Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

TOPLUMUN ve BİREYİN BESLENME DURUMUNUN SAPTANMASI A. Dolaysız Yöntemler B. Dolaylı Yöntemler C. Gıda Tüketimi Düzeyinin Saptanması D. Ekolojik Faktörlerin.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "TOPLUMUN ve BİREYİN BESLENME DURUMUNUN SAPTANMASI A. Dolaysız Yöntemler B. Dolaylı Yöntemler C. Gıda Tüketimi Düzeyinin Saptanması D. Ekolojik Faktörlerin."— Sunum transkripti:

1 TOPLUMUN ve BİREYİN BESLENME DURUMUNUN SAPTANMASI A. Dolaysız Yöntemler B. Dolaylı Yöntemler C. Gıda Tüketimi Düzeyinin Saptanması D. Ekolojik Faktörlerin Araştırılması

2 DOLAYSIZ YÖNTEMLER 1) Klinik belirtilerin saptanması ve değerlendirilmesi 2) Bioşimik testlerle bulguların saptanması ve değerlendirilmesi 3) Biofizik testlerle bulguların saptanması ve değerlendirilmesi 4) Antropometrik ölçümlerle bulguların saptanması ve değerlendirilmesi

3 1. Klinik Belirtiler Saçlar Yüz Gözler Dudaklar Dil Dişler Dişeti Beze Deri Tırnaklar Subkutan doku Kas-iskelet sistemi Kardiyovasküler sistem Gastrointestinal sistem Sinir sistemi

4 Saçlar parlaklığın kaybolmasıMarasmus ve Kuvaşiyorkor incelme, seyreklik, kolay yolunma, depigmante, bayrak belirtisi

5 Yüz Cildi  Nazolabial sebore  Riboflavin  Ayyüz  Kuvaşiyokor  Solukluk  Anemi

6 Gözler Konjuktiva solukluğu, Anemi bitot lekesi konjuktiva kuruluğu, Korneada kuruluk (xeropthalmi), A vitamini korneada yumuşama ve ülserasyon (keratomalaci), gece körlüğü

7 Korneada arkus Hiperlipidemi Ksantolazma Gözkapağı köşelerinde kızarıklık ve çatlak Riboflavin ve pridoksin

8 Dudaklar Dudak köşelerinde ülserasyon ve maserasyon (Angular gem), Riboflavin dudak köşelerinde nedbe ve çatlak (angular skar), dudak mukozasının renk ve yapısının bozulması (keylosis – perles)

9 Dil magenta dili (mor)Riboflavin Papilla atrofisi veya dilde hipertrofi (kırmızı dil) Folik asit, Niasin Riboflavin

10 Dişler Diş minesinin kahverengileşmesi Florozis Çürük dişAşırı şeker Eksik dişYetersiz Flor, kalsiyum

11 Dişeti Süngerimsi, kanayan diş eti C Vitamini Diş eti çekilmesi

12 Yüz-boyun bezeleri Tiroid büyümesiİyot Parotis büyümesiAçlık, bulimia

13 Deri Deri kuruluğu(kserosis) A vitamini Folliküler hiperkeratozis (zımpara kağıdı) PeteşiC vitamini Pelegra dermatozuNiasin Aşırı morluklarVitamin K DermatozKuvaşiorkor Sukrotal ve vulval dermatoz Riboflavin KsantomaHiperlipidemi

14 Tırnaklar Koilonişia Demir Çizgili, kolay kırılma

15 Subkutan Doku ÖdemKuvaşiorkor Yetersiz yağAçlık, marasmus Aşırı yağŞişmanlık

16 Kas- İskelet Sistemi Kas kaybı Açlık, marasmus Kraniotabes Vitamin D Parietal ve frontal şişlik Epifiz genişlemesi Kapanmamış fontanel Rosary Tokmak diz-eğri bacak Kas-iskelet kanamaları Vitamin C Baldır kasında yumuşama Tiamin Kırıklar(yaşlılarda) Osteoporoz

17 Kardiyovasküler Sistem Kardiak büyüme Taşikardi Tiamin Kan basıncı yüksekliğiSodyum

18 Sinir Sistemi Psikomotor değişiklikler Kuvaşiorkor Mental konfüzyon Tiamin Duyu kaybı Motor zayıflık Pozisyon duyu kaybı Vbrasyon kaybı Topuk ve diz hareket kaybı El-ayakta yanma Demans Niasin, B 6

19 Gastro-intestinal Sistem Hepato - Splenomegali Kuvaşiyorkor

20 2- Bioşimik Testler Biyokimyasal testler beslenme durumunu saptanmasında en objektif yöntemdir. Geçerliliği etkileyen etmenlerin varlığı nedeniyle bireyin değerlerinin yorumlanmasında dikkatli olunmalıdır. Sonuçlarda bireye bağlı farklılıklar, bireyler arası farklılıklar ve laboratuar farkları olacağı unutulmamalıdır.

21 Besin öğesiTest ProteinTotal lenfosit sayısı, serum total protein-Albumin-transferin-retinol bağlayıcı protein, LipitlerSerum trigliserit, serum kolesterol, HDL, LDL DemirHb, Hct, Serum demiri-ferritin, transferin doygunluğu, İyotİdrar iyot, PBI, I uptake ÇinkoSerum-idrar-saç-doku Zn FosforSerum-idrar fosfor MagnezyumSerum Mg, idrar Mg

22 KalsiyumSerum Ca, ALP Bakırseruloplazmin Vitamin APlazma karoten-retinol, serum RBP Vitamin DSerum 25-OH D3, 1, 25-OH2 D3, Alkalen fosfataz Vitamin ESerum veya plazma tokoferol, K vitaminiPlazma K vitamini, Protrombin zamanı, Faktör II, VII, IX, X Tiaminİdrar tiamin, RBC-transketolaz aktivitesi, TPP etkisi RiboflavinPlazma-İdrar riboflavin, RBC glutatyon reduktaz-FAD etkisi (oran) Niasinİdrar N-metilnikotinamid, İdrar 2- pridon/ N-metilnikotinamid oranı

23 Folik asitEritrosit ve serum folik asit, FIGLU atımı Pridoksinİdrar pridoksin, triptofan yüklemesi(ksanturonik asit atımı) plazma pridoksal, EGOT, EGPT Vitamin B 12 Serum B 12, idrar metil malonik asit, Schilling testi BiotinSerum biotin Pantotenik asitSerum pantotenik asit C Vitaminiplazma,-idrar-platelet askorbik asit

24 3. Biofizik Testler Beslenme durumunun saptanmasında biyofizik yöntemlerle dokuların fonksiyonel yetenekleri veya yapısal bozuklukları saptanır. Beslenme yetersizliğinde fizyolojik fonksiyonlarda bozulma görülür. Bu bozuklukların saptanması yetersizliğin iyi bir göstergesidir.

25 a) Radiografik incelemeler Kemik yaşı tesbiti, El bilek grafileri

26 b) Biofizik fonksiyon testleri: Karanlığa adaptasyon durumunun incelenmesi, Tat duyusunun kaybının incelenmesi, Sinirsel akamodasyonun incelenmesi, Kas – sinir koordinasyonunun incelenmesi, Kapiller frajilitenin ölçülmesi El kavrama gücünün ölçülmesi ile kas gücünün ölçülmesi

27 c) Sitolojik İncelemeler Epitel dokuların biopsi veya smear ile incelenmesi, Parankim dokuların biopsi ile incelenmesi, Kemik iliği incelemeleri, İmmunolojik fonksiyon testleri,

28 Diğer yöntemler Azot dengesinin saptanması Bilişsel yetenek testleri Enerji harcanmasının saptanması

29 4. Antropometrik Ölçümler: Fizik büyüme durumunun ölçülerek çeşitli standartlar ile karşılaştırılmasıdır. Çok yaygın olarak kullanılır. Başlıcaları; Boy uzunluğu – cm, Vücut ağırlığı – kg, Baş çevresi – cm, Üst kol çevresi – cm, Göğüs çevresi – cm, Cilt kıvrım kalınlığı (skinfold) – mm

30 Antropometrik ölçümlerle elde edilen verilerden doğru yargılara varabilmek için şunlara dikkat edilmeli; Ölçüleri doğru yapmak ve gerçek değerleri saptamak Ölçülen kişinin yaşının doğru olarak bilinmesi (0-6 yaş grubunda çok önemli) Ülkeyi temsil edebilecek nitelikte standart büyüme cetvel ve grafikleri olmalıdır ?

31 Ağırlık-Boy Ölçümlerinin Değerlendirilmesi Yaşa Göre Ağırlık: Sürekli izlemlerde anlam taşır. Akut malnütrisyonu gösterir. Ortanca eksi iki standart sapmanın (

32 Boya Göre Ağırlık: (Kavrukluk) Ortanca eksi iki standart sapmanın altındaki değerler (

33 Yaşa Göre Boy (Bodurluk): Büyümede duraklamanın göstergesi Kronik malnütrisyonla ilişkili olarak bodurluk gelişir. Ortanca eksi iki standart sapmanın altındaki değerler (< M - 2SD) veya Standartın % 90’ının altındaki değerler malnütrisyonu gösterir.

34 B.DOLAYLI YÖNTEMLER 1-Vital istatistik verilerinin incelenmesi 2-Medikal istatistik verilerinin incelenmesi

35 Hayati (Vital) Olaylara Ait İstatistikler a) Bebek ölüm hızının (özellikle 6 aydan sonra) sorunsuz toplulardaki BÖH ile karşılaştırılması b) Toddler – Oyun Çocuğu (1-4 yaş) ölüm hızının gelişmiş toplumlarla karşılaştırılması c) Wills – Waterlow İndeksi: Toddler Ö.H. / BÖH oranının gelişmiş ülkelerle karşılaştırılması d) Ölü doğum – düşük hızlarının saptanması e) Prematür doğum hızı – doğuştan sakatlık hızı f) Anne ölüm hızı

36 Tıbbi (Medikal) Olaylara ait İstatistikler a. Bazı hastalıklara ait morbidite durumunun saptanması (ÜSYE, ishal, aktif tbc, siroz, enfeksiyon ve paraziter hastalıklarla ilgili prevalans, insidans oranları) b. Bu hastalıklardaki (özellikle enfeksiyonlar) mortalite ve fatalite hızlarının gelişmiş ülkelerle karşılaştırılması

37 C. GIDA TÜKETİMİ DÜZEYİNİN SAPTANMASI 1) Gıda Denge Cetvelleri 2) Ev halkı gıda tüketimi araştırmaları 3) Bireysel gıda tüketimi araştırmaları

38 1. Gıda Denge Cetvelleri Pek doğru sonuç vermez. Cetvelde yer alan yiyeceklerin yıllık üretim miktarları bulunur, nüfusa bölünür.

39 2. Ev Halkı Gıda Tüketim Araştırmaları a) Soruşturma: Anket uygulayarak yapılır. (24 saat, 3 gün, 7 gün) b) Tartı: Yenilenler evde ölçülür. Zor ve zaman alıcıdır. c) Hesap Defteri: Ailedeki yetenekli kişiye belli sürede tüketilen yiyecekleri yazması söylenir.

40 3. Bireysel Gıda Tüketimi Araştırmaları: Çok zordur. Ancak yatılı okul-hastane gibi kurumlarda bebeklerde yapılabilir

41 D. EKOLOJİK FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI Tarım ve gıda üretimi ile ilgili faktörler Depolama, nakliye, saklama, gıda sanayii ile ilgili faktörler Gıda fiyatları, pazarlama, halkın ekonomik gücü ile ilgili faktörler Gıda tüketimi ile ilgili sosyo-kültürel faktörler, demografik yapı Beslenme ve gıdalar üzerinde etkisi olan enfeksiyon hastalıkları ve çevre koşulları ile ilgili faktörler

42 DOLAYSIZ YÖNTEMLERLE SAPTANAN BULGULARI TANIMADA PARAMETRELER I- Protein – Enerji Malnütrisyonu (PEM) a) Marasmus (Küçük çocuklarda): Büyüme geriliği, ağırlık azlığı, Deri altı yağ dokusu kaybı, Kas erimesi, Kolay yolunan, ince, seyrek saç,

43

44 b) Kuvaşiyorkor (Küçük çocuklarda), Ödem, Büyüme geriliği, Kas erimesi (gizli kalabilir), Depigmante, donuk, kolay yolunan saç, Saçta bayrak belirtisi, Ay yüz, Anemi, Hepatomegali, Dermatoz, Psikomotor değişiklikler, Hipoalbuminemi – amino asit imbalansı

45

46 c) Okul çocukları ve yetişkinlerde: Deri altı yağ dokusu kaybı, Ağırlık azlığı, Kas erimesi, Parotis bezi şişmesi

47 d)Aşırı Beslenme: Deri altı yağ dokusunun artması, Karın çevresinin göğüs çevresinden fazla olması, Boya göre ideal ağırlıktan %15 fazlalık BKİ>25, Deri kıvrım kalınlığının artması

48 II- A Vitamini Yetersizliği: Foliküler hiperkeratoz, Serumda A vit ve Karoten seviyesinin  Karanlığa adaptasyon bozukluğu, Gece körlüğü

49 Bitot lekesi, kornea Xerophtalmia

50

51 Keratomalacia (Korneada ülserasyon) Deri kuruluğu Xerosis

52 III- Thiamin yetersizliği a)Yaş Beriberi: Ödem, Kalp genişlemesi, taşikardi, Kas güçsüzlüğü, Kan pyruvate – laktat düzeyinin artması, İdrarla atılan thiamin düzeyinin azalması,

53 b) Kuru Beriberi: Polinevrit, Hissiyet kaybı, Parestezi, Hareket güçlüğü, Baldır kasının temasla ağrısı, Refleks kaybı, Kanda pruvat, laktat düzeyinin artması İdrarla atılan thiamin miktarının azalması

54 c) İnfantil Beriberi Konvülsiyon, Akut kalp genişlemesi, Ses kısılması, Ani ölüm

55 IV- Riboflavin Yetersizliği: (Angular gem), Keylosis, Magenta dili, Dil papilla atrofisi, Yüzde sebore,

56 Skrotal ve vulval dermatit, Korneal damarlaşma, İdrarla atılan B 2 , Alyuvarlarda B 2 , Yükleme testinde değişiklik

57 V- Niacin Yetersizliği – Pellegra: Pellegra dermatozu, Kırmızı – çiğ et gibi dil, Dil papilla atrofisi,

58

59 Dilde çatlaklar, İdrarla atılan N-metyl nikotinamid , İdrarla pyridone atılımında değişme,

60 VI-C Vitamininin Yetersizliği – Skorbüt: Süngerleşmiş kanayan diş eti, Peteşi, ekimoz, purpura, Foliküler hiperkeratoz, Kas içi periost kanama, Ağrılı epifiz genişlemesi, Serumda askorbik asit düzeyinin , Akyuvarlarda Vit C seviyesinin , İdrarla C Vit atımının değişmesi

61

62 VII- Folik Asit – B 12 Yetersizliği Anemisi: Konjuktiva solukluğu, Hb miktarının azalması, Kan yayma preparatlarında megaloblastik değişiklikler, Serumda folik asit ve B 12 düzeyinin 

63 VIII- D Vitamini Yetersizliği: a)Aktif Rickets: Ağrısız epifiz genişlemesi (6 aylıktan sonra), Kostalarda tesbih dizisi – Rosary, Craniotabes (4 aydan büyük çocuklarda), Bıngıldağın geç kapanması (18 aydan sonra), Kaslarda hipotoni, Serum alkalen fosfataz seviyesinin  Radyolojik bulgular (El bileği kemiğinin genişlemesi),

64 b) İyileşmiş Rickets: Frontal ve parietal bölgede şişlik, X ve O bacak, Toraks deformiteleri c) Osteomalacia (yetişkinlerde): Yaygın iskelet, özellikle pelvis deformiteleri, Kemiklerde radyografik olarak Ca , kırıklar,

65

66

67

68

69 IX- Demir Yetersizliği Anemisi: Konjuktiva solukluğu, Koilonychia Dil papilla atrofileri, Dudak lezyonları, Hb  ; Gebe  <11 g, E  <13 g, K  <12 g, Hct , Alyuvar şekil-cüsse bozukluğu - hipokromik, mikrositer, Serum Fe düzeyinde azalma, Serum transferin satürasyonu yüzdesinde değişiklik,

70

71

72 TEŞEKKÜRLER…..


"TOPLUMUN ve BİREYİN BESLENME DURUMUNUN SAPTANMASI A. Dolaysız Yöntemler B. Dolaylı Yöntemler C. Gıda Tüketimi Düzeyinin Saptanması D. Ekolojik Faktörlerin." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları