Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ 2.3.ÖZEL DİYOTLAR 2.3.1. Zener Diyot Zener diyotlar kesime kutuplamada özel bir davranış gösterirler. Zener, sabit.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ 2.3.ÖZEL DİYOTLAR 2.3.1. Zener Diyot Zener diyotlar kesime kutuplamada özel bir davranış gösterirler. Zener, sabit."— Sunum transkripti:

1 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ 2.3.ÖZEL DİYOTLAR Zener Diyot Zener diyotlar kesime kutuplamada özel bir davranış gösterirler. Zener, sabit devrilme gerilimine sahip bir diyottur. İletim özeğrisi normal diyot gibi olup, kesim özeğrisi ise V Z =V A geriliminde sabit kalıyor kabul edilir. Bu özelliğinden faydalanılarak sabit bir gerilim elde etmede veya gerilim ayarlayıcılarında (regülatörlerinde) kullanılırlar.

2 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ Şekil 2.15.Zener diyot (a)sembolleri ve (b)T 1 ve T 2 sıcaklıklarında özeğrilerindeki farkları.

3 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ

4 Z ener diyotlar gerilim sınırlama yaparken sürekli görev yapabilmeleri ve aşırı akımlardan zarar görmemeleri için kullanıldıkları yerlerde; T ers kutuplamalı, Z ener geriliminden (üretici değeri) daha düşük gerilim uygulanmamalı ve B ir seri dirençle akım sınırlaması yapılacak şekilde devreye bağlanmalıdır.

5 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ

6 Tayrektör (Thyrector) Aard arda ters seri bağlı iki zener diyodu gibi çalışır. Geçici ve ani yükselen gerilimleri önlemede kullanılan bir diyottur. Her iki yönlü kutuplamalı bağlantıda da aynı davranışları gösterir. Diyotlardan biri her zaman açık, yani iletime kutuplanmış görünür. Bu anda diğer diyot aynı bir zener özeğrisi gösterir.

7 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ Şekil 2.18.Thyrector a)sembolü ve b)iletim özeğrisi. T1T2T1T2

8 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ SCHOTTKY (Barrier=Engel) Diyodu Schottky engel diyodunda eklem bölgesi metal yarıiletken devreden oluşur. Sonuçta yarıiletken veya omik özellik gösterir. İki tabakası arasındaki yük taşıyıcı yoğunluğu farkından dolayı, engelde bir potansiyel oluşur. Az katkılı silisyum (veya galyum arse­nit) kullanıldığında, bu alüminyum-silisyum ekleme Schottky diyot denir. Silisyum bir diyotla schottky diyot özeğrisi karşılaştırılırsa özeğriler arasında belirgin iki fark vardır.

9 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ Şekil 2.19.(a)Schottky diyot sembolü, (b)yarıiletken tabakaları, (c)Schottky ve silisyum diyot özeğrisi,

10 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ Çoğunluk elektronlar metale engel üzerinden aktarılarak metaldeki diğer elektronlardan daha fazla enerjiye sahip olmaları termal dengeyi sağlar. Bu aktarılan elektronlar, sıcak elektron diye adlandırılır. Bazı uygulamalarda schottky diyota sıcak elektron diyodu da denmektedir.

11 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ SMX Tipi Şotki diyotlarda kodlama S S x b yy Schottky Engel Diyodu SMX Paketi 1 = SMA (DO-214AC) 2 = SMB (DO-214AA) 3 = SMC (DO-214AB) Ters gerilim 9 = 90V 10 = 100V Yüzeysel tip Engel Yüksekliği “Boş” = Standard H = Yüksek SMA SMBSMC TO-220AC

12 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ TO-220 & TO-3P Tipi Şotki diyotlarda kodlama MBR C xx b yy PP Orta (Medium) Eklem (Barrier) Şotki Diyot Paket Sınıfı “Boş” = Standard B = Yüzey tipli TO-263AB F = Yalıtılmış TO-220 Iletim Akımı (A) Ters Gerilim (V) Paket Tipi “boş” = tek TO-220AC, ITO-220AC or TO-263AB CT = Merkez uçlu TO-220AB, ITO-220AB or TO-263AB PT = Merkez uçlu TO-247AD TO-220AB TO-263TO-247AD TO-220AC Engel Yüksekliği “Boş” = Standard H = Yüksek

13 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ 100V Schottky Uygulamaları ä Yüksek frekanslı güç kaynakları ä Serbest geçiğ diyotları görevi ä Kutuplama koruması ä Akü-Pil doldurma düzenleri ä Gözlem devreleri ä AA/DA dönüştürücüler (Doğrultucular) ä DA/DA dönüştürücüler (DA ayarlayıcılar)

14 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ

15 Seçim Tablosu ElemanPaketi

16 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DIAC Seri ters bağlı iki diyot gibi çalışır. Thyrector'den farklı olarak zener içermez. Bu diyotlarda büyük akımlardan dolayı oluşan yüksek sıcaklık, düşük devrilme gerilimlerine sebep olmaktadır. Dolayısıyla tetiklemede kolaylık sağlanmaktadır. Genel olarak diyaklar geniş oranda SCR ve triyak tetikleme devrelerinde yardımcı eleman olarak kullanılmaktadırlar.

17 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ Diyak için bazı öz değerler; Diac tipi: V BD = 32 V I pk = 1 A (T A =25 °C ve 20µs için) T depo = T işltm = - 40 ile +150 °C T Jmaks. = 100 °C P T = 150 mW (T A = 40 °C için)

18 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ Diac tipi:BR V BD = 32 V I pk = 2 A (T A =25 °C ve 20µs için) T depo = T işltm =-55 ile +125 °C T Jmaks = 100 °C P T = 150 mW (T A =40 °C)

19 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ

20 SHOCKLEY Diyodu Şokley diyodu tetikleme devrelerinde kullanılan bir yarıiletken elemanıdır. Kesim bölgesinde normal bir diyot gibi davranır. İletim bölgesinde ise devrilme gerilimine kadar iletmez. Sonra ani olarak iletir ve gerilim düşümü düşük değerlerde olur.

21 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ

22

23 SIDAC (Silicon Diode for Alternating Current: AA’da iki Yönlü Yarıiletken Diyot) Sidak (sidac) elemanı, iki yönlü akım iletebilen özel bir diyot olup diyak gibi belirli devrilme geriliminde ileterek üzerindeki gerilimi yaklaşık sıfıra indirir ve iletken gibi davranır.

24 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ

25

26

27 IŞIKLA ÇALIŞAN (OPTİK) ELEMANLAR Işık düzgün bir enerji dağılımına sahip elektrik ve magnetik alandan oluşan bir dalga olarak tanımlanabilir. Buna göre de elektro magnetik spektrumda yer alır. Fakat ışığın diğer özellikleri incelendiğinde, enerji taşıyan parçacıklar da denen fotonlar dan oluşur.

28 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ Foto Diyot (Photo Diode, Işıkla Çalışan Diyot) Bir p-n eklemine ters kutuplamalı gerilim uygulandığında, elektron ve oyuklar biri birinden uzaklaşırlar. Eklemin uyb'si büyümüş olur. Uygun dalga boyundaki ışık ışınları bu bölgeye ulaştığında oyuk- elektron çiftlerinin doğmasına neden olurlar. Kapama gerilimine ters yönde bir akımın oluşmasına neden olurlar.

29 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ Işık fotonlarındaki enerji algılanma ile beraber fotovoltaik etki ile de elektriğe dönüştürülür. Bunun için de ayrıca belirli bir gerilime ihtiyaç duymazlar. Işık gerilimli hücre de denen bu (photovoltaic cell) elemanlar ışıktan elektrik elde etmede de kullanılabilirler. E klem bölgesine ulaşan ışık ışınları ters yöndeki akımı arttırmaya başlar.

30 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ

31 Foto diyot tipleri Sembol OP900SLOP913SLOP913WSL I p  A  Işık akımı I D  nA  Karanlık akımı V RB,  V  Kesim devre gerilimi t r Yükselme süresi  ns  t f Düşme süresi  ns  V oc,  mV  açık devre gerilimi I sc,  A  kısa devre akımı C j  pF  toplam kapasitesi t on  ns  açma süresi t off  ns  kapama süresi

32 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ

33

34

35

36

37 Işık Yayan Diyot (LED : Light Emmiting Diode) LED ’ler, iletime kutuplandığında elektro magnetik radyasyon yayarlar. Bu ışıma, elektro magnetik spektrumda mor ötesi ile kızıl ötesi arasında bir ışımadır. Yayılan ışınlar, eklem bölgesinin dışı plastik veya metallerle kaplanarak odaklanır. Dalga boyunu etkileyen faktör, elemanı oluşturan yarıiletken malzemenin özelliğidir. Çıplak gözle görülebilir spektral band'ta kırmızı, sarı ve yeşil renklerde LED'ler üretilebilmektedir.

38 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ LED 'ler ile, değişik gösterge ışıkları, ses donanımı, yedi parçalı sayısal göstergeler (seven segment displays), ölçme devreleri, telefonlar, konutlarda kullanım amaçlı sinyal ve bilgi sistemleri, eğlence sistemleri gibi birçok alanda kullanılmaktadırlar. Birden fazla flamanlı olup tek renk dışında farklı ışıklar verebilen LED’ler de vardır. Uzaktan kumanda donanımında olduğu gibi. Yarıiletken radyasyonun, düşük işletme sıcaklığı, titreşim-darbelerine karşı mekanik dayanım, boyutlarının küçüklüğü gibi üstünlükleri vardır.

39 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ

40 Kızılötesi Işın Yayan Diyot (IRED: InfraRed Emmiting Diode) GaAs tipi bir fotodiyot olup, yaklaşık 900nm civarında dalga boyu ışın yayarak yaklaşık 1,43eV luk eklem aralığı enerjisine sahip özel diyotlardır. Bu tip diyotlarda anahtarlama iletim süresi 50ns civarındadır.

41 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ Tablo 2.4 Bazı IRED'lere ait özdeğerler IRED tipi Yarım açı   derece  Parlaklık  mW/sr  (I A =100 mA'de) Kılıf şekli VAVVAV -I A  A  LD242602,5….12,5Plastik LD271257,0 …. 20,05 mm plastik LD273  25 15,05 mm SFH400612,5 … 64,0Cam lens SFH402401,6 … 8,0Yassı cam p. SFH ,03 mm OP123/424 2,34 mm herm.1,5100(-2V'da) OP130/1/218 5 mm hermetic1,75100(-2V'da) OP130W50 5 mm hermetic1,75100(-2V'da) OP290/150 5 mm plastik4,0100(-2V'da) OP140A40 4,57 mm plastik1,6100(-2V'da) OP169A46 4,19 mm plastik1,6100(-2V'da)

42 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ

43 Lazer Diyot Birden fazla yarıiletken tabakalı GaAlAs tipi diyot olan lazer diyotlarda, cevap verme süresi çok kısadır. Al katkısının tümü aktif bölgede bulunan diyotun yaydığı ışınların dalga boyu nm arasındadır.

44 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ

45 Tünel Diyodu (Tunnel Diode) Normal bir p-n eklem diyotunun uzay yükü bölgesi, p ve n tabakalarındaki potansiyeller arasında bir duvar görevi yapar. Yarıiletkende normalde bulunan katkı yoğunluğu 'den, 'e arttırılırsa, yarıiletken özelliği değişerek tünel diyotunda olduğu gibi, normalde 5 mikron civarında olan duvar genişliği, katkı atomu yoğunluğunun karekökü ile ters orantılı olarak değişir. Tünel diyotu bu özellikleri taşıyan yarıiletkenlerden oluşmuştur.

46 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ

47 2.4.TRANZİSTÖR T ranzistörler, iki amaçla kullanılan üç uçlulardır. Bu amaçlardan biri anahtar olarak kullanılması, diğeri ise yükseltici görevi yapacak şekilde kullanılmasıdır. A nahtar uygulamaları güç elektroniğinde önemli yer tutarlar. Diyot ve tranzistörler tek yönlü bir anahtar kabul edilebilir. Tranzistörün iki ucu, tek kutuplu anahtar gibi çalışır. Üçüncü uç ise bu iki ucu harekete geçirme, denetleme görevi yapar.

48 Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ

49 Güç Elektroniği Dr. Nurettin ABUT Teşekkürler!!


"Dr.N. Abut KOÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ 2.3.ÖZEL DİYOTLAR 2.3.1. Zener Diyot Zener diyotlar kesime kutuplamada özel bir davranış gösterirler. Zener, sabit." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları