Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Hazırlayan: B. Türker PALAMUTÇUOĞLU KAYNAK: Mucuk, 2012.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Hazırlayan: B. Türker PALAMUTÇUOĞLU KAYNAK: Mucuk, 2012."— Sunum transkripti:

1 Hazırlayan: B. Türker PALAMUTÇUOĞLU KAYNAK: Mucuk, 2012

2 B.Türker PALAMUTÇUOĞLU

3 Pazarlamanın Tanımı Pazarlama, İşletme amaçlarına ulaşmayı sağlayacak mübadeleleri gerçekleştirmek üzere, ihtiyaç karşılayacak malların, hizmetlerin ve fikirlerin “geliştirilmesi”, “fiyatlandırılması”, “tutundurulması” ve “dağıtılması”na ilişkin planlama ve uygulama sürecidir.

4 Pazarlamanın Bazı Önemli Özellikleri 1. Pazarlama, oldukça çok ve çeşitli faaliyetler bütünü veya sistemidir. 2. Pazarlama, insan ihtiyaçlarını karşılayıcı bir mübadele faaliyetidir. 3. Pazarlama, mallar, hizmetler ve fikirlerle ilgilidir. 4. Pazarlama, sadece bir malın reklamı veya satışı faaliyeti olmayıp, daha üretim öncesinde mamulün fikir olarak planlanıp geliştirilmesinden başlayarak, fiyatlandırılması, tutundurulması ve dağıtımıyla ilgilidir. 5. Pazarlama, bir işletme faaliyetleri grubu olarak, çok dinamik yapıda, sürekli ve sık sık değişebilen bir ortamda yürütülür.

5 Pazarlamanın Gelişimi 1. Üretim Anlayışı Dönemi 2. Satış Anlayışı Dönemi 3. Pazarlama Anlayışı Dönemi 4. Toplumsal Pazarlama Anlayışı Dönemi 5. Modern Pazarlama Anlayışı Dönemi

6 Üretim Anlayışı Dönemi Yönetim anlayışı, “Ne üretirsem onu satarım” şeklinde özetlenebilir; çünkü yöneticilerde, “iyi bir mal kendi kendini satar” düşüncesi hakimdir. Pasit bir satış yönetimi uygulanır. Pazarlama departmanı yoktur.

7 Satış Anlayışı Dönemi Malları üretmenin değil, satmanın büyük sorun olduğu; işletmelerin yoğun bir biçimde tutundurma çabalarına yöneldiği bu dönemde, işletme yönetiminde satışın ve satış yöneticilerinin önemi ve sorumlulukları artmıştır. Tipik düşünce tarzı “ne üretirsem onu satarım, yeterki satmasını bileyim” şeklinde ifade edilebilir. Aldatıcı – yanıltıcı reklam ve beyanlara yoğun olarak başvurulan bir dönemdir.

8 Pazarlama Anlayışı Dönemi Üretilmiş malı ne pahasına olursa olsun, yanıltıcı ve aldatıcı yollara bile başvurarak satmanın sağlıklı ve uzun vadeli bir işletme-tüketici ilişkisine imkan vermediğinin zamanla açık-seçik bir biçimde ortaya çıkmasıyla, 1950’lerin ortalarında bazı işletmelerde pazarlama anlayışı uygulaması gelişmeye başlamıştır. Kısaca, “tüketiciyi tatmin ederek kar sağlama” diye ifade edilebilen bu anlayış, 1960’larda bazı ve 1970’lerde, başta ABD olmak üzere gelişmiş ülkelerde yaygınlaşmıştır. Sadece satışla ilgili faaliyetlerin değil, çeşitli bölümlerde dağınık olarak yer alan tüm pazarlama ile ilgili faaliyetlerin artık bir pazarlama bölümü altında bir araya getirilmesi gerekli görülmüştür.

9 Toplumsal Pazarlama Anlayışı Dönemi Pazarlama anlayışına, sosyal sorumluluğu ihmal ettiği, müşterileri tatmin etse de, genelde toplumsal sorunlara karşı duyarsız kaldığı eleştirileri yöneltilmiştir. Bu çerçevede, 1970’lerin ortaları ve özellikle 1980’lerin sosyal ve ekonomik şartları, tüketici hoşnutsuzluğu, çevre sorunları, doğal kaynakların tamamen tükenme tehlikesi, çeşitli hukuki ve politik etkiler, pazarlama yönetimini beşeri ve toplumsal yöne; sosyal sorumluluk anlayışıyla hareket etmeye, hayat standardından, hayatın kalitesine önem vermeye doğru itmeye başlamıştır.

10 Modern Pazarlama Anlayışı Dönemi Modern pazarlama anlayışı, mal ve hizmetlerin pazarlanmasında tüketiciyi ve tüketici tatminini ön plana çıkartan bir yönetim felsefesidir. Modern pazarlama anlayışına göre, bir işletme tüketici ihtiyaç ve isteklerini koordineli veya birbirleriyle bütünleşmiş pazarlama çabalarıyla tatmin etmeli ve bu yoldan kendi amaçlarına ulaşmalıdır.

11 Modern Pazarlama Anlayışının Unsurları Tüketiciye yönelik tutum Bütünleşmiş (koordineli) pazarlama çabaları Uzun dönemde kârlılık

12 Tüketiciye Yönelik Tutum Modern pazarlama anlayışında, pazarlama üretim öncesi başlayan bir faaliyet şeklinde ele alınmaktadır. Böylece pazarlama yönetimi, daha mamulün üretiminden önce pazarlama faaliyetine başlamakta; pazarlanacak mal veya hizmetin bugünkü ve gelecekteki tüketicilerinin ve potansiyel tüketicilerinin ihtiyaç ve isteklerini belirlemeye çalışmaktadır.

13 Bütünleşmiş (koordineli) pazarlama çabaları Bütünleşmiş ve koordineli pazarlama çabalarının iki yönü vardır; Bunlardan biri pazarlama bölümünün diğer bölümlerle koordinasyonu; diğeri ise, bölümün kendi içinde, alt bölümler arası uyumudur.

14 Uzun dönemde kârlılık Modern pazarlama anlayışının bu unsuru, sadece satış hacmini arttırmanın veya sadece tüketiciyi tatmin etmenin işletme için yeterli olmayacağını, tatminkâr bir kârın gerekliliğini ifade eder. Satış anlayışında, satışların en üst düzeye çıkarılması ağırlık kazanırken, pazarlama anlayışında uzun vadeli olarak düşünülen kârlılık ön plandadır. Yüksek maliyetlere katlanılarak satış hacmi arttırılırsa da yeterli kâr sağlayamayan işletme varlığını sürdüremez.

15 Pazarlama Anlayışı İle Satış Anlayışının Karşılaştırılması Satış AnlayışıPazarlama Anlayışı Başlangıç noktası FabrikaPazar Odak noktasıMevcut Mamul ve HizmetlerTüketici İhtiyaçları AraçlarKişisel Satış ve Diğer Tutundurma Çabaları Bütünleşmiş Pazarlama Çabaları SonuçSatış Hacmi Yoluyla KârlarTüketici Tatmini Yoluyla Kârlar

16 Pazarlamayı Etkileyen Son Gelişmeler Bilgi Teknolojilerindeki Gelişmeler ve Internetin Hızla Ticarileşmesi Değişen Dünya Ekonomisi İş Hayatının Hızla Küreselleşmesi Müşteri Değerinin Artan Önemi ve Müşteri Veri Tabanı Oluşturma İhtiyacının Artması

17 Bilgi Teknolojilerindeki Gelişmeler ve Internetin Hızla Ticarileşmesi Bilgisayar Donanım ve Yazılımlarının Hızla Gelişmesi Bilgi Depolama (Veri Tabanı) Teknolojsinin Hızla Gelişmesi Bilgi İletişim Teknolojilerinin Hızla Gelişmesi Otomasyon Sistemlerinin Yaygınlaşması Internet, Intranet ve Extranet Teknolojileri E-Ticaret Uygulamalarının Yaygınlaşması

18 Değişen Dünya Ekonomisi Tüketici ihtiyaç ve isteklerinin artması Ekonomik Kriz ve Dalgalanmalar Artan Rekabet Faaliyet Gösterilen Ülkenin Ekonomik Yapısı ve İstikrarı

19 İş Hayatının Hızla Küreselleşmesi Yabancı Rakiplerin Artması İç Pazarın Daralması Nedeniyle İşletmelerin Dış Ticarete Yönelme Zorunluluğu Uluslar arası pazarlarda başarılı olmak için yoğun bilgi toplama, yabancı şirketlerle ortaklık ve stratejik işbirlikleri, reklam vb. pazarlama araçlarının etkin kullanımı gerekmektedir.

20 Müşteri Değerinin Artan Önemi ve Müşteri Veri Tabanı Oluşturma İhtiyacının Artması Ömür Boyu Müşteri Değeri Kavramı İlişki Pazarlaması veya İlişkisel Pazarlama Müşteri İlişkileri Yönetimi Müşteri Sadakat Programları Müşteri İle İlişkileri Geliştirmek amacıyla, ayrıntılı bilgiler içeren müşteri veri tabanı oluşturulması gerekmektedir. Toplam Kalite Yönetimi

21

22 Pazar Pazar: Karşılanacak istek ve ihtiyaçları olan Harcayacak geliri (satın alma gücü) bulunan Bunu harcama isteği olan Kişiler veya örgütlerden oluşur.

23 Hedef Pazar Hedef Pazar; satıcının pazarlama çabalarında hedef aldığı belirli bir grup müşteri veya tüketicilerin oluşturduğu topluluktur.

24 Tüketici Tüketici; tatmin edilecek ihtiyacı, harcayacak parası ve harcama isteği olan kişi, kurum yada kuruluşlardır.

25 Satın Alma Amaçlarına Göre Tüketiciler Nihai tüketiciler Endüstriyel Tüketiciler

26 Pazar Çeşitleri Tüketici Pazarları Endüstriyel veya Örgütsel Pazarlar Uluslar arası Pazarlar

27 Endüstriyel Pazar Endüstriyel Pazar, gerçekten aracılık görevi yapan toptancı, distribütör, komisyoncu, perakendeci gibi satıcı (ticari) işletmeleri, malı kendi üretiminde kullanan sanayi ve tarım işletmeleri, başta devlet kurumları olmak üzere kar amaçsız çeşitli kurum ve kuruluşları kapsar.

28 Pazarlama Yöneticisi Yeni Bir Pazarı İncelerken O Pazarla İlgili Olarak Şu Soruların Cevabını Bulmaya Çalışır Hangi mallar satın alınıyor? Niçin satın alınıyor? Kim satın alıyor? Nasıl satın alınıyor? Ne kadar satın alınıyor? Nereden satın alınıyor?

29 Tüketici Pazarı Tüketici pazarı (Tüketim malları pazarı), kişi ve ailelerin kişisel kullanımları için satın aldıkları mal ve hizmetlerin sunulduğu pazarlardır.

30 Tüketici Pazarlarının İncelenmesi Gereken Üç Ayrı Yönü Demografik Özellikler Ekonomik Özellikler Tüketici Davranış Özellikleri

31 Tüketici Pazarının Demografik Özellikleri Toplam nüfus miktarı Nüfusun coğrafik dağılımı Nüfusun kentlere ve kırsal kesime dağılımı Nüfusun yaş dağılımı Nüfusun cinsiyet dağılımı Aile yapısı ve özellikleri Nüfusun diğer özellikleri (eğitim, meslek, çalışan- çalışmayan nüfus vb.)

32 Tüketici Pazarlarının Ekonomik Özellikleri Genel Ekonomik Durum Gelir – Kişisel gelir – Harcanabilir gelir – İsteğe bağlı harcanabilir gelir – Aile geliri Gelirin Dağılımı Tüketici kredileri Harcama biçimi (modeli)

33 Tüketici Satın Alma Davranışlarını (Sürecini) Etkileyen Faktörler Sosyal Faktörler Kültür ve Alt Kültür Sosyal Sınıf Referans Grupları Roller ve Aile Psikolojik Faktörler Motivasyon (Güdüleme) Algılama Öğrenme Tutumlar Kişilik Kişisel Faktörler Demografik Faktörler Durumsal Faktörler Satın Alma Davranışı

34 Sosyal Faktörler Kültür ve Alt Kültür Sosyal Sınıf Referans (Danışma) Grupları Roller ve Aile

35 Sosyal Faktörler – Kültür ve Alt Kültür Örf Adet Ahlâk Tutum İnanç Sanat Vb. toplumda paylaşılan tüm semboller

36 Sosyal Faktörler - Sosyal Sınıf Zevkleri ve ihtiyaçları Davranış ve yaşam biçimleri Satın alma karar süreçleri

37 Sosyal Faktörler – Referans (Danışma) Grupları Kişinin tutumlarını, fikirlerini ve değer yargılarını etkileyen herhangi bir insan topluluğudur. Kişinin yakın çevresi Kişinin üyesi olmadığı gruplar (Ünlü sinema yıldızları, ünlü sporcular vb.

38 Roller ve Aile Roller; herkes, gruplarda, örgütlerde ve kurumlarda bir pozisyona sahiptir. Her pozisyonla ilgili olarak da kişinin bir rolü vardır. Aslında referans gruplarından en önemlisi ailedir. Kişi bebekliğinden itibaren bu topluluk içinde yetiştiği için pek çok davranışsal özellikleri, zevk ve tercihleri, hayat görüşü, kişilik vb. özellikleri aileden etkilenmektedir. Ayrıca ailedeki üyelerin ve özellikle ebeveynlerin satın alma davranışları kişinin satın alma davranışını da etkilemektedir.

39 Psikolojik Faktörler Motivasyon (Güdüleme) Algılama Öğrenme Tutum ve İnançlar Kişilik

40 Psikolojik Faktörler – Motivasyon (Güdüleme) Motivasyon veya güdülenme, kişinin birtakım iç ve dış uyarıcıların etkisi ile harekete geçmesidir. Güdüler duygusal ve mantıksal güdüler olmak üzere iki grupta incelenebilirler. Duygusal Güdüler: Prestij, Ün, Beğenilme, Saygınlık vb. güdülerdir. Mantıksal Güdüler: Malın sağlamlığı, rengi, teknik özellikleri, kullanım kolaylıkları, ödeme ve garanti koşulları gibi güdülerdir. Müşteri Olma Güdüleri : Fiyat, servis, mal çeşitliliği ve kalitesi, dürüstlük, satış personelinin samimi ve güler yüzlü olması gibi faktörler. İnsanların sadık müşteri olmasına neden olabilirler.

41 H.Maslow’a Göre “İhtiyaçlar Hiyerarşisi”

42 Psikolojik Faktörler - Algılama Algılamayı etkileyen faktörler: Uyarıcının fiziksel nitelikleri Uyarıcının çevresiyle ilişkileri Kişinin içinde bulunduğu kişisel özellikler

43 Psikolojik Faktörler - Öğrenme İnsan, uyarıcılara karşılık vererek, yeni tepki göstererek öğrenir. Tepkinin neticesi bir deneyim olarak hafızada kalır. Belirli bir uyarıcıya karşı sürekli aynı tepki gösterilirse zamanla bir davranış biçimi ortaya çıkar.

44 Psikolojik Faktörler – Tutum ve İnançlar Tutum, kişinin bir fikre, bir nesneye veya bir sembole ilişkin olumlu veya olumsuz duygularını veya eğilimlerin ifade eder. İnanç, kişisel deneyime ve dış kaynaklara dayanan bilgileri, görüşleri ve kanıları kapsar. Mamul türü ve marka seçiminde tüketici tutumlarının etkili olduğu, satın alma kararlarının da geniş ölçüde bunlardan etkilendiği belirlenmiştir.

45 Psikolojik Faktörler - Kişilik Kişilik insanın kendine özgü biyolojik ve psikolojik özelliklerinin bütünüdür. Kompleks bir özellikler bütün olarak kişilik, tüketicinin satın alma davranışını etkilerse de, bu etkinin niteliği açıklığa kavuşturulamamıştır.

46 Kişisel Faktörler Demografik Faktörler Durumsal Faktörler

47 Kişisel Faktörler – Demografik Faktörler Demografik faktörler bireysel karekteristik niteliğindedir ve bunlar kişinin satın alma kararlarını geniş ölçüde etkiler.

48 Kişisel Faktörler – Durumsal Faktörler Durumsal faktörler, tüketicinin satın alma kararı verirken mevcut olan şartlar ve durumlardır. Bazen satın alma kararı ani olarak ortaya çıkan bir durumdan kaynaklanabilir. Otomobil almayı düşünen bir işçinin işten çıkartılması bu karardan vazgeçmesine neden olurken, karar aşamasında maaşına zam yapılması daha modelli bir araba için satın alma kararını değiştirmesi sonucunu ortaya çıkarabilir.

49 Satın Alma Karar Tipleri Rutin (Otomatik) Satın Alma Davranışı: Yeniden öğrenme ihtiyacının olmadığı veya çok az olduğu satın alma biçimidir. Sınırlı Sorun Çözme (Sınırlı Karar Alma): Alıcının biraz tecrübe sahibi olduğu mallara yönelik bir davranışı belirtir. Daha önce alınan markayı yeniden satın alma olasılığı yüksek de olsa, bazı yeni koşulların öğrenilmesi, diğer markaların üzerinde de düşünülmesi sözkonusudur. Yaygın Sorun Çözme : Alıcının hakkında çok az bilgiye sahip olduğu, önemli ve fiyatı yüksek bir malın satın alınmasına karar verilmesi halidir. Böyle bir durumda, alıcı bilgiye karşı çok duyarlıdır ve iyice araştırır. Kişiliği ve mali durumu satın alma niyeti üzerinde etkili olur.

50 Tüketici Satın Alma Karar Süreci Bir ihtiyacın duyulması Alternatiflerin belirlenmesi Alternatiflerin değerlendirilmesi Satın alma kararının verilmesi ve satın alma Satın alma sonrası duygular.

51 Endüstriyel Pazarlar Üretici Pazarları Satıcı İşletme Pazarları Hükümet (Devlet) Pazarları Kurumsal Pazarlar

52 Üretici Pazarları Kâr sağlamak amacıyla kendi mallarının üretiminde veya günlük işlerin yürütülmesinde kullanmak üzere malları satın alanların oluşturduğu pazarlardır.

53 Satıcı İşletme Pazarları Aracı olan toptancı ve perakendecilerin oluşturdukları pazarlara satıcı işletme pazarı denir.

54 Hükümet (Devlet) Pazarları Devlet teşkilatlarına bağlı çeşitli kurum ve kuruluşların oluşturduğu pazarlardır.

55 Kurumsal Pazarlar Kâr amacı gütmeyen örgütler kurumsal pazarları oluştururlar. Dernekler, vakıflar, müzeler vb. kuruluşlar örnek verilebilir.

56 Endüstriyel Mal Talebinin Özellikleri Endüstriyel talep türetilmiş taleptir. Endüstriyel talep inelastiktir. Endüstriyel talep fazla dalgalanır. Pazarın bilgi düzeyi yüksektir.

57 Endüstriyel Pazarın Özellikleri Bölgesel toplanma görülür. Alıcıların sayısı azdır. Reklâm yerine kişisel satış daha yaygındır. Genellikle siparişler büyüktür ve seyrek olarak verilirler. Malın alım kararı ve alımında işletmede çok kişi söz sahibi olur. Satın alma işlemi uzun sürer. Direkt alış-veriş yaygındır.

58 Endüstriyel Alıcıların Satın Alma Metodları Muayene ile satın alma: Standart olmayan mallarda uygulanır. Her birimi farklı olan mallar, alıcılar tarafından muayene edilerek satın alınır. Örnek üzerine satın alma: Malların standartlaşması halinde uygulanır; malların tamamı yerine, alınan küçük bir örneğin muayene edilmesi ile satın alma gerçekleşir. Tarif üzerine satın alma: Malın tamamı veya örneğini, alıcının görmesine gerek olmadığı hallerde, satıcı şartları tarifle garanti eder ve buna dayanılarak alım yapılır. Pazarlık yoluyla satın alma: Alıcının tam olarak neye ihtiyacı olduğunu açıklaması ve satıcıların tekliflerini bildirmelerini istemesi yoluyla başlayan pazarlık sonucu satın alma yapılır.

59 Uluslar arası Pazarların Bazı Özellikleri Bu pazarlarda mal çeşitleri ve arz kaynakları fazladır. Rekabet çok şiddetlidir. İç pazara göre fiyatlar genellikle daha düşüktür. Kalite, ambalajlama ve standartlaştırma önemlidir. Bilgi toplama, pazarlama araştırması yapmak oldukça masraflıdır. Dış pazarlarda politik ve kurumsal etkenler rol oynar. Dış pazarlara açılmak çok güç olduğundan ilgili devlet kendi işletmelerine yardımcı olur. Genel olarak iş hayatına ilişkin yasal düzenlemeler ile gümrük işlemleri ve prosedürleri ülkeden ülkeye değişir. Uluslar arası pazarların iklimi, doğal kaynakları, fiziksel özellikleri pazarlamada farklı mal çeşitlerini ve ambalajlamayı gerektirir. Nüfusa, gelire ve bunların dağılımına ilişkin özellikleri ile yaşam biçimleri, yine farklı pazarlama karar ve stratejilerini gerektirir. Her ülkenin ekonomik düzeyi ve yapısı farklıdır; bir ülkede lüks kabul edilen mallar diğerince ucuz mal sayılabilir. Tüketici davranışları da oldukça farklıdır; alış-veriş özellikle satın alma biçimleri farklılık gösterir. Ekonomik olarak az gelişmiş ülkelerde küçük perakendeci kuruluşlar yaygındır ve az miktarda sık sık satın alma esastır. Gelişmiş ülkelerde büyük mağazalar yaygındır. Uluslar arası pazarda mal dizaynları, çeşitleri ve kaliteleri farklılıklar gösterir. Ayrıca fiyatlandırma ve reklâm uygulamalarına ilişkin yasal düzenlemeler oldukça farklıdır. Gümrük birlikleri ve ticaret blokları oluşmuştur: Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması (NAFTA), Avrupa Birliği (AB), Latin Amerika Entegrasyonu Birliği (LAIA) gibi.

60 B.Türker PALAMUTÇUOĞLU

61 Pazarlamayı Etkileyen Faktörler Dış Çevresel Faktörler Makro Çevre Faktörleri Mikro Çevre Faktörleri İşletme İçi Faktörler

62 İşletme Sistemi ve Dış Çevresi İşletmeler içinde birbirleriyle ilişkili olan ve beraber çalışan çok sayıda fonksiyon sayesinde, işletme girdilerini çeşitli süreçlerden geçirerek çıktılara dönüştüren birer sistemdir. İşletme (İç Faktörler) Makro Çevre Mikro Çevre

63 Makro Çevresel Faktörler Demografik Çevre Faktörleri Ekonomik Çevre Faktörleri Sosyal ve Kültürel Çevre Faktörleri Politik ve Hukuki Çevre Faktörleri Rekabet Teknolojik Çevre Faktörleri

64 Demografik Çevre Toplam Nüfusun Büyüklüğü Nüfusun Coğrafi Dağılımı Nüfusun Kentlere ve Kırsal Alana Dağılımı Cinsiyet, Yaş, Meslek vb. Gruplarının Dağılımı Nüfusun Aile Yapısı ve Özellikleri Nüfus Göçü

65 Ekonomik Çevre Ekonominin İçinde Bulunduğu Ekonomik Konjonktür Dönemi (Refah, Durgunluk – Resesyon, Depresyon- Bunalım ve Canlanma - Yükselme) Enflasyon ve Faiz Oranları Döviz Kurları Gelir Dağılımı Nüfusun Satın Alma Gücü

66 Sosyal ve Kültürel Çevre Toplumun Sosyal ve Kültürel Değerleri Toplumun Değer Yargıları Toplumun Yaşam Biçimi Toplumun Gelenekleri Toplumun İnançları Toplumun Harcama ve Tasarruf Eğilimleri Toplumun Modaya Düşkünlüğü Toplumun Kalite Veya Gösterişe Önem Vermesi Ailede ve Toplumda Kadın ve Erkeklerin Konumları Çevrenin Korunması Akımları Tüketicinin Korunması Akımları

67 Politik ve Hukuki Çevre Politik ve Hukuki Unsurlar: Devletin Çıkardığı Yasalar Devletin Çıkardığı Tüzük ve Yönetmelikler Devletin ve Yerel Yönetimlerin Aldıkları Çeşitli Kararlar ve Uyguladıkları Yasaklar Politik ve Hukuki Çevrenin Etkileri: Fiyatlandırma Markalama Ambalajlama Reklâm Dağıtım

68 Politik ve Hukuki Çevre Politik ve Hukuki Çevre Faktörleri: Para Politikası Kredi Politikası Çevre Koruma Politikası Toplum Sağlığını Koruma Politikası Endüstrilere Yönelik Yasalar Özel Teşvikler

69 Rekabet İşletmeleri Karşılaştıkları Rekabet Kaynakları: Kendi Endüstri Dalındaki İşletmelerle Marka Rekabeti İkame Malı veya Hizmeti Sağlayan Diğer Endüstri Dallarındaki İşletmelerle Rekabet Tüketicinin Alım Gücünün Sınırlı Olması Nedeniyle Diğer İşletmelerle Rekabet

70 Teknolojik Çevre Teknolojinin Gelişmesi öncelikle, işletme içinde ve dışında iletişimin kolaylaşmasına ve hızlanmasına neden olmaktadır. Pazarlamanın ihtiyaç duyduğu büyük hacimdeki bilginin depolanması ve raporlanmasına olanak sağlamıştır. Ticaretin internette yaygınlaşmasını sağlamıştır. Üretimde otomasyon sağlanmıştır. Yeni ürünlerin geliştirilmesi ve üretilmesi mümkün olmuştur. İşletmelerin Rekabeti Artmıştır ve Yeni ürün geliştirmek zorunlu hale gelmiştir.

71 Mikro Çevre Faktörleri Pazar Faktörleri Tedarikçi Faktörleri Aracı Kuruluş Faktörleri

72 Pazar Faktörleri Pazarın Büyüklüğü Pazarın Türü (Tüketici Pazarı, Endüstriyel Pazar veya Uluslar arası Pazar) Pazardaki Rakiplerin Sayısı ve Büyüklükleri Pazarın Alt Bölümleri (Dilimleri) ve Fırsatlar

73 Tedarikçi Faktörleri Tedarikçilerin finansal gücü Tedarikçilerin sağladıkları ürün ve hizmet kalitesi Tedarikçilerin güvenilirlikleri Tedarikçilerin pazarlık gücü

74 Aracı Kuruluş Faktörleri Aracı kuruluşların sundukları hizmet kalitesi Aracı kuruluşların pazarlık gücü Aracı kuruluşların finansal güçleri Aracı kuruluşların güvenilirlikleri

75 Pazarlamayı Etkileyen İşletme İçi Faktörler Pazarlama Dışı İşletme Kaynak ve İmkânları Pazarlama Karmasının Unsurları (4P) Mamul (Product) Fiyat (Price) Tutundurma (Promotion) Dağıtım (Place)

76 Pazarlama Dışı İşletme Kaynak ve İmkânları Finansman (finansal imkanlar) Üretim (üretim için teknik imkanlar ve kapasite) Personel (personelin niteliği ve kapasitesi) Kuruluş Yeri Firma İmajı Araştırma ve Geliştirme (Teknolojik Üstünlük)

77 Pazarlama Dışı İşletme Kaynak ve İmkânları İŞLETMENİN PAZARLAMA KARMASI Mamul Dağıtım FiyatTutundurma PAZARLAMA DIŞI İŞLETME KAYNAKLARI FinansmanKuruluş Yeri ÜretimFirma İmajı PersonelAraştırma ve Geliştirme Pazar

78 Pazarlama Karmasının Unsurları (4P) 1.MAMUL (PRODUCT) Kalite Çeşitler Marka Stil Ambalaj Garanti Sağlanan Hizmetler Diğer Özellikler 2. FİYAT (PRICE) Fiyat Düzeyi İndirimler ve Krediler Ödeme Şartları Fiyat Değişiklikleri 3. TUTUNDURMA (PROMOTION) Kişisel satış Reklâm Halkla İlişkiler ve Tanıtım Satış Geliştirme Doğrudan Pazarlama 4. DAĞITIM (PLACE) Dağıtım Kanalları Dağıtım Kapsamı Çıkış Noktaları Satış Bölgeleri Stoklar Taşıyıcılar vb.

79 İşletmelerde Planlama ve Stratejik Planlama Gerek çevresel koşulların, gerek işletmelerin büyüyüp karmaşıklaşmalarının etkisi ve gerekse git gide işletmecilik felsefesi olarak pazarlama anlayışının yaygınlaşması işletmelerde planlamanın önemini arttırmıştır. Yönetim, planlı ve sistemli çalışmalarla sorunların üstesinden daha kolay gelir. Planlamanın Başlıca Yararları: Planlama, yönetimin ileriyi sistemli olarak düşünmesine yol açar. İşletme çabalarının daha iyi koordine edilmesini sağlar. Denetim standartlarının geliştirilmesine yardımcı olur İşletmeyi yönlendiren amaçları ve politikaları daha net ve belirgin hale getirir Ani değişmelere karşı daha hazırlıklı olmayı sağlar.

80 Stratejik İşletme Planlaması Stratejik planlama denilince, tüm işletmeyi kapsayan, insan kaynakları, Pazar fırsatları ve tehditleri çerçevesinde işletmenin gelişip büyüme imkanlarını temel alan, kapsamlı ve uzun vade ağırlıklı planlama kastedilir. İşletmede genel yönetim de denilen tepe yönetimi ile planlama uzmanlarının asıl çalışma alanı olan stratejik planlama, işletmenin tümüyle pazar için çalışan bir örgüt olması nedeniyle bazen “stratejik pazarlama planlaması” veya sadece “işletme planlaması” olarak da anılır.

81 Stratejik Planlama Stratejik Planlama, işletmenin amaçları ve yetenekleri ile değişen çevre şartlarının stratejik uyumunun sağlanması ve sürdürülmesi sürecidir. Açık – seçik bir işletme misyonunun, onu destekleyici amaçların, sağlam bir iş portföyünün ve koordineli fonksiyonel stratejilerin geliştirilmesine dayanır. Stratejik planlama süreci aşağıdaki başlıkları içerir: İşletme Misyonunun belirlenmesi İşletme amaçlarının belirlenmesi İşletme stratejilerinin seçilmesi Pazarlama ve diğer fonksiyonel stratejilerin planlanması

82 Pazarlama Stratejisi ve Stratejik Pazarlama Planlaması Tepe yönetimince yapılan işletme düzeyindeki stratejik planlama çalışmaları içinde pazarlama planlaması kilit bir role sahiptir. Stratejik pazarlama planlaması, söz konusu çalışmalar zincirinin önemli bir halkasını oluşturur. İşletme misyonu ve amaçları doğrultusunda pazarlama amaçları belirlenir; bu amaçları gerçekleştirecek pazarlama stratejisi geliştirilir ve pazarlama planı yapılır.

83 Pazarlama Amaçları Pazarlama amaçları, işletme amaçlarının gerçekleştirilmesine yönelik olup, öncelikle, Pazar fırsatlarının iyi bir şekilde analizini gerekli kılar. Pazarlama araştırması ve bilgi sistemi ile tüketici pazarları ve diğer pazarlar incelenir ve amaçlar belirlenir.

84 Pazarlama Stratejisi Pazarlama stratejisi, pazarlama amaçlarına nasıl ulaşılacağı konusunda yol gösterir; işletmenin belirli bir pazarda ne yapacağının genel bir görüntüsünü verir. Bir hedef pazarın belirlenmesi ve buna uygun pazarlama karmasının geliştirilmesi ile ilgilidir. İki ana kısımdan oluşur: Hedef Pazar Seçimi : İşletmenin hitap edeceği makul ölçüde benzer özelliklere sahip tüketici grubu veya gruplarının belirlenmesidir. Pazarlama Karmasının Oluşturulması : İşletmenin bu hedef pazarı tatmin edecek şekilde bir araya getirdiği kontrol edilebilir değişkenler grubu oluşturulmasıdır.

85 Pazarlama Planı Pazarlama planı, pazarlama stratejisinden bir adım daha ileride yer alır; artık pazarlama stratejisinin ne olduğunun ve zaman değişkeni çerçevesinde nasıl uygulanacağının yazılı ifadesidir. Stratejik pazarlama planlamasında uzun, orta ve kısa vadeli planlar bir arada düşünülür.

86 Yıllık Pazarlama Planları Belirli bir mamul veya pazar için hazırlanan yıllık pazarlama planı, yapılacak pazarlama yönetimi uygulaması için artık yöneticilere ana rehber görevi görecektir. Çünkü plan şunları kapsar: Amaçların yazılı ifadesi Hedef Pazarların Hangileri olduğu Pazarlama karması ile ilgili strateji ve taktikler Pazarlama faaliyetleri için bütçe tahsisine ilişkin bilgi.

87 Stratejik Pazarlama Planlaması Süreci Çevre Analizi (İç ve dış çevrenin durumu nedir?) Durum Analizi – SWOT Analizi (Şimdi neredeyiz? Nereye gidiyoruz? Güçlü ve zayıf yönlerimiz nelerdir? Fırsat ve tehditler neler olabilir?) Amaçların Belirlenmesi (nereye gitmek istiyoruz?) Pazarlama Stratejisinin Belirlenmesi Hedef pazarın seçilmesi (mevcut ve potansiyel müşterileri belirleme) Pazarlama karmasına ilişkin strateji ve taktiklerin seçilmesi (gitmek istediğimi yere ulaşma yolları) Pazarlama Giderlerinin tespit edilmesi (Pazarlama Bütçesinin Oluşturulması) Yıllık pazarlama planının (Uygulama Programı) hazırlanması (yıllık çalışmamız için rehber)

88 Çevre Analizi Dış Çevre Analizi Müşteri Çevresi Analizi İç Çevre Analizi

89 Dış Çevre Analizi Rekabet Ekonomik Büyüme ve Karlılık Politik Eğilimler Yasal ve Düzenleyici Faktörler Teknolojideki Değişimler Kültürel Eğilimler

90 Rekabet Belli başlı rakipleriniz kimlerdir ? Bunların karakteristik özellikleri nelerdir? (Büyüklük, çap, karlılık, stratejileri, hedef pazarları gibi.) Rakiplerinizin en kuvvetli ve zayıf yönleri nelerdir? Rakiplerinizin (ürün, fiyatlandırma, dağıtım ve tutundurma) pazarlama karması elemanları içinde en yetenekli oldukları hangileridir? Çevre koşulları veya sizin pazarlama stratejiniz değiştiğinde, rakiplerinizin bu değişimleri algılama ve tepki gösterme süreleri nasıldır? Yukarıda değinilen rekabet güçleri açısından değerlendirildiğinde, bugünkü mevcut rakiplerinizin durumlarında ileriye dönük ne gibi değişimler bekliyorsunuz? Yeni rakipleriniz kimler olabilir?

91 Ekonomik Büyüme ve Kararlılık Firmanızın faaliyette bulunduğu ülkede, bölgede genel ekonomik şartlar nasıl? Bu şartlar pazarlama faaliyetlerinizi nasıl etkiliyor? Tüketicilerinizin(müşterilerinizin) bu ekonomik şartlara bakışları umutlumu yoksa karamsar mı? Hedef pazarlarınızdaki tüketicilerin alım gücü ne seviyededir? Hedef pazarlarınız hangi bölgelerde ağırlıklı? Belirlediğiniz hedef pazarlarda tüketicinin alışveriş(harcama) motifi nasıl? Ürünlerinize olan talepleri ne düzeyde ve neden?

92 Politik Eğilimler Seçimler sonucu meydana çıkan politik yapı iç ve dış pazarlardaki pazarlama faaliyetlerinizi nasıl etkiliyor? Politikacılarla (seçilmiş vekillerle) iyi ilişkilerin kurulmasında ve bu ilişkinin devam ettirilmesinde bir çaba harcıyor musunuz? Bu çabaların bir etkisini, yararını görüyor musunuz?

93 Yasal ve Düzenleyici Faktörler Uluslararası çapta, bölgesel veya ülke içindeki yasal düzenlemelerin pazarlama faaliyetleriniz üzerine etkisi oluyor mu? Nasıl? Mevcut yasal düzenlemeler (yasama ve yürütme kararları, kanunlar) pazarlama faaliyetlerinizde değişikliğe gitme yükümlülüğü getiriyor mu? Global Ticaret Anlaşmaları, pazarlama fırsatlarını kullanmanıza ne tür bir katkı sağlıyor ? Sağlıyor mu?

94 Teknolojideki Değişmeler Teknolojinizde yaptığınız değişikliklerin müşteriler (tüketici algılamaları) üzerine etkileri nelerdir? Teknolojide yaptığınız ne tip değişiklikler üretiminiz ve ürünleriniz üzerine etkili olmaktadır? Teknolojik değişimler, pazarlama faaliyetlerinizin yönetimine nasıl etkide bulunuyor? (Pazarlama karması elemanları açısından incelenirse) Elinizdeki mevcut teknoloji nedeniyle tam kapasiteyle çalışamamanız, pazarlama faaliyetlerinizin etkinliğini ve verimliliğini ne şekilde etkiliyor? Teknolojideki gelişmeler, mevcut ürünleriniz ile ilgili olarak modasının geçmesi, eskimesi gibi nedenlerle herhangi bir tehdit unsuru oluşturuyor mu?

95 Kültürel Eğilimler Toplumdaki demografik ve kültürel değerlerdeki değişimlerin; pazarlama faaliyetleriniz (ürün,fiyatlandırma,dağıtım ve tutundurma açısından) üzerindeki etkileri nelerdir? Çalışanlarınızda ve müşterilerinizde(tüketiciler) ortaya çıkan kültürel farklılıklar, faaliyetlerinizde size ne gibi problemler veya fırsatlar yaratmaktadır? Genel olarak toplumun sektöre, firmanıza ve ürünlerinize bakış açıları (yaklaşımları) nasıl? Mevcut tutumlarını lehinize çevirmek veya daha iyiye götürmek için yaptığınız çalışmalar nelerdir? Faaliyetlerinizde,toplum açısından hangi ahlaki değerleri dikkate alıyorsunuz?

96 Müşteri Çevresi Analizi Mevcut ve potansiyel tüketiciler kimlerdir? Müşterileriniz ürünlerinizde aradıkları hangi özellikleri buldukları için satın alma kararlarında sizi tercih etmektedirler? Müşterileriniz ürünlerinizi nereden satın almaktadırlar? Müşterileriniz ürünlerinizi ağırlıklı olarak hangi zamanlarda satın almaktadırlar? Müşterileriniz ürünlerinizi neden(nasıl) tercih etmektedir? Potansiyel müşteri olarak belirlediğiniz kesim ürünlerinizi neden satın almıyor?

97 İç Çevre Analizi Pazarlama hedefleri, amaçları ve performansına ilişkin gözden geçirme Bugünkü ve gelecekte beklenen örgütsel kaynaklarına ilişkin gözden geçirme Bugünkü ve gelecekte örgütte oluşabilecek kültürel ve yapısal sorunlara ilişkin gözden geçirme

98 Pazarlama hedefleri, amaçları ve performansına ilişkin gözden geçirme Firmanızın, şu anki pazarlama hedefleri ve amaçları nelerdir? Pazarlama hedef ve amaçlarınız, firmanın misyonu ile tutarlı bir şekilde örtüşüyor mu? Tutarlı ise neden ve tutarlı değil ise neden? Pazarlama ve müşteri çevresindeki değişmeler ile firmanın(örgütün) hedef ve amaçları birbiriyle tutarlı bir şekilde uyuşuyor mu? Neden? Mevcut pazarlama stratejinizin performansı; satış hacmi, pazar payı, karlılık, müşterinin bilinçlenmesi ve ürünlerinizin tercih edilmesi bakımındandan değerlendirildiğinde sizi memnun edecek düzeyde midir? Kendinizi, sektördeki rakiplerinizle kıyasladığınızda performansınız nasıl? Sizce yeterli mi? Genel olarak sektöre bakıldığında durum nasıl, bir düşüş mü yoksa artış mı sözkonusu? Neden? Sizin performansınız düşükse, bunun başlıca nedenleri nelerdir? Pazarlama hedef ve amaçlarınız, pazarlama çevresi ve müşteri çevresindeki değişimler ile tutarlı bir şekilde uyum oluşturuyor mu? Stratejiniz kusurlu olabilir mi? Stratejiniz uygulamadaki eksikler ve yetersizlikler nedeniyle mi, istenilen sonucu vermiyor? Eğer performansınızda artış var dersek, bu performans artışını sürekli kılmak için ne gibi önlemler ve düzeltici çalışmalar planlanıyor? Bu elde ettiğiniz performans artışı, önceden öngördüğünüz çevresel faktörlerin beklentilerinizden daha iyi bir gelişme göstermesi mi yoksa sizin gerçekleştirdiğiniz üst düzey planlama ve stratejinizi uygulamanızdaki başınızdan mı kaynaklanıyor?

99 Bugünkü ve gelecekte beklenen örgütsel kaynaklarına ilişkin gözden geçirme Firmanın, mevcut örgütsel kaynakları (finansman, sermaye, işgücü(personel), tecrübe, tedarikçiler ve müşteriler ile olan ilişkiler açısından durum) ne durumdadır? Mevcut kaynaklar yakın gelecekte iyiye mi yoksa kötüye mi gider? Neden? Eğer gelecekten umutluysanız, bu kaynakları müşteri istekleri doğrultusunda, rakiplerinize kıyasla kendi lehinize çevirmek için nasıl bir kaynak yönetimi ve yöneltilmesi öngörüyorsunuz? Eğer geleceğe dair kuşkularınız var ise(kötüye gidiş); kaynaklarda meydana gelebilecek bu kayıpları telafi etmede ne gibi önlemler düşünüyorsunuz?

100 Bugünkü ve gelecekte oluşabilecek kültürel ve yapısal sorunlara ilişkin gözden geçirme Firmanın bugünkü ve geleceğe ilişkin kültüründe gördüğünüz olumlu ve olumsuz manzara nasıl? Örgüt içindeki; iç politikalar ve güç çatışmaları, firmanın pazarlama faaliyetleri üzerinde ne gibi problemler oluşturabilir veya böyle bir durum söz konusu mu? Genel duruma bakıldığında, işletmenin pazarlama fonksiyonu diğer işletme fonksiyonlarına kıyasla ne durumda ve bir sıralama yapmak gerekirse pazarlama fonksiyonu ne düzeyde önemlidir? Pazarlama fonksiyonunun önemini ve yerini yükseltmek için ne gibi önlemler ve çalışmalar düşünülüyor? Firmanın, tüm müşterilerine ilişkin yaptığı bilgilendirme ve bilinçlendirme çalışmaları(orientation) pazarlama faaliyetlerinizi nasıl etkiliyor? Firma uzun dönemli mi yoksa kısa dönemli mi planlama faaliyetlerini tercih ediyor? Bu tercihin pazarlama faaliyetleri üzerine etkisi nasıl olmaktadır? Şu anda, özellikle müşteri ile direkt kontakt halinde olan(satış elemanları,müşteri hizmetleri departmanı elemanları gibi) personelin motivasyonu ile ilgili olarak olumlu-olumsuz sonuçlar ve karşılaşılan problemler nelerdir?

101 Durum Analizi (SWOT Analizi) Strength, Weaknesses, Opportunities, Threats (SWOT) Durum analizi işletmenin güçlü ve zayıf olduğu hususların tespit edilmesi ve dış çevreden kaynaklanan fırsat ve tehditlerin incelenmesidir. Pazarlama planlamasında önemli bir yeri vardır. İşletmenin güçlü yönleri bilinirse bu yönler öne çıkartılarak rekabet avantajı sağlanabilir. Ayrıca, işletmenin zayıf yönleri bilinirse bu zayıflıkları giderecek önlemler düşünülebilir. Dış çevrenin bize sunabileceği fırsatları tespit edebilirsek, bu fırsatları kazanca çevirebilir, işletme amaçlarına daha kolay ulaşabiliriz. Tehditleri bilmemiz de önlem alabilmek için son derece gereklidir.

102 Olası Güçlü (Strengths) Yönler Finansal kaynakların bolluğu Rakiplerden farklı kılan yeterlilikler Pazarda lider olarak bilinme Ölçek ekonomileri Yeterli (Üstün) teknolojik olanaklar Düşük maliyet Kuvvetli pazar imajı Yöneticilerin üstün yetenekleri Daha iyi pazarlama yetenekleri Dikkat çeken ürün kalitesi Diğer firmalarla yapılan işbirliktelikleri Etkin dağıtım sistemi Çalışanların firmaya bağlılıkları

103 Olası Zayıf (Weaknesses) Yönler Stratejik istikamet yokluğu(olmayışı) AR-GE için kısıtlı zaman ve bütçe ayrılması Ürün hattı darlığı Sınırlı dağıtım olanakları Yüksek maliyet Modası geçmiş ürünler İçsel işletme faaliyetleri problemleri Zayıf pazar imajı Sınırlı pazarlama yetenekleri Eğitimsiz çalışanlar

104 Olası Fırsatlar (Opportunities) Hızlı büyüyen pazar Rakip firmaların kendini beğenmişlikleri Tüketici istek ve ihtiyaçlarındaki değişimler Yabancı pazarların açılması Rakip firmaların yaşadıkları aksilikler Mevcut ürünlerin, yeni kulanım alanlarının keşfedilmesi Ekonomik patlama Demografik değişiklikler İşbirliği arzusundaki diğer firmalar Müşterinin markalar arasında gidip gelmeleri İkame ürünlerin satışlarının düşmesi Yeni dağıtım kanalları

105 Olası Tehditler (Threats) Yabancı rakiplerin pazara girmesi Yeni ikamelerin girişi Ürün hayat seyrindeki düşüşler Değişen müşteri istek ve ihtiyaçları Rakip firmaların yeni stratejiler geliştirmeleri Yeni yasal düzenlemelerin çıkması Ekonomik durgunluk Yeni teknolojiler Demografik değişiklikler Dış ticaret engelleri İşbirliği yapılan firmanın zayıf performansı

106 Pazarlama Amaçları (Hedefleri) Durum analizi, işletmenin bugünkü durumunu ve “nereye gitmesi” gerektiğini gösterir. Hedefler zaman ve kaynaklar açısından ulaşılabilir hedefler olmalıdır. Kuşkusuz, hedefler belirlenirken üst yönetimin benimsediği hedefler göz önünde tutulur. Planda bir çok hedef belirlenebilir yada çok önemli birkaç hedefin belirlenmesiyle yetinilebilir. Örneğin, “gelecek yılda satışlar %15, giderler %8 arttırılacak ve yatırım yapılmayacaktır” gibi.

107 Pazarlama Stratejileri Hedef Pazarların Belirlenmesi Pazarlama Karmasına İlişkin Stratejiler Ürün Fiyat Tutundurma Dağıtım Önemli Olabilecek Tüketici Tepkileri ve Rekabetçi Tepkiler Pazarlama Giderlerinin Belirlenmesi

108 Hedef Pazarların Belirlenmesi Her pazarın ve pazar diliminin analizi sonucunda faaliyet gösterilecek hedef Pazar yada hedef pazarlar belirlenir. Seçilen hedef pazarların çeşitli özelliklerine pazarlama planında yer verilmesi gerekir : Demografik özellikler Coğrafi özellikler Psikolojik özellikler Temel ihtiyaçlar ve fayda araştırması Satınalma/alışveriş özellikleri Tüketim/kullanım özellikleri

109 Pazarlama Karması Seçilen her hedef pazar için, tüketici ihtiyacını karşılayacak bir pazarlama karması oluşturulur. Ürün (Product) Fiyatlandırma (Price) Tutundurma (Promotion) Dağıtım (Place)

110 Ürün (Product) En belirgin özelliklerin ve yararların belirlenmesi Rekabetçi ürünlerden ayırt etme Müşteri servis stratejilerinin elemanları Marka adı ve paketleme Tamamlayıcı ürünler

111 Fiyatlandırma (Price) Birim başına maliyetin tanımı Fiyatlandırmanın amaçları İndirim politikası

112 Tutundurma (Promotion) Genel promosyon stratejisinin özeti Ürün ve şirket pozisyonu için temeller Reklam/kamu araçları ve bütçe Reklam kampanyasının öğeleri Kişisel satış amaçları ve bütçe Satış promosyonunun amaçları ve bütçe Ticari satış promosyonunun öğeleri (itici) Tüketici satış promosyonunun öğeleri (çekici)

113 Dağıtım (Place) Genel dağıtım stratejisi Aracılar ve diğer kanal üyeleri

114 Önemli Tüketici ve Rekabetçi Tepkileri Müşterilerin ve rekabetçilerin A pazarlama karmasına olası tepkileri nelerdir ? A pazarlama karması, A hedef pazarının ihtiyaçlarını karşılayabilmede, bize nasıl bir rekabet avantajı sağlar ? Bu rekabet avantajı desteklenebilir mi ? Niçin ?

115 Uygulama Programı Pazarlama stratejisi, pazarlama hedeflerine ulaştıracak belirli bir uygulama programına dönüştürülmelidir. Pazarlama stratejisinin elemanları tek tek alınıp yapılacak işler sıralanır. Uygulama programı, 12 ayı yada 52 haftayı kapsayan bir cetvel biçiminde ortaya çıkar. Yapılacak işlerin başlangıç ve bitim tarihleri ve yapılacak harcamalar bu cetvelde gösterilir. Uygulama programına, “genel uygulama taktikleri” de denir.

116 Değerlendirme ve Kontrol Girdi Kontrol Mekanizması : Personel seçimi ve alımı prosedürleri, Personel eğitim programları, İşgücünün yerini tayin etme, Finansal kaynaklar, Sermaye harcamaları, AR-GE harcamaları. Proses Kontrol Mekanizması : Çalışanları değerlendirme ve eksiklerini telafi etme sistemi, Çalışan yetki ve sorumlulukları, Dahili iletişim programları, Organizasyon şeması, Yöneticilerin pazarlama planına ilişkin karar aşamaları, Çalışanlara iş emrinin verilmesi. Çıktı Kontrol Mekanizması (Performans Standartları) : Her ürün karması için performans standartları ve düzeltici önleyici faaliyetler Çıktı Kontrol Mekanizması (Pazarlama Denetimi) : Pazarlama faaliyetlerinin izlenmesi nasıldır? Pazarlama faaliyetlerinin izlenmesinde kullanılan kar ve zaman ağırlıklı ölçümler nelerdir? Pazarlama faaliyetlerinin kontrol edilmesinin açıklanması? Bu kontrolün yönetiminden, idaresinde kim sorumlu olacak? Pazarlama planının uygulanmasını sağlamak için kullanılan informal kontrol mekanizmalarının çeşitleri ve düzeyleri nedir? Çalışanların Kendi-Kendini Kontrolü : Çalışanlar pazarlama planının gerçekleştirilmesi sürecinde, uygulamanın başarıya ulaşması için yaptıkları işten yeterince tatmin oluyorlar mı? Değilseler onların yaptıkları işlerden tatmin olma düzeylerini artırmak için neler yapılıyor? Çalışanların verilen işlere ve emirlere itaati, pazarlama planının yürütülmesini sağlayacak düzeyde midir? Değilse bu düzey nasıl yükseltiliyor? Çalışanlar pazarlama planının uygulamasına yeterli seviyede katılım ve bağlılık gösteriyorlar mı? Değil ise katılım ve bağlılıklarını artırmak için neler yapılıyor? Çalışanların Sosyal Açıdan Kontrolü : Pazarlama planının uygulanabilirliğini geliştirmek için çalışanlar örgütün değerlerini benimsiyorlar mı, paylaşıyorlar mı? Örgütteki ve takım çalışmalarındaki sosyal ve davranışsal normları açıklarmısınız ve bunların pazarlama planının uygulanmasına yaptığı yararlı ve zararlı etkiler nelerdir? Çalışanların Kültürel Açıdan Kontrolü : Örgütsel kültür, pazarlama planının yapılabilirliği ve uygulanabilirliği açısından yeterli uygunlukta mıdır? Ne çeşit bir kültür daha uygun olurdu? Örgüt kültürü zor değişebilen bir kavram olmakla beraber, pazarlama stratejisinin uygulanabilirliği için örgüt kültüründe değişiklik yapılması gerekse hangi aşamalar izlenir?

117

118 Pazarlama Kararları İçin Bilgi İhtiyacı Bir işletme doğru kararlar almak ve bunları başarıyla uygulamak üzere, pazarlama dış çevresini iyi tanımak, kendisinin güçlü ve zayıf yönleri ile pazarda mevcut fırsat ve tehlikeleri sağlıklı olarak değerlendirebilmek için yeterli pazarlama bilgilerine sahip olmalıdır.

119 Pazarlama Bilgi Sistemi (PBS) Pazarlama kararları için gerekli bilgileri düzenli ve sürekli bir biçimde toplamak, muhafaza ve analiz etmek ve yaymak üzere geliştirilmiş usuller ve metodlar dizisidir. PBS, işletme için yararlı olma potansiyeline sahip her türlü bilgi ile ilgilenir: pazarlama dış çevresi, tüketiciler, fiyatlar, reklam harcamaları, satışlar, rekabet ve dağıtım masrafları bunların başlıcalarıdır.

120 Pazarlama Bilgi Sistemi (PBS) İç Kaynaklardan Bilgiler Dış kaynaklardan Bilgiler Sınıflandırma Değerlendirme Muhafaza Düzeltme Pazarlama Kararları için Gerekli Bilgiler Periyodik Raporlar Özel Araştırma Raporları

121 Pazarlama Araştırması (PA) Pazarlama araştırması belirli durumlar veya spesifik problemlerle ilgili araştırmaları kapsar. PBS, sürekli bilgi toplamayı ve bilgi akışını sağlamaya çalışırken; PA, onun bir parçası olarak, tek tek ve genelde tekrarlanmayan spesifik sorunları çözmeye çalışır.

122 Pazarlama Araştırması (PA) Tanımı Belirli bir pazarlama problemine ilişkin verilerin objektif olarak toplanması, analizi ve yorumlanmasıdır. Veya, Pazarlama problemlerinin çözümlenmesi için bilimsel metodun uygulanmasıdır.

123 Konuları Bakımından PA’nın Sınıflandırılması Tüketici Araştırmaları Mamul Araştırmaları Fiyat Araştırmaları Reklam Araştırmaları Dağıtım Araştırmaları Ambalaj Araştırmaları Satış Araştırmaları Motivasyon Araştırmaları Dış Çevre Araştırmaları

124 PA’nın Yönetime Sağladığı Faydalar Pazarlama problemlerinin varlığını ve onları yaratan faktörleri ortaya çıkarır. Alınacak kararların riskini azaltır. Yönetimin, tüketici ihtiyaç ve isteklerini öğrenmesini sağlar ve böylece üretilen mal ve hizmetlerle talep arasında uygunluğu sağlar. Yeni mamul ve piyasalar ile, mevcut mamuller için yeni kullanım imkanlarının keşfini ve böylece satışların artmasını sağlar. Satış faaliyetlerinde başarı derecesini ve yetersizlikleri belirleyip, etkinliği arttırmaya yardımcı olur.

125 PA’nın İşletmelerde Yeterince Kullanılmama Nedenleri Uzun zaman alması Büyük masraflara yol açması Kalifiye personel gerektirmesi Sağladığı bilgilerin kesin olmaması Kısa vadede etkisini göstererek somut fayda sağlayamaması

126 PA Süreci Problemin Tanımlanması Araştırmanın Planlanması Araştırma Planının Uygulanması (Saha çalışması; veri toplama) Verilerin Analizi ve Yorumu Araştırma Raporunun Hazırlanması

127 Problemin Tanımlanması Pazarlama araştırmasının ilk aşaması, problemin veya araştırma konusunun iyi bir şekilde tanımlanması ve belirlenmesidir. Araştırmacı pazarlama ile ilgili tüm verileri göden geçirmelidir. Bu aşamada yapılan, problemi spesifik hale getirmeye yönelik “keşifsel araştırma” dır. Yanlış problem tanımı bütün araştırma çabalarının boşa gitmesine neden olur.

128 Araştırmanın Planlanması Veri Kaynaklarını Belirleme Araştırma Metodu ve Temas Metodunu Belirleme Araştırma Araçlarını Belirleme Örnekleme Planının Geliştirilmesi

129 Veri Kaynakları Birincil (orijinal) kaynaklar İkincil kaynaklar

130 Araştırma Metodu Anket Gözlem Deney

131 Temas Metodu Mektupla Anket Yüz yüze Görüşme Telefonla Anket

132 Araştırma Araçları Anket Formu Gizli veya Açık Kamera Fiziksel Ölçüm Araçları

133 Örnekleme Planı Örnek Kitlenin Birimi (Kimler Araştırılacak) Örnek Hacmi (Kaç Kişi Olacak) Örnekleme Süreci (Örnek birimleri nasıl seçilecek)

134 Araştırma Planının Uygulanması: Verilerin Toplanması Veri Toplamada Ortaya çıkabilecek Sorunlar: Cevaplayıcının evinde veya işyerinde bulunmaması Bazı cevaplayıcıların işbirliği yapmayı kabul etmemesi Bazı cevaplayıcıların objektif olamaması Bazı cevaplayıcıların doğru cevap vermemesi Anketörün taraflı olması

135 Verilerin Analizi ve Yorumu Verilerin Sınıflandırılması Sayım (Frekansların Belirlenmesi) İstatistiksel Analiz ve Yorumu

136 Araştırma Raporunun Hazırlanması Araştırma raporları genellikle yazılı olarak pazarlama yöneticilerine verilir. Raporda ne ölçüde ayrıntıya inileceği, onu kullanacak kimseye göre araştırmacı tarafından belirlenmelidir. Raporda : Özet Bulgular Veri Toplama Yöntemi Analiz Yöntemleri ve Araçları Veri Analizi Sonuç Kaynakça

137 İkincil Veri Kaynaklarının Fayda ve Sakıncaları Faydalar: Zaman, emek ve masraflardan tasarruf sağlanması ve toplama kolaylığı olması Yetenekli araştırmacı bulma güçlüğünü ortadan kaldırması Sakıncaları: Bilgilerin eski olma ihtimali bulunması Amaç farklılığı olması; ayrıca tasnif veya birim ölçü farklılığı olabilmesi Taraflı olma olasılığının fazla olması

138 Birincil Veri Kaynaklarının Fayda ve Sakıncaları Faydalar: Bilgilerin eski ve yanlış olma olasılığının az olması Özel amaca göre toplandığında, ihtiyaçlara tam ve direkt olarak cevap vermesi Bizzat araştırmacı tarafından toplandığından, anket formu vb. düzenlemelerin istenildiği şekilde yapılabilmesi Sakıncalar: Zaman, emek ve masraf yükünün ağır olması Yetenekli, uzman araştırmacı bulmanın zor olması

139 Veri Toplama Yöntemleri Birincil Veri Toplama İkincil Veri Toplama Anket Gözlem Deney Yüz Yüze Telefonla Postayla Internette Kişisel Mekanik İç Kaynaklar Dış Kaynaklar Muhasebe Kayıtları, İstatistikler, Pazarlama Verileri Nüfus Sayımı Periyodik Raporlar

140 Yüz Yüze Anketin Faydaları ve Sakıncaları Faydalar: Gözlem yoluyla da bilgi sağlar Toplanan bilgiler daha sağlıklı olur Cevaplayıcının işbirliği daha kolay olur Anlaşılmayan sorular açıklanarak cevaplardaki çelişkiler azaltılabilir. Sakıncalar: Fazla zaman ve masrafa yol açar Anketçinin peşin hükümleri ve hatalı davranışları, bilgi kalitesini düşürür Çeşitli nedenlerle hayali mülakatla geçiştirilebilir.

141 Telefonla Anketin Fayda ve Sakıncaları Faydalar: Kısa sürede bilgi toplanır Şehir içinde ucuzdur Yüz yüze görüşmeden daha kolaydır Postayla ankete göre daha esnektir. Sakıncalar: Sadece telefonu olan kişiler ankete katılabilir. Kısa görüşme nedeniyle sınırlı bilgi alınabilir. Şehir dışı araştırmalarda pahalı olur

142 Mektupla Anketin Fayda ve Sakıncaları Faydalar: Çok sayıda cevaplayıcıdan ucuz bilgi sağlanır Anında cevaplama istenmediğinden daha iyi cevaplandırılır Anketçinin etkisi söz konusu olmaz İsim istenmediğinde samimi bilgiler sağlanabilir Sakıncalar: Cevaplama oranı düşük olur Sınırlı bilgi alınır Gözlemle ek bilgi sağlanamaz Anketi kimin cevapladığı bilinemez Yanlışlıkları düzeltmek zor olur.

143 Internet İle Anketin Fayda ve Sakıncaları Faydalar: Ucuz ve hızlı veri toplanabilir. Sakıncalar: Interneti olmayanlar örnekleme dahil edilemezler Bilgilerin kim tarafından verildiği denetlenemez Sorulara açıklık getirme olanağı sınırlıdır

144 Gözlem Metodunun Fayda ve Sakıncaları Faydalar: Anket yöntemine göre daha objektiftir Cevaplayıcıdan en az düzeyde talepte bulunulmaktadır. Diğer metotlarla toplanamayan bilgiler toplanabilir Sakıncalar: Her türlü bilgi toplanamaz Gözlemlenen kişiler doğal davranmayabilirler Olayların tamamı kaydedilemeyebilir.

145 Deney Yönteminin Fayda ve Sakıncaları Faydalar: Açık-seçik ve sonuca ulaşacak bilgiler sağlar Anket ve gözlem yoluyla elde edilemeyen bilgiler elde edilebilir. En fazla bilimsel niteliğe sahip birincil veri toplama metodudur Sakıncalar: Kullanım alanı çok sınırlıdır Masraflıdır ve uzun zaman alır Yönetimi güçtür İşletmenin düşünce ve planlarının rakiplerce anlaşılmasına neden olabilir.

146

147 Pazarlama Karması Unsurlarının Etkileşimi MAMUL TUTUNDURMA FİYAT DAĞITIM

148 Mamul İle İlgili Kavramlar Tüm (Bütün) Mamul Kavramı Yeni Mamul Kavramı Mamul Hattı (Mal Dizisi – Mal Grubu) Mamul Karması Mamulün Hayat Seyri Kavramı

149 Tüm (Bütün) Mamul Kavramı Tüm mamul kavramı, mamulü, ondan beklenen tüm faydaları kapsayacak biçimde, fiziksel, ekonomik ve psikolojik unsurların bütünü olarak ifade etmektedir.

150 Yeni Mamul Kavramı Gerçek anlamda yeni mamuller Mevcut mamullerden belirgin farklılıkları olan mamuller İşletme için yeni (pazarda yeni olmayan; taklit) mamuller

151 Mamul Hattı (Mal Dizisi-Mal Grubu) Mamul hattı, aynı tür ihtiyaçları karşılamaları veya birlikte kullanılmaları veya aynı tür tüketici gruplarına satılmaları veya aynı dağıtım kanallarıyla pazarlanmaları veya aynı fiyat aralığında olmaları … nedeniyle aralarında sıkı bir bağlılık bulunan mal grubudur. Örnek: Fotoğraf Makinesi ve Filmi. Dijital Fotoğraf Makinesi ve Hafıza Kartı.

152 Mamul Karması Bir işletmenin satışa sunduğu tüm mallar ve hizmetler mamul karmasını oluştururlar.

153 Mamulün Hayat Seyri Kavramı Pazara yeni sunulan bir mamulün sağladığı satış gelirleri ilk sunuluşundan itibaren pazarda kaldığı süre boyunca önemli farklılıklar gösterir. Mamulün pazara sunulmasından pazardan çekilmesine kadar süren sürece mamulün hata seyri adı verilir. Mamulün Hayat Seyri: Sunuş Dönemi Büyüme Dönemi Olgunluk Dönemi Gerileme Dönemi

154 Tüketim Mallarının Çeşitleri ve Bazı Pazarlama Özellikleri Kolayda Mallar Beğenmeli (Araştırılan) Mallar Özellikli (Spesiyalite) Mallar Aranmayan Mallar

155 Kolayda Mallar Bu tür mallar, tüketicilerin temel ihtiyaçlarını karşıladıkları, az miktarda, sık sık ve en kolay biçimde, en yakın yerden satın almak istedikleri mallardır. Özellikleri: Tüketici, alımda fiyat ve kalite yönünden karşılaştırma yapmaya gerek duymaz. Sık sık satın alınırlar. Birim fiyatları düşüktür. Modanın etkisinde kalmaz. Kolayda malların pazarlanmasında yaygın dağıtım uygulanır. Bu malların reklâmlarını ve diğer tutundurma faaliyetlerini, dağıtım kanalı üyeleri değil, üreticiler yaparlar. Örnekler: Sabun, ekmek ve ilaç.

156 Beğenmeli (Araştırılan) Mallar Bunlar, tüketicinin fiyat, kalite, renk, biçim ve modaya uygunluk bakımlarından karşılaştırmalar yaparak satın aldığı mallardır. Özellikleri: Üreticinin yanında aracılarda tutundurma faaliyetlerine önem verirler. Perakendeciler çok miktarda mal aldıklarından üretici onlara bağlı kalır. Üreticiden perakendeciye doğrudan (Aracısız) dağıtım yaygındır. Üreticiden çok satıcı firma adı önem kazandığından perakendeci de reklâm ve diğer tutundurma faaliyetlerinde bulunurlar. Örnekler: Mobilya, giyim, beyaz eşya, teknoloji ürünleri vb.

157 Özellikli (Spesiyalite) Mallar Bu mallar, belirli bir tüketici grubunun özel arzu ve ihtiyaçlarına hitap eden, onların ısrarla aradıkları ve bulmak için özel bir çaba sarf ettikleri, fiyatı yüksek tüketim malları grubunu oluştururlar. Özellikleri: Her yerde satılmayıp, ancak ün yapmış belirli yerlerde satılırlar ve seyrek satın alınırlar. Bu malların pazarlanmasında, perakendecilerin rolü ve önemi beğenmeli mallardakine göre çok daha fazladır. Üretici çoğu kez, bir çevrede sadece bir perakendeci ile çalışır. Perakendeci, hem ayrıcalıklı hem de üreticiye çok bağımlı olur. Bu mallarda marka imajı çok önemli olduğundan hem üretici, hem aracılar tutundurmaya önem verirler. Bazen ortaklaşa reklâm kampanyası yaparlar. Örnekler: Kürk, pırlanta, altın, elmas vb.

158 Aranmayan Mallar Bu mallar tüketicinin, ya bilmediği, ya da bilmekle beraber satın almaya ilgi duymadığı mallardır. Örnekler: Mezar yeri, mezar taşı, hayat sigortaları gibi.

159 Endüstriyel Malların Çeşitleri ve Bazı Özellikleri Hammaddeler İşlenmiş maddeler ve parçalar Tesisler (donatım malları) Yardımcı araçlar (yardımcı donatım) Malzemeler Endüstriyel hizmetler (bakım-onarım, danışmanlık hizmetleri gibi)

160 Endüstriyel Malların Çeşitleri ve Bazı Özellikleri Kaynakta uygunluk Fiyatta uygunluk Kalitede uygunluk Teslimat zamanında uygunluk

161 Yeni Mamul Geliştirme Süreci İşletmelerin mevcut mamullerine yenilerini eklemeleri iki şekilde yapılabilir: İşletme içinde yeni mamul geliştirme çalışmalarıyla Bir malın başka işletmelerden, lisans anlaşmasıyla patent hakkını almak veya taklit etmek vb. yollardan alınmasıyla.

162 Yeni Mamul Geliştirme Sürecinin Aşamaları Yeni mamul fikirlerinin toplanması Ön eleme Kavram geliştirme ve test etme Ticari analiz Mamulün geliştirilmesi Pazar testleri Pazara sunuş

163 Yeni Mamul Fikirlerinin Toplanması İşletme içi fikir kaynakları, işletmenin yüksek kademe yöneticileri, üretim ve mamul dizaynı ile uğraşan işletme mühendisleri, satış elemanları ve diğer personellerden oluşur. İşletme dışı fikir kaynakları, müşteriler, bilim adamları ve rakiplerden oluşur.

164 Ön Eleme Bu aşama, toplanan fikirlerden işletme amaçları, imkân ve kaynakları ile uyuşmayanların elenmesi, uyuşanların da önem sıralarının belirlenmesi aşamasıdır.

165 Kavram Geliştirme ve Test Etme Kavram (Konsept) geliştirme, ilk iki aşamada oluşturulan mamul fikrinin şekillendirilip, tam bir mamul kavramı haline getirilmesidir. “Mamul kavramı” Armstrong ve Kotler’e göre, yeni mamul fikrinin tüketici açısından bir anlam ifade edecek şekilde ayrıntılı ifadesidir. Kavram testi, küçük potansiyel tüketici gruplarına ve işletmede bazı kimselere bu mal kavramının sunularak onların tepkilerini öğrenmektir.

166 Ticari Analiz Ticari analiz, ön elemeyi geçen fikirlerin maliyet ve satış analizleri yapılarak ticari değerlendirmeye tabi tutulduğu bir aşamadır. Bu analiz ve değerlendirmeler, çeşitli bilimsel metod ve tekniklerle yapılan ciddi çalışmaları kapsar. Analiz Kapsamı: Mamulün geliştirme maliyeti Geliştirme süreci Ticari uygulanabilirlik Piyasa potansiyeli Muhtemel fiyatlar Yapılması gereken yatırımlar

167 Mamulün Geliştirilmesi Bu aşama yeni mamulün soyut fikir düzeyinden çıkarılarak somut hale dönüştürüldüğü aşamadır. Artık, ilk dört dönemde yapılan masraflarla kıyaslanmayacak harcamalara girişilerek mamul fiilen üretilmektedir. Teknik inceleme, araştırma ve geliştirme metodları, mamule ve firmaya göre değişir.

168 Pazar Testleri Bu, deneme niteliğinde sınırlı üretimin gerçek Pazar koşullarında piyasaya sürüldüğü bir aşamadır. Mamul iyi seçilmiş bir veya birkaç Pazar bölümüne sunularak tüketicilerin tepkileri öğrenilmeye çalışılır. Pazar testi, sınai ürünlerden çok tüketim malları için büyük önem taşır.

169 Pazara Sunuş Pazar testlerinde başarılı olan mamuller artık daha büyük çapta üretilerek daha çok ve daha geniş bölgelerde piyasaya sürülür.

170 Mamulün Hayat Seyri Ve Pazarlama Stratejileri Mamulün hayat seyri kavramı, bir firmanın mamullerinin satışlarının zaman içindeki gelişimini, biyolojik bir benzetme ile, çeşitli dönemler veya aşamalar halinde inceleyen basit yapılı bir model olarak ortaya atılmıştır. Mamul hayat seyrinin dört ana aşaması vardır; sunuş (tanıtma), büyüme, olgunluk, gerileme (düşüş).

171 Mamul Hayat Seyri Kavramının Dört Varsayımı Mamullerin ömürleri sınırlıdır. Mamul satışları, her biri farklı pazarlama çabalarını gerektiren birbirinden belirgin şekilde farklı aşamalardan geçer. Kârlar MHS’nin farklı aşamalarında farklılık gösterir. Farklı aşamalar farklı stratejileri gerektirir.

172 Mamulün Hayat Seyri

173 Mamulün Hayat Seyri Boyunca İzlenmesi Gereken Pazarlama Stratejileri

174 Sunuş (Tanıtım) Dönemi Malın varlığını duyurmak Deneme niteliğinde kullanılmasını teşvik etmek ve rakibin olmadığı bir ortamda birincil talep yaratılması amaçlanır. Bu dönemin sonlarında pazara rakipler girmeye başlayınca artık ikincil talep yaratmaya odaklanılır. Genelde fiyat yüksek tutulur. Yeniliğe açık ve satın alma gücü yüksek alıcı gruplarına yönelinir.

175 Büyüme Dönemi Üretim miktarı arttırılır. Mamul kalitesinde iyileştirmeler yapılır. Mamule yeni nitelikler eklenir. Fiyatlar düşürülür. Orta ve düşük gelirli tüketici gruplarına da hitap edilir. Marka imajı yaratmaya, ikincil talebi teşvik etmeye yönelik tutundurma faaliyetleri yapılır. Yeni Pazar bölümlerine de girilmeye çalışılır.

176 Olgunluk Döneminin Özellikleri Kitle üretimi yapılmaktadır. Ama zamanla üretim miktarı azaltılmaktadır. Mamulde önemli değişiklikler yapılır; yeni çeşitler ekleme, senelik modeller yapma yoluna gidilir. Mamul farklılaştırma ve Pazar bölümlendirme stratejilerine önem verilir. Fiyatlar daha fazla düşürülür. Rekabet gücünü arttırmak için çaba harcanır.

177 Olgunluk Dönemi Pazarda değişiklik : Yeni Pazar ve Pazar bölümleri bulmaya ve mevcut alıcıların mamulü daha yoğun kullanmalarını sağlamaya çalışır. Mamulde değişiklik: Kalite geliştirme, mamule yeni özellikler katma, stil geliştirme suretiyle bu özelliklerini vurgulayarak pazarda mamule canlılık kazandırmaya çaba sarfeder. Pazarlama karmasında değişiklik: pazarlama karmasının çeşitli unsurlarından birisi veya birkaçında değişiklikler yaparak satışları canlandırmaya çalışılır.

178 Gerileme Dönemi Pazarda kalma stratejisi: Rakiplerin pazardan çekileceği beklentisi içinde pazarlama çabaları sürdürülür. Maliyetleri düşürme stratejisi: Bu dönemde mamulle ilgili çeşitli maliyetleri mümkün olduğunda düşürmeye çalışır. Bu strateji kısa vadede başarılı olur ve satışlar artarsa, sorun çözülmüş olur; başarılı olmazsa, pazardan çekilme stratejisine başvurulur. Pazardan çekilme stratejisi: İşletme ya mamulü tamamen bırakır ve böylece onun hayat seyrini sona erdirir; yada alıcı bulabilirse onu başka bir işletmeye satar. Bu şekilde, minimum getiri sağlayan kaynakların getirisi fazla olan mamullere tahsis edilmesiyle prodüktivite (verimlilik) arttırılır.

179 Marka ve Marka Stratejisi Marka, üretici veya satıcıların malını tanıtan, onu başkalarının mallarından ayırmaya yarayan isim, terim, sembol, şekil veya bunların bileşimidir. Marka, sicile kaydedildiğinde, diğer bir deyişle, tescil edildiğinde yasallaşır ve yasal koruma sağlanır.

180 Marka Kullanmanın Faydaları Tutundurmaya yardımcı olur ve talep oluşturmada etkilidir. Tüketicide firmaya bağlılık sağlar. İkame malları yüzünden satış kaybı tehlikesini önler. Marka kullanılması malı pazarlama kanallarına doğru çeker; zira iyi tanınan marka aracı kuruluşlarca aranır.

181 Markanın Tüketiciler Açısından Faydaları Malın tanınmasını sağlar. Kalite açısından güven unsuru olur. Mal hakkında bilgi verir. Tüketiciye korunma imkânı verir.

182 İyi Bir Marka Adının Özellikleri Kısa ve basit olması Kulağa hoş gelmesi Kolayca tanınması ve hatırlanması Ambalaj ve etiketlemeye uygun olması Saldırgan veya olumsuz olmaması Her dilde telafuzunun kolay olması Her türlü reklâm araçlarında kullanmaya uygun olması Dikkat çekici olması Mamul kalitesini imâ eder nitelikte olması Ayırt edici nitelikte olması

183 Marka Adı Seçiminde Kullanılan Usuller Marka adının işletme sahipleri veya yöneticileri tarafından saptanması İşletme personeli arasında anket yapılması Tüketiciler için en iyi marka adının seçimiyle ilgili yarışmalar düzenlenmesi sayılabilir.

184 Marka Stratejisi Üretici markası mı kullanılacak? Dağıtıcı markası mı kullanılacak? Yoksa karma marka mı kullanılacak? İşletme çok marka politikası izleyecek midir? Aile markası kullanacak mıdır?

185 Marka Bilinirliği ve Marka Değeri Markanın tüketiciler tarafından hatırlanabilirliğidir. Bir markanın ticari olarak itibarını gösteren marka değeri kavramı oldukça önemlidir.

186 Marka Bilinirliği (2005’de yapılan bir araştırmaya göre) Arçelik % 24,8 Ülker % 6,3 Adidas % 5,4 Nike % 4,1 Bosch % 3,6 Beko % 3,4 Vestel % 2,8 Coca Cola % 2,2 Levi’s % 2,2 Omo % 2,2

187 Marka Değeri (2005 yılı verileri) Coca Cola 67,5 milyar dolar Microsoft 59,9 milyar dolar IBM 53,4 milyar dolar GE 47,0 milyar dolar Intel 35,6 milyar dolar Türkiye’de 2004 yılı sıralaması Turkcell Efes Ülker Pınar Vakko Sütaş Beymen Beko Vestel

188 Ambalajın Sağladığı Çeşitli Faydalar Malı koruması Taşımada kolaylık sağlaması Malı farklılaştırması Tutundurmaya yardımcı olması

189 Ambalajdan İstenilen Özellikler Ambalaj, içindeki mal hakkında tüketiciye bilgi verebilmelidir. Malın nasıl kullanılacağını belirtmelidir. Malın miktarını belirtmelidir. Malın nasıl korunacağını belirtmelidir. Ambalaj muhafaza etmeye elverişli olmalıdır ve kolay açılabilmelidir.

190 Servis (Hizmet) Garantiler Mal iadeleri Kurma-çalıştırma yardımı Bakım ve tamir Malı yerine teslim Parça temini

191 Kalite Standartları Dayanıklılık Stil Modernlik (Teknolojisi) Ekonomiklik Kullanışlılık

192 Mamul Farklılaştırma Stratejisi Mamul farklılaştırma stratejisi, en basit ifadesiyle, mamul talebinin, mamulün arzına boyun eğmesine çalışılmasıdır. İşletmeler, kendi mallarının rakiplerinin-kinden farklı, daha iyi, daha faydalı olduğunu ileri sürerek rekabet ederler. Farklılık, kalitede, biçimde, ambalajda, renkte vb. özelliklerde olabilir.

193 Pazar Bölümlendirme Stratejisi Pazar bölümlendirme stratejisi, arzın, tüketici talebine göre ayarlanmasıdır. Farklı talep yapısına sahip Pazar bölümleri analiz edilerek, her bölümdeki istek farklılığını göz önüne almak ve ona uygun tipte mamulle ve uygun pazarlama karmasıyla çalışmak, etkin bir “pazarı ele geçirme” stratejisidir.

194 Moda Olayı ve Pazarlamadaki Yeri Moda, herhangi bir dönemde halk tarafından benimsenen, popüler olan stildir. Stil,sanat alanında kendine has, ayırt edici niteliği olan bir ifade veya sunuş şeklidir. Moda, dalgalı bir hareket olup, her modanın belirli bir hayat seyri vardır. Malın türüne göre modanın hayat seyrinin uzunluğu da değişir. Sonradan moda olan stilleri önce moda öncüleri denilen kimseler kullanırlar. Bu kişilerin kabul ettikleri stiller, zamanla diğer sosyal gruplar tarafından tarafından benimsenir. Böylece moda olur. Malın kabul görmesi yavaş yavaş olurken, düşüş, yani moda malın terkedilmesi çok hızlı olur.

195

196 Fiyatın Önemi Fiyat, talebi geniş ölçüde etkiler. Fiyat, işletmenin rakipler karşısındaki durumunu ve pazar payını etkiler. Fiyat gelirleri ve kârı etkiler. Fiyat işletmenin pazarlama programını etkiler.

197 Fiyat Kararlarını Etkileyen Çıkar Grupları Aracı Kuruluşlar. Rakipler. Üretim faktörlerinin sahipleri (Tedarikçiler). Hükümet. İşletmenin diğer bölümlerinin yöneticileri.

198 Fiyatlandırmada Göz Önünde Tutulması Gereken Faktörler Mamulün üretim ve alım maliyeti. Mamule olan talep. Rekabet durumu. Hedef alınan pazar payı. Pazarlama karmasının diğer unsurları.

199 Mamulün üretim ve alım maliyeti Maliyete yönelik fiyatlandırmanın temelini oluşturur. Maliyetin içinde yer alan “sabit maliyet” ve “değişken maliyet” unsurları ile “ortalama maliyet”in fiyatı belirlemede rolleri vardır. Maliyetler genellikle üretim hacmi ile yakından ilişkilidir; bir malın üretilen ve satılan miktarı, işletmenin optimal kapasitesine doğru arttıkça birim başına sabit maliyetler düşme eğilimi gösterir. Bu durum birim maliyetin de azalmasına neden olur. Birim maliyetin düşmesi de, daha düşük fiyat uygulama ve böylece rakiplere üstünlük sağlama imkanı verir. Mamulün maliyetinden bahsederken sadece üretim maliyeti değil, pazarlama maliyetini de göz önünde tutmak gerekir.

200 Mamule olan talep Önce genel olarak talebi belirlemeye çalışmak, sonra da değişik fiyatlardan işletmenin satabileceği miktarları tahmin etmek gerekir. Bu, temelde, bir mal için talep elastikiyetini belirlemek demektir ve çeşitli yararlar sağlar. Talep elastikiyeti düşük ise, fiyat düzeyi başarıyı çok etkilemez. Fiyatlandırma kararı daha kolay olur. Talep elastikiyeti yüksek ise, işletmenin başarısında fiyat en önemli faktörlerin başında yer alır. Bu nedenle mümkün olduğunca düşük bir fiyat tercih edilmelidir.

201 Rekabet durumu Rakiplerin sayısı, büyüklükleri, rekabet stratejileri, pazarlama karmaları fiyatlandırma kararlarını önemli ölçüde etkiler. Az sayıda ve küçük rakiplerden oluşan bir piyasada (tekelci rekabet piyasası), işletme fiyatlandırma kararlarında daha özgür olabilir. Çok sayıda ve büyük rakiplerin oluşturduğu bir piyasada ise (tam rekabet piyasası) fiyatlandırma kararları daha dikkatli alınmalıdır. Belirlediğiniz bir fiyat rakipler tarafından tehdit olarak algılandığı için, pazarlama karmasının çeşitli unsurları ile karşılık vereceklerdir. Bu durum işletmemizi önemli bir tehditle karşı karşıya bırakabilir.

202 Hedef alınan pazar payı Yüksek Pazar payını hedefleyen bir işletme, mamul fiyatını düşük tutmak zorundadır. Buna pazara (nüfuz etme) derinlemesine girme stratejisi denir. Düşük Pazar payını hedefleyen bir işletme ise, fiyatını yüksek tutmayı ve daha fazla gelir elde etmeyi düşünebilir. Genellikle mamul hayat seyrinin sunuş aşamasında uygulanan bir stratejidir. Buna pazarın kaymağını alma stratejisi denir.

203 Pazarlama karmasının diğer unsurları Mamul: Mamulün hayat seyrindeki dönemi, nihai kullanım yeri ve amacı fiyatı etkiler. Dağıtım kanalının tipi ve aracılar da fiyatlandırmayı etkiler. Tutundurma metodları ve kim tarafından ne kadar faaliyette bulunulduğu fiyatı etkiler.

204 Fiyatlandırma Yöntemleri Maliyete yönelik fiyatlandırma Talebi (alıcıyı) temel alan fiyatlandırma Rekâbete yönelik fiyatlandırma

205 Maliyete yönelik fiyatlandırma Maliyet artı (maliyet + kâr) usulü Hedef Fiyatlandırma usulü

206 Maliyet artı (maliyet + kâr) usulü Değişken maliyet esasına göre fiyatlandırma: Genellikle toptancı ve perakendecilere tarafından uygulanan bir usul olup, satılacak malın alış maliyetinden bir biriminin payını bulup, buna belirli bir kâr yüzdesi eklemek suretiyle satış fiyatı belirlenir. Talebe ve satış miktarına göre kâr yüzdesi belirlenir. Tam maliyet esasına göre fiyatlandırma: Bu yöntem, daha çok üretici işletmelerde kullanılan usuldür. Bu yöntemde, toplam sabit maliyet belirli bir standart’a göre dağıtılır. Bir birime düşen sabit maliyetle, değiken maliyet toplamı olarak bulunan ortalama tam maliyete belirli bir yüzde kâr ekleyerek satış fiyatı belirlenir. Maliyet Artı usulünün Faydaları: Maliyeti hesaplamak, talep tahmininden daha kolaydır. Belirsizlik daha azdır. Tüm endüstride kullanılması halinde maliyetler ve kâr marjları birbirine benzerse, fiyatlarda birbirine yakın olacak, böylece fiyat rekâbeti azalacaktır. Bu yöntemde fiyatın daha adil olduğu kanısı yaygındır.

207 Hedef Fiyatlandırma usulü Büyük imalatçı işletmelerin geniş ölçüde kullandığı bu usulde, önceden tahmin edilen bir satış hacminde arzu edilen sabit bir kâr hedefini gerçekleştirecek fiyat saptanmaya çalışılır.

208 Hedef Fiyatlandırma Usulü (ÖRNEK) Tahmini satış miktarı (talep) = birim. Toplam maliyetler = TL Hedef kâr oranı =%25 Olduğuna göre fiyat ne olmalıdır? Hedef kâr=Toplam maliyet x Hedef kâr oranı = x %25 = TL. Hasılat = Toplam maliyet + hedef kâr = = TL

209 Hedef Fiyatlandırma Usulü

210 Q : Üretim ve satış miktarı SM: Sabit Maliyet DM: Birim Başına Değişken Maliyet F: Fiyat Başa Baş Noktası: Hedef Kârı Sağlayan Üretim ve Satış Miktarı: Fiyat :

211 Talebi (alıcıyı) temel alan fiyatlandırma Bu yöntemin temeli, tüketiciye sunulan malın pazardaki değerini – tüketicinin ona ne değer biçtiğini – isabetli bir şekilde tahmin etmeye dayanır. Bu şekilde alıcının mal değeri hakkındaki düşüncesine uygun fiyat belirlenmiş olur. Talebe yönelik fiyatlandırma, maliyete yönelik fiyatlandırma ile karşılaştırıldığında; işletmeyi sağlayacağı kârlılık açısından daha üstün konuma getirir; ancak bu ifade, alıcıların mamulün değerini, maliyetinin epeyce üstünde bir değer olarak gördükleri varsayımı altında doğrudur.

212 Rekâbete yönelik fiyatlandırma Cari Fiyatı Esas Alma Usulü Kapalı Zarf (Eksiltme veya İhale) Usulü

213 Cari Fiyatı Esas Alma Usulü Bu usul, rekâbete yönelik fiyatlandırmanın en yaygın olarak uygulanan şeklidir. Yaygın Olmasının Nedenleri: Çok kolay bir usul olması Bu fiyatın endüstrinin sağduyusunu belirten, normal kazanç sağlayan fiyat olduğu düşüncesi Rekabeti körükleyici olmaması

214 Cari Fiyatı Esas Alma Usulü Bu usul, en fazla homojen mamul piyasalarında görülür. Çünkü, böyle rekabetçi bir pazarda homojen mal satan firma, kendi fiyatını belirleme konusunda çok az seçim imkânına sahiptir. Homojen mamul yerine, mamul farklılaştırmanın hakim olduğu pazarlarda işletme fiyat kararlarında daha geniş bir hareket serbestisine sahip olur. İşletme, rakiplerine göre daha yüksek; ortalama veya daha düşük fiyat düzeylerinden birini seçer.

215 Kapalı Zarf (Eksiltme ve İhale) Usulü Kapalı zarf usulü, büyük sözleşmelerle alınan taahhüt işlerinde, özellikle devlet ihalelerinde kullanılır. Türkiye’de devlet alımlarında bu usul yasa gereği zorunludur, ama büyük özel işletmelerde de alımlarda giderek artan ölçüde bu yola başvurulmaktadır. Bu usulde, çeşitli mal ve hizmet sunan firmalar, rakiplerin fiyat tekliflerini tahmin etmeye ve öğrenmeye çalışarak onlardan biraz daha düşük fiyat teklifi yapma yarışına girerler.

216 Nihai Fiyatın Belirlenmesine Yönelik Taktikler Psikolojik Fiyatlandırma Taktikleri Tutundurucu Fiyatlandırma Taktikleri Farklılaştırılmış Fiyatlandırma Taktikleri İskontolu Fiyatlar ve Diğer Farklılaştırma Taktikleri

217 Psikolojik Fiyatlandırma Taktikleri Küsüratlı Fiyatlandırma ( TL): Mamulün esas fiyatı önceki usullerden biri ile belirlenmekle beraber saptanan bu fiyata en yakın küsüratlı sayı fiyat olarak benimsenir. Sabit (Değişmez) Fiyatla Fiyatlandırma: Bu yöntemde, işletme yöneticileri tek fiyat uygulamaya ve bu fiyatı uzunca süre sabit tutmaya çalışırlar. Prestij Fiyatlandırma: Bu usul, fiyatın yüksek kaliteyi yansıtacak şekilde yüksek tutulması ve tüketicilere fiyat yoluyla kalite imajının psikolojik olarak yerleştirilmesidir. Miktar İndirimi Yoluyla Fiyatlandırma: Bu usulde, mamulün fiyatını arttırma yerine, miktar indirimi yoluyla bir çeşit gizli zam yapılmaktadır. Böylece, psikolojik olarak daha az sayıda tüketicinin olumsuz tepki göstermesi sağlanmaktadır.

218 Tutundurucu Fiyatlandırma Fiyat Liderleri: Büyük marketler ve departmanlı mağazalar bazen gelen müşteri sayısını arttırmak için bazı ünlü markalı mamullerin fiyatlarını düşürürler. Özel Olay Fiyatlandırması: Birçok işletme, satışlarını arttırmak amacıyla fiyatı, mevsimlik durumlarla bayram, yılbaşı gibi özel günlerde reklâm ve satış geliştirme ile koordine ederler. Nakit İadesi veya Bir Mamul Verme: Belirli zaman diliminde mamulü satın alan müşterilere para iadesi yapılır veya satılandan farklı bir mamul hediye edilir. Özel Faizli Ödeme Planı: Bu özellikle otomobil üreticilerinin başvurduğu bir uygulama olup, bankalarla özel anlaşmalar yaparak finans yükünü bankaya yükleyen, çok seçenekli ödeme planları sunma yoludur. Sunî İndirim veya Psikolojik İskonto: Burada mamule gerçek olmayan yüksek fiyat koyup, malın şimdi çok daha aşağı fiyatla satıldığını ifade eden, 900 TL idi şimdi 600 TL oldu gibi suni tasarruflar önerilir.

219 Farklılaştırılmış Fiyatlandırma (Fiyat Farklılaştırma) Tüketici Esasına Göre Farklılaştırma: Otobüs, tren, tramvay gibi toplu taşıma araçlarıyla müze, tiyatro gibi yerlerde aynı mal veya hizmet için farklı fiyatlar uygulanır. Mamul Esasına Göre Farklılaştırma: Aynı mamulün farklılaştırılmış kaliteleri için farklı fiyatlar uygulanır. İmaj Esasına Göre Farklılaştırma: Bazen aynı mal, marka adına ve imaja göre farklı fiyatlandırılır. Bir parfüm üreticisi, aynı mamulü farklı isim ve ambalajlarla iki ayrı fiyatla fiyatlandırılır. Yer Esasına Göre Farklılaştırma: Yerin bir fayda biçimi olduğu alanlarda (örneğin, tiyatro ve gazinolarda) aynı birim maliyetli yerler tüketici talep ve tercihlerine göre değişen fiyatlarla fiyatlandırılır. Zaman Esasına Göre Farklılaştırma: Fiyatlar zaman değişkeni temelinde, farklı mevsim, gün veya saate göre farklılaştırılır.

220 Fiyat Farklılaştırmanın Uygulanabilmesi İçin Gerekli Şartlar Pazar bölümlenebilir olmalı ve her bölümün talep yoğunluğu farklı olmalıdır. Daha düşük fiyata mal alan bölüm mensuplarının bunları yüksek fiyat ödeyen bölüme satma olasılığı olmamalıdır. Yüksek fiyat uygulanan pazar bölümünde, rakiplerin daha ucuza satma şansları çok az olmalıdır. Pazar bölümlendirme ve denetim giderleri, fiyat farklılaştırmadan sağlanacak gelirleri aşmamalıdır.

221 İskontolu Fiyatlar ve Diğer Fiyat Farklılaştırma Taktikleri Nakit iskontoları: Üreticiler aracı işletmelere, aracı işletmeler de tüketicilere vadeli veya taksitli satış yaparak finansman kolaylığı sağlarlar. Bedelin peşin ödenmesi karşılığı olarak, malın satış fiyatında yapılan indirime nakit iskontosu denilir. Miktar iskontoları: Bunlar, farklı miktarlardaki satışlara bağlı olarak yapılan iskontolardır. Fonksiyonel İskontolar (Ticari İskontolar): En çok uygulanan iskontolardan biri olup, dağıtım kanallarındaki rekâbet geniş ölçüde bu iskontolara dayanır. Mevsimlik İskontolar: Bunlar, mal ve hizmetlerin en fazla alıcı bulduğu dönemlerin arkasından satışları canlandırmak, stokları eritmek için başvurulan iskontolardır. Coğrafi Fiyat Farklılaştırma: Free On Board (F.O.B.) Fiyatı: Malı satan işletme, malın sadece taşıma aracına yüklenme maliyetini üzerine alır ve yükleme anında malın mülkiyetini alıcıya dervrederse, F.O.B. Fiyat uygulaması sözkonusu olur. Tek Teslim Fiyatı: Bu usulde taşıma maliyetini işletme yüklenir ve coğrafi yerine bakılmaksızın, tüm alıcılara tek fiyat uygulanır. Bölge Teslim Fiyatı: İşletme pazarını birkaç bölüme veya bölgeye ayırır ve her bölge için tek teslim fiyatı uygulanır.

222 Yeni Mamul Fiyatlandırma Stratejileri Pazarın Kaymağını Alma Stratejisi Pazara Derinliğine Girme (Nüfuz Etme) Stratejisi

223 Pazarın Kaymağını Alma Stratejisi Pazarın kaymağını alma veya başlangıçta yüksek fiyat stratejisinde, sonradan rakiplerin o alana gireceği düşüncesi ile, fiyat yüksek tutularak, ilk pazara girişte yüksek gelir sağlamaya çalışılır.

224 Pazarın Kaymağını Alma Stratejisinin Uygulanabileceği Koşullar Talebi inelastik olan yeterli sayıda alıcı bulunması Az miktarda üretimin yol açacağı birim üretim ve dağıtım maliyetlerinin pek yüksek olmaması Yüksek fiyat nedeniyle hemen rakiplerin belirmesi tehlikesinin fazla olmaması Yüksek fiyatın üstün kalite imajı yaratmasıdır.

225 Pazara Derinliğine Girme (Nüfuz Etme) Stratejisi Pazara derinliğine girme stratejisi, başlangıçta düşük fiyat uygulayıp, pazarı ele geçirme veya yüksek pazar payı stratejisidir. Yeni mamule olan talebin elastikiyeti yüksekse, daha başlangıçta işe düşük fiyatla başlamak gerekir. Halk arasında sürümden kazanmak olarak nitelendirilen ve mamulün hayat seyrinin her döneminde kolay uygulanan bu strateji, rakiplerin pazara girme konusunda cesaretini kırar.

226 Pazara Derinliğine Girme Stratejisini Uygulayabilmek İçin Gereken Koşullar Pazar fiyata karşı duyarlıdır ve bu yüzden düşük fiyat hızlı bir Pazar büyümesine yol açacaktır. Talep elastikiyetinin yüksek oluşunun kısa süreli olduğu tahmin edilmekte, “tüketiciler mala alışınca bu durum değişecektir”, diye düşünülmektedir. Yüksek sabit maliyetler nedeniyle maliyetlerin düşürülebilmesi kitle üretimini zorunlu kılmaktadır. Mal kolayca taklit edilebilir niteliktedir, bu yüzden rakiplerin çıkması kolaydır ve kısa sürede rakipler çıkacaktır.

227 Hazırlayan: B. Türker PALAMUTÇUOĞLU

228 Tutundurma Ürünleri, fikirleri, kavramları kabul etmeleri konusunda başkalarını ikna etmektir. (Fiyat dışı rekabet aracıdır.)

229 Tutundurma Metodları Kişisel satış Reklam Halkla ilişkiler Satış geliştirme Doğrudan pazarlama

230

231 Tutundurmanın Önemi Üreticilerle tüketiciler arasındaki fiziksel mesafelerin artması Nüfus artışı sonucu tüketici sayısının artması Gelir artışı sonucu pazarların büyümesi İkame mallarının çoğalmasıyla rekabetin artması

232 Tutundurmanın Önemi Aracı kuruluşların artması ve dağıtım kanallarının genişlemesi Yine gelirin artmasıyla, tüketici arzu ve ihtiyaçlarının değişmesi; tüketicinin farklılık, üstün kalite ve nitelikler araması.

233

234 AIDA Modeli Dikkat çekme (Attention) veya çekmek İlgi uyandırma (Interest) İstek uyandırma (Desire) Harekete (eyleme) geçirme (Action) dir.

235 AIDA Modeli Dikkat Çekme: İşletme, öncelikle neler sunduğunu tüketiciye duyuracak, onu mamulünden haberdar ederek, dikkatini çekecektir. -İlgi Uyandırma: Malın varlığından haberdar olan tüketicinin o mala ilgi göstermesi sağlanacaktır.

236 AIDA Modeli -İstek uyandırma: İlgi olumlu yöne çekilerek, değerlendirme, malı satın alma isteğine dönüştürülecektir. -Harekete Geçirme: Satın alma isteğinin satın alma aksiyonuna (eylemine) dönüşmesi ile satış gerçekleştirilecektir.

237 Kişisel Satışın Temel Özellikleri Kişisel karşılaşma. Satışçı ile alıcı arasında direkt ve canlı ilişki kurulur. Dostluk ilişkileri geliştirme. Alıcı ile dostluk ilişkileri geliştirilir ve bu sayede iki taraf arasında sürekli alım- satım ortamı doğar.

238 Kişisel Satış Temel Özellikleri Dinleme ve karşılık verme zorunluluğu olması. Çift yönlü iletişim sağlar. Satışçının gerekli bilgileri toplaması.

239 Reklam: Reklam, malların, hizmetlerin veya fikirlerin, geniş kitlelere duyurulması ve benimsetilmesi amacıyla bir ücret karşılığında, kişisel olmayan bir biçimde sunulmasıdır.

240 Kurumsal Reklâm İle Marka Reklâmının Başlıca Özellikleri Geniş kitleye yönelik olma. Bu yönü kişisel satışın tamamen zıddıdır. Tekrarlanabilme ve ve her yana yayılabilme.Kolayca tekrarlanabilir.

241 Kurumsal Reklâm İle Marka Reklâmının Başlıca Özellikleri Anlamlı ve etkili bir biçimde sunulabilme. Renk, ses ve çeşitli sanatsal özelliklerden yararlanılarak çok canlı ve etkili bir biçimde sunulabilir. kişisel olmama. Kişisel olmayıp, kitleye yönelmesi yüzünden zorlayıcı değildir; tek yönlü iletişim ve etki vardır.

242 Halkla İlişkiler Halkla ilişkiler, işletme ile çevresi arasında iyi ilişkiler geliştirilmesi ve sürdürülmesi faaliyetidir. Tanıtmada bunun bir parçası olup genellikle ücret ödemeden iletişim araçlarında yapılan ticari haber, röportaj, resim vb. tanıtıcı çalışmalardır.

243 Halkla İlişkiler Halkla ilişkiler reklamlara göre daha inandırıcıdır; satışçılardan reklâmlardan hoşlanmayan potansiyel alıcılara da ulaşır. Mesajlar direkt satışa yönelik olmayıp, daha çok haber niteliğindedir.

244 Satış Geliştirme (Satış Promosyonu) Satış geliştirme, kişisel satış, reklam ve tanıtma çabaları dışında kalan, genellikle sürekli olarak yürütülmeyen, fuarlara katılma, sergiler, teşhirler vb. devamlılığı olmayan diğer satış çabalarıdır.

245 Satış Geliştirme Sınıflandırmaları Tüketicilere yönelik: Eşantiyon verme, kupon, ikramiye, veya pul verme, moda gösterileri, para iade vb. Aracılara yönelik : Aracılara satın alma avansı, karşılıksız mal, özendirme primi, satış yarışmaları vb. Satışçılara yönelik: Prim, satışçı yarışmaları, satış toplantıları vb.

246 Satış Geliştirmelerin Ortak Özellikleri Genellikle dikkat çekme ve etkili olma. Satış geliştirmede kullanılan bir çok araç çabuk olur. Uygulama ve denetleme kolaylığı. Kolay uygulandığı gibi etkisi de kolay ölçülür. Malın değerini küçültme. Aşırı ölçüde kullanılırsa, malın değeri ve satış fiyatının uygunluğu konusunda şüphe uyandırır.

247 Doğrudan Pazarlama Doğrudan pazarlama, özenle hedef olarak seçilmiş spesifik bireysel tüketicilerle, hemen sonucunu almak üzere telefon, faks, elektronik, posta veya diğer yollarla direkt olarak iletişim kurulmasıdır.

248 Doğrudan Pazarlama Çeşitlerinin Ortak Özellikleri Genel yada herkese yönelik olmaması (mesaj spesifik bir bireye yöneliktir) Hızla yapılması (mesajlar derhal hazırlanır) Mesajın bireysel müşteri için özel olarak hazırlanması İnteraktif olması (satıcı ile alıcı arasında çift yönlü iletişim vardır).

249 Toplam Tutundurma Bütçesini Belirleme Metodları Katlanılabilir miktar metodu Satış yüzdesi metodu Rakiplerin harcamalarını esas alma metodu Amaç ve görev (iş) metodu

250 Tutundurma Karması Strateji Alternatifleri İtme Stratejisi Çekme Stratejisi

251 İtme Stratejisi: öncelikle aracıları hedef alır ve mamulü dağıtım kanallarıyla nihai tüketicilere ulaştırmaya çaba sarf eder. İtme stratejisi geniş ölçüde kişisel satış ve satış geliştirme faaliyetlerini (satışçı yarışmaları, fuarlara katılma vb.) kapsar. Bu strateji hem endüstriyel mal üreticileri, hem de bir çok tüketim malı üreticisine uygundur.

252 Çekme stratejisi: Üretici işletme tutundurma programında direkt olarak nihai tüketicileri hedef alır; amaç onları motive ederek perakendicilerden mamulü talep etmelerini sağlamaktır.

253 Tutundurma Karmasının Seçimini Etkileyen Başlıca faktörler Tutundurma bütçesi ve maliyetler Pazarın niteliği Mamulün niteliği Mamulün hayat seyrindeki dönemi

254

255 Dağıtım Üretici bir işletme için dağıtımla ilgili kararlar iki ana kısımda ele alınabilir: Dağıtım kanalının seçimi Fiziksel dağıtım Dağıtım kanalının seçimi: Nasıl bir dağıtım şeklinin uygulanacağı, malların tüketiciye ulaştırılmasında, ne tip ve ne sayıda aracı kullanılacağı sorunudur. Fiziksel dağıtım: Malların üretim yerlerinden tüketicilere akışı, diğer bir değişle, fizik dağıtım sisteminin seçilmesi ve böylece malın gitmesi gereken yere zamanında ve minimum masrafla ulaştırılmasıdır.

256 Dağıtım Dağıtım Kanalı: Bir Malın üreticiden tüketiciye veya endüstriyel alıcıya akışında izlediği yol diye tanımlanabilir. Dağıtım kanalının iki yönü Pazarlama kararlarına etki etme, Diğer işletmelere karşı uzun vadeli taahhüt ve bağlantı içine girilir,

257 Dağıtım kanalları şekilleri Direkt (doğrudan) dağıtım, Endirekt (dolaylı) dağıtım,

258 Dağıtım kanalları şekilleri Direkt (Doğrudan) Dağıtım: Üretici işletmenin kendi satış örgütüyle; mamulün doğrudan doğruya tüketiciye (nihai veya endüstriyel) satışını yapması halidir. Endirekt (Dolaylı) Dağıtım:Üretici ile tüketici arasındaki alım-satım ilişkisinin hukuki ve iktisadi bağımsızlığı olan ticari kuruluşlarca sağlanması halidir.

259 Dağıtımda Aracı Kullanmanın Başlıca Nedenleri Finansal güçlülük, İşletmenin dağıtım kanalı sisteminde ekonomik olarak çalışabilmesi, diğer üreticilerin tamamlayıcı malları için aracı durumuna gelmesini gerekli kılar, Aracıların konusunda uzman olmaları, Maliyet avantajı sağlaması

260 Tüketim Ürünlerinde Dağıtım Kanalları 1. Üretici – Tüketici 2. Üretici - Perakendeci - Tüketici 3. Üretici - Toptancı - Perakendeci - Tüketici 4. Üretici - Acente - Perakendeci - Tüketici 5. Üretici - Acente - Toptancı - Perakendeci - Tüketici

261 TÜKETİCİ perakendeci toptancı acente sıfır kanal düzeyi tek düzeyli çift düzeyli üç düzeyli ÜRETİCİ Tüketim Malı Üreticisi İçin Dağıtım Kanalı Alternatifleri

262 Üretici-Tüketici En kısa ve en basit dağıtım kanalı Ürün aracı kullanılmadan doğrudan tüketiciye ulaştırılmakta Doğrudan satış, kişisel satış, postayla satış Aracı sayısı bakımından sıfır aşamalı kanal Doğrudan dağıtım

263 Üretici- Perakendeci-Tüketici Tek satış aracısı olarak perakendecinin yer aldığı dağıtım kanalı Geniş bir coğrafik alanda dağıtım yapmak isteyen işletmenin, çok sayıdaki tüketici ile ilişkiye girmek yerine, perakendeciden yararlanması Bölümlü mağazaların ve süpermarketlerin gelişmesi

264 Üretici-Toptancı-Perakendeci-Tüketici Geleneksel dağıtım kanalı. Perakendecilerle etkin ticari ilişkiler kurmakta zorluk çeken üretici işletmenin ayrıca toptancılardan da yararlanılması Tüketim mallarının dağıtımında en çok kullanılan kanal

265 Üretici- Acenta-Perakendeci-Tüketici Geleneksel dağıtım kanalında toptancının yerini acentenin alması durumu Büyük ölçekli perakendecilere ulaşılmak istendiğinde yaygın olarak kullanılır

266 Üretici-Acente-Toptancı-Perakendeci-Tüketici Küçük perakendecilere ulaşılması amacıyla geleneksel dağıtım kanalına acentenin eklenmesi Acenteler vasıtasıyla toptancılara, toptancılar vasıtasıyla perakende pazarına ulaşılır

267 Endüstriyel Mallarda Dağıtım Kanalları Üretici – Endüstriyel Alıcı Üretici - Endüstriyel Dağıtıcı(distribütör) - Endüstriyel Alıcı Üretici - Acente -Endüstriyel Alıcı Üretici - Acente - Endüstriyel Dağıtıcı (distribütör) - Endüstriyel Alıcı

268 Dağıtım Kanalı Seçimiyle İlgili Bazı İlkeler Tüketiciden başlayarak geriye doğru düzenlenmelidir, İşletmenin pazarlama programı ve amaçlarına uygun olmalıdır, Esnek olmalıdır, Karşılıklı bağımlılık olduğundan tüm kanal üyelerinin birbirine destek vermesi gerekir, Etkin bir değerlendirme sistemi yapılarak geliştirmeler sağlanmalıdır,

269 Dağıtım Kanalının Seçimini Etkileyen Faktörler Pazarla ilgili faktörler Mamulle ilgili faktörler Aracılarla ilgili faktörler İşletmenin kendisi ile ilgili faktörler

270 Pazarla ilgili faktörler Potansiyel tüketici sayısı Tüketicilerin bölgesel dağılımı Sipariş büyüklüğü,

271 Mamulle ilgili faktörler Mamulün bozulabilirliği, Birim değeri, Teknik yapısı,

272 Aracılarla ilgili faktörler Servis, Üretici politikalarına uyum

273 İşletmenin kendisi ile ilgili faktörler Finansal güç, Yönetim yeteneği, Kanalı denetleme isteği, İşletmenin sağladığı katkılar

274 Başlıca Dağıtım Politikaları Yaygın dağıtım; Seçimli (selektif) dağıtım; Özel ve tekelci dağıtım;

275 Toptancı Tüccar (bağımsız) toptancılar Yerel pazarlarda üretici firmalardan mülkiyet ile birlikte ürün satın alan, söz konusu ürünü depolayan ve perakendecilere satan, mülkiyet faydası sağlayan işletme birimidir. Verdikleri hizmete göre; Tam hizmet verenler; perakendecilere ticari kredi desteği sağlayan, ürün stoğu yapan, araştırma, planlama, tutundurma ile bakım ve onarım gibi toptancı işlevlerinin tamamını sunan toptancı çeşitidir. Sınırlı hizmet verenler; toptancılık işlevlerinin bir kısmını yapan toptancı çeşitidir. Öde götür toptancıları (ürün bedelinin tamamını ödeyerek malları kendi aracına taşıyan kişi) Arabacı toptancılar (Malları taşımayı üstlenen toptancı) Raf toptancısı (Müşterisinin satın alma, stoklama, rafa dizme işini yerine getiren toptancı) Posta ile sipariş alan toptancılar Yarı toptancılar (Toptancıdan satın alıp, perakendecilere satanlar) Posta ile sipariş alan toptancılar

276 Toptancı Acente ve komisyoncu toptancılar Acente :Bir ürünün satışını, alımını veya her ikisini birden, mülkiyet ilişkisini üzerine almadan belirli bir komisyon karşılığında yapan iş birimi Komisyoncu toptancı : Ürünün üreticiden diğer satıcılara devrini, belirli bir komisyon karşılığında, ürün mülkiyetini üstlenmeden, finansmana katkıda bulunmadan ve hiçbir riske katlanmadan alıcı ve satıcıyı bir araya getirerek gerçekleştiren toptancı türü Kabzımanlar: Tarımsal ürünlerde komisyonculuk yapanlar

277 Toptancı Üreticilerin sahip olduğu toptancılar Satış Şubesi Talebin yoğun olduğu bölgelerde açılırlar Ürünleri stoklar, dağıtımını yapıp teslim ederler. Alıcılarına kredi tanırlar Satış Bürosu Stok etme görevleri yoktur. Acentelere benzer şekilde çalışırlar.

278 Perakendeciler Perakendecilik Ürün ve hizmetlerin üretici ya da toptancı firmalardan alınıp, kişisel kullanımları için kişilerin, ailelerin ve ev halkının kullanımına sunulması sürecinde gerçekleştirilen faaliyetlerdir. Dağıtım kanalının son aşamasıdır. Pazara girişi ve çıkışların en yoğun olduğu dağıtım kanalı kademesidir. Perakendeci işletme kurmanın kolay olması Rekabetin fazla olması

279 Perakendeciler Nihai müşteriler için satın alma uzmanı; üretici veya toptancı işletmeler için satış uzmanı Üretici ve toptancılarla tüketicilerin bağlantılarını sağlar. Tüketicilerin ihtiyaçlarını tahmin etme Ürün çeşitlerini oluşturma Pazar bilgisi toplama ve birinci elden üreticilere doğru aktarma Nihai tüketicilere kredi sağlama Tutundurmaya yardımcı olma

280 Perakendeciler Tüketicilerin perakendeci seçimi ölçütleri Kolaylık Çeşit seçme olanakları Satışçıların nezaketleri Tazelik, saflık, iyi işçilik gibi ürün kalitesi unsurları Doğruluk, dürüstlük Sunulan hizmetler Sunulan değer

281 Perakendeciler Perakendeciler farklı özelliklerine göre gruplara ayrılabilir Tüketicinin satın alma çabasına göre Kolayda ürünler mağazası Beğenmeli ürünler mağazası Özellikli ürünler mağazası Tüketicilere sağlanan hizmet düzeyine göre Tam hizmet veren perakendeciler Sınırlı hizmet veren perakendeciler ürün hattına göre Tek ürün hattı Sınırlı ürün hattı Çok çeşitli ürün hattı

282 Perakendeciler Perakendecilik işlemlerinin yapıldığı yere göre Dükkanlı perakendeciler Dükkansız perakendeciler (Doğrudan satış, Doğrudan pazarlama, Otomatik makineyle satış, Satın alma servisi) Mülkiyet aitliğine göre Bağımsız perakendeci Zincirleme mağazalar Anlaşmalı dikey pazarlama sistemleri

283 Fiziksel Dağıtım Ve Fonksiyonları Fiziksel dağıtım: mamullerin üretim aşamasından geçtikten sonra tüketiciye teslimine kadar yapılan faaliyetlerdir. Fonksiyonları; Depolama ve depo yerlerinin seçimi, Taşıma sistemi, Stok planlama ve kontrolü, Sipariş alma ve yerine getirme, Yükleme ve boşaltma,


"Hazırlayan: B. Türker PALAMUTÇUOĞLU KAYNAK: Mucuk, 2012." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları