Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Gülbanu ZENC İ R 2013-201 4 İNTRAVENÖZ SIVI TEDAVİSİ (İVST)

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Gülbanu ZENC İ R 2013-201 4 İNTRAVENÖZ SIVI TEDAVİSİ (İVST)"— Sunum transkripti:

1 Gülbanu ZENC İ R İNTRAVENÖZ SIVI TEDAVİSİ (İVST)

2 Çeşitli miktarlarda İV sıvının  ven içine verilmesi

3  Sıvı ya da ilacın;  etki edeceği alana, metabolize olmadan (kimyasal bir değişikliğe uğramadan) ulaşabilmesi  etkisinin azaltılması ya da artırılması işleminin kısa sürede yapılabilmesi  İlaçların;  tahriş etkisinin daha az olması  etkisinin hemen başlaması AVANTAJLARI

4 1.Damar yolunun açık tutulması 2.Sıvı ve elektrolit dengesizliğinin giderilmesi 3.Sürekli ya da aralıklı ilaç uygulama 4.Hastanın beslenmesi 5.Kan basıncının normal düzeylerde tutulması İVST’NİN AMACI

5 6.MSS için kan glikoz düzeyinin korunması 7.Radyoopak maddelerle yapılacak işlemlerde böbrek işlevlerini korumak amacıyla sıvı yüklemesi yapılması İVST’NİN AMACI

6  İzotonik solüsyonlar  Hipotonik solüsyonlar  Hipertonik solüsyonlar

7  Toplam elektrolit içeriği ≥ 310 mEq/L  ≈ Serum osmoloritesine  Osmolaritesi mOsm/lt İZOTONİK SOLÜSYONLAR

8  Ekstrasellüler sıvıyı volüm olarak arttırırlar ekstrasellüler sıvı volüm açığını karşılamak üzere kullanılırlar Ör: uzun süreli kusmada ortaya çıkan sıvı volüm açığı İZOTONİK SOLÜSYONLAR

9

10  Na; 154 mEq/lt  Cl; 154 mEq/lt  308 mOsm/lt (izotonik)  pH:  Serbest su sağlamaz, kalori vermez % 0.9 NaCl = Normal Salin(NS) %0.9 Salin = Fizyolojik (SF)

11 Nerelerde Kullanılır ?  İV hacim genişletilmesinde  Hücre dışı sıvı kayıplarının karşılanmasında  Kan ürünleri ile birlikte kullanılan tek solüsyondur

12  Plazma seviyesinin üzerinde Na ve Cl iyonları içerir  İV sıvı fazlalığına ya da hiperkloramik asidoza neden olur

13  278 mOsm/lt  50 gr/lt Glikoz  170 kalori/L sağlar  Herhangi bir elektrolit içermez %5 DEKSTROZ SUDAKİ ÇÖZELTİSİ

14  Böbreklerden maddelerin atılımı için gerekli olan serbest suyu sağlar Nerelerde Kullanılır?  Su kayıplarının karşılanması  Hipernatremi tedavisinde kullanılır %5 DEKSTROZ SUDAKİ ÇÖZELTİSİ

15  %0.225 içinde %5 dekstroz  355 mOsm/lt  50 gr/lt Glikoz  170 kalori/L sağlar %5 Dekstroz’un %9 NaCl Çözeltisi

16  Na, Cl ve serbest su sağlar  Hipotonik kayıpların karşılanmasında  Hipernatremi tedavisinde kullanılır %5 Dekstroz’un %9 NaCl Çözeltisi

17  309 mOsm/lt (izotonik)  50 gr/lt Glikoz  pH:  100cc/lt serbest su sağlar  6gr NaCl:103mEq Na ve Cl  0.3gr KCl: 4mEq K ve Cl  0.2 gr Kalsiyum klorür: 6mEq Ca ve Cl  3.1ger Sodyum laktat: 47.2 mg Na ve laktat Laktatlı Ringer (LR) = Ringerli Laktat

18  Fazla miktarda Cl - Mg içermesi ve HCO 3 içermemesi dışında plazmanın bileşimi ile aynıdır  İV sıvı hacminin genişletilmesinde ve sıvı kayıplarının karşılanmasında kullanılır Laktatlı Ringer (LR) = Ringerli Laktat

19  > İntrasellüler sıvı  Osmolariteleri 340 mOsm/lt’den fazla HİPERTONİK SOLÜSYONLAR

20 Ekstrasellüler sıvıya verildiklerinde, ekstrasellüler sıvının osmoloritesini arttırır (Yoğunlukları eritrositlerden daha yüksektir) osmolarite artışını karşılamak amacıyla su hücre içinden çıkarak ekstrasellüler sıvıya geçer Hücrelerde büzülme meydana gelir HİPERTONİK SOLÜSYONLAR

21 Üriner outputu ↑ ve ödemi ↓ amacıyla kullanılırlar HİPERTONİK SOLÜSYONLAR

22

23  % 10 Dekstroz Sudaki Çözeltisi  %3 - %5 Salin (SF)  % 0.45 NaCl içinde %5 Dextroz

24  566 mOsm/lt  100 gr/lt Glikoz  340 kalori/L sağlar  Yalnızca serbest suyu sağlar  Elektrolit içermez %10 Dekstroz Sudaki Çözeltisi HİPERTONİK SOLÜSYONLAR

25  1026 mOsm/lt  Semptomatik hiponatremi tedavisinde kullanılır  Yavaş ve çok dikkatli verilmesi gerekir çünkü tehlikeli İV hacim artışına ve pulmoner ödeme neden olabilir %3 - %5 Salin

26  432 mOsm/lt  50 gr/lt Glikoz  170 kalori/L sağlar  Na, Cl içeren serbest su sağlar  Günlük diğer elektrolit kayıpları karşılanmamasına rağmen devam solüsyonu olarak kullanılır % 0.45 NaCl içinde %5 Dextroz

27  Osmolariteleri 240 mOsm/lt’den daha azdır HİPOTONİK SOLÜSYONLAR

28 Ekstrasellüler sıvıya verildiklerinde, ekstrasellüler sıvının osmoloritesini azaltarak ekstrasellüler sıvının hücre içine geçmesini sağlarlar Böylece hücreler fazla sıvıyı absorbe ederek şişerler Diyalize giren hastalarda olduğu gibi hücrenin dehidrate kaldığı durumlarda kullanılır HİPOTONİK SOLÜSYONLAR

29

30  77 mEq/lt Na  77 mEq/lt Cl  154 mOsm/lt (hipotonik)  pH: 4-5  Na ve Cl içeren 450 cc/lt serbest su sağlar % 0.45 NaCl

31  Hipotonik sıvı kayıplarının karşılanmasında kullanılır  Kalori vermez  Günlük diğer elektrolit kayıpları karşılanmamasına rağmen devam solüsyonu olarak kullanılır % 0.45 NaCl

32

33 ARAÇLAR

34  İğne/kanül/kateter  Turnike  Eldiven  Pansuman malzemesi  İV sıvı şişe/torbası  Sıvı seti  Volüm kontrol araçları  İnfüzyon pompası

35  Periferal kateter  Santral kateter  Kan ve tedavi bileşenleri ile kimyasal olarak reaksiyona girmemeli  Esnek yapıda olmalı  Trombüs oluşumuna izin vermemeli  Radyoopak maddeden yapılmalı İĞNE/ KANÜL/ KATETER

36  Kısa dönem kullanım içindir  Plastikten yapılmadır  Yüksek flebit riskinden dolayı saatte bir değiştirilmelidir Periferal Venöz Kateterler

37  Kateter seçiminde: kateter çapı (G-gauge) boyu(mm)  G-gauge; renklerle ve numaralarla ifade edilir  G-gauge değeri ↑ kateter çapı küçülür  Kateter uzunluğu: En yaygın kullanılan numara gauge Periferal Venöz Kateterler

38 Periferal Kateter / Branül

39

40 GaugeColor Code Catheter O.D.mm Catheter Length mm Water Flow Rate (ml/min) 14 GOrange GGrey 1, GWhite GGreen GPink GBlue GYellow GDark Blue İ.V.Kanül: Genel Özellikleri

41

42 Kimlere Takılır?  Çocuk hastalara  Venin küçük olduğu  Ven girişinin zor olduğu - Cerrahi tedavi yapılmamış - Hastanın KVS yönden stabil olan Gauge

43 Kimlere Takılır?  Erişkin hasta  Cerrahi tedavi alan hasta  Görülebilen ve palpe edilebilen ven  Hastada resusitasyon ihtimalinin yüksek olması Gauge

44 Kateter uzunluğu: mm  Kısa kateterler (30-40 mm)  Çocuk hastalar  El üzerindeki ve venin kırımlı olduğu ve palpe edilemediği durumlarda  Uzun kateterler  Erişkinlerde  Kol tercih edildiğinde, venin düz ve palpe edilebilir olduğu durumlarda tercih edilir Periferal Venöz Kateterler

45 Ne zaman kullanılmamalı?  Uzun süreli tedavilerde  Tahriş edici özelliği olan ilaçların uygulanmasında  Parenteral beslenmede Periferal Venöz Kateterler

46 Ne zaman kullanılmamalı?  ph’sı 5’in altında ve 9’un üzerinde, ozmolaritesi 600 mOsm/L’nin üzerindeki sıvıların uygulanmasında  Giriş yerini koruyamayacak hastalarda kullanılmamalıdır Periferal Venöz Kateterler

47  Periferal venlere yerleştirilir  Periferal venöz kateterlere göre daha uzundur (7,6-20,3 cm)  Uzun süreli tedavilerde (1-4 hafta ) Orta-hat (midline) Periferal Venöz Kateterler

48 Ne zaman kullanılmamalı?  1 aydan daha uzun süre kullanılmamalıdır  Tahriş edici özelliği olan sıvıların uygulanmasında kullanılmamalıdır Orta-hat (midline) Periferal Venöz Kateterler

49

50

51  Vene yerleştirilen kateterin ucunun toraksta olduğu kateterlerdir  Farklı çeşitleri vardır  Periferal yerleştirilen santral venöz kateterler  Santral yerleştirilen santral venöz kateterler Santral Venöz Kateterler

52 Ne zaman kullanılır?  Uzun süreli İV sıvı tedavisinde  Tahriş edici özellikte olup periferik venlere zarar veren ilaçların uygulanmasında  Santral venöz basıncın(CVP) ölçülmesi gerektiği durumlarda  Periferal venöz yolun bulunamadığı durumlarda Santral Venöz Kateterler

53 Periferik santral venöz kateterler  Sefalik, bazilik, brakiyal venlerden yerleştirilir Nerelerde kullanılır?  6 aydan daha kısa süre durumlarda  Uzun süreli analjezik tedavisi  Kemoterapi, TPN, kan transfüzyonu durumlarında kullanılır

54 Periferik santral venöz kateterler  Ne zaman kullanılmamalı?  Çok uzun süreli durumlarda  Sürekli kullanım durumlarında  Diyaliz uygulanan bireylerde Santral Venöz Kateterler

55 Santral venöz kateterler  İnternal juguler venler  Eksternal juguler venler  Subklavyen venlere 3 tip :  Tünelsiz  Deri tünelli  Taşınabilir port Santral Venöz Kateterler

56

57 Tünelsiz Santral venöz kateterler  Resüsitasyon  Santral venöz basınç(CVP) takibi  2 haftadan uzun kullanılmamalı (silikon, çelik, teflon, titanyum, poliüretan, polietilen, polivinil klorürden imal edilir) Santral Venöz Kateterler

58 Deri Tünelli Santral venöz kateterler  Uzun süreli venöz yol kullanımında  TPN  Kan transfüzyonu  Sık kan örneği alma  Periferik yollar kontrendike olduğunda Santral Venöz Kateterler

59 Taşınabilir portlar  Uzun süreli venöz yol kullanımı olup damara giriş sıklığının az olduğu durumlarda  Damara girişin sık olduğu durumlarda hastada ağrıya neden olabilir Santral Venöz Kateterler

60 Turnike

61

62 Solüsyonlar

63

64  İV solüsyon;  ml (şişe)  m (plastik)  En yaygın kullanılanları; 50 ml, 100 ml, 250 ml, 500 ml, 1000 ml  Sıvıların üzerinde ml cinsinden ölçekler vardır  Şişelerin ağzında lastik tıpa ve bunun üzerinde koruyucu metal kapak bulunur

65 Sıvı hastaya takılmadan önce; kontrol edilmelidir  Kullanım tarihleri  İçinde bulundukları şişe veya torbada zedelenme olup olmadığı  İçinde yabancı maddenin varlığı  Kontaminasyon  Renk değişimi  Partikül oluşumu

66 Serum Seti

67 Serum Seti; Solüsyon şişesi ile hastanın damarına yerleştirilen kateter arasında bağlantıyı sağlar  Steril, disposable (tek kullanımlık)  Üzerinde sıvının akış hızını düzenlemek için bir makara ya da klips bulunur  İstenilen durumlarda infüzyon pompalarına bağlanabilir  İki ucunda koruyucu kınlar bulunur

68  Şişeye takılan kısmında;  şişenin içindeki hava ile set içindeki havanın yer değiştirmesine olanak sağlayan havalandırma düzeneği var  Şeffaf ve ışığı geçirmeme gibi özelliklerine göre farklı şekilleri bulunur Şeffaf olması; gönderilen sıvı miktarının ayarlanmasında ve setin içinde hava kabarcıkları olup olmadığının gözlenmesinde önemlidir

69 İnfüzyon şişe ve torbaları için  Hava girişli delme ucu  Kapaklı havayolu filtresi (15 μm sıvı filtresi)

70  20 damla = 1 ml  Yumuşak damla odası  Hortum uzunluğu: 150 cm  Roller damla ayarlayıcı  Enjeksiyon portu (lateks içermez)  Luer konnektör  21 G hipodermik iğne  Yerçekimi ilkesiyle çalışır

71

72 AKIŞ KONTROL ARAÇLARI

73  Elle (manuel) kontrol  Elektronik kontrol

74

75  İnfüzyon pompaları  Damla hızı pompaları  Volmetrik pompalar  Hasta kontrollü analjezi pompaları-PCA  Ambulator pompalar  Sürekli infüzyon  Çok programlı  Hasta kontrollü analjezi pompaları-PCA Elektronik kontrol

76  Enjektörlü pompalar  Enjektörlü infüzyon pompası  Enjektör kullanıcılar  Anestezik pompalar  Hasta kontrollü analjezi pompaları- PCA  Yerçekimi ile çalışanlar  Damla hızı kontrollü  Volmetrik kontrollü Elektronik kontrol

77 Enjektörlü infüzyon pompası Ambulator enjektör pompası Volumetrik infüzyon pompası PCA

78

79 PANSUMAN MALZEMESİ

80

81 3 yollu musluk 3 yollu musluk (basınca dayalı) Stoper İnstoper Bağlantı setleri DİĞER ARAÇLAR

82 Basınca dayanıklı (83 bar 1200 PSI) 180° döner Akış yönünü gösteren oklar Şeffaf gövde Bir döner male ve iki female luer lock konnektör 3 yollu musluk

83 Female luer konnektörler için Kontaminasyonu önler Hijyenik kullanım Luer lock Renk: Mavi Ek doz uygulamaları için Enjeksiyon portu -lateks içermez- Kontaminasyonu önler Hijyenik kullanım Luer lock Renk: Sarı

84

85 İnspeksiyon - palpasyon Hastanın genel durumu Ven anatomisini bilme VEN SEÇİMİ

86  El ve kollardaki yüzeyel venler değerlendirilmeli  inspeksiyon ve palpasyonla  İdeal İV giriş yeri kolun distalinde yer almalı  Her bir uygulamada proksimale doğru gidilmeli  Enfekte yaralı, inflamasyonlu venler tercih edilmemeli

87  Ayak ve bacak venleri tromboflebit ve emboli riskinden dolayı mümkün olduğunca tercih edilmemeli  Ven seçiminde her iki kol iyice değerlendirilmeli  Dolgun ve kıvrımsız venler tercih edilmeli  Hastanın dominant olmayan ekstremite tercih edilmeli

88 Antekübital ven  Çapı geniş  Yüzeyel  Dirsek ekleminde olması dezavantaj  Uzun süreli uygulamalarda kolun sabitlenmesi gerekir

89 Eksternal juguler ven  Acil durumlarda  Karotis nabzının hissedilemediği durumlarda  Ponksiyon yapanın deneyiminin az olduğu durumlarda tercih edilir  Çapı geniş  Yüzeyel

90 İnternal juguler ven  Santral venöz kateterler için tercih edilir

91 Subklaviyen ven  Çapı geniş  Baş hareketlerinden etkilenmez (bilinçli ve boyun yaralanması olan hastalarda tercih edilir)

92 Femoral ven  Çapı geniş  Hızlı, kolay giriş sağlar  Uzun süreli uygulamalar, santral venöz uygulamalar için uygun değil  Eklemde yer alması, hastanın yatmasını ve alt ekstremitesinin desteklenmesini gerektirir

93 Bazilik ven  Çapı küçük  Vene giriş kolay  Kısa süreli uygulamalar için

94 Sefalik Ven  Vene giriş kolay  Kısa süreli uygulamalar için  El bileğine yakın olduğu için komplikasyon riski fazla

95 Medyan kubital ven  Vene giriş kolay  Dirsek ekleminde yer alması uzun kullanımda dezavantaj

96 Aksillar ven  Bebek ve çocuklarda kullanılır  Yetişkinlerde kullanılmaz  Komplikasyon riski yüksek

97 Dorso digital ve metakarapal venler  İnspeksiyon ve palpasyonu kolay  Kolay ulaşılabilir  Çapları küçük  El hareketlerini kısıtlar

98 Umblikal venler Yenidoğanlarda kullanılır

99 damla/dakika ml/dk İNFÜZYON AKIŞ HIZININ HESAPLANMASI VE KAYIT EDİLMESİ

100 Belirli miktarda solüsyonun ne kadar sürede hastaya gideceği Formül: Akış Hızı (damla/dk)= hacim x damla faktörü akış süresi (dk) Akış Hızı (ml/st)= dk damla sayısı x 60 dk damla faktörü(20)

101 1000 ml %0,9 NaCl sıvısı, 4 saat (240 dk) içinde hastaya gönderilecek. Dakikada kaç damla, saatte kaç ml verilmelidir? (Damla faktörü = 20) Akış Hızı (damla/dk)= hacim x damla faktörü akış süresi (dk) Akış Hızı (damla/dk)= (1000 ml x 20) / 240 (dk) Akış Hızı (damla/dk)=83 damla/dk

102 1000 ml %0,9 NaCl sıvısı, 4 saat (240 dk) içinde hastaya gönderilecek. Dakikada kaç damla, saatte kaç ml verilmelidir? (Damla faktörü = 20) Akış Hızı (damla/dk)= dk. damla sayısı x 60 damla faktörü Akış Hızı (ml/st)= (83 x 60)/20 Akış Hızı (ml/st)= 250 ml/st

103  İV sıvı akış hızı set üzerindeki klemp veya infüzyon pompası ile düzenlenir  İV sıvı üzerine, (içine eklenmiş ilaç, elektrolit varsa) etiket yapıştırılır  Sıvı ve içine eklenenler sıvı izlem formuna kaydedilir  Saatlik izlenir  Kaydedilir Sıvı hızı nasıl ayarlanır ?

104  Lipid, kan ve kan ürünleri dışındaki sıvıların infüze edildiği setler saatte bir değiştirilmelidir  Acil durumlarda takılan kateterler 48 saatte bir değiştirilmelidir İntravenöz Sıvı Seti ve Kateterin Değiştirilmesi

105  Lipid, kan ve kan ürünlerinin infüze edildiği setler 24 saatte bir değiştirilmelidir  Enfeksiyon ve sterilizasyonun bozulduğu şüphesi durumlarında ise setler hemen değiştirilmelidir İntravenöz Sıvı Seti ve Kateterin Değiştirilmesi

106 Vene giriş yerindeki;  pansumanlar ve kateter değiştirildiğinde  pansuman ıslandığında  gevşediğinde  kirlendiğinde  kateter giriş yeri kontrol edilmek istendiğinde değiştirilmelidir

107 1.Lokal komplikasyonlar 2.Sistemik komplikasyonlar İntravenöz Sıvı Tedavisi Komplikasyonları

108 Lokal Komplikasyonlar Vene giriş yerinde veya yakınında oluşan komplikasyonlar  Hematom  Tromboz ve tromboflebit  Trombotik olmayan tıkanma  İnfiltrasyon ve ekstravazasyon  Lokal enfeksiyon  Venöz spazm  Sinir zedelenmesi

109 Sistemik komplikasyonlar Vene giriş yerinden uzakta olup yaşamsal tehlike oluşturan komplikasyonlardır  Septisemi  Aşırı sıvı, elektrolit, glikoz yüklenmesi ve akciğer ödemi  Hava embolisi  Kateter embolisi  Anaflaksi

110 Hematom (ekimoz); damar dışındaki dokulara kanın infiltre olması Vene giriş tekniği ile ilgilidir Nedenleri  Giriş sırasında venin zarar görmesi  Damar içindeki kateter/iğne çekilirken bası uygulanması  Önceki vene giriş uygulaması sırasında turnikenin sıkı bağlanması Hematom (Lokal Komplikasyon)

111 Önlemek için:  Turnike vene girmeden hemen önce bağlanmalı  Yaşlı ve çocuklarda ince kateterler kullanılmalı  Venden çıkarken bası uygulanmalı  Vene giriş sırasında özenli davranılmalı, travmadan kaçınılmalı Hematom (Lokal Komplikasyon)

112 Hematom tanısı nasıl konur?  Kateter giriş bölgesindeki deride renk değişikliği, ödem  Kateterin ilerletilememesi Hematom olursa NE Yapalım?  Kayıt ve rapor etme  Bölgeyi sık aralıklarla kontrol etme  Distal bölgelerde nabız kontrolü

113  Tromboz, pıhtı oluşması  Tromboflebit, tromboz ile birlikte vende inflamasyon olması Tromboz ve Tromboflebit

114  Cinsiyet (kadın)  Antibiyotik, analjezik, KCl, yüksek ozmolaritede sıvı uygulanması  Önceden kateter uygulanmış olması  Kateterin;  büyük olması  kısa olması Flebit Riskinin Arttığı Durumlar

115  İnfüzyon;  miktarının fazla olması  süresinin fazla olması  Antekübital bölgeye kateter yerleştirilmesi Flebit Riskinin Arttığı Durumlar

116  İnfüzyon hızında beklenmeyen yavaşlama, durma  Ekstremitede ödem  Ekstremitede 1°’den fazla sıcaklık artışı  İnfüzyon bölgesinde ağrı, yanma Tromboz-tromboflebit gelişirse NELER OLUR?

117  Vene giriş yerinde kızarma  Ekstremitede zonklayıcı ağrı, siyanoz, solukluk  Arter nabızlarında zayıflama  Heparin/salinle yıkama yapılmaması Tromboz-tromboflebit gelişirse NELER OLUR?

118  Hipertonik solüsyon kullanımı  Asitli solüsyon kullanımı  Alt ekstremitede venlerinin kullanımı  İnaktivite-immobilizasyon Tromboz- tromboflebit RISKINI ARTTıRAN DURUMLA R NELERDIR ?

119  Uygulanacak sıvıya uygun ven seçimi  Zorunlu olmadıkça alt ekstremite venleri ve fleksiyon alanları kullanılmamalı  Uygun aralıklarla yıkama (heparin/salin) yapma Tromboz- tromboflebiti önlemek için HEMŞIRE NELER YAPMALı?

120  Hekime haber ver  İnfüzyon tedavisini sonlandır  Kateteri çıkart  Bölgeden kültür al  Sıcak uygulama yap

121  Gerektiğinde antibiyotik, antikoagülan, antiinflamatuar ajanlar uygulanmalı  Tıkanıklık durumunda tıkanıklığı gidermek için yıkama yapılmamalı

122 Nedenleri:  Kateterin yanlış pozisyonda olması  Bükülme / kıvrılma  Taşınabilir portlarda iğnenin yanlış pozisyonda olması Trombotik olmayan tıkanma

123 Nedenleri:  Superior vena cava sendromu (vena cavaya bası sonucu dolaşımın bozulması ile görülen bulgular)  Pinch-off sendromu ( Kateterin birinci kosta ile klavikula ve subklavius kası ile kostoklaviküler bağ arasında sıkışmasına bağlı olarak gelişen sendrom)  İlacın çökelmesi Trombotik olmayan tıkanma

124 Önlemek için:  Yıkama yapma  iki ayrı ilaç uygulaması arasında  kan ürünleri uygulaması öncesi ve sonrası  kan örneği aldıktan sonra  İV sıvı seti değişikliğinde

125 İnfiltrasyon; Tahriş özelliği olmayan sıvının damar dışına çıkmasına Ekstravazasyon; Tahriş özelliği olan sıvının damar dışına çıkmasına denir İnfiltrasyon ve Ekstravazasyon

126  Vene giriş yerinde ve venin seyri boyunca ağrı, yanma  Ekstremitede nörovasküler değişiklikler İnfiltrasyon ve ekstravazasyon gelişirse Neler Olur?

127  Kateter düzgün yerleştirilmeli  Uygun çapta kateter kullanılmalı  Hemşirelik teknikleri tam uygulanmalı

128  Kateteri çıkart  Gerekli durumlarda antidot kullan  Sıcak uygulama vazodilatasyona neden olarak infiltrasyon ve ekstravazasyona uğrayan ilaç ya da solüsyonun ortamdan uzaklaştırılmasını hızlandırabilir

129  Soğuk uygulama ilaç ya da solüsyonun o bölgede dağılmadan kalmasını ve diğer bölgelere zarar vermemesini sağlayabilir

130 Enfeksiyon yolları:  Verilen solüsyon  İV kateter yerleştirilmesi  Sağlık çalışanlarının elleri  Hastanın kendi endojen florası  Uzak bir anatomik bölgeden yayılma

131 Enfeksiyon etmenleri:  Mikroorganizmaların virulansı  Hasta ile ilişkili etmenler  Kateterin yerleştirilmesi ve bileşimi

132  Kolonize kateter  Flebit (venin iltihaplanması)  Çıkış yeri enfeksiyonu  Cep enfeksiyonu  (İmplante kateterlerin subkutan cep bölgesinin infeksiyonu) Kateter ilişkili enfeksiyonlar

133  Tünel enfeksiyonu  (Kateterin çıkış bölgesinden  2 cm uzaklıkta veya tünelli kateterlerin subkutan hattı boyunca eritem, endurasyon veya hassasiyet belirlenmesi)  Kan akımı enfeksiyonu (septisemi)  Septik trombofilebit Kateter ilişkili enfeksiyonlar

134  Hastada ateş  Vene giriş yerinde;  hassasiyet  sertleşme  pürülan akıntı  Kateterden alınan kültür sonucunun pozitif olması Enfeksiyon geliştiğinde neler olur?

135 Enfeksiyon şüphesi varsa  Kültür örneği alınmalı  kandan  kateter ucundan  giriş yerinden  solüsyondan Enfeksiyon geliştiğinde ne Yapmalı?

136  Endojen (hasta bireyin kendisi)  Eksojen Enfeksiyon kaynakları

137 Eksojen  Solüsyon kabında çatlak olması  Vende önceki uygulamalara ait çok sayıda giriş yeri olması  İnfüzyon sıvısının kontamine olması Enfeksiyon kaynakları

138 Eksojen  İnfüzyon setinin hasarlı olması  İnfüzyon setinin kontamine olması  İnfüzyon sıvısına ilaç eklerken kontaminasyon olması  Hava yoluyla kontaminasyon Enfeksiyon kaynakları

139  Enfeksiyon kontrol teknikleri uygulanmalı  Steriliteye uyulmalı  Enfeksiyon kaynakları ortadan kaldırılmalı  İnfüzyon sıvısının kontamine olmaması  Periferik kateterler saatte bir değiştirilmeli  Uzun süreli kullanımlarda düzenli pansuman yapılmalı Enfeksiyon riskini azaltmak için

140  Pansuman steril olmalı  Kontaminasyonlara karşı önlem alınmalı  Kateter alanı kuru olmalı  Tahrişe neden olunmamalı  Güvenli sabitleme yapılmalı  Kolay uygulanabilen ve çıkarılabilen pansuman malzemesi kullanılmalı  Giriş yerinin muayenesine izin vermeli  Estetik ve rahat olmalı Pansumanda dikkat edilecek kurallar

141  Kateter yeri değiştirilmeli  Antibiyotik tedavisi yapılmalı Enfeksiyon geliştiğinde ne yapmalı?

142 Damar duvarının istemsiz olarak aniden kasılması Belirtileri:  Vene giriş yerinden yukarı doğru yayılan keskin ağrı  İnfüzyonda yavaşlama  Ven üzerindeki deride soluklaşma Venöz spazm

143  Travma  Hızlı infüzyon  Geniş kanül çapı  Vazovagal yanıt (ağrı - anksiyete kaynaklı)

144  İnfüzyonu yavaşlatma veya sonlandırma  Daha küçük kateter kullanma  Hastanın ağrı-anksiyetesini azaltma  Solüsyon içinde verilen ajanı seyreltme

145  Flasterden kaynaklanır, eller ve parmaklarda karıncalanma ile başlar Sinir zedelenmesi

146 Önlemek için neler yapalım?  Flaster dolaşımı engellemeyecek sıkılıkta olmalı  Ekstremiteler sabitlenirken destekli bandaj kullanılmalı  Kateter takılırken parestezi olursa kateter hemen çıkartılmalı Parestezi; ciltte hissedilen, ve belirgin uzun süreli etkisi olmayan, karıncalanma, uyuşma, iğnelenme, yanma hissi Sinir zedelenmesi

147  Masaj  Egzersiz  Fizyoterapi Sinir zedelenmesi gelişirse;

148 Nedenleri:  İV sıvı takibi yapılmaması  Çok hızlı infüzyon Aşırı sıvı, elektrolit, glikoz yüklenmesi ve akciğer ödemi

149 Belirtileri:  Kan basıncında, santral venöz basınçta(CVP) artma  Venlerde belirginleşme  Hızlı solunum  Nefes darlığı  Akciğerlerde raller  Sıvı alımı ve atımı arasında uyumsuzluk Aşırı sıvı, elektrolit, glikoz yüklenmesi ve akciğer ödemi

150 Önlemek için:  Hemşire kardiyovasküler, renal, pulmoner durumu iyi değerlendirmeli  Uygun olmayan durumları hekime haber vermeli  Hastanın idrar çıkışı takip edilmeli

151 Şüphe durumunda:  Hasta başı yükseltilmeli  İV infüzyon hızı azaltılmalı  Hekime haber verilmeli

152 Vene giren havanın damar sistemi içinde dolaşması Nedenleri:  Solüsyonda veya kateterde hava olması  Bağlantıların gevşek olması Hava embolisi

153 Belirtileri:  Nefes darlığı  Göğüs ağrısı  Takipne  Çarpıntı  Baş dönmesi  Hipotansiyon  Juguler venöz distansiyon Hava embolisi

154  Hastanın başı aşağı gelecek şekilde sol yan pozisyon verilir  Hekime haber verilir  Pulmoner emboli yönünden hasta izlenir Hava embolisi Gelişirse

155 Kateterden bir parçanın koparak damar içinde dolaşmasıdır  Vene giriş yerinde ani ağrı ile birlikte, venden çıkarılan kateterin pürüzlü ve eksik olması Kateter embolisi

156 Belirtileri:  Siyanoz  Hipotansiyon  Göğüs ağrısı  Taşikardi Kateter embolisi

157  Hekime haber verilir  İV yol sonlandırılır  Kateter parçasının distaline turnike uygulanmalı  Kateterin yerini belirlemek için hasta röntgen için hazırlanmalı Kateter embolisi Gelişirse

158 Aşırı duyarlılık reaksiyonudur  Verilen sıvıya yada içindekilere karşı olabilir  Hastanın alerjileri araştırılmalıdır

159 İNTRAVENÖZ SIVI TEDAVİSİNDE HEMŞİRENİN ROL VE SORUMLULUKLARI

160 1. İV kateter kullanım endikasyonları  Uygun teknikle kateter takma  Kateter bakımı bilgi ve becerisi  Kateteri çıkartma bilgi ve becerisi

161 2. İstemin doğru olup olmadığını değerlendirmek  Solüsyonun;  Tipi  Verilme hızı  Ne kadar sürede verileceği  Hangi yolla verilececeği

162 3. Tedavi öncesi yapılması gerekenleri belirleme  Doz hesaplama  Akış hızı hesaplama  Uygun veni ve giriş yerini belirleme (hastaya ve tedaviye)  Araç-gereçlerin son kullanma tarihini kontrol etme

163 4. Hastaya tedavinin amacını ve tedavi sırasında uyulması gereken kuralları açıklamak 5. Tedavi sırası ve sonrasında olası komplikasyonlar yönünden izlem yapmak

164 6. Tedavinin devamının sağlanması 7. İnfüzyon setlerinin düzenli olarak değiştirilmesi 8. İV sıvı tedavisini sonlandırmak (Hekim istemi ya da komplikasyon gelişmesi durumunda) 9. İşlem öncesi, sırası ve sonrası kayıt tutmak ve rapor etmek

165 TANILAMA HEMŞİRELİK SÜRECİ

166  Güvenli uygulama  Hataları önlemek  Hemşirelik öyküsü  Fiziksel değerlendirme Neden Tanılama?

167  Yaşam süreci  Beslenme durumu  Hastalık durumu Hemşirelik öyküsü

168 Yenidoğan  Böbrek fonksiyonları tam olarak gelişmemiştir  suyun geri emilimi yetersiz olduğu için daha fazla su kaybederler  Solunum sayısı ve beden yüzey alanı yetişkinlerden fazla olması nedeniyle, daha fazla sıvı kaybederler Yaşam süreci

169 Adölesan  Metabolik süreçlerde sıvı üretimi daha fazladır  Kızlarda menstrüel siklusun başlaması erkeklere oranla dengesizlik riskini arttırmaktadır Yaşam süreci

170 Yaşlılar  Vücut fonksiyonlarında azalma ile susamaya ve ADH’a verilen yanıtın azalması ile risk artmaktadır Yaşam süreci

171  Aşırı karbonhidrat alımı hiperglisemiye yol açabilir, kan şekeri düzeyi kontrol altında tutulmalı, gerekirse insülünle dengelenmeli  Tuz oranı yüksek diyet alan hastalar izotonik ve hipertonik salin aldıklarında hipernatremi ortaya çıkabilir Beslenme durumu

172  Ağızdan beslenemeyen hastalarda ketoasidoz riski artacağından ringer laktat solüsyonu mümkün olduğunca kullanılmamalı  Yine bu hastalarda beslenme ve İV sıvı tedavisi için santral venöz yollar tercih edilmeli Beslenme durumu

173  Cerrahi girişimler  Yanık  Kafa travmaları  Solunum sistemi hastalıkları  Üriner sistem hastalıkları  Kardiyovasküler sistem hastalıkları  Gastrointestinal sistem hastalıkları  Kanser Hastalık durumu

174  Yanıklı hastalarda  Ven seçimi sınırlı  Enfeksiyon riski var  Yanıklı ekstremiteden kateter yerleştirilmemeli  Aynı anda bir çok sıvı, beslenme ve kan ürünü verileceği için çok tünelli kateterler ve santral yollar tercih edilmelidir Hastalık durumu

175  Kafa travmalı hastalarda  Kafa içi basıncı azaltmak için hiperozmolar sıvılar (mannitol, hipertonik salin) kullanılır  Kateter giriş yeri olarak antekübital ven tercih edilir Hastalık durumu

176 Ciddi kalp yetmezliği olan bireylerde İV sıvı tedavisinde;  santral venöz basınç  pulmoner kapiller uç basıncı izlenmeli Kardiyovasküler sistem hastalıkları

177 Sıvı alımı ve böbrek fonksiyonları sıvı-elektrolit dengesinin sağlanmasında önemli Böbrek yetersizliği

178  Oral yol  diyare’de (ishal)  İntravenöz tedavi  ağır dehidratasyonda  ağızdan alım yeterli değilse  peristaltizm kaybolmuşsa  bilinç bozukluğunda Gastrointestinal sistem hastalıkları

179  İmmün sistem baskılanmıştır  Enfeksiyon riski yüksek  Asepsi kurallarına dikkat etmek gerekir  Hematolojik malignitelerde tromboza eğilim arttığı için kateterlerin yıkanma işlem atlanmamalıdır Malignite

180  Allerji durumu değerlendirilmeli  Kan yoluyla bulaşabilecek hastalıklar açısından hasta değerlendirilmeli Allerji

181  Yaşam bulguları  Kilo takibi  Aldığı çıkardığı takibi  Kan ve idrar testleri  Ödem durumu  İnfiltrasyon  Flebit  Kateterin çıkarılması, kırılması, değiştirilmesi Fiziksel tanılama

182 Periferik Ödemin Değerlendirilmesi Ödem derecesi Tanım 1+ Hafif çökme (<2 mm) var, hızla kayboluyor 2+ Daha derin çökme (2-4 mm) var, saniyede kayboluyor 3+ Derin çökme (4-6 mm) var, 1 dakikadan daha fazla sürede kayboluyor, ekstremitede yaygın şişlik var 4+ Çok derin çökme (6-8 mm) var, 2-5 dakikada kayboluyor, ekstremite şekli bozulmuş

183 Flebit Ölçeği 0 Belirti Ø 1 Şu bulgulardan birisi var: Giriş yeri yakınında ağrı Giriş yeri hafif kızarıklık 2 Şu bulgulardan ikisi var: Giriş yeri yakınında ağrı Giriş yeri hafif kızarıklık 3 Şu bulguların tümü vardır ve yaygındır: Kanül yolu boyunca ağrı Eritem, sertlik

184 Flebit Ölçeği 4Şu bulguların tümü vardır ve yaygındır: Kanül yolu boyunca ağrı Eritem Sertlik Venöz kordun palpe edilmesi 5Şu bulguların tümü vardır ve yaygındır: Kanül yolu boyunca ağrı Eritem Sertlik Venöz kordun palpe edilmesi Ateş yüksekliği

185 İnfiltrasyon Ölçeği 0Belirti Ø 1Deri soluktur Herhangi bir yönde 2,5 cm’den daha az ödem Dokununca soğukluk Ağrı var / yok 2Deri soluktur Herhangi bir yönde 2,5-15 cm’den fazla ödem Dokununca soğukluk Ağrı var / yok

186 3 Deri soluk ve yarı parlak Herhangi bir yönde 15 cm’den fazla ödem Dokununca soğukluk Hafif-orta şiddette ağrı 4 Deri soluk ve mattır Derider sertlik, sızıntı Deri renginde değişme, berelenme ve şişlik Herhangi bir yönde 15 cm’den fazla ödem Gode bırakan derin doku ödemi Dolaşımda bozulma Orta-ileri şiddette ağrı Miktarı ne olursa olsun kan ürünleri, vezikan madde infiltrasyonu İnfiltrasyon Ölçeği

187  İV kateter uygulaması ve İV sıvı tedavisi ile ilgili bilgi eksikliğine bağlı anksiyete  Aşırı/yetersiz sıvı tedavisine bağlı sıvı volüm dengesizliği riski  Yetersiz sıvı tedavisine bağlı sıvı volüm eksikliği riski Hemşirelik Tanıları

188  Aşırı sıvı tedavisine bağlı sıvı volüm fazlalığı riski  İV kateter uygulamasına bağlı enfeksiyon riski  İV kateter uygulamasına ilişkin akut ağrı  ……. ilişkin bilgi eksikliğine bağlı tedaviyi etkisiz yönetme riski Hemşirelik Tanıları

189 Bakımın hedefleri:  Birey sıvı tedavisinin amacını ve risklerini bilir  Dehidratasyon belirti ve bulguları yoktur  Ödem - sıvı volüm fazlalığı belirtileri yoktur Planlama - Bakım Hedefleri

190 Bakımın hedefleri:  Lokal-sistemik enfeksiyon belirtileri yoktur  Vene giriş bölgesinde ağrı yoktur  Birey İV sıvı tedavisine, komplikasyonlara ve kontrollere ilişkin uygulamaları bilir ve uygular Planlama - Bakım Hedefleri

191 Beklenen sonuçlar:  Birey (ailesi, bakım veren) İV sıvı tedavisinin başlatılması, sürdürülmesi ve sonlandırılması sürecinde tedavinin amacını ve risklerini anladığını ifade eder Planlama - Bakım Hedefleri

192 Beklenen sonuçlar:  Birey (ailesi, bakım veren) İV kateter uygulaması ve İV sıvı tedavisi süresince endişe hissetmez  Birey (ailesi, bakım veren) İV sıvı tedavisi süresince işbirliği yapar  Sıvı dengesi normale döner Planlama - Bakım Hedefleri

193 Beklenen sonuçlar:  Yaşam bulguları, aldığı çıkardığı sıvı miktarı kilosu, laboratuar bulguları normal değerlerdedir  İV sıvı akış hızı istemde belirtildiği şekilde verilir  İV giriş yerinin etrafındaki cilt bütünlüğü bozulmamıştır

194 Beklenen sonuçlar:  Şişme, kızarıklık, hassasiyet, ağrı yoktur  Birey (bakım veren) evde sıvı takibi yapabilir.  İV tedavi komplikasyon belirtilerini izler ve komplikasyon gelişmesi durumunda yapılacakları uygular

195  Bireyin (ailesi, bakım veren) İV sıvı tedavisinin amacı ve risklerine ilişkin bilgi durumu değerlendirilir  Bireyin (ailesi, bakım veren) eğitime hazır oluşluğu ve öğrenme biçimi değerlendirilerek, eğitim için uygun zaman belirlenir  Bireye (ailesi, bakım veren) İV sıvı tedavisinin amacı ve riskleri konusunda eğitim verilir Uygulama

196  İstemde belirtilen İV sıvı tedavisi başlatılır, ilaç uygulamaları 6 doğru ilkeye göre yapılır  Sıvı elektrolit dengesizliği belirtileri, İV sıvı tedavisi komplikasyonlarına ilişkin belirtilerin bulunma durumu takip edilir  İV sıvı tedavisinin sürdürülmesinde, istemde belirtilen İV sıvılar ile değiştirilir Uygulama

197  İV sıvı tedavisi için kullanılan sıvı seti uygun şekilde değiştirilir  İV kateter giriş yerindeki pansuman uygun şekilde değiştirilir  İV sıvı tedavisi istemde belirtildiği şekilde sonlandırılır Uygulama

198  İV sıvı tedavisinin başlatılması, sürdürülmesi, İV sıvı ve pansumanların değiştirilmesi ve İV yolun sonlandırılmasına ilişkin hemşirelik kayıtları tutulur, istenmeyen durumlar rapor edilir  İV sıvı tedavisi devam edecekse bireye bakım verenin evde bakıma ilişkin yeterliliği değerlendirilir  Bireye bakım verene evde İV sıvı tedavisine komplikasyonlara ve kontrollere eğitim verilir Uygulama

199  Bireyin (ailesi, bakım veren) İV sıvı tedavisi sırasındaki işbirliği ve tedavi planına uyumu değerlendirilerek kayıt edilir  İV sıvı akış hızı İV yolun açıklığı saat başı kontrol edilerek kayıt edilir  Bireye İV sıvı tedavisine cevabı, sıvı-elektrolit dengesizliği belirtileri, yaşam bulguları, laboratuar bulguları kullanılarak değerlendirilir kayıt edilir Değerlendirme

200  Sıvı seti ve pansuman değiştirildiğinde, İV giriş yeri enfeksiyon, infiltrasyon açısından kontrol edilerek kayıt edilir  Sıvı seti ve pansuman değiştirildiğinde, İV yol açıklığı kontrol edilerek kayıt edilir  Evde bireyin İV sıvı tedavisi, komplikasyon belirtilerini izlem, komplikasyon gelişmesi durumunda yapılacakları bilme ve uygulama durumları kontrol edilerek kayıt edilir Değerlendirme

201 İNTRAVENÖZ SIVI TEDAVİSİ BECERİLERİ

202 İV sıvının kontrolü  Renk değişikliği  Partikül varlığı  Son kullanma tarihi  Sızıntı varlığı  İlaç elektrolit eklenmişse etiket İV SIVI TEDAVİSİNİ BAŞLATMA

203  İV sıvı ile sıvı setinin bağlantısının yapılması  Akış hızını ayarlayan makarayı, damlalığın 2,5 cm altına getirme  Damlalığın ½ veya 1/3’ünü sıvı ile doldurma İV SIVI TEDAVİSİNİ BAŞLATMA

204  İV kateteri yerleştirme  Vene giriş bölgesinin 15 cm üzerinden turnikeyi bağlama Ven dolgunluğunu sağlamak için;  ılık kompres uygulama  vene parmak uçları ile hafifçe vurma  distalden proksimale doğru veni sıvazlama İV SIVI TEDAVİSİNİ BAŞLATMA

205  İV kateteri yerleştirme  Vene giriş bölgesini pasif el ile 4-5 cm aşağıdan alta doğru gerdirme  Vene 10-30°’lik açı ile deriye girme, 0,6 cm ilerletme kan gelince çelik iğneyi geri çekme  Vene giriş yerinin 3 cm üzerinden basınç uygulayarak turnikeyi çözme İV SIVI TEDAVİSİNİ BAŞLATMA

206 Kayıt  Sıvı tipi  Sıvı miktarı  Sıvı akış hızı  Ven bölgesi  Kateter çap ve numarası  İnfüzyon pompası kullanılma durumu  Bireyin tepkisi  İşlemin kaç kez tekrarlandığı  İşlemi yapan hemşirenin parafı İV SIVI TEDAVİSİNİ BAŞLATMA

207 Hekime rapor edilecek durumlar  İnfiltrasyon  Flebit  Hipovolemi  Hipervolemi  Elektrolit dengesizliği belirtileri İV SIVI TEDAVİSİNİ BAŞLATMA

208  İV sıvıyı değiştirme  Yeni sıvı kullanılacağı saatten en az 1 saat önce (hastaya giden sıvı 100 ml kaldığında) kontrol edilerek hazırlanmalı

209  İV sıvı setini değiştirme  Eski sıvıyı askıdan çıkart, ters çevir, sıvı setini çıkar  Setin değiştirildiği tarih, saat ve kimin değiştirdiğini belirten etiketi haznenin altına yapıştır

210 İV giriş yerini değerlendirme  Enfeksiyon  İnfiltrasyon İV PANSUMANI DEĞİŞTİRME

211  İV kateteri çıkartma  Vene giriş bölgesine hafif bası uygula, kateteri düz ve yavaş bir şeklide çek  Yeni bir steril spancı kateter giriş bölgesi üzerine koy flasterle tespit et İV SIVI TEDAVİSİNİ SONLANDIRMA


"Gülbanu ZENC İ R 2013-201 4 İNTRAVENÖZ SIVI TEDAVİSİ (İVST)" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları