Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 KUKLA DEĞİŞKENLİ MODELLER Bir kukla değişkenli modeller (Varyans Analiz Modelleri) Kukla değişkenlerin diğer kantitatif değişkenlerle alındığı modeller.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 KUKLA DEĞİŞKENLİ MODELLER Bir kukla değişkenli modeller (Varyans Analiz Modelleri) Kukla değişkenlerin diğer kantitatif değişkenlerle alındığı modeller."— Sunum transkripti:

1 1 KUKLA DEĞİŞKENLİ MODELLER Bir kukla değişkenli modeller (Varyans Analiz Modelleri) Kukla değişkenlerin diğer kantitatif değişkenlerle alındığı modeller (Kovaryans Analizi Modeller) Kukla değişkenlerin karşılıklı olarak birbirini etkilemeleri Mevsim dalgalanmalarının ölçülmesinde kukla değişkenler Parçalı Doğrusal Regresyon

2 2 Y i =  +  D i +u i Y i = Öğretim Üyelerinin Yıllık Maaşları D i = 1 Öğretim Üyesi Erkekse = 0 Diğer Durumlar (yani Kadın Öğretim Üyesi) Varyans Analiz Modelleri (ANOVA) Kadın Öğretim Üyelerinin Ortalama Maaşları: E( Y i |D i = 0 ) =  Erkek Öğretim Üyelerinin Ortalama Maaşları : E ( Y i |D i = 1) =  +  Bir Kukla Değişkenli Modeller (Varyans Analiz Modelleri)

3 3 Y i =  +  D i (0.32)(0.44) t(57.74)(7.44),R 2 =

4 4 Meslek lisesi ve devlet lisesine giden N tane öğrenci olduğu ve bunların yıllık okul harcamalarına ait verilerin olduğu varsayılsın. Bir Kukla Değişkenli Modeller (Varyans Analiz Modelleri)

5 5 Birleştirilmiş DenklemYıllık Okul Harcaması =  1 +  2  ML + u ML = 0 Devlet Lisesi Yıllık Okul Harcaması =  1 ML= 1 Meslek Lisesi Yıllık Okul Harcaması =  1 +  2

6 6 1 Devlet Lisesi Meslek Lisesi  11 ML = 0 Devlet Lisesi ML= 1 Meslek Lisesi Yıllık Okul Harcaması = b 1 + b 2 ML + u

7 7 BİR KUKLA ve BİR KANTİTATİF DEĞİŞKENLİ MODELLER KUKLA DEĞİŞKENLERİN DİĞER KANTİTATİF DEĞİŞKENLERLE ALINDIĞI MODELLER (KOVARYANS ANALİZİ MODELLER) Harcama:Okul harcaması N:Öğrenci sayısı Bu kukla değişkenlerin açıklayıcı değişken olarak regresyon denkleminde nasıl yer aldıkları incelenecektir.

8 8 Meslek lisesi ve devlet lisesine giden N tane öğrenci olduğu ve bunların yıllık okul harcamalarına ait verilerin olduğu varsayılsın.

9 9 Meslek lisesindeki öğrenciler belirli meslek dallarında yetenek sahibi olmaya çalışırken her meslek grubuna özgü gerekli olan araç ve gereçlerin temini için devlet lisesinde okuyan öğrencilere göre yıl içerisinde daha fazla harcama yapmaları gerekmektedir.

10 10 Her iki lisede okuyan öğrencilerin harcamaları arasındaki farkı görmek için birinci yol iki grup içinde ayrı ayrı regresyon denklemi oluşturmaktır.

11 11 Bununla birlikte iki ayrı regresyon denklemi kurmanın bazı sakıncaları olmaktadır. Bu sakıncalardan bir tanesi; büyük bir anakütle ile çalışmak yerine ayrı ayrı küçük örneklemler ile çalışmak katsayı tahminlerinin doğruluğu üzerinde ters etki olmasına neden olacaktır.

12 12 OCC = 0 Devlet LisesiHarcama =  1 +  2 N + u OCC = 1 Meslek Lisesi Harcama=  1 ' +  2 N + u İki lise harcamaları arasındaki fark için diğer bir yol ise ; meslek lisesi harcama denkleminin sabit terimi  1 ' in devlet lisesinden daha büyük olduğunu varsayan bir hipotez kurmaktır. 11 1'1'

13 13 11 1'1' Devlet Lisesi: 0Harcama=  1 +  2 N + u Meslek Lisesi :1 Harcama=  1 ' +  2 N + u Aslında, bu varsayım ile her iki lise için yıllık marjinal maliyetlerin aynı fakat sabit maliyetlerin farklı olduğu varsayımı yapılmaktadır. Marjinal maliyet varsayımı görünüşte makul gözükmese de, bu varsayım anlatımı kolaylaştırmak için yapılmaktadır.

14 14   İki sabit terim arasındaki fark olarak tanımlanabilir:  =  1 ' -  1. 11 1'1' Devlet LisesiHarcama =  1 +  2 N + u Meslek Lisesi Harcama =  1 ' +  2 N + u

15 15  1 ' =  1 +  olacaktır ve meslek lisesine ait harcama fonksiyonu aşağıdaki gibi yazılabilir: 1+1+  OCC = 0 Devlet LisesiHarcama =  1 +  2 N + u OCC = 1 Meslek LisesiHarcama =  1 +  +  2 N + u 11  =  1 ' -  1 idi.

16 16 Birleştirilmiş DenklemHarcama =  1 +  ML +  2 N + u ML = 0 Devlet LisesiHarcama =  1 +  2 N + u ML= 1 Meslek LisesiHarcama =  1 +  +  2 N + u Artık iki harcama fonksiyonunu birleştirip kukla değişken ML oluşturulabilir. ML öğrenci devlet lisesine gidiyor ise 0 değerini, meslek lisesine gidiyor ise 1 değerini almaktadır.  11 1+1+

17 17 Her zaman kukla değişkenler sadece iki değer alırlar; 0 yada 1. Eğer ML 0 değerini alır ise harcama fonksiyonu devlet lisesine giden öğrencilerin harcama fonksiyonu olmakta, yada eğer ML 1 değerini alırsa harcama fonksiyonu meslek lisesine giden öğrencilerin harcama fonksiyonu olmaktadır.  11 1+1+ Birleştirilmiş DenklemHarcama =  1 +  ML +  2 N + u ML = 0 Devlet LisesiHarcama =  1 +  2 N + u ML= 1 Meslek LisesiHarcama =  1 +  +  2 N + u

18 18 Bu aşamada bir şehirdeki 74 lise için gerçek veri setini kullanarak regresyon denklemi oluşturulabilir.

19 19 KOVARYANS ANALİZİ MODELLER BİR KUKLA ve BİR KANTİTATİF DEĞİŞKENLİ MODELLER Y i =   +   D i +  X i + u i Y i = Öğretim Üyelerinin Yıllık Maaşları X i = Öğretim Üyesinin Yıl olarak Tecrübesi D i = 1 Öğretim Üyesi Erkekse = 0 Diğer Durumlar (yani Kadın Öğretim Üyesi) Kadın Öğretim Üyelerinin Ortalama Maaşları : E( Y i |X i,D i = 0 ) =    X i Erkek Öğretim Üyelerinin Ortalama Maaşları : E ( Y i |X i,D i = 1) = (   +    X i

20 20 MaaşCinsiyetTecrübe KOVARYANS ANALİZİ MODELLER BİR KUKLA ve BİR KANTİTATİF DEĞİŞKENLİ MODELLER

21 21 Yıllık Maaş Tecrübe (yıl olarak) Y X                                                     22 11 Y    X i Y  (   +    X i Kadın Erkek Y i =  +  D i X i s(b)(0.95)(0.44)(0.09) p(0.000)(0.002)(0.020), R 2 =0.949 D i = 1 Öğretim Üyesi Erkekse = 0 Öğretim Üyesi Kadınsa

22 22 OkulOkul Tipi Okul HarcamasıN ML 1Meslek345, Meslek 537, Devlet 170, Meslek Devlet 100, Devlet 28, Devlet 160, Meslek 45, Meslek 120, Meslek 61, Tablo ilk 10 okulun verilerini göstermektedir. Yıllık harcama yuan olarak ölçülmüştür. Bir yuan yaklaşık olarak 20 U.S centine eşittir. N okullardaki öğrenci sayısıdır. BİR KUKLA ve BİR KANTİTATİF DEĞİŞKENLİ MODELLER

23 23 Okul Okul Tipi Okul Harcaması N ML 1Meslek345, Meslek 537, Devlet 170, Meslek Devlet 100, Devlet 28, Devlet 160, Meslek 45, Meslek 120, Meslek 61, ML okul tipini gösteren kukla değişkendir. BİR KUKLA ve BİR KANTİTATİF DEĞİŞKENLİ MODELLER

24 24. reg Harcama N ML Source | SS df MS Number of obs = F( 2, 71) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = Harcama | Coef. Std. Err. t P>|t| [95% Conf. Interval] N | ML | _cons | Her ne kadar ML kukla değişken olsa da yeni bir açıklayıcı değişkenmiş gibi düşünülerek; Harcama değişkeni, N ve ML değişkenleri üzerine regresyona tabi tutulmaktadır. BİR KUKLA ve BİR KANTİTATİF DEĞİŞKENLİ MODELLER

25 25. reg Harcama N ML Source | SS df MS Number of obs = F( 2, 71) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = Harcama| Coef. Std. Err. t P>|t| [95% Conf. Interval] N | ML | _cons | Katsayı yorumları:

26 26 Harcama = -34, ,000ML + 331N ^ Regresyon sonuçları eşitlik şeklinde yeniden yazılabilir. ML değişkenine 0 ve 1 değerleri verilerek yeni eşitlikler türetilebilir. BİR KUKLA ve BİR KANTİTATİF DEĞİŞKENLİ MODELLER

27 27 Devlet Lisesi (ML = 0) Harcama = -34, ,000ML + 331N Harcama = -34, N ^ ^ Eğer ML=0 olursa, devlet lisesine ait eşitlik elde edilir. Buradan yıllık marjinal harcamanın öğrenci başına 331 yuan olduğu ve sabit harcamanın da -34,000 Yuan olduğu ifade edilebilir. BİR KUKLA ve BİR KANTİTATİF DEĞİŞKENLİ MODELLER

28 28 Devlet Lisesi (ML = 0) Harcama = -34, ,000ML + 331N Harcama = -34, N ^ ^ Kukla değişkenin katsayısı  ile tahminlenmektedir. Meslek lisesindeki öğrenciler için extra yıllık sabit harcamayı ifade etmektedir. BİR KUKLA ve BİR KANTİTATİF DEĞİŞKENLİ MODELLER

29 29 Devlet Lisesi (ML= 0) Meslek Lisesi (ML = 1) Eğer ML yerine 1 değeri konulursa, meslek lisesi öğrencileri için yıllık sabit harcamayı 99,000 yuan olarak hesaplayabiliriz. Meslek lisesindeki öğrencinin marjinal harcaması ise devlet okulundaki öğrenci ile aynıdır. Harcama = -34, ,000ML + 331N Harcama = -34, N Harcama = -34, , N = 99, N ^ ^ ^ BİR KUKLA ve BİR KANTİTATİF DEĞİŞKENLİ MODELLER

30 30 Dağılma diyagramı regresyon sonuçlarından elde edilen iki harcama fonksiyonunu göstermektedir. BİR KUKLA ve BİR KANTİTATİF DEĞİŞKENLİ MODELLER

31 31. reg Harcama N ML Source | SS df MS Number of obs = F( 2, 71) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = Harcama | Coef. Std. Err. t P>|t| [95% Conf. Interval] N | ML | _cons | Katsayıları hesaplamak için ayrıca regresyon sonuçlarında standart hata ve tanımlayıcı istatistikler verilebilir. BİR KUKLA ve BİR KANTİTATİF DEĞİŞKENLİ MODELLER

32 32. reg Harcama N ML Source | SS df MS Number of obs = F( 2, 71) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = Harcama | Coef. Std. Err. t P>|t| [95% Conf. Interval] N | ML | _cons | Kukla değişkeninin katsayısını test etmek için; H 0 :  = 0 ve H 1 :  ≠ 0 hipotezleri t testi yardımı ile test edilebilir. BİR KUKLA ve BİR KANTİTATİF DEĞİŞKENLİ MODELLER

33 33.reg Harcama N ML Source | SS df MS Number of obs = F( 2, 71) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = Harcama | Coef. Std. Err. t P>|t| [95% Conf. Interval] N | ML | _cons | Bir başka ifadeyle, H 0 hipotezi iki okul türü arasında sabit harcamalar bakımından fark olmadığını ifade etmektedir. ML’nin katsayısının prob değeri 0.05 önem düzeyinden küçük olduğu için H 0 hipotezi reddedilebilmektedir. Yani iki okul türünün sabit harcamaları arasında fark vardır. BİR KUKLA ve BİR KANTİTATİF DEĞİŞKENLİ MODELLER

34 34 reg Harcama N ML Source | SS df MS Number of obs = F( 2, 71) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = Harcama | Coef. Std. Err. t P>|t| [95% Conf. Interval] N | ML| _cons | Benzer şekilde diğer katsayılar içinde t-testi yapabiliriz. İlk olarak N ele alınırsa; N’in katsayısının da istatistiksel olarak anlamlı olduğu söylenebilir. Bu da bize marjinal harcamaların istatistiksel olarak sıfırdan oldukça farklı olduğunu göstermektedir. BİR KUKLA ve BİR KANTİTATİF DEĞİŞKENLİ MODELLER

35 35. reg Harcama N ML Source | SS df MS Number of obs = F( 2, 71) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = Harcama | Coef. Std. Err. t P>|t| [95% Conf. Interval] N | ML | _cons |  1 = 0 yani sabit terim için t istatistiğine baktığımızda bu katsayının anlamsız olduğu görülmektedir. BİR KUKLA ve BİR KANTİTATİF DEĞİŞKENLİ MODELLER

36 36 BİRDEN FAZLA KUKLA DEĞİŞKENLİ MODELLER Harcama:Okul harcaması Bir önceki modellerde olduğu gibi sadece bir D i kukla değişkenli modelleri yanında, D sayısı iki, üç, hatta yirmiye kadar olan modellerde söz konusu olmaktadır. Harcama =  1  +  T TEK +  N NİT +   İ TİC +  2 N + u

37 37 Bir önceki bölümlerde devlet lisesi ve meslek liseleri arasındaki harcama fonksiyonu arasındaki farkı belirtmek için kukla değişken kullanmıştık. Harcama =  1  +  T TEK +  N NİT +   İ TİC +  2 N + u BİRDEN FAZLA KUKLA DEĞİŞKENLİ MODELLER

38 38 Şangay’da iki tip devlet okulu bulunmaktadır. Bunlardan bir tanesi olağan akademik eğitimin verildiği genel liseler, diğeri ise akademik eğitim ile birlikte ticaret eğitimi veren ticaret liseleridir. Harcama =  1  +  T TEK +  N NİT +   İ TİC +  2 N + u

39 39 Ticaret okullarının öğretim programı genel liselerden çok az bir farklılık göstermekte, sadece genel liselere göre birkaç ticaret eğitimleri bulunmaktadır. Harcama =  1  +  T TEK +  N NİT +   İ TİC +  2 N + u

40 40 Aynı şekilde iki tip meslek lisesi bulunmaktadır. Teknik eğitim okulları(TEK) ve Nitelikli (NİT) öğrenci yetiştiren liselerdir. Harcama =  1  +  T TEK +  N NİT +   İ TİC +  2 N + u

41 41 Sonuçta kalitatif değişkenimiz dört gruba sahiptir. Uygulamada; bir kategori temel sınıf olarak seçilmektedir ve buna bağlı olarak diğer kukla değişkenler tanımlanmaktadır. Harcama =  1  +  T TEK +  N NİT +   İ TİC +  2 N + u

42 42 Genellikle, kategoriler içerisinde en basit ve normal olan kategori temel sınıf olarak seçilmektedir. Harcama =  1  +  T TEK +  N NİT +   İ TİC +  2 N + u

43 43 Şangay örneğinde genel liseleri temel sınıf olarak seçmek en uygundur. Çünkü genel liseler sayıca çok olan liselerdir ve diğer liseler genel liselerin birer varyasyonlarıdır. Harcama =  1  +  T TEK +  N NİT +   İ TİC +  2 N + u

44 44 Dolayısıyla okul tiplerine bağlı olarak üç tane kukla değişken tanımlayabiliriz. TEK : teknik eğitim okulları için kukla değişken; eğer öğrenci teknik okula gidiyorsa 1, diğer durumda 0 değerini alan kukla değişken. Harcama =  1  +  T TEK +  N NİT +   İ TİC +  2 N + u

45 45 Benzer şekilde NİT ve TİC kukla değişkenleri sırasıyla nitelikli öğrenci yetiştiren ve ticaret eğitimi veren okullar için birer kukla değişkenlerdir. Harcama =  1  +  T TEK +  N NİT +   İ TİC +  2 N + u

46 46 Her bir kukla değişkenin katsayı değeri bulunmaktadır ve bu katsayılar temel kategoriye göre her bir okul için ayrı ayrı ekstra harcama maliyetlerini ifade etmektedir. Harcama =  1  +  T TEK +  N NİT +   İ TİC +  2 N + u

47 47 Dikkat edilirse temel kategori (referans kategori) modelde yer almamaktadır ve çıkarılmış kategori olarak ifade edilir. Harcama =  1  +  T TEK +  N NİT +   İ TİC +  2 N + u

48 48 Eğer gözlem genel lise ile ilgili ise; diğer kukla değişkenler sıfır değerini almakta ve regresyon modeli en basit duruma indirgenmektedir. Harcama =  1  +  T TEK +  N NİT +   İ TİC +  2 N + u Genel LiseHarcama =  1  +  2 N + u (TEK = NİT = TİC = 0)

49 49 Eğer gözlem teknik lise ile ilgili ise; TEK değişkeni 1 değerini, diğer kukla değişkenlerde 0 değerini almaktadır. Regresyon denklemi ise yukarıda gösterildiği gibi olmaktadır. Harcama =  1  +  T TEK +  N NİT +   İ TİC +  2 N + u Genel LiseHarcama =  1  +  2 N + u (TEK = NİT = TİC = 0) Teknik LiseHarcama = (  1  +  T ) +  2 N + u (TEK = 1; NİT= TİC = 0)

50 50 Harcama =  1  +  T TEK +  N NİT +   İ TİC +  2 N + u Genel LiseHarcama =  1  +  2 N + u (TEK = NİT = TİC = 0) Teknik LiseHarcama = (  1  +  T ) +  2 N + u (TEK = 1; NİT = TİC = 0) Nitelikli Öğr. Yet. LİsesiHarcama = (  1  +  N ) +  2 N + u (NİT= 1; TEK = TİC = 0) Ticaret LisesiHarcama = (  1  +  Tİ ) +  2 N + u (TİC = 1; TEK = NİT = 0) Benzer şekilde gözlem nitelikli öğrenci yetiştiren lisesi yada Ticaret lisesi ise, regresyon denklemleri yukarıda gösterildiği gibi oluşturulmaktadır.

51 51 Yukarıdaki diyagram modeli grafiksel olarak göstermektedir.  katsayısı; teknik, nitelikli ve ticaret lisesi için genel liseye göre ekstra gider harcamalarını ifade etmektedir. Harcama N 1+T1+T 1+1+ 1+İ1+İ 11 Nitelikli Ticaret NN İİ TT Teknik Genel

52 52 Dikkat edilecek olurda  katsayıların büyüklülüğü ve işaretleri için önceden bir varsayımda bulunulmamaktadır. Örnek verilerinden tahminlenecektir. Harcama N 1+T1+T 1+N1+N  1 +  Tİ 11 Nitelikli Ticaret NN  Tİ TT Teknik Genel

53 53 Okul TipHarcama N TEK NİTTİC 1Teknik345, Teknik 537, Genel 170, Nitelikli Genel 100, Ticaret28, Ticaret 160, Teknik 45, Teknik 120, Nitelikli61, Yukarıdaki tabloda 74 liseden 10 tanesine ait veriler gösterilmektedir. Her bir kukla değişken TEK, NİT ve TİC kukla değişkenleri okul tiplerine göre oluşturulmuştur.

54 54 Dağılma diyagramı yeni okulların verilerini göstermektedir.

55 55. reg Harcama N TEK NİT TİC Source | SS df MS Number of obs = F( 4, 69) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = Harcama | Coef. Std. Err. t P>|t| [95% Conf. Interval] N | TEK | NİT | TİC | _cons | Verilere ait regresyon sonuçları tabloda gösterilmiştir. N in katsayısı her bir öğrenci için marjinal harcamayı ifade etmektedir ve yaklaşık 343 yuandır.

56 56. reg Harcama N TEK NİT TİC Source | SS df MS Number of obs = F( 4, 69) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = Harcama| Coef. Std. Err. t P>|t| [95% Conf. Interval] N | TEK | NİT | TİC | _cons | TEK, NİT ve TİC değişkenlerinin katsayıları 154,000, 143,000, ve 53,000 sırasıyla genel liselere göre ilave yıllık sabit harcamaları ifade etmektedir.

57 57. reg Harcama N TEK NİT TİC Source | SS df MS Number of obs = F( 4, 69) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = Harcama | Coef. Std. Err. t P>|t| [95% Conf. Interval] N | TEK | NİT | TİC | _cons | Sabit terim genel liselerde sabit harcamaların yuan olduğunu söylemektedir.

58 58 Harcama = -55, ,000TEK + 143,000NİT+ 53,000TİC + 343N En üsteki regresyon sonuçlarını göstermektedir. Her bir okul için harcama fonksiyonları ayrı ayrı gösterilecektir. ^

59 59 Harcama = -55, ,000TEK + 143,000NİT + 53,000TİC + 343N Genel Lise Harcama= -55, N (TEK= NİT = TİC = 0) ^ ^

60 60 Harcama= -55, ,000TECH + 143,000NİT + 53,000TİC + 343N Genel LiseHarcama= -55, N (TEK= NİT = TİC = 0) Öğrenci başına yıllık marjinal harcama 343 yuandır. Öğrenci başına yıllık sabit harcamalar her bir okul için -55,000 yuan olarak tahmin edilmiştir. ^ ^

61 61 Harcama = -55, ,000TEK + 143,000NİT + 53,000TİC + 343N Genel LiseHarcama= -55, N (TEK= NİT = TİC = 0) Teknik LiseHarcama= -55, , N (TEK = 1; NİT = TİC = 0) = 99, N Genel liseye göre teknik lisenin ekstra yıllık sabit harcaması 154,000 yuan olarak tahminlenmiştir. ^ ^ ^

62 62 Harcama = -55, ,000TEK + 143,000NİT + 53,000TİC + 343N Genel LiseHarcama= -55, N (TEK= NİT = TİC = 0) Teknik LiseHarcama= -55, , N (TEK = 1; NİT = TİC = 0) = 99, N Nitelikli LisesiHarcama= -55, , N (NİT = 1; TEK = TİC = 0) = 88, N Ticaret LisesiHarcama= -55, , N (TİC = 1; TEK = NİT = 0) = -2, N Benzer şekilde nitelikli öğrenci yetiştiren ve ticaret okulunun genel liseye göre yıllık ekstra harcaması 143,000 and 53,000 yuandır. ^ ^ ^ ^ ^

63 63 Dikkat edilirse öğrenci başına yıllık marjinal harcama 343 yuan olarak tahmin edilmiştir. ^ ^ ^ ^ ^ Harcama = -55, ,000TECH + 143,000NİT + 53,000TİC + 343N Genel LiseHarcama= -55, N (TEK = NİT = TİC = 0) Teknik LiseHarcama= -55, , N (TEK = 1; NİT = TİC = 0) = 99, N Nitelikli LisesiHarcama= -55, , N (NİT = 1; TEK = TİC = 0) = 88, N Ticaret LisesiHarcama= -55, , N (TİC = 1; TEK = NİT = 0) = -2, N

64 64 Dört harcama grafiği şekilde gösterilmiştir.  Teknik Lise  Ticaret Lisesi  Genel Lise  Nitelikli

65 65. reg Harcama N TEK NİT TİC Source | SS df MS Number of obs = F( 4, 69) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = Harcama | Coef. Std. Err. t P>|t| [95% Conf. Interval] N | TEK | NİT | TİC | _cons | Bütün katsayılar için t-testi yapabiliriz. N değişkenin katsayısı için t istatistiği 8.52 ve bu da bize beklenildiği gibi marjinal harcamaların istatistiksel olarak sıfırdan oldukça farklı olduğunu göstermektedir.

66 66. reg Harcama N TEK NİT TİC Source | SS df MS Number of obs = F( 4, 69) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = Harcama | Coef. Std. Err. t P>|t| [95% Conf. Interval] N | TEK| NİT | TİC | _cons | Ayrıca teknik lise t-istatistiği katsayısı da istatistiksel olarak anlamlıdır. Bunun anlamı ise teknik lise yıllık sabit harcamalarının genel liselerin sabit harcamalarından oldukça büyük olduğunu göstermektedir.

67 67. reg Harcama N TEK NİT TİC Source | SS df MS Number of obs = F( 4, 69) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = Harcama | Coef. Std. Err. t P>|t| [95% Conf. Interval] N | TEK | NİT | TİC | _cons | Benzer şekilde vasıflı NİT lerin t istatistiği 5.15 olarak bulunmuştur.

68 68. reg Harcama N TEK NİT TİC Source | SS df MS Number of obs = F( 4, 69) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = Harcama | Coef. Std. Err. t P>|t| [95% Conf. Interval] N | TEK | NİT | TİC | _cons | Bununla birlikte Ticaret lisesinin t istatistiği sadece 1.71 dir ve bu da ticaret lisesi sabit harcamalarının genel lise sabit harcamalarında yeterince farklı olmadığını göstermektedir.

69 69. reg Harcama N TEK NİT TİC Source | SS df MS Number of obs = F( 4, 69) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = Harcama | Coef. Std. Err. t P>|t| [95% Conf. Interval] N | TEK | NİT | TİC | _cons | Bu sonuç çok şaşırtıcı değil, çünkü ticaret lisesi genel liselerden çok farklı bir eğitime sahip değil.

70 70. reg Harcama N TEK NİT TİC Source | SS df MS Number of obs = F( 4, 69) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = Harcama | Coef. Std. Err. t P>|t| [95% Conf. Interval] N | TEK | NİT | TİC | _cons | Son olarak kukla değişkenlerin ortak açıklayıcısı gücünü test etmek için F testi yapabiliriz. H 0 :  T =  N =  Tİ = 0 olarak tanımlanabilir. Alternatif hipotez ise en az bir  sıfırdan farklıdır şeklinde kurulmaktadır.

71 71. reg Harcama N TEK NİT TİC Source | SS df MS Number of obs = F( 4, 69) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = Harcama| Coef. Std. Err. t P>|t| [95% Conf. Interval] N | TEK | NİT | TİC | _cons | Kukla değişkenli modelinde hata kareler toplamı 5.41×10 11.

72 72. reg Harcama N Source | SS df MS Number of obs = F( 1, 72) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+10 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = 1.1e Harcama | Coef. Std. Err. t P>|t| [95% Conf. Interval] N | _cons | Kukla değişkensiz modelin hata kareler toplamı 8.92×10 11.

73 73. reg Harcama N Source | SS df MS Number of obs = F( 1, 72) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+10 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = 1.1e+05. reg Harcama N TEK NİT TİC Source | SS df MS Number of obs = F( 4, 69) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = Değişkenlerin katsayılarına 0 sınırlaması konan genel F testi uygulanabilir..

74 74. reg Harcama N Source | SS df MS Number of obs = F( 1, 72) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+10 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = 1.1e+05. reg Harcama N TEK NİT TİC Source | SS df MS Number of obs = F( 4, 69) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = F istatistiğinin payında hesaplanan RSS modeldeki kukla değişken sayısına bölünmektedir. Bir başka ifadeyle, modele eklenen yeni değişken sayısına bölünmektedir. f 1 = c =3 f 2 =n-k=74-5=69

75 75. reg Harcama N Source | SS df MS Number of obs = F( 1, 72) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+10 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = 1.1e+05. reg Harcama N TEK NİT TİC Source | SS df MS Number of obs = F( 4, 69) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = 88578

76 76. reg Harcama N Source | SS df MS Number of obs = F( 1, 72) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+10 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = 1.1e+05. reg Harcama N TEK NİT TİC Source | SS df MS Number of obs = F( 4, 69) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = F istatistiği değeri olarak hesaplanmaktadır.

77 77. reg Harcama N Source | SS df MS Number of obs = F( 1, 72) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+10 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = 1.1e+05. reg Harcama N TEK NİT TİC Source | SS df MS Number of obs = F( 4, 69) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = 88578

78 78. reg Harcama N Source | SS df MS Number of obs = F( 1, 72) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+10 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = 1.1e+05. reg Harcama N TEK NİT TİC Source | SS df MS Number of obs = F( 4, 69) = Model | e e+11 Prob > F = Residual | e e+09 R-squared = Adj R-squared = Total | e e+10 Root MSE = H 0 hipotezi redddilebilir

79 79 KUKLA DEĞİŞKENLİ MODELLERDE KANTİTATİF DEĞİŞKEN SAYISININ İKİ SINIF İÇİN FARKLI OLMASI DURUMU 1.HAL: Sabit Terimlerin Farklı Eğimlerin Eşit olması ≠ =

80 80 KUKLA DEĞİŞKENLİ MODELLERDE KANTİTATİF DEĞİŞKEN SAYISININ İKİ SINIF İÇİN FARKLI OLMASI DURUMU 2.HAL: Sabit Terimlerin Eşit, Eğimlerin Farklı Olması Hali ≠ =

81 81 ) ) b 2 + b 3 b3b3 b1b1 YiYi XiXi

82 82 KUKLA DEĞİŞKENLİ MODELLERDE KANTİTATİF DEĞİŞKEN SAYISININ İKİ SINIF İÇİN FARKLI OLMASI DURUMU 3.HAL: Sabit Terim ve Eğimin İki Sınıf İçin Farklı Olması ≠ ≠

83 83 YiYi XiXi ) b4b4 ) b 3 +b 4 b1b1 b 1 +b 2

84 84 İKİ SINIF MODELLERİNİN FARKLILIĞININ KUKLA DEĞİŞKEN YÖNTEMİ İLE TESTİ 2. Chow Testi 1.t testi ne bakılır.  b 3 katsayısı anlamsız ve b 2 anlamlı ise 1.durum (sabit terim farklı eğimler aynı)  -b 2 katsayısı anlamsız b 3 anlamlı ise 2. durum (sabit terim aynı eğimler farklı)  her iki katsayı da anlamlı ise 3. durum (iki fonk. birbirinden farklıdır denir) Eğim farkı Sabit terim farkı

85 85 İKİ SINIF MODELLERİNİN FARKLILIĞININ KUKLA DEĞİŞKEN YÖNTEMİ İLE TESTİ Uygulama: Yıllık Sigara Tüketimi Cinsiyet (D i ) (Erkek = 1, Kadın = 0) Yıllık Gelir (X i )

86 86 İKİ SINIF MODELLERİNİN FARKLILIĞININ KUKLA DEĞİŞKEN YÖNTEMİ İLE TESTİ Dependent Variable: Y Method: Least Squares Included observations: 10 VariableCoefficientStd. Errort-StatisticProb. C D i X i D i X R-squared Mean dependent var Adjusted R-squared S.D. dependent var S.E. of regression Akaike info criterion Sum squared resid Schwarz criterion Log likelihood F-statistic Durbin-Watson stat Prob(F-statistic) Sabit Terim FarkıEğim Farkı

87 87 Sonuç olarak İki sınıf tüketim fonksiyonlarının aynı olduğunu söyleyebiliriz.

88 88 BİR MODELDE KUKLA DEĞİŞKENLERİN KARŞILIKLI OLARAK BİRBİRİNİ ETKİLEMELERİ PROBLEMİ Erkeğin Tüketim Farkı Şehirde Oturanların Tüketim Farkı Şehirde Oturan bir Erkeğin Tüketim Farkı

89 89 b 4 katsayısının t istatistiğine bakılır. Şayet anlamlıysa iki kukla değişkenin modelde birlikte yer alması, bunların bireysel etkilerini azaltabilir veya arttırabilir. Bu durumda bu katsayının modelde yer almaması da spesifikasyon hatalarına yol açabilir.

90 90 MEVSİM DALGALANMALARININ ETKİSİNİN ARINDIRILMASINDA KUKLA DEĞİŞKENLERDEN FAYDALANMA Üçer Aylar Karlar (Milyon Dolar) Şatışlar (Milyon Dolar) 1965-I II III IV I II III IV D2D D3D D4D

91 91 MEVSİM DALGALANMALARININ ETKİSİNİN ARINDIRILMASINDA KUKLA DEĞİŞKENLERDEN FAYDALANMA Dependent Variable: Kar Variable Coefficient Std. Error t-Statistic Prob. C D D D Satış R 2 = İstatistiki olarak anlamsız

92 92 MEVSİM DALGALANMALARININ ETKİSİNİN ARINDIRILMASINDA KUKLA DEĞİŞKENLERDEN FAYDALANMA Dependent Variable: Kar Sample: 1965:1 1970:4 VariableCoefficientStd. Error t-Statistic Prob. C D Satış R 2 = Mevsim dalgalanmalarının etkisinde

93 93 Parçalı Doğrusal Regresyon X*X* Satış Komisyonları Y X Bir sigorta şirketi satış temsilcilerinin belli bir satış hacmini geçmesi durumunda çalışanlarına komisyon ödemektedir. Şirket içerisinde gerçekleştirilen satış komisyon ücretleri belli bir satış hacmi(X * ) eşik düzeyine kadar doğrusal artmakta ve bu eşik düzeyinden sonra ise daha dik bir oranla satışlarla doğrusal olarak arttığı varsayılmaktadır. Bu durumda I ve II olarak numaralandırılmış iki parçadan oluşan parçalı doğrusal regresyona ve eşik düzeyinde eğimin değiştiği komisyon fonksiyonuna sahip olmuş oluruz. I II

94 94 Parçalı Doğrusal Regresyon Satış Komisyonları Y X Satışlar X*X* E(Y i | D i =1,X i, X * ) =  1 -  2 X * +(  1 +  2 )X i Y i = Satış Komisyonları X i = Satış Miktarı X * = Satışlarda Prim Eşik Değeri D i = 1 Eğer X i > X * = 0 Eğer X i < X * E(Y i | D i =0,X i, X * ) =  1 +  1 X i Y i =  1 +  1 X i +  2 (X i -X * )D i +u i

95 95 Parçalı Doğrusal Regresyon Satış Komisyonları Y X Satışlar 11 1-2X*1-2X* 1 1 1+21+2 11 X*X*

96 96 Örnek Total Cost($) TC Output (units) Q DiDi Dependent Variable: TC Included observations: 10 VariableCoefficientStd. Errort-StatisticProb. C Q (Q-5500)*DI R 2 = F-statistic= [ ] Bir şirket satış temsilcilerinin belli bir satış hacmini geçmesi durumunda çalışanlarına prim ödemektedir. İstatistiki olarak anlamsız Satışlardaki artışlar prim değerini arttırmamaktadır.

97 97 ZAMAN SERİSİ VE ÇAPRAZ-KESİT VERİLERİNİN BİRARAYA GETİRİLMESİNDE KUKLA DEĞİŞKENLERİN KULLANIMI UYGULAMA: yıllarına arasında General Motor, Westinghouse ve General Electric firmalarna ait yatırım (Y), firmanın değeri (X 2 ) ve sermaye stoğu (X 3 ) verilerine ait tablo aşağıda verilmiştir.

98 98 ZAMAN SERİSİ VE ÇAPRAZ-KESİT VERİLERİNİN BİRARAYA GETİRİLMESİNDE KUKLA DEĞİŞKENLERİN KULLANIMI Firmaların yatırımları arasında fark olup olmadığını inceleyebilmek için de kukla değişkenlerden yararlanabiliriz. Firmaların ilk üç yıllarına ait veriler ile oluşturulan yeni tablo aşağıdaki gibidir. YıllarY X2X2 X3X3 DiDi Firma GM GM GM WE WE WE GE GE GE

99 99 ZAMAN SERİSİ VE ÇAPRAZ-KESİT VERİLERİNİN BİRARAYA GETİRİLMESİNDE KUKLA DEĞİŞKENLERİN KULLANIMI GM yatırımlarının diğer firma yatırımlarından sabit terim kadar farklı olduğunu ifade etmektedir.

100 100 Dependent Variable: Y Method: Least Squares Included observations: 60 VariableCoefficientStd. Errort-StatisticProb. C X X D i R-squared Mean dependent var Adjusted R-squared S.D. dependent var S.E. of regression Akaike info criterion Sum squared resid Schwarz criterion Log likelihood F-statistic Durbin-Watson stat Prob(F-statistic) ZAMAN SERİSİ VE ÇAPRAZ-KESİT VERİLERİNİN BİRARAYA GETİRİLMESİNDE KUKLA DEĞİŞKENLERİN KULLANIMI İstatistiki olarak anlamlı GM yatırımları, diğer firma yatırımlarından farklı ve fazladır.

101 101 ÖRNEKLER

102 102 DATA yılları arasında Türkiye’deki Sigara Tüketimi Q Yetişkinlerin sigara tüketim miktarı(kg), Range Y GNP(1968) TL,Range PTürkiye’deki sigara fiyatları Range ED1Kayıtlı ortaokul ve lise mezunu nüfus oranı(12-17 yaş) Range ED2Kayıtlı üniversite mezunu oranı (20-24) Range D82= 1, 1982 ve sonrası D86= 1, 1986 ve sonrası

103 103 Dependent Variable: Q Sample: Included observations: 29 VariableCoefficientStd. Error t-Statistic Prob. P ED ED D D Y C Katsayılar istatistiki olarak anlamsız

104 104 Dependent Variable: Q Method: Least Squares Sample: Included observations: 29 VariableCoefficientStd. Errort-StatisticProb. ED D D Y C

105 105 DATA7-2 Belirli bir şirkette çalışan 49 kişinin istihdam durumu ve ücretleri WAGE = Aylık Ücret (Range ) EDUC = 8 yıllık eğitimden sonraki sahip olunan eğitim seviyesi(Range ) EXPER =Şirkette çalışma süresi(Range ) AGE = Yaş ( ) GENDER = 1, Erkek ise; 0 kadın ise RACE = 1, beyaz ise; 0 diğerleri CLERICAL = 1 büro memuru ise, 0 diğerleri MAINT = 1 bakım işlerinde çalışıyor ise; 0 diğerleri CRAFTS =1,usta ise; 0 diğerleri Temel sınıf Profesyonel meslek grupları.

106 106 Dependent Variable: WAGE Method: Least Squares Included observations: 49 VariableCoefficientStd. Errort-StatisticProb. C EDUC EXPER GENDER RACE CLERICAL MAINT CRAFTS R-squared Mean dependent var Adjusted R-squared S.D. dependent var S.E. of regression Akaike info criterion Sum squared resid Schwarz criterion Log likelihood F-statistic Durbin-Watson stat Prob(F-statistic)

107 107 DATA yılında koleje giriş yapan öğrencilerin ilk yıl başarılarını göstermekte colgpa = 1986 sonbaharındaki ortalamaları (Range ) hsgpa = Lise GPA (Range ) vsat = Sözel derecesi (Range ) msat = Sayısal derecesi (Range ) dsci = 1 Bilim dalı için, 0 diğerleri dsoc = 1 Sosyal bilim dallı için, 0 diğerleri dhum = 1 Beşeri bilimdalı için 0 diğerleri darts = 1 Sanat dalı için, 0 diğerleri dcam = 1 Öğrenci kampüste yaşıyorsa, 0 diğerleri dpub = 1 Genel lise mezunu ise, 0 diğerleri

108 108 Dependent Variable: COLGPA Method: Least Squares Sample: Included observations: 427 VariableCoefficientStd. Errort-StatisticProb. C HSGPA VSAT MSAT DSCI DSOC DHUM DARTS DCAM DPUB Katsayılar istatistiki olarak anlamsız

109 109 Dependent Variable: COLGPA VariableCoefficient Std. Error t-Statistic Prob. C HSGPA VSAT MSAT


"1 KUKLA DEĞİŞKENLİ MODELLER Bir kukla değişkenli modeller (Varyans Analiz Modelleri) Kukla değişkenlerin diğer kantitatif değişkenlerle alındığı modeller." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları