraj su seviyesi değişiminin etkileri (Uslu, 1993).

31 KONTROL LİSTELERİNİN Hava alanları için yapılmış 8 ÇED çalışmasının değerlendirilmesi ile insan çevresi ve doğal çevre üzerine olabilecek etkiler aşağıdaki sistematik çerçevede özetlenmiştir (Uslu 1993). I. insan çevresine olan etkiler Taşınmazlara olan etkiler Taşınmazlara olan etkiler Estetik ve görsel etkiler Estetik ve görsel etkiler Yerleşim bölgelerine olan etkiler Yerleşim bölgelerine olan etkiler Kamu hizmetlerine etkiler Kamu hizmetlerine etkiler İskan yerlerindeki zorunlu değişimler İskan yerlerindeki zorunlu değişimler Gürültü etkileri Gürültü etkileri Havaalanı konumu, uçuş konileri, güvenlik sorunları Havaalanı konumu, uçuş konileri, güvenlik sorunları Havaalanının planlanan kullanım kapasitesinin etkileri Havaalanının planlanan kullanım kapasitesinin etkileri İstihdam durumuna etkiler İstihdam durumuna etkiler Demografik etkiler Demografik etkiler Sosyo-psikolojik etkiler Sosyo-psikolojik etkiler

32 KONTROL LİSTELERİNİN II. Doğal çevreye olan etkiler Proje alanındaki yaban hayatı Proje alanındaki yaban hayatı Su kirlenmesi Su kirlenmesi Ormanlar Ormanlar Mevcut binalar ve kullanımlar Mevcut binalar ve kullanımlar Hava kirlenmesi Hava kirlenmesi Erozyon Erozyon Genel ekolojik etkiler Genel ekolojik etkiler

33 ETKİ DEĞERLENDİRMESİ, İNGİLTERE-İLGİLİ YÖNETMELİKTEN (PROJENİN DİREKT, İNDİREKT, İKİNCİL, KÜMÜLATİF, KISA-ORTA- UZUN DÖNEM, GEÇİCİ, KALICI, POZİTİF VE NEGATİF ETKİLERİNİ KAPSAMAKTADIR.) İnsanlar, yapılar ve diğer insan yapısı çevre üzerine etkiler Proje sonucu kirlilik artışındaki değişiklik ve çevresel etkilerin sonuçları Proje sonucu kirlilik artışındaki değişiklik ve çevresel etkilerin sonuçları Projenin yöreye ve genel peyzaj üzerine görsel etkileri Projenin yöreye ve genel peyzaj üzerine görsel etkileri Normal işletme sırasında proje sonrası emisyon seviyeleri ve etkileri Normal işletme sırasında proje sonrası emisyon seviyeleri ve etkileri Proje sonucu oluşacak gürültü seviyeleri ve etkileri, Proje sonucu oluşacak gürültü seviyeleri ve etkileri, Lokal yollar ve taşımacılık üzerine projenin etkisi Lokal yollar ve taşımacılık üzerine projenin etkisi Projenin kirleticiler, görsel kirlilik, vibrasyon vb. nedeniyle binalar, mimari ve tarihi miras, arkeolojik özellikler ve diğer sanatsal yapıtlar üzerine etkileri Projenin kirleticiler, görsel kirlilik, vibrasyon vb. nedeniyle binalar, mimari ve tarihi miras, arkeolojik özellikler ve diğer sanatsal yapıtlar üzerine etkileri

34 ETKİ DEĞERLENDİRMESİ, İNGİLTERE-İLGİLİ YÖNETMELİKTEN (PROJENİN DİREKT, İNDİREKT, İKİNCİL, KÜMÜLATİF, KISA-ORTA- UZUN DÖNEM, GEÇİCİ, KALICI, POZİTİF VE NEGATİF ETKİLERİNİ KAPSAMAKTADIR.) Flora, fauna ve jeoloji üzerine etkileri Bitki ve hayvan türleri ile habitat kayıpları ve zararlanmalar Bitki ve hayvan türleri ile habitat kayıpları ve zararlanmalar Jeolojik, paleontolojik ve fizyografik özellik kayıpları ve zararlanmalar Jeolojik, paleontolojik ve fizyografik özellik kayıpları ve zararlanmalar Diğer ekolojik değişimler Diğer ekolojik değişimler

35 ETKİ DEĞERLENDİRMESİ, İNGİLTERE-İLGİLİ YÖNETMELİKTEN (PROJENİN DİREKT, İNDİREKT, İKİNCİL, KÜMÜLATİF, KISA-ORTA- UZUN DÖNEM, GEÇİCİ, KALICI, POZİTİF VE NEGATİF ETKİLERİNİ KAPSAMAKTADIR.) Alan üzerindeki etkiler Projenin fiziksel etkileri. Örneğin lokal topografyadaki değişiklik, yüzey stabilitesi üzerine etkiler, toprak erozyonu vs. Projenin fiziksel etkileri. Örneğin lokal topografyadaki değişiklik, yüzey stabilitesi üzerine etkiler, toprak erozyonu vs. Proje alanı ve çevre topraklarına kimyasal emisyon ve depozitlerin etkileri Proje alanı ve çevre topraklarına kimyasal emisyon ve depozitlerin etkileri Alan kullanım/kaynak etkileri Alan kullanım/kaynak etkileri Alınacak tarımsal alanların niteliği ve niceliği Alınacak tarımsal alanların niteliği ve niceliği -Mineral kaynakalrın sterilizasyonu; -Diğer alternatif alan kullanımları, “hiç birşey” yapmama seçeneği dahil -Proje alanı çevresindeki kullanımlar üzerine etkiler-tarım dahil; -Katı atıklar

36 ETKİ DEĞERLENDİRMESİ, İNGİLTERE-İLGİLİ YÖNETMELİKTEN (PROJENİN DİREKT, İNDİREKT, İKİNCİL, KÜMÜLATİF, KISA-ORTA- UZUN DÖNEM, GEÇİCİ, KALICI, POZİTİF VE NEGATİF ETKİLERİNİ KAPSAMAKTADIR.) Su üzerine etkiler Alanın drenaj sistemi üzerine etkiler Alanın drenaj sistemi üzerine etkiler Hidrografik özelliklerdeki diğer değişiklikler. Örneğin su seviyesi, su kanalları, yer altı suyu akışı Hidrografik özelliklerdeki diğer değişiklikler. Örneğin su seviyesi, su kanalları, yer altı suyu akışı Kıyısal alanlar ve haliç oluşumu hidrojeolojisi üzerine etkiler Kıyısal alanlar ve haliç oluşumu hidrojeolojisi üzerine etkiler Su kalitesi üzerine kirleticilerin, atıkların vs. Etkileri Su kalitesi üzerine kirleticilerin, atıkların vs. Etkileri Hava ve iklim üzerine etkiler Kimyasal emisyonların seviyesi ve konsantrasyonu ile bunların çevresel etkileri Kimyasal emisyonların seviyesi ve konsantrasyonu ile bunların çevresel etkileri Özel durumlar Özel durumlar Kötü koku Kötü koku Diğer iklimsel etkiler Diğer iklimsel etkiler

37 ETKİ DEĞERLENDİRMESİ, İNGİLTERE-İLGİLİ YÖNETMELİKTEN (PROJENİN DİREKT, İNDİREKT, İKİNCİL, KÜMÜLATİF, KISA-ORTA-UZUN DÖNEM, GEÇİCİ, KALICI, POZİTİF VE NEGATİF ETKİLERİNİ KAPSAMAKTADIR.) Proje ile ilişkili diğer indirekt ve ikincil etkiler Projenin neden olduğu trafik (karayolu, havayolu, denizyolu,tren) etkileri Projenin neden olduğu trafik (karayolu, havayolu, denizyolu,tren) etkileri Proje, ile materyal, su, enerji ya da diğer kaynakların temini ve tüketimi Proje, ile materyal, su, enerji ya da diğer kaynakların temini ve tüketimi Proje ile ilgili diğer gelişimler, Örneğin, elektrik, su, kanalizasyon, telekominikasyon, telekominikasyon hatları Proje ile ilgili diğer gelişimler, Örneğin, elektrik, su, kanalizasyon, telekominikasyon, telekominikasyon hatları Proje ile ilişkili mevcut ya da amaçlanan diğer alt projeler Proje ile ilişkili mevcut ya da amaçlanan diğer alt projeler

38 KONTROL LİSTELERİNİN Planlama ve projelendirme aşaması: Spekülasyon nedeni ile arazi kullanımındaki değişimler, mücavir alanlarında sosyal ve ekonomik belirsizlikler, planlanan aktivitenin kamu hizmetlerine etkileri, proje beklentileri nedeniyle yöreye göçler ya da yöreden ayrılmalar Planlama ve projelendirme aşaması: Spekülasyon nedeni ile arazi kullanımındaki değişimler, mücavir alanlarında sosyal ve ekonomik belirsizlikler, planlanan aktivitenin kamu hizmetlerine etkileri, proje beklentileri nedeniyle yöreye göçler ya da yöreden ayrılmalar Konstrüksiyon aşaması: iskan değişimleri, gürültü, erozyon ve doğal drenajın etkilenmesi, yer altı suyu tablası değişimleri, su kirlenmesi, yaban hayatı yaşam ortamlarının etkilenmesi, parkların, rekreasyon alanlarının ve tarihi sit alanlarının zararlanması, estetik ve görsel etkiler, inşaat faaliyetleri ile ilgili etkiler, kaynak kullanımı, riskler. Konstrüksiyon aşaması: iskan değişimleri, gürültü, erozyon ve doğal drenajın etkilenmesi, yer altı suyu tablası değişimleri, su kirlenmesi, yaban hayatı yaşam ortamlarının etkilenmesi, parkların, rekreasyon alanlarının ve tarihi sit alanlarının zararlanması, estetik ve görsel etkiler, inşaat faaliyetleri ile ilgili etkiler, kaynak kullanımı, riskler. İşletim aşaması (dolaysız etkiler): Gürültü, hava kirliliği, su kirliliği, sosyo ekonomik etkiler, ekolojik değişimler, enerji tüketimi, İşletim aşaması (dolaysız etkiler): Gürültü, hava kirliliği, su kirliliği, sosyo ekonomik etkiler, ekolojik değişimler, enerji tüketimi, İşletim aşaması (dolaylı etkiler): Mücavir alanlarda arazi kullanımı, bölgesel gelişimdeki değişimler, konut ve kamı binaları gereksiniminde değişmeler, yakın çevredeki rekreasyon alanı vb. yerlerin kullanımındaki değişmeler, projenin değişik toplum kesimlerine farklı etkileri, yaşam şekillerinin değişimesi, ulaşımdaki iyileşmenin diğer teknolojik gelişme imkanları yaratıp yaratmayacağı İşletim aşaması (dolaylı etkiler): Mücavir alanlarda arazi kullanımı, bölgesel gelişimdeki değişimler, konut ve kamı binaları gereksiniminde değişmeler, yakın çevredeki rekreasyon alanı vb. yerlerin kullanımındaki değişmeler, projenin değişik toplum kesimlerine farklı etkileri, yaşam şekillerinin değişimesi, ulaşımdaki iyileşmenin diğer teknolojik gelişme imkanları yaratıp yaratmayacağı

39

40 ETKİ ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

41 ETKİ VE PROJE TİPİNE GÖRE Ekstrapolatif Ekstrapolatif eğilim analizleri eğilim analizleri senaryolar senaryolar kıyaslama kıyaslama sezgisel sezgisel Normatif Normatif

42 FORMLARINA GÖRE Mekaniksel ya da matematiksel modeller Mekaniksel ya da matematiksel modeller İstatistiki modeller İstatistiki modeller Fiziksel imaj ya da mimari maketler Fiziksel imaj ya da mimari maketler Arazi ve laboratuar denemeleri Arazi ve laboratuar denemeleri Kıyas modelleri Kıyas modelleri Diğer Diğer

43 ETKİ DEĞERLENDİRME ETKİ ÖNEMİNİN SAPTANMASI Kriterler Etki büyüklüğü ve oluşma olasılığı Etki büyüklüğü ve oluşma olasılığı Etkinin mekana ve zamana göre dağılımı Etkinin mekana ve zamana göre dağılımı Etkilenen çevrenin onarım olasılığı Etkilenen çevrenin onarım olasılığı Etkilenen çevrenin değeri Etkilenen çevrenin değeri Kamu kaygıları ve politik yansımaların düzeyi Kamu kaygıları ve politik yansımaların düzeyi

44 ETKİ DEĞERLENDİRME ETKİ ÖNEMİNİN SAPTANMASI Yöntemler FORMAL (niceliksel) FORMAL (niceliksel) INFORMAL (niteliksel) INFORMAL (niteliksel) Analitik (yarar maliyet) Analitik (yarar maliyet) Oylama (Delphi) Oylama (Delphi)

45 İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (REVIEW) Kriterler: Bütün ilgili bilgilerin analiz edilmiş ve sunulmuş olduğundan emin olmak, Bütün ilgili bilgilerin analiz edilmiş ve sunulmuş olduğundan emin olmak, ÇED içindeki bilgilerin geçerliliğini ve doğruluğunu değerlendirmek, ÇED içindeki bilgilerin geçerliliğini ve doğruluğunu değerlendirmek, Öneri projeyi hemen anlamak ve ek bilgiye gerek olup olmadığını değerlendirmek Öneri projeyi hemen anlamak ve ek bilgiye gerek olup olmadığını değerlendirmek Projenin çevresel etkilerinin önemini değerlendirmek Projenin çevresel etkilerinin önemini değerlendirmek Projenin çevresel etkilerinin izleme ve denetleme gereksinimini değerlendirmek Projenin çevresel etkilerinin izleme ve denetleme gereksinimini değerlendirmek Projeye izin konusunda öneride bulunmak Projeye izin konusunda öneride bulunmak

46 ÇED YÖNTEMLERİNİN Kullanımını Olumlu Etkileyen Durumlar; Yöntem kullanımında yasal düzenlemeler ve/veya kılavuz yayınlar Yöntem kullanımında yasal düzenlemeler ve/veya kılavuz yayınlar Yöntemler konusunda bilgi kaynaklarının ve ortamlarının genişletilmesi ve ÇED uygulayıcılarına aktarılması Yöntemler konusunda bilgi kaynaklarının ve ortamlarının genişletilmesi ve ÇED uygulayıcılarına aktarılması ÇED uygulayıcılarının yöntem kullanımının mesleki sorumlulukları dahilinde olduğunu algılaması ÇED uygulayıcılarının yöntem kullanımının mesleki sorumlulukları dahilinde olduğunu algılaması ÇED sürecinin proje planlaması sırasında geçekelştirilmesi, proje kararları alındıktan sonra haklı çıkarma yolunda “sonradan akla gelen bir aşama” olarak değil, ÇED sürecinin proje planlaması sırasında geçekelştirilmesi, proje kararları alındıktan sonra haklı çıkarma yolunda “sonradan akla gelen bir aşama” olarak değil, Öneri proje bileşenlerinin ve olası çevresel etkilerinin karmaşık olması, Öneri proje bileşenlerinin ve olası çevresel etkilerinin karmaşık olması, Projeye karşıt davaların oluşması Projeye karşıt davaların oluşması

47 ÇED YÖNTEMLERİNİN Kullanımını Olumsuz Etkileyen Durumlar; Yöntemlerin kullanımı ile ÇED için zaman gereksiniminin artacağı düşüncesi, Yöntemlerin kullanımı ile ÇED için zaman gereksiniminin artacağı düşüncesi, Yöntem kullanımının maliyeti artıracağı düşüncesi Yöntem kullanımının maliyeti artıracağı düşüncesi Yöntem kullanımının geniş veri ya da bilgi gerektirmesi ve bunun aşırı harcamalar olmaksızın elde edilemeyeceği, Yöntem kullanımının geniş veri ya da bilgi gerektirmesi ve bunun aşırı harcamalar olmaksızın elde edilemeyeceği, ÇED uygulayıcılarının farklı yöntemler, avantaj ve dezavantajlar konularında yeterli bilgilerinin olamaması ÇED uygulayıcılarının farklı yöntemler, avantaj ve dezavantajlar konularında yeterli bilgilerinin olamaması Belirsizlikler ve etkilerin kesin olarak ölçülememesi kaygıları, Belirsizlikler ve etkilerin kesin olarak ölçülememesi kaygıları, ÇED uygulayıcılarının karşıt dava durumunda bu yöntemlerin ve sonuçların aşırı derecede incelenebileceği konusundaki kaygılar ÇED uygulayıcılarının karşıt dava durumunda bu yöntemlerin ve sonuçların aşırı derecede incelenebileceği konusundaki kaygılar

48 YÖNTEM TİPLERİNİN GÖRECELİ KULLANIMI Seçici: Yöntemlerin limitli kullanımı, bu limitler, veri gereksinimi, yöntem hakkında bilgi noksanlığı ya da yeni yöntemler nedeniyle olabilir. Ortalama: Farklı alanlarda faklı tipteki projeler için kullanım yöntemleridir Yaygın: ÇED uygulanan birçok ülkede yaygın olarak kullanılan yöntemdir.

49 YÖNTEM TİPLERİNE DEĞİŞEN İLGİLER I: Başlangıç İlgisi S: Süren İlgi

50 ÇED YÖNTEMLERİ VE KULLANIM ALANLARI X: Listelenen kullanım alanları için yöntemlerin kullanımı

51 ÇED RAPORU UCUZ ÇED SONRADAN PAHALIYA MAL OLUR.

52 ÇED RAPORU Karmaşık ve anlaşılmaz anlatımları içermemelidir. Karmaşık ve anlaşılmaz anlatımları içermemelidir. Dayanakları olan tahminleri içermelidir. Dayanakları olan tahminleri içermelidir. Spesifik, güvenilir ve tarafsız olmalıdır Spesifik, güvenilir ve tarafsız olmalıdır

53 ÇED RAPORU DEĞERLENDİRME FORMATI ÖRNEĞİ : INS. OF ENV. ASSES., UK Dereceler: A: Mükemmel, tamamlanmamış çalışma yok. A: Mükemmel, tamamlanmamış çalışma yok. B: İyi, sadece birkaç eksiklik var. B: İyi, sadece birkaç eksiklik var. C: Önemli ihmaller ve yetersizlikler C: Önemli ihmaller ve yetersizlikler D: Bölümler iyi oluşturulmuş ancak bütün içinde eksik değerlendirilmiş D: Bölümler iyi oluşturulmuş ancak bütün içinde eksik değerlendirilmiş E: Zayıf önemli ihmaller ve yetersizlikler var E: Zayıf önemli ihmaller ve yetersizlikler var F: Çok zayıf, önemli konular zayıf ele alınmış ya da hiç değinilmemiş F: Çok zayıf, önemli konular zayıf ele alınmış ya da hiç değinilmemiş K/E: Kabul edilemez K/E: Kabul edilemez

54 KRİTERLER Planlanan faaliyetin, lokal çevrenin ve temel arazi koşullarının saptanması Planlanan faaliyetin, lokal çevrenin ve temel arazi koşullarının saptanması Planlanan faaliyetin tanımlanması Planlanan faaliyetin tanımlanması Alanın tanımı Alanın tanımı Atıklar Atıklar Temel Arazi koşulları Temel Arazi koşulları Önemli etkilerin tanımlanması ve değerlendirilmesi Önemli etkilerin tanımlanması ve değerlendirilmesi Etki tanımlama Etki tanımlama Etki büyüklüğünün tanımlanması Etki büyüklüğünün tanımlanması Etki öneminin değerlendirilmesi Etki öneminin değerlendirilmesi Alternatifler ve Etki Önleme – Azaltma Alternatifler ve Etki Önleme – Azaltma Alternatifler Alternatifler Etki önleme / azaltma Etki önleme / azaltma Etki önelmenin işlerliği Etki önelmenin işlerliği Sonuçların Bildirimi Sonuçların Bildirimi Sunum Sunum Denge Denge TEKNİK OLMAYAN ÖZET TEKNİK OLMAYAN ÖZET


"BİR ÇED ÇALIŞMASINDA CEVAP ARANACAK SORULAR Faaliyet/Proje sahibi kim? ÇED bedelini kim karşılayacak? ÇED’i kim yönetecek? ÇED’i kim kontrol edecek. Faaliyet/Proje." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları