Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Tanzimat Dönemi Osmanlı Adliye Teşkilatı Doç.Dr. Abdullah Demir Zirve Üniversitesi Hukuk Fakültesi.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Tanzimat Dönemi Osmanlı Adliye Teşkilatı Doç.Dr. Abdullah Demir Zirve Üniversitesi Hukuk Fakültesi."— Sunum transkripti:

1 Tanzimat Dönemi Osmanlı Adliye Teşkilatı Doç.Dr. Abdullah Demir Zirve Üniversitesi Hukuk Fakültesi

2  Tanzimat öncesi dönemde Osmanlı vatandaşları ile Avrupalı tüccarlar arasındaki davalara kadılar bakar, yargılamada bir de tercüman bulunurdu.  Dava konusu 4000 akçeden fazla olan davalar ise Divan-ı Hümayun’da sadrıazam huzurunda kazaskerler tarafından görülürdü.  1801 yılından itibaren söz konusu davalara yerli ve yabancı tüccarlardan oluşan komisyonlar bakmaya başladı.  Tanzimat Fermanı ile ticari davalara bakan komisyonlara ticaret meclisi ismi verildi ve ticaret meclisleri Ticaret Nezareti’ne bağlandı.  1847 yılında ticaretin gelişmiş olduğu Osmanlı şehirlerinde de ticaret meclisleri açıldı. Tanzimat Dönemi Osmanlı Adliye Teşkilatı  Ticaret Mahkemeleri

3  Tanzimat döneminde Osmanlı Devleti’nde şer’iye mahkemelerinin dışında farklı yargı organları ortaya çıkmıştır.  1854 yılında ceza davalarına bakmak üzere Vilayet Meclisleri kurulmuştur.  1858 yılında Vilayet Meclisleri ceza mahkemelerine çevrilmiş ve bu mahkemelerin kararları Meclis-i Ahkam-ı Adliye’de istinaf olunmaya başlanmıştır.  Bir süre sonra 1867, 1870 ve 1876 yıllarında yapılan hukuki düzenlemelerle Osmanlı Devleti’nin her yerinde görev yapacak olan Nizamiye Mahkemeleri kurulmuştur.  1879 da yapılan son değişiklikle Fransız adliye teşkilatı örnek alınarak Nizamiye Mahkemeleri sulh, bidayet, istinaf ve temyiz derecelerine ayrılmıştır. Nizamiye Mahkemeleri

4  Klasik dönemde Osmanlı adliye teşkilatının tek yargı kurumu olan şer’iye mahkemeleri Tanzimat’tan sonra yetkileri daralarak da olsa varlığını sürdürmüştür.  1837 yılında Şeyhülislamlığa yargı görevi yüklendi ve 1826’da kaldırılan Yeniçeri Ocağı’nın Süleymaniye’deki ağalık makamı şeyhülislamlığa tahsis edildi.  Bütün şer’iye mahkemeleri Şeyhülislamlığa bağlandı ve Şeyhülislam kabineye alındı.  Şer’iye mahkemesi hakimi olan kadıların idarî, beledî ve malî yetkileri ellerinden alındı ve sadece şer’î davalara bakma yetkileri kendilerinde kaldı.  Şer’iye Mahkemelerinin görev alanı sadece şahıs, aile, miras, kısas ve diyet konuları ile sınırlandı.  1862 yılında Şer’iye Mahkemeleri’nde verilen kararları temyiz etmek üzere Şeyhülislamlık’ta Meclis-i Tedkikat-ı Şer’iyye kuruldu.  Cumhuriyet’in kurulmasından sonra 1924 yılında Mehakim-i Şer’iyyenin İlgasına ve Mehakim Teşkilatına Dair Ahkamı Muaddil Kanun ile Şer’iye Mahkemeleri kaldırıldı Şer’iye Mahkemeleri

5  Osmanlı Devleti’nin gayrimüslim vatandaşları evlenme, boşanma ve mirasla ilgili davalarını cemaat mahkemelerine götürebilirlerdi.  Evlenme, boşanma ve mirasla ilgili davalarda cemaat mahkemeleri kendi dinlerinin hükümlerini uygularlardı.  Bunun dışında cemaat mahkemelerinin hakem sıfatı ile gayrimüslimlere ait uyuşmazlıkları karara bağladıkları olurdu.  Ancak cemaat mahkemeleri sadece dini müeyyidelere sahip olduklarından, gayrimüslimler genel itibariyle hukuki yaptırıma sahip olan şer’iye mahkemelerine gitmeyi tercih ederlerdi.  Ayrıca uyuşmazlığın taraflarından birisi gayrimüslim ve diğeri Müslüman ise uyuşmazlığın şer’iye mahkemesinde çözülmesi mecburiyeti vardı. Cemaat Mahkemeleri

6  Osmanlı Devleti’nde iki tarafın da yabancı olduğu davalara konsolosluk mahkemeleri bakardı.  Taraflar farklı yabancı devletlerden ise ilgili devletlerin temsilcilerinden oluşan komisyonlar davaları karara bağlardı.  Konsolosluk mahkemeleri 1914 yılında kapitülasyonlarla birlikte kaldırıldı Konsolosluk Mahkemeleri

7  Tanzimat öncesi dönemde ayrı idare mahkemeleri yoktu. İdari davalar, adli yargı sistemi içerisinde karara bağlanırdı.  Kazalarda kadılar, taşralarda paşa divanları ve merkezde Divan-ı Hümayun idari davalara da bakarlardı  Tanzimat’ın ilk dönemlerinde merkez ve taşrada kurulan meclisler hem memurlarla hem de memurlar ile vatandaşlar arasındaki idari davalara bakmakla görevlendirildi.  1864 yılında Fransız modeline uygun olarak idari davalara bakmak üzere taşralarda Meclis-i İdareler kuruldu.  1868 yılında kurulan Şura-yı Devlet Muhakemat Dairesi bu Meclis-i İdarelerin kararlarına karşı temyiz mercii oldu.  1870 yılından itibaren idare ile vatandaşlar arasındaki davaların halledilmesi görevi Nizamiye Mahkemelerine verildi ve Meclis-i İdareler yalnızca memurlarla ilgili yargılamayla görevlendirildi.  1913 yılında memurlarla ilgili davaların çözümü adliye mahkemelerine devredildi ve böylece tekrar Tanzimat öncesi döneme benzer bir durum ortaya çıktı.  Cumhuriyet’in kurulması ile Şura-yı Devlet, Danıştay ismini aldı ve yeniden Fransız modeline uygun olarak idari sistem kurulmuş oldu İdare Mahkemeleri

8  1870 yılından itibaren idare ile vatandaşlar arasındaki davaların halledilmesi görevi Nizamiye Mahkemelerine verildi ve Meclis-i İdareler yalnızca memurlarla ilgili yargılamayla görevlendirildi.  1913 yılında memurlarla ilgili davaların çözümü adliye mahkemelerine devredildi ve böylece tekrar Tanzimat öncesi döneme benzer bir durum ortaya çıktı.  Cumhuriyet’in kurulması ile Şura-yı Devlet, Danıştay ismini aldı ve yeniden Fransız modeline uygun olarak idari sistem kurulmuş oldu

9  Tanzimat öncesi dönemde askerlerle ilgili davalar askeri yetkililer tarafından askeri kanunlar çerçevesinde karara bağlanırdı.  Tanzimat döneminde Fransız modeline uygun olarak askeri ceza kanunları kabul edildi.  Bu modele göre askerlerle ilgili davalara Divan-ı Harplerde bakılır ve karların temyizi Divan-ı Temyiz’de (Divan-ı Tecessüs) yapılırdı.  Askerlerle sivil vatandaşlar arasındaki davalar ise adliye mahkemelerinde görülürdü Askeri Mahkemeler


"Tanzimat Dönemi Osmanlı Adliye Teşkilatı Doç.Dr. Abdullah Demir Zirve Üniversitesi Hukuk Fakültesi." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları