Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

HORMONLARIN ETKİ MEKANİZMALARI Prof. Dr. Güldal KIRKALI Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı Dönem I – 11. Modül ( 15 Nisan 2004)

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "HORMONLARIN ETKİ MEKANİZMALARI Prof. Dr. Güldal KIRKALI Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı Dönem I – 11. Modül ( 15 Nisan 2004)"— Sunum transkripti:

1 HORMONLARIN ETKİ MEKANİZMALARI Prof. Dr. Güldal KIRKALI Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı Dönem I – 11. Modül ( 15 Nisan 2004)

2 AMAÇ Çeşitli hormonların etki mekanizmalarının öğrenilmesi ve bu mekanizmaların birbirleriyle karşılaştırılarak irdelenmesi G.Kırkalı,2004

3 HEDEFLER Hücreler arası sinyal sistemler Sinyal moleküller ve reseptörler Protein, peptid hormonlar, büyüme faktörleri, nörotransmitterlerin etki mekanizmaları Tiroid ve steroid hormonların etki mekanizmaları G.Kırkalı,2004

4 Hücreler Arası Haberleşme 1-Direkt hücre-hücre bağlantısı ile (Adhezyon molekülleri, GF-R) 2-Salgılanan moleküller aracılığı ile Endokrin (hormonlar) Parakrin (GF ve sitokinler) Otokrin (GF ve sitokinler) G.Kırkalı,2004

5 Hücrelerin Yanıt Verdiği Bazı Sinyaller Antijenler Hücre yüzeyi glikoproteinler /oligosakk. Gelişim sinyalleri Ekstrasellüler matriks bileşenleri Büyüme faktörleri Hormonlar Işık Nörotransmitterler Koku ve tat G.Kırkalı,2004

6 Sinyal İletiminin Moleküler Mekanizmaları Spesifiklik (=Özgüllük) Amplifikasyon (=Çoğalma) Desensitizasyon (=Duyarlılığın yitimi) İntegrasyon (=Birleştirme) G.Kırkalı,2004

7

8

9

10

11 SİNYAL MEKANİZMALARI 1.İyon kapılı kanallar (örn.asetilkolin resep.) 2. Reseptör enzimler (örn.insülin resep.) 3.  -adrenerjik resep.( serpentin resep.) GTP-bağlayıcı prot.(örn.epinefrin) 4. Steroid reseptörler (örn. steroid ve tiroid hormonlar) G.Kırkalı,2004

12

13 1. Transmitter bağlanır 2. Reseptör kanalı açılır 3. İyon kanaldan geçer *Etkileri ani ve kısa sürelidir (ms) *Reseptör ve efektör aynı molekül * Ör: nAsetilkolin reseptörü G.Kırkalı,2004

14 Asetilkolin Reseptörünün Evreleri G.Kırkalı,2004

15 Sinir iletiminde voltaj kapılı ve ligand kapılı iyon kanallarının rolleri G.Kırkalı,2004

16 RESEPTÖR ENZİMLER 1. Örnek İnsülin Reseptörü

17 G.Kırkalı,2004 İnsülin ile gen ekspresyonunun düzenlenmesi

18 İnsülin ile glikojen sentaz aktivasyonu

19 G.Kırkalı,2004 RESEPTÖR ENZİMLER

20 G.Kırkalı,2004 RESEPTÖR ENZİMLER 2. Örnek Guanilil siklaz

21 G.Kırkalı,2004 Epinefrin Sinyal İletimi:  -adrenerjik yol

22 G.Kırkalı,2004 İntegral protein Adenilil siklaz

23 G.Kırkalı,2004 G s proteininin kendini inaktive etmesi İntrinsik GTP az

24 G.Kırkalı,2004

25 G s ----  Adenil siklaz akt., Ca kanal akt. G i ----  Adenil siklaz inh. G i ----  ---- K kanal akt. G o ---  ---- K kanal akt., Ca kanal inakt., PLC-  akt. G t ----  ---- cGMP fosfodiesteraz akt,(fotoresep) G q ---  ---- PLC-  akt. G.Kırkalı,2004 G Protein Tipleri

26 G.Kırkalı,2004 cAMP-Bağımlı Protein Kinaz (PKA) Aktivasyonu

27 PKA’nın katalitik subuniti nukleus membranından geçer. CRE bağlayıcı protein (CREB) CRE: cAMP yanıt elementi (proliferasyon/ Diferansiasyon genlerinin Kontrolü) G.Kırkalı,2004

28 Epinefrin kaskadı

29 cAMP Yıkılımının İnhibisyonu G.Kırkalı,2004

30 İkincil Haberci Olarak cAMP Kullanan Bazı Sinyaller Kortikotropin (ACTH) Kortikotropin salgılatıcı hormon (CRH) Dopamin Epinefrin (  -adrenerjik) Folikül stimulan hormon (FSH) Glukagon Luteinizan hormon (LH) Paratiroid hormon (PTH) Tiroid stimulan hormon (TSH) G.Kırkalı,2004

31 G-protein eşleşmiş reseptörlerin desensitizasyonu reseptör fosforilasyonuna bağlıdır. 1.Reseptör değişime uğrayarak inaktive olabilir (inaktivasyon) 2.Hücre içi veziküllerde korunabilir (korunum) 3.Hücre içine invaze olarak lizozomlarda degrade edilebilir (down-regülasyon) G.Kırkalı,2004 Uzun süre ligand ile etkileşime giren reseptör desensitize olur

32 Her üç olasılıkta da desensitizasyon, PKA, PKC veya G-proteine bağlı reseptör kinazlar (GRKs) ile fosforilasyonuna bağlıdır. Fosforile olan reseptöre ARRESTİN proteini bağlanır. -Reseptörün G protein ile etkileşimini engeller -Reseptör ve klatrin kaplı kuyular arasında adaptör protein rolü oynar. G.Kırkalı,2004

33 P GRKs aktive reseptörü çeşitli bölgelerden fosforile eder ATP ADP P P P P P GRK ARRESTİN Desensitize reseptör G.Kırkalı,2004

34  - Adrenerjik Reseptör Desensiti- zasyonu Desensitizasyon Sürekli epinefrin varlığında G.Kırkalı,2004

35 İkincil Haberci G.Kırkalı,2004

36 Hormon-Aktive Fosfolipaz C ve IP3 İkinci sınıf serpentin resep. G.Kırkalı,2004

37 İkincil Haberci Olarak Fosfolipaz C ve IP 3 Kullanan Bazı Sinyaller Vazopresin Serotonin Oksitosin Anjiotensin II Gonadotropin salgılatıcı hormon (GRH)  1 adrenerjik agonistler Glutamat Asetilkolin (muskarinik M1) Gastrin salgılatıcı peptid G.Kırkalı,2004 Forbol esterleri

38 Kalsiyum: Sinyal İletiminde İkincil Haberci Nöronlarda ve endotel hücrelerde ekzositoz Kas kasılması Sitoiskelet düzenlenmesi Sitozolik Ca 2+ çok düşük düzeyde tutulur ER – Mitokondri – Plazma mb. Ca 2+ pompaları G.Kırkalı,2004

39 KALMODULİN

40 Bazı Proteinler Ca 2+ ve Kalmodulin ile düzenlenirler Adenilil siklaz (beyin) Ca 2+ /kalmodulin bağımlı protein kinazlar Ca 2+ bağımlı Na + kanalı cAMP fosfodiesteraz NADH kinaz Plazma membranı Ca 2+ ATP azı RNA helikaz Nitrik oksit sentaz cGMP-kapılı Na +, Ca 2+ kanalları (rod ve kon hüc) G.Kırkalı,2004

41 LİPOFİLİK HORMONLAR Steroid hormonlar Retinoik asit (Retinoidler) Tiroid hormonlar D vitamini Farklı etki mekanizması G.Kırkalı,2004

42 G.Kırkalı,2003 RESEPTÖRRESEPTÖR STEROİDSTEROİD

43 STEROİD HORMON RESEPTÖRÜ NH 3 + G.Kırkalı,2004

44  Steroid hormonların reseptörleri Sitoplazmada (glukokortikoid reseptörleri) Nukleusta (östrojen ve progesteron reseptörleri)  Tiroid hormonlarının reseptörleri Nukleusta G.Kırkalı,2004

45 Hidrofobik Hormonların Etki Mekanizması G.Kırkalı,2004

46 İkincil HaberciHormonlar cAMPEpinefrin, LH, FSH, TSH Norepinefrin, Glukagon, Kalsitonin,ADH, Parathormon Tirozin kinazİnsülin, GH, Prolaktin, Oksitosin, eritropoetin, GF Kalsiyum ve/veya fosfoinozitol Epinefrin, Noepinefrin, anjiotensin II, GRH, TSH cGMPAtrial natriüretik faktör Nitrik oksit ÖZET - 1 G.Kırkalı,2004

47 Reseptör Yerleşimi Hormon Sınıfları Etki Mekaniz. Hücre yüzey reseptörleri (Hücre mb.) Prot., peptid, katekolamin, eikozanoidler İkincil haberci oluşumu, hücre içi moleküllerin aktivitelerinin değişmesi İntrasellüler reseptörler (Sitoplaz.ve/ve ya nukleus) Steroid,tiroid hormonlar, retinoidler, D vitamini Sorumlu genlerin transkripsiyonel aktivitelerinde değişiklik ÖZET - 2 G.Kırkalı,2004


"HORMONLARIN ETKİ MEKANİZMALARI Prof. Dr. Güldal KIRKALI Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı Dönem I – 11. Modül ( 15 Nisan 2004)" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları