Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

YAŞLILARDA EYLEM KISITLILIĞINA BİRİNCİ BASAMAKTA YAKLAŞIM Dr Yaprak Karakoç Güvercin.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "YAŞLILARDA EYLEM KISITLILIĞINA BİRİNCİ BASAMAKTA YAKLAŞIM Dr Yaprak Karakoç Güvercin."— Sunum transkripti:

1 YAŞLILARDA EYLEM KISITLILIĞINA BİRİNCİ BASAMAKTA YAKLAŞIM Dr Yaprak Karakoç Güvercin

2 SORU: “Yaşlanmak nasıl bir şeydir?” SORU: “Yaşlanmak nasıl bir şeydir?” YANIT: “Gittikçe küçülen bir adada yaşamak gibi bir şey.” YANIT: “Gittikçe küçülen bir adada yaşamak gibi bir şey.”

3 Yaşlılık Yaşlılık, yaşam döngüsünün çocukluk, gençlik ve yetişkinlikten sonra gelen dönemidir. Yaşlılık, yaşam döngüsünün çocukluk, gençlik ve yetişkinlikten sonra gelen dönemidir. Kronolojik yaşlanma Kronolojik yaşlanma Biyolojik yaşlanma Biyolojik yaşlanma Yaşlılık  Kişinin aktif çalışma dönemini tamamlayarak, sosyal güvence sisteminin katkısıyla ya da birikimleriyle yaşadığı dönem Yaşlılık  Kişinin aktif çalışma dönemini tamamlayarak, sosyal güvence sisteminin katkısıyla ya da birikimleriyle yaşadığı dönem

4 “Yaşlanmak yeni bir işe başlamaktır.” Goethe

5 Yaşlılık tanımı ve sınırları, ortalama yaşam süresine bağlı olarak, tarih boyunca ve toplumdan topluma değişkenlik gösteriyor. Yaşlılık tanımı ve sınırları, ortalama yaşam süresine bağlı olarak, tarih boyunca ve toplumdan topluma değişkenlik gösteriyor. Ortalama yaşam süresi Eski Roma'da  22 yıl Eski Roma'da  22 yıl 19. yüzyılda  41 yıl 19. yüzyılda  41 yıl 20. yüzyıl sonunda  50 yıl 20. yüzyıl sonunda  50 yıl Bugün ortalama yaşam beklentisi gelişmiş ülkelerde yıla çıkmış durumdadır. Bugün ortalama yaşam beklentisi gelişmiş ülkelerde yıla çıkmış durumdadır. Geriatrik yaş sınırı  65 yaş Geriatrik yaş sınırı  65 yaş

6 Yaşlı nüfusta artışın nedenleri Koruyucu ve tedavi edici hekimlik alanındaki gelişmeler Koruyucu ve tedavi edici hekimlik alanındaki gelişmeler Sağlık hizmetlerine ulaşımın artması Sağlık hizmetlerine ulaşımın artması Beslenme ve yaşam koşullarının iyileştirilmesi, Beslenme ve yaşam koşullarının iyileştirilmesi, AP/doğum kontrolünün yaygınlaştırılması AP/doğum kontrolünün yaygınlaştırılması Doğurganlık ve ölüm hızlarının düşmesi Doğurganlık ve ölüm hızlarının düşmesi

7 Yaşlılık ?? Bilim ve teknolojinin yaşamı kısaltan hastalıklara karşı zaferi mi ? Bilim ve teknolojinin yaşamı kısaltan hastalıklara karşı zaferi mi ? Tıbbi, sosyal,ekonomik ve çevresel alanlarda artan gereksinimler mi ? Tıbbi, sosyal,ekonomik ve çevresel alanlarda artan gereksinimler mi ? “Düşkünlük” dönemi mi ? “Düşkünlük” dönemi mi ? Daha uzun yaşam mı? Sağlıklı yaşam mı? Daha uzun yaşam mı? Sağlıklı yaşam mı?

8 Yaşlanma  Kronik egzersiz yokluğu Yaşlanma  Kronik egzersiz yokluğu

9 Toplumda, Toplumda, En sık görülen En sık görülen En fazla ölüme ve sakatlığa yol açan En fazla ölüme ve sakatlığa yol açan En çok işgücü kaybına ve ekonomik kayba neden olan sağlık sorunları “halk sağlığı” sorunlarıdır. En çok işgücü kaybına ve ekonomik kayba neden olan sağlık sorunları “halk sağlığı” sorunlarıdır. Eylem kısıtlılığı  bir halk sağlığı sorunudur.

10 Yaşlılarda yaşam kalitesini düşüren ve günlük yaşam aktivitelerinde bağımlılığa yol açan “eylem kısıtlılığı” en sık karşılaşılan sağlık sorunudur. Yaşlılarda yaşam kalitesini düşüren ve günlük yaşam aktivitelerinde bağımlılığa yol açan “eylem kısıtlılığı” en sık karşılaşılan sağlık sorunudur. Bu durum bireyin, belli aktiviteleri yapamaması biçiminde olacağı gibi tam bağımlılığa giden bir tablo içinde de olabilir. Bu durum bireyin, belli aktiviteleri yapamaması biçiminde olacağı gibi tam bağımlılığa giden bir tablo içinde de olabilir.

11 Yaşlanma sürecinde fonksiyonel yeteneklerdeki azalmaya bağlı olarak fiziksel bağımlılık artar ve yaşam kalitesi düşer. Fonksiyonel yeteneklerdeki kaybın en önemli nedeni  hareketsizliktir. Hareketsizlik, hastalıklara yol açan ve özürle sonuçlanan önemli bir sağlık sorunudur.

12 Yapılan bir çalışmada toplumda yaşayan işlevsel kısıtlılıkları olan 65 yaş üstü kadınlarda, ev dışında yapılan haftalık sadece 400 metrelik yürüyüşün bile ileride gelişecek hareket sorunları ve diğer işlev kayıplarını engellemede etkin olduğu bulunmuştur. Yapılan bir çalışmada toplumda yaşayan işlevsel kısıtlılıkları olan 65 yaş üstü kadınlarda, ev dışında yapılan haftalık sadece 400 metrelik yürüyüşün bile ileride gelişecek hareket sorunları ve diğer işlev kayıplarını engellemede etkin olduğu bulunmuştur.

13 Yaşlılarda total eylem kısıtlılığı (immobilizasyon), kısa sürede önemli işlevsel kayıplara yol açarak günlük yaşam aktivitelerinde bağımlılığa neden olur. Yaşlılarda total eylem kısıtlılığı (immobilizasyon), kısa sürede önemli işlevsel kayıplara yol açarak günlük yaşam aktivitelerinde bağımlılığa neden olur. Ayrıca çok sayıda, ciddi, hızlı ortaya çıkan, fakat zor düzelebilen sağlık sorunlarına da yol açar. Ayrıca çok sayıda, ciddi, hızlı ortaya çıkan, fakat zor düzelebilen sağlık sorunlarına da yol açar.

14 Kas-iskelet sistemi ve cilt Kas atrofisi, kuvvet kaybı, kontraktür Kas atrofisi, kuvvet kaybı, kontraktür Osteoporoz ve kırık riski artışı Osteoporoz ve kırık riski artışı Eklemlerde ankiloz Eklemlerde ankiloz Artmış bası yarası riski Artmış bası yarası riski

15 Kardiyovasküler sistem Azalmış kalp atım hacmi Azalmış kalp atım hacmi Artmış kalp hızı Artmış kalp hızı Erken yorulma Erken yorulma Ortostatik intolerans Ortostatik intolerans Azalmış intravasküler hacim Azalmış intravasküler hacim Artmış venöz tromboz Artmış venöz tromboz

16 Pulmoner sistem Artmış aspirasyon riski Artmış aspirasyon riski Pnömoni Pnömoni Azalmış akciğer hacmi, atelektazi Azalmış akciğer hacmi, atelektazi Oksijen desatürasyonu Oksijen desatürasyonu

17 Gastrointestinal sistem İştah kaybı İştah kaybı Azalmış barsak motilitesi Azalmış barsak motilitesi Kabızlık ve fekal tıkaç Kabızlık ve fekal tıkaç

18 Metabolik Hiperkalsiüri, negatif nitrojen dengesi Hiperkalsiüri, negatif nitrojen dengesi Anormal glukoz toleransı ve insülin direnci gelişmesi Anormal glukoz toleransı ve insülin direnci gelişmesi

19 Nöro-psikiyatrik Artmış depresyon ve psikoz riski Artmış depresyon ve psikoz riski Denge bozuklukları Denge bozuklukları Zihinsel işlev bozuklukları Zihinsel işlev bozuklukları

20 Üriner sistem Ürolitiazis oluşumu Ürolitiazis oluşumu İdrar yolu enfeksiyonu İdrar yolu enfeksiyonu İnkontinans İnkontinans

21 Yaşlılarda eylem kısıtlılığına bağlı engellilik büyük oranda önlenebilir bir sağlık sorunu olup, bu durum hem insani hem de ekonomik açıdan önemli “yük” getirmektedir. Yaşlılarda eylem kısıtlılığına bağlı engellilik büyük oranda önlenebilir bir sağlık sorunu olup, bu durum hem insani hem de ekonomik açıdan önemli “yük” getirmektedir. Bu nedenle, birinci basamakta koruyucu ve önleyici yaklaşım soruna en etkili çözüm olacaktır. Bu nedenle, birinci basamakta koruyucu ve önleyici yaklaşım soruna en etkili çözüm olacaktır.

22 Birinci basamakta sağlık çalışanlarının yaşlılarda eylem kısıtlılığının olumsuz etkilerini iyi bilmesi, bu sorunun önlenmesi için gerekli bilinç ve motivasyonu artıracaktır. Birinci basamakta sağlık çalışanlarının yaşlılarda eylem kısıtlılığının olumsuz etkilerini iyi bilmesi, bu sorunun önlenmesi için gerekli bilinç ve motivasyonu artıracaktır.

23 Yatak istirahati ??? Değişik araştırmalar sağlık çalışanlarının yatak istirahatinin gerektiği durumlar konusunda yanlış bilgi ve inanışlara sahip olduklarını ortaya koymuştur. Değişik araştırmalar sağlık çalışanlarının yatak istirahatinin gerektiği durumlar konusunda yanlış bilgi ve inanışlara sahip olduklarını ortaya koymuştur. Bu durumda eylem kısıtlanmasına karşı yeterli önlem alınamayacağı gibi, immobilizasyonun olumsuz sonuçları, yatak istirahatinin sağlık çalışanları tarafından önerilmesiyle ortaya çıkacaktır. Bu durumda eylem kısıtlanmasına karşı yeterli önlem alınamayacağı gibi, immobilizasyonun olumsuz sonuçları, yatak istirahatinin sağlık çalışanları tarafından önerilmesiyle ortaya çıkacaktır.

24 Yaşlılarda yatak istirahati bir tedavi yöntemi olarak gelişigüzel önerilmemelidir Yaşlılarda yatak istirahati bir tedavi yöntemi olarak gelişigüzel önerilmemelidir Önerilen durumlarda da hasta ve hastanın yakınları, hareket kısıtlılığının yaratacağı sağlık sorunları konusunda yeterince aydınlatılmalıdır. Önerilen durumlarda da hasta ve hastanın yakınları, hareket kısıtlılığının yaratacağı sağlık sorunları konusunda yeterince aydınlatılmalıdır.

25 “Sağlıklı Yaşlanma”  öncelikli hedef olmalıdır. “Sağlıklı Yaşlanma”  öncelikli hedef olmalıdır. Birinci basamak sağlık hizmetleri yaşlılık dönemi sağlık sorunlarına yönelik olarak yeniden yapılandırılmalı ve AÇS/AP merkezleri gibi özelleşmiş hizmetler vermek üzere Geriatri Birimleri kurulmalıdır. Birinci basamak sağlık hizmetleri yaşlılık dönemi sağlık sorunlarına yönelik olarak yeniden yapılandırılmalı ve AÇS/AP merkezleri gibi özelleşmiş hizmetler vermek üzere Geriatri Birimleri kurulmalıdır. Birinci basamakta yaşlıda eylem kısıtlılığına yaklaşımda mevcut sağlıklılık halinin ve fonksiyonel durumun korunması esas alınmalıdır. Birinci basamakta yaşlıda eylem kısıtlılığına yaklaşımda mevcut sağlıklılık halinin ve fonksiyonel durumun korunması esas alınmalıdır.

26 Eylem kısıtlılığı, birinci basamakta başta hekimler olmak üzere sağlık çalışanları tarafından tanınabilmeli ve sağlık kuruluşuna herhangi bir nedenle başvuran yaşlı, ayrıca bu açıdan da mutlaka değerlendirilmelidir. Eylem kısıtlılığı, birinci basamakta başta hekimler olmak üzere sağlık çalışanları tarafından tanınabilmeli ve sağlık kuruluşuna herhangi bir nedenle başvuran yaşlı, ayrıca bu açıdan da mutlaka değerlendirilmelidir. Bu sorunun rutin sağlık hizmetleri içinde gözden kaçırılmaması için “özel bir duyarlılık geliştirilmesi” gerekmektedir. Bu sorunun rutin sağlık hizmetleri içinde gözden kaçırılmaması için “özel bir duyarlılık geliştirilmesi” gerekmektedir.

27 DSÖ’nün sağlıklı, bağımsız ve özürsüz bir yaşlılık için önerileri: DSÖ’nün sağlıklı, bağımsız ve özürsüz bir yaşlılık için önerileri: Sağlıklı beslenme Sağlıklı beslenme Düzenli fiziksel aktivite Düzenli fiziksel aktivite Zararlı alışkanlıklardan kaçınma Zararlı alışkanlıklardan kaçınma Yaralanma ve sakatlıkların önlenmesi Yaralanma ve sakatlıkların önlenmesi Kronik hastalıkların tedavisi Kronik hastalıkların tedavisi

28 Yaşlılarda eylem kısıtlılığına karşı birinci basamakta yaklaşımda temel strateji Yaşlılarda eylem kısıtlılığına karşı birinci basamakta yaklaşımda temel strateji Sorunun tanınması, farkındalık yaratılması Sorunun tanınması, farkındalık yaratılması Önlenmesi Önlenmesi Erken tedavisi Erken tedavisi Gerektiğinde üst basamağa sevk edilmesi Gerektiğinde üst basamağa sevk edilmesi

29 …………… …………… Yani, öylesine ciddiye alacaksın ki yaşamayı, yetmişinde bile, meselâ, zeytin dikeceksin, hem de öyle çocuklara falan kalır diye değil, ölmekten korktuğun halde ölüme inanmadığın için, yaşamak, yani ağır bastığından NH Ran Yani, öylesine ciddiye alacaksın ki yaşamayı, yetmişinde bile, meselâ, zeytin dikeceksin, hem de öyle çocuklara falan kalır diye değil, ölmekten korktuğun halde ölüme inanmadığın için, yaşamak, yani ağır bastığından NH Ran

30 TEŞEKKÜRLER…..


"YAŞLILARDA EYLEM KISITLILIĞINA BİRİNCİ BASAMAKTA YAKLAŞIM Dr Yaprak Karakoç Güvercin." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları