Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ENDOKRİN SİSTEM Prof.Dr. Erdal ZORBA. endokrin sistem 2hormonal iletişim Kontrol sistemleri Sinir sistemi Sinir sistemi Hızlı, anlık değişim ve yanıtlar.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ENDOKRİN SİSTEM Prof.Dr. Erdal ZORBA. endokrin sistem 2hormonal iletişim Kontrol sistemleri Sinir sistemi Sinir sistemi Hızlı, anlık değişim ve yanıtlar."— Sunum transkripti:

1 ENDOKRİN SİSTEM Prof.Dr. Erdal ZORBA

2 endokrin sistem 2hormonal iletişim Kontrol sistemleri Sinir sistemi Sinir sistemi Hızlı, anlık değişim ve yanıtlar Hızlı, anlık değişim ve yanıtlar Endokrin sistem Endokrin sistem Saniyelerden aylara kadar süren etki ve yanıt Saniyelerden aylara kadar süren etki ve yanıt

3 Endokrin Sistem Hormon; Hormon; - İç salgı bezleri tarafından üretilen, kan dolaşımına - İç salgı bezleri tarafından üretilen, kan dolaşımına salgılanan ve sadece hedef hücrelere etki yapabilen salgılanan ve sadece hedef hücrelere etki yapabilen bileşiklere denir. bileşiklere denir. Endokrin sistem -Hormon adı verilen kimyasal aracıları salgılar. -Belirli doku hücrelerindeki biyokimyasal reaksiyonları, iç ve dış değişime göre düzenlemek için mesajcı denilen etkin kimyasalları sentezleyen ve bunları kan dolaşımına veren bez veya beze şeklindeki kimi organ ve dokuların tümüne endokrin sistem denir..

4 endokrin sistem 4hormonal iletişim Endokrin sistem Vücudun değişik bölümlerine dağılmış Vücudun değişik bölümlerine dağılmış Özelleşmiş hücrelerden oluşan Özelleşmiş hücrelerden oluşan Birden çok madde salgılayabilen Birden çok madde salgılayabilen Kendi içinde farklı bölümleri olan Kendi içinde farklı bölümleri olan Genellikle ürettikleri maddeleri kan dolaşımına veren Genellikle ürettikleri maddeleri kan dolaşımına veren

5 endokrin sistem 5hormonal iletişim Endokrin faaliyet alanları Büyüme gelişme Büyüme gelişme Üreme Üreme Davranış Davranış Enerji üretiminin kontrolü Enerji üretiminin kontrolü Metabolizma Metabolizma Çevreye adaptasyon Çevreye adaptasyon Vücut sıvılarının hacim ve bileşimlerinin kontrolü Vücut sıvılarının hacim ve bileşimlerinin kontrolü Sindirimin kontrolü Sindirimin kontrolü

6 Endokrin bezler Hipofiz bezi Hipofiz bezi Tiroid bezi Tiroid bezi Paratiroid bezi Paratiroid bezi Adrenal Bez Adrenal Bez Pankreasın Langerhans adacıkları Pankreasın Langerhans adacıkları Testis ve ovaryum cinsellik bezleri Testis ve ovaryum cinsellik bezleri

7 Hormonların Sınıflandırılması Kimyasal yapıları bakımından; Steroid Hormonlar Steroid Hormonlar Aminler Aminler Polipeptide ve proteinler Polipeptide ve proteinler Etki biçimleri bakımından; Kinetik etkili hormonlar Kinetik etkili hormonlar Metabolik etkili hormonlar Metabolik etkili hormonlar Morfogenetik etkili hormonlar Morfogenetik etkili hormonlar

8 endokrin sistem 8hormonal iletişim Steroid (lipid) hormonlar Kortizol Kortizol Aldosteron Aldosteron Östrojen Östrojen Progesteron Progesteron Testosteron Testosteron Depo edilmezler Depo edilmezler Sentezlendikleri molekül Sentezlendikleri molekül Kolesterol Kolesterol Reseptörleri Reseptörleri Sitoplazmada Sitoplazmada Etkileri Etkileri Çekirdekte Çekirdekte

9 endokrin sistem 9hormonal iletişim Protein ve polipeptid hormonlar Peptid ve polipeptid hormonlar Peptid ve polipeptid hormonlar GH GH ACTH ACTH TSH TSH Prolaktin Prolaktin FSH, LH FSH, LH ADH ADH Oksitosin Oksitosin Renin Renin İnsulin, glukagon İnsulin, glukagon Parathormon Parathormon Gastrin, sekretin Gastrin, sekretin Taşınmaları Taşınmaları Plazma, suda çözünürler Plazma, suda çözünürler Reseptörleri Reseptörleri Hücre zarında Hücre zarında

10 Hormon biosentezi ve salgısının kontrolü Hedef hücre ile endokrin bezi arasındaki iletişim sonucu ile sentezlenir. Hedef hücre ile endokrin bezi arasındaki iletişim sonucu ile sentezlenir. Bu iletişime geri bildirim (feedback) mekanızması adı verilir, Bu iletişime geri bildirim (feedback) mekanızması adı verilir, Bu etki pozitif olabileceği gibi negatifte olabilir. Bu etki pozitif olabileceği gibi negatifte olabilir.

11 endokrin sistem 11hormonal iletişim Hedef hücre… Endokrin hücre olabilir Endokrin hücre olabilir Yanıt olarak hormon salgılar Yanıt olarak hormon salgılar Salgı düzeyini değiştirir Salgı düzeyini değiştirir Doku hücresi olabilir Doku hücresi olabilir Metabolik olarak yanıt verir Metabolik olarak yanıt verir Enzim düzeyi Enzim düzeyi Protein sentez hızı Protein sentez hızı Enerji depolama- üretim düzeyi Enerji depolama- üretim düzeyi

12 Hormonların hücrede depo edilmesi ve salınması Hormonların çoğu hücre içinde membranla çevrilmiş ve kesecikler (veziküller) içine alınmıştır. Hormonların çoğu hücre içinde membranla çevrilmiş ve kesecikler (veziküller) içine alınmıştır. Bazıları moleküler formda salınırlar.(steroidler) Bazıları moleküler formda salınırlar.(steroidler) Peptid ve protein hormonlar, mRNA (mesajcı RNA) yoluyla ribozomlu endoplazmik retikulumda sentezlenir ve golgi kompleksine gelirler. Peptid ve protein hormonlar, mRNA (mesajcı RNA) yoluyla ribozomlu endoplazmik retikulumda sentezlenir ve golgi kompleksine gelirler. Steroid hormonlar hücre menbranından difuzyon yoluyla salınırlar. Steroid hormonlar hücre menbranından difuzyon yoluyla salınırlar.

13 Hormon reseptörleri Reseptör, özel bir hücre ögesidir.sadece kendine özgü hormon bağlanabilir. Reseptör, özel bir hücre ögesidir.sadece kendine özgü hormon bağlanabilir. Hormon reseptöre bağlandıüı zaman etkisini gösterir. Hormon reseptöre bağlandıüı zaman etkisini gösterir. Hormon reseptörleri, hormonların bağlanacağı özel bölgeleri içeren proteindir. Hormon reseptörleri, hormonların bağlanacağı özel bölgeleri içeren proteindir.

14 Hipofiz bezi Birçok hormonun salgısını idare eden bir bezdir. Birçok hormonun salgısını idare eden bir bezdir. Salgılarıyla diğer endokrin bezlerin çalışmasını düzenler. Salgılarıyla diğer endokrin bezlerin çalışmasını düzenler. Hipatalamus ön ve arka lob olmak üzere iki bölümdür. Hipatalamus ön ve arka lob olmak üzere iki bölümdür. Ön loba “adenohipofiz” arka loba ise “nörohipofiz” adı verilir. Ön loba “adenohipofiz” arka loba ise “nörohipofiz” adı verilir.

15 Hipofiz Ön Lob Hormonları Büyüme Hormonu (Growth hormone): Büyüme Hormonu (Growth hormone): -Egzersiz büyüme hormonu salınımını arttırır, -Egzersiz büyüme hormonu salınımını arttırır, -Protein sentezinde, -Protein sentezinde, -Anabolik faaliyetlerde, -Anabolik faaliyetlerde, -Kas-kemik-tendon-ligament gelişiminde, -Kas-kemik-tendon-ligament gelişiminde, -Lipoliz'in uyarılmasında, -Lipoliz'in uyarılmasında, -Glikolizis'in inhibisyonunda görev alır, -Glikolizis'in inhibisyonunda görev alır, -Antrene kimselerde artış çok değildir -Antrene kimselerde artış çok değildir

16 Hipofiz Ön Lob Hormonları Prolaktin:Meme dokusunu süt yapımı için uyarır. Prolaktin:Meme dokusunu süt yapımı için uyarır. -Egzersizin prolaktin düzeyine etkisi belirgin değildir, -Egzersizin prolaktin düzeyine etkisi belirgin değildir, -Baskılandığı veya değişmediği şekli,nde görüşler vardır, -Baskılandığı veya değişmediği şekli,nde görüşler vardır, -Sporcunun sempatik aktivitesindeki değişiklikler ve diğer hormonların etkileri nedeniyle PRL inhibe olmaktadır, -Sporcunun sempatik aktivitesindeki değişiklikler ve diğer hormonların etkileri nedeniyle PRL inhibe olmaktadır, -Antrene kimselerde PRL düzeyleri sedanterlere göre daha düşük bulunmuştur, -Antrene kimselerde PRL düzeyleri sedanterlere göre daha düşük bulunmuştur, -Egzersizle indüklenen PRL bayan sporcuların ovarium fonksiyonlarının inhibisyonuna neden olarak menstruasyonda değişikliklere neden olur, -Egzersizle indüklenen PRL bayan sporcuların ovarium fonksiyonlarının inhibisyonuna neden olarak menstruasyonda değişikliklere neden olur, -Egzersiz esnasında etkilenen PRL, egzersiz sonunu takip eden 45dk içinde eski düzeylerine döner -Egzersiz esnasında etkilenen PRL, egzersiz sonunu takip eden 45dk içinde eski düzeylerine döner

17 Hipofiz Ön Lob Hormonları -Adrenokortikotropik Hormon (ACTH): Görevi, adrenal ve sürrenal bezler adı verilen böbrek üstü bazlerinin kortikal kısımlarından salgılanan hormonlarının salınımı ve kontrolü. Görevi, adrenal ve sürrenal bezler adı verilen böbrek üstü bazlerinin kortikal kısımlarından salgılanan hormonlarının salınımı ve kontrolü. -Egzersiz kortikotropin düzeylerini arttırır, -Egzersiz kortikotropin düzeylerini arttırır, -Yağ mobilizasyonunun artmasında, -Yağ mobilizasyonunun artmasında, -Kortizol düzeylerinin artmasında, -Kortizol düzeylerinin artmasında, -Glukoz kullanımının arttırılmasında, -Glukoz kullanımının arttırılmasında, -Mukavemetin artmasında görev alır, -Mukavemetin artmasında görev alır, -Egzersiz boyunca antrene kişilerde ACTH düzeyleri artar. -Egzersiz boyunca antrene kişilerde ACTH düzeyleri artar.

18 Hipofiz Ön Lob Hormonları TSH (Tiroid Stimulan Hormon): TSH (Tiroid Stimulan Hormon): Tiroid hormonlarının salgılanmasını kontrol eder, tiroit bezinin çalışmasını düzenler. Tiroid hormonlarının salgılanmasını kontrol eder, tiroit bezinin çalışmasını düzenler. -Egzersiz tiroid hormonları üzerine etkilidir, -Egzersiz tiroid hormonları üzerine etkilidir, -Uzun süreli submaksimal egzersizlerde yağ asidi oksidasyununu arttırır, -Uzun süreli submaksimal egzersizlerde yağ asidi oksidasyununu arttırır, Sporcularda tiroid hormonlarının hem salgısı hem de artmıştır, Sporcularda tiroid hormonlarının hem salgısı hem de artmıştır, -Hipertiroidi tablosu varmış gibi görünmesine rağmen bazal metabolizma hızı değişmez, -Hipertiroidi tablosu varmış gibi görünmesine rağmen bazal metabolizma hızı değişmez,

19 Hipofiz Ön Lob Hormonları Testosteron, FSH (folikul stimulan hormon), LH(Luteinizan hormon): - FSH, ovum ve sperm hücrelerinin olgunlaşması ve gonadlarda seks hormonlarının üretimini düzenlerler. -LH;FSH ile aynı görevi üstlenir. LH,FSH ve prolaktin’e “gonadotropinler” denir. -Egzersizin bu hormonlar üzerine etkileri farklılık göstermektedir, -Erkeklerde mukavemet sporları bu hormonları kronik olarak etkiler, -Kişilere göre farklılık göstermesine rağmen iki yıldan daha fazla düzenli egzersiz yapan sporcularda bu hormonların serum düzeyleri artar, -Uzun süreli egzersiz yapan bayanlarda bu hormonların düzeylerinin değişmesi sikluslarının bozulmasına neden olur, -Bu hormonların değişiklikleri mestruel disfonksiyondan sorumludur,

20 Hipofiz arka lop (Nörohipofi)hormonları Oksitosin: Meme dokusuna etki ederek süt salgısını uyarır, Meme dokusuna etki ederek süt salgısını uyarır, Süt üretimi için prolaktine, salınması için oksitosine ihtiyaç duyulur. Süt üretimi için prolaktine, salınması için oksitosine ihtiyaç duyulur. Rahim(uterus) kaslarını uyararak kasılmaları sağlayarak doğumu kolaylaştırır. Rahim(uterus) kaslarını uyararak kasılmaları sağlayarak doğumu kolaylaştırır. -Egzersizin akut yada kronik etkisi konusunda bir bilgiye rastlanılmamıştır -Egzersizin akut yada kronik etkisi konusunda bir bilgiye rastlanılmamıştır

21 Hipofiz arka lop (Nörohipofi)hormonları ADH(Antidiüretik hormon):idrarla atılan su miktarını azaltarak vücutta suyun tutulumunu sağlar. ADH(Antidiüretik hormon):idrarla atılan su miktarını azaltarak vücutta suyun tutulumunu sağlar. -Vücut suyu az ( dehidrasyon)ise ADH salınımı artar, tersi durumda( hipertonik)ise azalır. -Vücut suyu az ( dehidrasyon)ise ADH salınımı artar, tersi durumda( hipertonik)ise azalır. -Antrene ve non-antrene kimselerin plazma düzeylerinde pek fark bulunmaz, -Antrene ve non-antrene kimselerin plazma düzeylerinde pek fark bulunmaz, -Anaerobik bitim(egzost) veya %65 yoğunluktaki egzersizlerde kan düzeyi değişmez, -Anaerobik bitim(egzost) veya %65 yoğunluktaki egzersizlerde kan düzeyi değişmez, -Uzun süreli egzersizlerin kronik bir sonucu olarakADH düzeyleri azabilir, -Egzersiz genel olarak miktarını arttırır, -Antrene kimselerde bu artış daha azdır, -Antrene kimselerde bu artış daha azdır,

22 Tiroid Bezi Hormonları Boyunda bulunan iki parçalı bir bezdir. Boyunda bulunan iki parçalı bir bezdir. Tüm vücut hücrelerinin metabolizmasını etkileyerek enerji üretiminin ve metabolizmasının hızını ayarlar. Tüm vücut hücrelerinin metabolizmasını etkileyerek enerji üretiminin ve metabolizmasının hızını ayarlar. En önemli hormonlar, Tiroksin (T4) ve tiriyodotrinin (T3)’dir.çocukların fiziksel ve mental gelişimleri için bu hormonlara ihtiyaç duyulur. En önemli hormonlar, Tiroksin (T4) ve tiriyodotrinin (T3)’dir.çocukların fiziksel ve mental gelişimleri için bu hormonlara ihtiyaç duyulur.

23 Adrenal Bez Hormonları - Bu hormonlar sürrenal medulla ve korteks hormonlarıdır,..Adrenal Korteks Hormonları- 1)minaralokortikoidler, 2)glukortikoidler..Adrenal Medulla hormonları- 1)epinefrin(adrenalin),2)Norepinefrin (noradrenalin) -Hafif egzersizlerde glukokortikoidler, duysal stres miktarını artırırken fizik stres azaltır, -Ağır egzersizler non-antrene kimselerin glukokortikoid düzeylerini arttırır, -Ağır egzersizler non-antrene kimselerin glukokortikoid düzeylerini arttırır, -Bitim(egzost) oluşturan egzersizler hem sedanter hem de sporcularda glukokortikoidlerin plazma düzeyleri yüksek miktarlara ulaşır, -Katekolaminler genel olarak kardiovasküler sistem ve metabolizma üzerinde farklı etkilere neden olurlar, -Katekolaminler genel olarak kardiovasküler sistem ve metabolizma üzerinde farklı etkilere neden olurlar, -Antrene kimselerde adrenalin ve noradrenalin düzeyleri uzun süreli eforlar esnasında daha az artarlar, -Antrene kimselerde adrenalin ve noradrenalin düzeyleri uzun süreli eforlar esnasında daha az artarlar, -Adrenalin düzeyi şiddetli egzersizlerde artar, -Noradrenalin miktarı ise, egzersizin süre ve yoğunluğu arttıkça artar,

24 Pankreas Hormonları : -Bu hormonlar insülin ve glukagondur, -Bu hormonlar insülin ve glukagondur, -Egzersiz esnasında insülin miktarı azalır, -Egzersiz esnasında insülin miktarı azalır, -Egzersiz insülin etkinliğini artırır, -Egzersiz insülin etkinliğini artırır, -Kandan fazla glukozu uzaklaştırmak için daha az -Kandan fazla glukozu uzaklaştırmak için daha az insüline ihtiyaç duyulur, insüline ihtiyaç duyulur, -Kan glukoz düzeyi ise yüksektir, -Kan glukoz düzeyi ise yüksektir, -Egzersizde enerji kaynağı olarak karbohidrat ve lipit -Egzersizde enerji kaynağı olarak karbohidrat ve lipit kullanılır, kullanılır, -Egzersiz esnasında insülin sekresyonu da azalır, -Egzersiz esnasında insülin sekresyonu da azalır, -Egzersizde glukagon düzeyi artar, -Egzersizde glukagon düzeyi artar, -Karaciğerden glukoz mobilizasyonu için gereklidir, -Karaciğerden glukoz mobilizasyonu için gereklidir, -Egzersiz glukoz toleransını arttırır, -Egzersiz glukoz toleransını arttırır, -Uzun süreli yatak istirahati glukoza toleransı azaltır, -Uzun süreli yatak istirahati glukoza toleransı azaltır,

25 Cinsiyet (seks) hormonları - Androjenler erkeklik özellğini, östrojen ise kadınlık özelliğini kazandıran hormonlardır. -Egzersiz androjenlerin(testosteron ve androstenedion) sekresyonunu da etkiler, -Anabolizan etkiye sahiptirler, -Anabolizan etkileri nedeniyle doping maddesi olarak kullanılır, -Anabolizan etkileri nedeniyle doping maddesi olarak kullanılır, -Submaksimal egzersizler androjen düzeyini değiştirmez, -Uzamış yorucu egzersizlerde miktarı azalır, -Uzamış yorucu egzersizlerde miktarı azalır, -Antrene kimselerde akut cevap yüksektir, -Antrene kimselerde akut cevap yüksektir, -Antrenmansız kişilerde akut cevap düşüktür, -Antrenmansız kişilerde akut cevap düşüktür, -Over hormonlarından estradiol ve progesteron egzersize aynı testosteron gibi cevap verir, -Over hormonlarından estradiol ve progesteron egzersize aynı testosteron gibi cevap verir, -Estrojen ve progesteron miktarları mens fazına ve egzersiz yoğunluğuna bağlı olarak artar, -Estrojen ve progesteron miktarları mens fazına ve egzersiz yoğunluğuna bağlı olarak artar,

26 Renin, Angiotensin, Aldosteron, Endorfin, Prostoglandinler: Hepsi de egzersiz yoğunluğuna bağlı olarak kan düzeyleri değişi-Renin ve angiotensin kardiovasküler hemostaz her durumda kan düzeyleri etkilenir -Beta endorfin düzeyleri, uzamış ve yoğun egzersizlerde plazma miktarları artar, -Egzersiz esnasında istirahat kan endorfin düzeylerinin beş misli kadar artabilir,

27 Renin, Angiotensin, Aldosteron, Endorfin, Prostoglandinler: -Eföri meydana getirirler, -Endorfinler egzersiz havasına da(execise high) neden olur, -Endorfinler egzersiz havasına da(execise high) neden olur, -Yorgunluk ağrı ve kararsızlığı azaltır, -Yorgunluk ağrı ve kararsızlığı azaltır, -Egzersize bağlı olarak amenore'ye neden olabilir, -Prostaglandinlerin bazı formları egzersiz ile artar, -Prostaglandinlerin bazı formları egzersiz ile artar, -Deri ve kas kan akımını arttırırlar, -Deri ve kas kan akımını arttırırlar, -Kalp debisini arttırır, -Kalp debisini arttırır, -Yağ mobilizasyonunu azaltır, -Yağ mobilizasyonunu azaltır, -İyon geçişini değiştirir,

28 Dikkatiniz İçin TEŞEKKÜRLER Prof.Dr.Erdal ZORBA


"ENDOKRİN SİSTEM Prof.Dr. Erdal ZORBA. endokrin sistem 2hormonal iletişim Kontrol sistemleri Sinir sistemi Sinir sistemi Hızlı, anlık değişim ve yanıtlar." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları