Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Siyaset Bilimine Giriş 5. Hafta SOSYAL TABAKALAŞMA VE SİYASAL İKTİDAR.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Siyaset Bilimine Giriş 5. Hafta SOSYAL TABAKALAŞMA VE SİYASAL İKTİDAR."— Sunum transkripti:

1 Siyaset Bilimine Giriş 5. Hafta SOSYAL TABAKALAŞMA VE SİYASAL İKTİDAR

2  Toplumu meydana getiren insanlar arasında hiyerarşik bir farklılaşmanın, “sosyal tabakalaşma” nın varlığı  Toplumdan topluma değişik adlarda [kast, zümre, sınıf] görülmesi  Toplumdaki bireyler arasında gelir, iş, yaşama düzeyi, etkinlik ve saygınlık açılarından bir eşitsizlik

3  Farklılaşmanın temeli, “sosyal sınıf” kavramı ve sınıflar arasındaki ayrılık  “Sosyal sınıflar” ve “sınıf çatışması”: Marksist sınıf anlayışı  Karl Marks: ( )  Sınıf çatışması siyasal çatışmanın ana ekseni

4 MARXİST SINIF ANLAYIŞI-1  “Sınıf” kavramı Marksist doktrinin temel direği  Sosyal sınıfın tam bir tanımını vermiyor  Komünist Manifesto: “Bütün toplumların tarihi başlangıçtan günümüze kadar sadece iki sınıf arasındaki çatışmanı tarihinden ibaret: “sömüren” ve “sömürülenler”  Sanayi toplumlarında üç, dört, yedi, sekiz gruba ayırdığı çalışmaları var

5 MARXİST SINIF ANLAYIŞI-2  Tarih boyunca değişik toplum tiplerini belirleyen değişik üretim biçimleri olmuştur  Sosyal sınıflar üretim araçları ile olan ilişkilerine ve durumlarına göre belirlenir  Sınıf ayrımının temeli üretim araçlarının “özel mülkiyetine” dayanır

6 MARXİST SINIF ANLAYIŞI-3  Üretim araçlarının mülkiyetine sahip olanlar bir sınıf meydana getirir [köle, toprak, fabrika ve işletme sahipleri]  Üretim araçlarının mülkiyetine sahip olmayanlar da bir sınıf oluşturur  Proletarya: Kapitalist toplumda emeğini satmak zorunda olan sınıf

7 MARXİST SINIF ANLAYIŞI-4  Sınıf ayrımı için ölçüt “ekonomi” [objektif kriter]  Sınıf kavramının oluşmasında “sınıf bilinci” kavramı [sübjektif kriter]  Üretim ilişkilerinde oynanan rol, yaşama şartları, ekonomik çıkarlar bakımından aynı durumda olanların bulundukları durumu fark etme bilinci  Sınıf bilinci ya ad “bilinçlenme” sınıf kavgasının şekillenmesinde en etkili faktör

8 MARXİST SINIF ANLAYIŞI-5  Kapitalist toplumda mücadele içinde olan iki ana sınıf: “burjuvazi” ile “proletarya”  “Ara sınıflar” ve “sosyal tabakalar” da bulunur  Marksist Anlayış:”Sosyo-ekonomik gelişme zamanla toplumu iki ana sınıfın kutuplaşmasına götürecektir”. Diğer ara sınıflar bu iki sınıf arasında toplanacak; çatışma bu iki “blok” arasında olacaktır

9 MARXİST SINIF ANLAYIŞI-6  “Hakim sınıf” (egemen sınıf): Toplumlarda mutlaka bir sınıf hakim (egemen) sınıftır [köle, toprak ve fabrika/işletme sahipleri]  Burjuvazi, sanayi toplumlarında hakim sınıftır; ekonomik bakımdan topluma hakimdir  “Ekonomik üstünlük” aynı zamanda “politik üstünlüğü” de sağlar  Siyasal iktidar daima hakim sınıfların elindedir  Lenin: “Devlet, hakim sınıfın ‘icra komitesi’”

10 MARXİST SINIF ANLAYIŞI-7  Geleceğin hakim sınıfı “proletarya” olacaktır  Proletarya, tarihin normal akışını hızlandırarak bir devrimle devlet mekanizmasına (siyasal iktidar) el koyarak diktatörlüğünü kuracak  Proletarya diktatörlüğü ile burjuvazi tasfiye edilerek ve zamanla (süresi belirli değil) nihai hedef olan “tek sınıflı topluma” ya da “sınıfsız topluma” geçilecek

11 SOSYAL TABAKALAŞMANIN BOYUTLARI: SINIF VE STATÜ  Sosyal sınıfların nasıl belirleneceği sorusu  Max Weber: Marx’tan sonra en önemli yaklaşım  Weber: Toplumdaki hiyerarşik tabakalaşma “sınıf” ve “statü” (konum) olarak ikiye ayrılır  Weber de sınıf kriterinde ekonomik ölçüyü temel ölçü kabul eder  Üretim araçları mülkiyetine sahip olup olmama onun sınıfını belirleyen başlıca faktör

12  Weber: sosyal kademelenme sadece sınıf esasına dayanmaz. Sınıf farklılaşmasının yanında statü farklılaşması da vardır  Statü: bireyin toplumda saygı, itibar ve prestij bakımından sağladığı yeri ifade eder  Sosyal statünün belirlenmesinde meslek, eğitim, kültür, yaşam tarzı daha çok rol oynar, servet ve gelir gibi ekonomik faktörlerden çok  Sosyal sınıfların yanında “statü grupları” yer alır  Belli bir statü grubuna dahil olanlar genel olarak aynı sosyal sınıfta yer alır

13 Sosyal Sınıfların Kesin Belirlenişini Güçleştiren Faktörler  Sosyal sınıfların genel niteliklerini saptamanın zorluğu  Kesin çizgilerle insanları sınıflara ayırmak için tam objektif kriter yok  Hindistan’da dinsel temellere dayalı kast sistemi  Fransa’da ihtilal öncesi; aristokrasi, din adamları (ruhban sınıfı), avam (halk) sosyal durumları, hak ve ayrıcalıkları hukuk kuralları ile belirli idi

14  Günümüzde sosyal sınıflar, hukukun tanımadığı fiili gruplar  Örgütlü değil bütün olarak; siyasal partiler bir sınıfın temsilcisi olduğunu iddia edebilir; ancak bir sınıfın bütün olarak örgütlenmesinden farklı  Sosyal sınıflar tamamen kapalı gruplar değildir; geçişkenlik mümkün zor olsa da

15  Çağdaş toplumlarda sosyal sınıflar arasında hareketlilik vardır; sosyal akıcılık  Sosyal akıcılığın ölçüsü ve hızı değişik faktörlere bağlı olarak (fırsat eşitliği, eğitim olanakları, gelir dağılımında sosyal adalet ilkelerinin tanınması vb.) toplumdan topluma değişir

16  Sosyal sınıflar var toplum içinde; genel bir tanımının yapılması ve kesin çizgilerin belirlenmesi zor olsa da  Ekonomik faktör bu gerçeğin temelinde yatar  Ekonomik kriter yanında statü ve saygınlık da sosyal tabakalaşmada rol oynar

17  Sosyal sınıflar; aynı sosyo-ekonomik şartları paylaşan, aralarında eşitsizlik bulunan gruplar olarak nitelenebilir  Sosyal sınıfların yapıları, nitelikleri, ayrımları sosyoloji dersinin konusu  Siyaset bilimi, sosyal sınıfların iktidar ilişkileri bakımından oynadıkları politik rolle ilgilenir  Bu konuda Marksist doktrin üzerinden gitmek iyi bir örnek

18 Sınıf ve İktidar İlişkisi: Marksist Teorinin Değerlendirilmesi  19. yüzyılın ortalarında kapitalist toplumlardaki şartlar bakımından Marksın yapmış olduğu tahliller ve teorisi gerçeklere uygun  Dönemin siyasi çatışması sınıf çatışması niteliği taşıyor  Ancak o döneme ait tahliller tarihin tüm dönemleri için geçerli olamaz

19  Öngörü; burjuvazi ile proletarya arasındaki uçurum gittikçe büyüyecek, orta sınıflar zamanla eriyecek, proleterleşecek, tam bir sınıf kutuplaşmasına doğru gidilecek  Bu gelişme modeli sanayi toplumlarında doğrulanmadı  Burjuvazi ile proletarya arasındaki uçurum öngörüldüğü gibi genişlemedi

20  Üretimin artması, genel yaşam düzeyinin yükselmesi, işçilerin milli gelirden daha çok pay alması sonucunda iki sınıf arasında mesafe önemli ölçüde daralmış durumda  Orta sınıflar erimek yerine daha çok büyümekte  Orta sınıfları meydana getiren bazı gruplar (küçük üretici, zanaatkar, küçük esnaf) azalmış, bu kesimlerin çoğu büyük işletmelerde ücretli işçi ve memur durumuna geçmiştir  “Yeni orta sınıflar” ortaya çıkmıştır (beyaz yakalı büro işçileri, teknisyenler, yöneticiler, çeşitli hizmet sektöründe çalışanlar); geniş bir sınıf meydana getirirler

21  Ana sınıflar (burjuvazi ile proletarya) içinde önemli değişiklikler meydana geldi  Burjuvazi, eski homojenliğini ve kapalılığını kaybetti, sosyal akıcılık ve büyük servetlerin bölünmesi ile  İşçi sınıfında da sınıf bilincinin zayıflaması, bazı işçilerin burjuvalaşması söz konusu; ekonomik ve teknolojik gelişmeye paralel olarak ve ihtisaslaşma sonucu

22  Siyasal değişmeler de önemli;  “Genel oy” ilkesi ile işçilerin siyasal haklara kavuşması  19.yüzyılda proletarya oy hakkı mücadelesi vermekte idi  20. yüzyılda özellikle sosyal refah devleti döneminde işçi sınıfı siyasal iktidar üzerinde etkili olma imkanını elde etti  İşçilerin kurdukları/destekledikleri partiler iktidara geldi

23  Burjuvazi günümüz toplumlarında “hakim sınıf” durumunda mı?  Devlet hayatında önemli ölçüde etkili olmaya devam ettiği açık  Çoğulcu toplum anlayışı ve kararların alındığı demokratik siyasal mekanizmalar “hakim sınıfın” öngörülen anlamını kaybettiğini gösterir  Bugün, siyasal iktidar sınıf yapısına şekil vermekte olduğu söylenebilir; sosyal devlet politikası güden rejimler için

24  Sınıflar arası farklılaşma büsbütün ortadan kalktığı söylenemez  Sınıf çatışması eski şiddetini kaybetmiş, yumuşamıştır  Sınıf mücadelesi demokratik nitelik almıştır; bunun yolu da sandıktan geçer  Sanayileşme yolunda bulunan toplumlarda çatışma daha keskindir  İşçi sınıfı örgütlenmiş, siyasal ağırlıklarını koymuş ve iktidar hakim sınıfın tekelinde olmaktan çıkmış

25  Politika sürecinde etkili olan milliyet,ırk, din, bölge, kültür ve ideoloji sınıflar ve iktidar ilişkilerinde etkili olan diğer faktörler ekonomik faktörün yanında  Siyaset ve iktidar mücadelesi tek boyutlu olmamıştır  İktidar mücadelesini katı kalıplara göre açıklamak gerçekçi olmaz


"Siyaset Bilimine Giriş 5. Hafta SOSYAL TABAKALAŞMA VE SİYASAL İKTİDAR." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları