Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Prof. Dr. Ömer Aydemir PSİKİYATRİDE ÖLÇEK KULLANIMI.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Prof. Dr. Ömer Aydemir PSİKİYATRİDE ÖLÇEK KULLANIMI."— Sunum transkripti:

1 Prof. Dr. Ömer Aydemir PSİKİYATRİDE ÖLÇEK KULLANIMI

2 Psikopatoloji Öznel Yaşantılara Dayanır Karşılaştırma sorunu Aynı dili konuşma sorunu Öznelliği aşma sorunu

3 Psikiyatride Ölçüm Psikiyatri ölçekleri nesnel ölçümler yapmak üzere geliştirilmiştir Hem öznel hem nesnel yaşantıların kantitatif ölçümünü sağlar Değişik bakış açılarını aynı anda yansıtır

4 Kullanım Alanları Araştırma Eğitim Klinik izleme

5 Ölçekleri Kullanım Biçimine Göre Sınıflandırma Ö z-bildirim (self-rated) ölçekleri R efakatçinin doldurduğu (informant-rated) ölçekler G özlemcinin doldurduğu (observer-rated) ölçekler D oğal gözlem ölçekleri

6 Öz-bildirim Ö lçekleri Öznel içsel durumun en dolaysız değerlendirilmesi Ölçek doldurma hedef bilgiyi etkiler Hafif hastalık formlarına daha duyarlı Emek ve maliyet düşük Kullanım kısıtlılığı fazla

7 Gözlemcinin Değerlendirdiği Ölçekler Görüşmeciyle ilgili çok fazla değişken Yapılandırılmış görüşme Görüşmecinin deneyimi Klinik yargı

8 Ölçülecek Özelliğin Tanımlanması Ölçülecek özelliğin belirlenmesi Gözlenebilir ve ölçülebilir bir biçimde işe vuruk tanımlama Ölçek tekniğine uygun biçimde düzenleme Maddeler olumlu ve olumsuz ifadelerden oluşmalı

9 Ölçümde Kullanılan Maddelerin Belirlenmesi İfadeler düşünsel, duyuşsal ve eyleme yönelik olmalı Tüm yönleri kapsamalı Yanıtlayıcı kitle tanınmalı Tüm kaynaklar taranmalı Rolls Royce modeli Volkswagen modeli

10 Ölçek Kullanımı Klinisyenin amacı sorun alanını tanımlayıp girişimde bulunmak Araştırmacının amacı sorunu saptamak ve karşılaştırma yapmak

11 Psikopatoloji değerlendirmesi tanım gereği öznel yaşantılara ve belirtilere dayanır

12 Öznel Yaşantının Değerlendirilmesi Ölçeklerle Olur Psikopatolojideki bozulmayı ölçer Psikopatolojide etkilenme alanlarını belirler Tanı koymaya yaramaz Risk gruplarını belirleyebilir

13 Öznel Değerlendirmede 4 tip Hata Vardır Yorum hatası Bireysel hata Değişken hatası Sabit hata

14 Yorum Hatası Psikopatoloji değerlendirmesinde mutlak sıfır noktası yoktur Deneğin elde ettiği puan tek başına anlam taşımaz Yorum hatasını aşmanın yolu standardizasyondur

15 Yorum Hatası Standardizasyon: değerlendirmede kritik işlem noktalarını içerir Elde edilen puan karşılaştırılabilir ve yorumlanabilir olur Karşılaştırmalı çalışmalarda standardizasyon olmazsa olmaz değildir

16 Bireysel Hata Değerlendirmecinin öznelliğinden kaynaklanır Bireysel hatayı aşmanın yolu nesnelliktir Güvenilirlik hesaplanmasında sabit katsayı olarak bulunur Soru biçimi nesnelliği belirler

17 Değişken Hatası Kontrol edilemeyen dış etkenlere bağlı hatalardan kaynaklanmaktadır Değerlendirme sırasındaki çeşitli koşullardan etkilenir Değişken hatasını aşmanın yolu güvenilirliktir

18 Değişken Hatası Değerlendirme aracında mutlaka bulunması gerekir Bir ölçeğin ölçmek istediği özelliği ne kadar iyi ve doğru ölçtüğünü gösterir Deneklerden birinden diğerine ayrımın tutarlı ölçümüdür Ölçeğin üretkenliğini ve sürekliliğini gösterir Ölçek her durumda güvenilir değildir Güvenilirlik

19 Değişken Hatası İçsel Güvenilirlik (Tutarlılık) maddeler bir bütün oluşturarak üretken olmalı ölçek maddelerinin birbirleriyle ilişkisine dayanır ölçek puanı ile maddeler ya da alt ölçekler arası ilişki Cronbach alfa Kuder-Richardson 20 Yarıya bölme Güvenilirlik

20 Değişken Hatası Test-yeniden test güvenilirliği zaman içindeki istikrarı gösterir koşulları yerine getirmek zordur anımsama ve değişkenlik temel sorun Güvenilirlik

21 Değişken Hatası Eşdeğerli (paralel) ölçek güvenilirliği aynı yolla aynı değişkeni ölçen ayrı ölçekler kullanılır anımsama riski en aza indirilir değişken durumlarda kullanışlı Güvenilirlik

22 Değişken Hatası Değerlendirmeciler arası güvenilirlik aynı grubu değerlendiren farklı değerlendirmecilerin uyumu yineleyen ölçüm olanaklı değilse kullanılır uyumsuz maddeler iyi tanımlanamamıştır Güvenilirlik

23 Sabit Hata Değerlendirmenin doğrudan değil, dolaylı yapılmasından kaynaklanır Amaca uygun ya da özgü değerlendirme aracı ile aşılır Sabit hatayı aşmanın yolu geçerliliktir

24 Sabit Hata Doğruluğa ve gerçekliğe dayanır Bir ölçeğin ölçmeyi amaçladığını ölçüp ölçmediğini belirtir Geçerlilik

25 Sabit Hata Üç temel geçerlilik alanı vardır içerik geçerliliği...ölçek performansı ile ilişkili deneysel/yapı geçerliliği...davranışı belirleyen özellik ile ilişkili deneysel geçerlilik...ölçüt ile ilişkili Geçerlilik

26 Sabit Hata yüzey geçerliliği (face validity) öznel değerlendirmeyle ne ölçülebileceği ortaya konur doğruluğu en az kanıtlanabilir Geçerlilik

27 mantık ya da örneklem geçerliliği tanımlanmış evreni temsil yeteneği konuyla ilişkili kaynaklar ve referanslar incelenir ölçeğin soru örüntüsü incelenir Sabit Hata Geçerlilik

28 Sabit Hata Faktör geçerliliği ölçeğin ne ölçüde istenilen alanları kapsadığı ortaya konur ölçeğin kendi içindeki ayrık ana alanlar da belirlenir atanan alanların nasıl bir model oluşturduğu belirlenir kurulan modelde uyum verileri (goodness of fit, comparative fit index, root mean square error of approximation) Geçerlilik

29 Açıklayıcı Faktör Geçerliliği Deliryum Derecelendirme Ölçeği

30 Açıklayıcı Faktör Geçerliliği Hastane Anksiyete-Depresyon Ölçeği

31 Doğrulayıcı Faktör Analizi Bipolar Bozukluk İşlevsellik Ölçeği

32 Sabit Hata Deneysel geçerlilik ölçüt ile ilişkili etkinliğin ortaya konması hem geçerliliğe hem güvenilirliğe katkısı var Geçerlilik

33 Sabit Hata Deneysel geçerlilik Yordama geçerliliği: standarda göre yordama özgüllük: sağlıklı grupta sağlıklıları ayırt etme duyarlılık: hasta grubunda hastaları ayırt etme negatif ve pozitif yordama değeri ROC eğrisi Geçerlilik

34 ROC Eğrisi Deliryum Derecelendirme Ölçeği

35 ROC Eğrisi Calgary Depresyon Ölçeği


"Prof. Dr. Ömer Aydemir PSİKİYATRİDE ÖLÇEK KULLANIMI." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları