Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

KÖK HÜCRELERİN TARİHSEL GELİŞİMİ, BUGÜNÜ VE GELECEĞİ Dr. Fahri ŞAHİN Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları AD, Hematoloji BD 3. Geleneksel EBİLTET.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "KÖK HÜCRELERİN TARİHSEL GELİŞİMİ, BUGÜNÜ VE GELECEĞİ Dr. Fahri ŞAHİN Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları AD, Hematoloji BD 3. Geleneksel EBİLTET."— Sunum transkripti:

1 KÖK HÜCRELERİN TARİHSEL GELİŞİMİ, BUGÜNÜ VE GELECEĞİ Dr. Fahri ŞAHİN Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları AD, Hematoloji BD 3. Geleneksel EBİLTET Kök Hücre Sempozyumu 30 NİSAN 2011, İZMİR

2

3

4

5 PROMETHEUS

6 JESUS

7 Hasara uğramış bir organın fonksiyonlarını restore etmenin, yerine yenisini koymaktan daha iyi bir yol var mıdır?

8 Frankenstein, or The Modern Prometheus

9 Kök hücre için milat “Omnis cellula e cellula” Tüm hücreler başka hücrelerden gelir

10 Ord. Prof. Dr. Süreyya Tahsin Aygün Veterinerlik, mikrobiyoloji ve tıp alanlarında önemli çalışmalar yapmış ve dünyada “kök hücre” kavramını ilk kez ortaya atan bilim insanlarının arasında yer almıştır

11 Kök Hücreler ;  Kendilerini yenileme potansiyelinde (self-renewal)  Farklı hücrelere yönlenebilen (Differentiation)  Klonal  “Engraftment” yapabilen (Repopulation) Catherine Verfaille ASH 2000

12 Kök Hücre Tipleri Kaynağına göreFarklılaşma potansiyeline göre Embriyonik KH Erişkin KH iPS Totipotent Pluripotent Unipotent Multipotent

13 Zaman Çizgisinde Embriyonik Kök Hücre ( ) Fare blastosistinden EKH izole edilmesi - Embriyonik Kök Hücre tanımının yapılması (M. Evans & M.Kaufman) 1981 Establishment in culture of pluripotential cells from mouse embryos Establishment in culture of pluripotential cells from mouse embryos Evans MJ, Kaufman MH. Nature Jul 9;292(5819): günlük blastosistin iç hücre kitlesinden sürekli çoğalan fare embriyonik kök hücreleri elde edildi

14 Embriyonik Kök hücrenin eldesi ve kullanımı İç hücre kitlesinin izolasyonu Kalp kası Böbrek KC “Özel soslar” 5-6.gün Blastosist İç hücreler (fetus) Dış hücreler (Plasenta) Kalp onarımı Hücrelerin kültürü

15 Zaman Çizgisinde Embriyonik Kök Hücre ( ) Fare blastosistinden EKH izole edilmesi - Embriyonik Kök Hücre tanımının yapılması (M. Evans & M.Kaufman) 1981

16 Zaman Çizgisinde Embriyonik Kök Hücre ( ) Fare blastosistinden EKH izole edilmesi - Embriyon Kök Hücresi tanımının yapılması (M. Evans & M.Kaufman) İnsan blastosistinden ilk kez EKH dizisinin elde edilmesi (J. Thomson ve ark) (University of Wisconsin-Madison)

17

18 Zaman Çizgisinde Embriyonik Kök Hücre ( ) Fare blastosistinden EKH izole edilmesi - Embriyon Kök Hücresi tanımının yapılması (M. Evans & M.Kaufman) İnsan blastosistinden ilk kez EKH dizisinin elde edilmesi (J. Thomson ve ark) (University of Wisconsin-Madison) Çekirdek nakliyle farede EKH elde edilmesi (Wakayama ve ark) Farede EKH’den elde edilen pankreas hücreleriyle diyabet tedavisi Embriyonik kök hücre çalışmalarına Başkan Bush sınırlaması 2001 Claim of first human cloned blastocyst created and a cell line established (Korea) – later proved to be fraudulent 2004* *Hwang, W.S., et al Evidence of a Pluripotent Human Embryonic Stem Cell Line Derived from a Cloned Blastocyst. Science 303:

19 İnsan EKH’nin hayvan ürünleri kullanılmadan kültüre edilebilmesi (R. Lanza ve ark) Farede somatik hücreden EKH elde edilmesi (uPKH=iPSC). (S. Yamanaka ve ark.) 2006 İnsanda somatik hücreden EKH elde edilmesi (uPKH) (S. Yamanaka ve ark./J. Thomson ve ark) Yaşlı iki ALS hastasının epitel hücresinden uKH elde edilip bundan motor nöron elde edilmesi. İlk kez hastadan elde edilen kök hücreler (Eggan & Henderson) 2008 İnsan EKH’den Parkinson hastalığında kayba uğrayan nöronların elde edilmesi İnsan EKH’nin fare beynine yerleştirildiğinde işlevsel nöronlara dönüşümü (F. Gage ve ark)

20 ERİŞKİN KÖK HÜCRE

21 Hematopoietik Kök Hücre İnsanda, modern kök hücre tabanlı nakil, kan ve kemik iliği ile ilgili araştırmalardan ortaya çıkmıştır EMBRİYONİK KÖK HÜCRE ERİŞKİN KÖK HÜCRE – HEMATOPOİETİK KÖK HÜCRE – MEZENKİMAL KÖK HÜCRE

22 Kemik iliğinin terapötik olarak kullanılması ilk olarak 1896 yılında tanımlanmıştır 1937 yılında ise Schretzenmayer parazitik enfeksiyonun tedavisi için taze aspire edilmiş kemik iliğini intra-artiküler olarak uygulamıştır Osgood, Primer Kİ bozukluklarını düzeltmek için kemik iliğini IV olarak ilk enjekte eden kişi olmuştur 1960’larda insanlarda ilk başarılı Kİ nakilleri bildirilmiştir

23 Nobel Ödülü, 1990 E. Donnall Thomas Akut lösemilerde ilk başarılı Hematopoietik kök hücre tedavisini uygulamıştır Thomas ED, Lochte HL, Lu WC, Ferrebee JW. Intravenous infusion of bone marrow in patients receiving radiation and chemotherapy. N. Engl. J. Med. 1957; 257: 491.

24

25 AFEREZ

26

27

28 Hematopoietik kök hücre infüzyonu

29 Hematopoietik KH  myokard Orlic D. ve ark. Mobilized bone marrow cells repair the infarcted heart, improving function and survival. Proc Natl Acad Sci U S A Aug 28;98(18):

30 Hematopoietik KH  iskelet kas hücresi Kİ kökenli hücre hasarlı kas bölgesine enjeksiyon iskelet kasına dönüşüm Ferrari G ve ark.Science 1998 Fare muskuler distrofi modeli  Kİ transplantasyonu  donör kökenli kas hücreleri (Distrofin eksprese eden) Gussoni E ve ark.Nature 1999

31 Hematopoietik KH  Beyin hücreleri Farelere Kİ tx sonrası beyinde donör kökenli astrosit, mikroglia, nöronlar Kİ tx sonrası (E  K) korteks ve hipokampusta Y kromozom içeren donör kökenli nöronlar Eglitis MA ve ark. Proc Natl Acad Sci USA 1997, Mezey ve ark.Science 2003

32 Hematopoietik hücrenin hepatosite diferansiyasyonu Lagasse E et al. Nature Medicine 2000 Kİ naklinden 7 ay sonra FAH -/- farenin KC biyopsisi fumarylacetoacetate hydrolase X-gal glutamine synthetase

33 Mezenkimal Kök Hücreler MKH ilk kez 1966 yılında Friedenstein ve Petrakova tarafından sıçan kemik iliğinden izole edilerek tanımlanmıştır

34 Friedenstein ve ark. Kemik iliğinden elde ettikleri klonal ve plastik yapışma özelliği gösteren stromal hücreleri tanımlamışlardır Erken dönemde bu hücrelerin fibroblast colony forming units (F-CFU) olarak şekillendiğini ancak daha sonra uygun in vitro koşullarda osteoblast, kondroblast ve adiposite farklılaşabilme kapasitelerine sahip olduklarını göstermişlerdir

35 Science Apr 2;284(5411):143-7 Pittenger MF, Mackay AM, Beck SC et al. Multilineage Potential of Adult Human Mesenchymal Stem Cells 1999 yılında Pittenger ve ark. MKH’leri, ” Kemik iliğinden köken alan ve uygun uyarılarla üç temel seri; osteoblastik, adipositik ve kondrositik seriye farklılaşabilen fibroblastoid hücrelerdir” şeklinde tanımlamış ve bu tanım “altın standart” olarak kabul edilmiştir

36 Öz eleştiri Robey PG 2000 yılında kök hücreler için şu yorumda bulunmuştur: “Biz, kök hücrelerin bulundukları organizmada ne işe yaradıklarından ziyade bizim laboratuvarda onlarla neler yapabileceğimizle ilgilendik”

37 KLİNİK UYGULAMALAR Kardiyovasküler hastalıklar Nörodejeneratif hastalıklar Ortopedik uygulamalar Genetik ve otoimmün hastalıklar Oftalmik uygulamalar İskemik hastalıklarda uygulamalar …….

38 Acute MI Bone Marrow Transfer to Enhance ST- Elevation Infarct Regeneration -BOOST 2004 yılında Wollert ve ark AMI geçirmiş 60 hasta 30 hastanın sol ventrikülüne kemik iliği kök hücresi enjeksiyonu yapmışlar 6 ay boyunca kalp MRI’ı ile takip Kontrol EF: % 0.7 artış Kİ Kök hücreleri verilen grupta EF: %6.7 artış

39

40 Kök hücre nakli Koroner oklüzyon ve İnfarkt alanı Miyokard İnfarktüsü ile Kök Hücre İmplantasyonu arasındaki süre ne kadar kısa ise sonuçlar o kadar iyi

41

42 KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR Avrupa Kardiyoloji Derneği 2006  Akut Miyokard İnfarktüsü (AMI)  İskemik kardiyomiyopati  Kronik Miyokard İskemisi

43 Sinir hücreleri rejenere olamaz 1913 de İspanyol nörolog Santiago Ramón y Cajal “that in adult centres the nerve paths are something fixed, ended, immutable. Everything may die, nothing may be regenerated” For many years neuroscientists believed not just that brain damage was irreparable, but also that no process to replace lost neurons existed in our brain

44 Nörodejeneratif Hastalıklar 1. Parkinson Hastalığı 2. Alzheimer Hastalığı 3. ALS 4. Multipl skleroz 5. Omurilik zedelenmeleri

45 ORTOPEDİ UYGULAMALARI 1.Kıkırdak Yenilenmesi 2.Kemik yamaları 3.Tendon ve kas uygulamaları

46 Hastaya Özgü Kök Hücre Tedavisi Biyopsi Çekirdek transferi Nükleer yeniden Programlanma Blastosist aşamasının Kültürü Nakil Kan Kalp Sinir Kas Puliripotent kök hücrelerin İzolasyonu ve çoğaltılması

47 KÖK HÜCRE ARAŞTIRMALARININ SORUNLARI

48 EKH Çalışmalarında ABD’deki Yasal Durum ABD Federal hükümeti: 9 Ağustos 2001 Yeni EKH hücre dizisi için devlet desteği yok  Öncesinde 60 hücre dizisi  NIH: 21 dizi ileri çalışmaları için altyapı desteği sağladı (presidential stem-cell lines)  Kromozomal yaşlanma  Genetik çeşitlilik içermiyor  Eski teniklerle büyütüldüler Devlet fonları dışında paraya sahip olan üniversiteler de yeni EKH dizileri çalışmalarını sürdürdüler

49

50 EKH Çalışmalarında ABD’deki Yasal Durum 2006 yılında Japonya’dan Yamanaka embriyon kullanmaksızın EKH oluşturmayı başardığını duyurunca EKH çalışmalarının bir bölümü bu yöne kaydı (Harvard grubu) (23 Ocak 2009 kararı) FDA paraliziyle sonuçlanan akut (7- 14 günlük) omurilik yaralanmalarında EKH denenmesini onayladı Geron firması insan embriyonlarından elde edilecek hücrelerin kullanacağını açıkladı (Faz 1)

51 Obama to lift restrictions on embryonic stem cell research Mar 6, :50 PM

52 EKH Çalışmalarında Ülkemizdeki Yasal Durum

53 Embriyoner olmayan Kök Hücre çalışmaları hakkında T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI GENELGE 2006 / 51 Kök hücre nakli özellikle hematolojik, onkolojik hastalıklarda bir tedavi yöntemi olarak uzun yıllardır kullanılmaktadır. Son yıllarda farklı hastalıklarda da tedavi amaçlı kök hücre kullanımı gündeme gelmiştir. Dünyada ve ülkemizde kök hücre nakli ile tedavi konusunda halen yoğun araştırmalar yapılmakta olup, konu ile ilgili haberler basın ve yayın organlarında sıklıkla yer almaktadır. Bazı hastalıkların tedavisinde ümit verici bir yöntem olarak değerlendirilmesine karşın, henüz kök hücre nakli yapılan hasta sayısı çok azdır ve uygulamanın başarısı veya uzun vadede tedavinin hastada meydana getirebileceği yan etkiler konusunda yeterli bilgi mevcut değildir. Bakanlığımızca; kök hücre nakli çalışmalarıyla ilgili olarak, çalışmanın yapılacağı kurum bünyesinde gerekli altyapının oluşturulması ve çağdaş bilimin gereklerine uygun olarak uygulama yapılabilmesi amacıyla Kök Hücre Nakilleri Bilimsel Danışma Kurulu oluşturulmuş ve “Klinik Amaçlı Embriyonik Olmayan Kök Hücre Çalışmaları Kılavuzu” hazırlanmıştır. Ekte gönderilmekte olan Kılavuzun gereğinin ifası için, konu ile ilgili tüm kamu ve özel kurum-kuruluşlar ile üniversiteler bünyesindeki ilgili personele tebliğini önemle rica ederim. Çalışmayı yapan kurum, hastanın takibinde oluşabilecek beklenmeyen ciddi yan etkilerin veya ölüm durumunun ortaya çıkması halinde, yedi gün içinde sebeplerine yönelik bilgilerle, komplikasyonların ayrıntılı dökümünü Sağlık Bakanlığı’na bildirir. Klinik kök hücre çalışması tamamlanıp, sonuçları bilimsel bir ortamda veya hakemli bilimsel bir dergide yayınlanmadıkça söz konusu çalışma ile ilgili verilerin kamuoyunu yönlendirecek/yanıltacak biçimde açıklanması yasaktır

54

55

56

57 Stem Cells Sci Basics 01/23/06 Taking Our Pulse: The PARADE/Research!America Health Poll Charlton Research Company, 2005 Do you favor or oppose medical research using embryonic stem cells? 58% 29%

58 Stem Cells Sci Basics 01/23/06 Taking Our Pulse: The PARADE/Research!America Health Poll Charlton Research Company, 2005 Scientists can extract embryonic stem cells from fertilized eggs that are voluntarily donated by fertility clinic patients. These fertilized eggs would otherwise be discarded. Knowing this, do you favor or oppose embryonic research?

59 Stem Cells Sci Basics 01/23/06 Taking Our Pulse: The PARADE/Research!America Health Poll Charlton Research Company, 2005 Scientists can now make embryonic stem cells for medical research by merging an unfertilized egg with a skin cell, for example. Knowing this, do you favor or oppose embryonic stem cell research?

60 Kök hücre araştırıcıları geleceğin Simyacılarıdır

61

62 “Biz sizleri başka bedenlere koyacağız ve orada azap çekmeye devam edeceksiniz” Tekvin Mutluluk bile haddini aşarsa azap olur SENECA

63 Bilimsel, kanıta dayalı, ispatlanabilir ve tekrarlanabilir veriler olmadan hasta, hasta yakınları ve medya ile bilgi paylaşımı ETİK DEĞİLDİR Panacea

64 Umut Abartı TEŞEKKÜR EDERİM


"KÖK HÜCRELERİN TARİHSEL GELİŞİMİ, BUGÜNÜ VE GELECEĞİ Dr. Fahri ŞAHİN Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları AD, Hematoloji BD 3. Geleneksel EBİLTET." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları