Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

BİLİM VE ETİK “Bilim Dünyasında Etik İhlaller ve Sonuçları” Yrd.Doç. Dr. Vahdettin AYDIN (SDÜ. Hukuk Fakültesi Öğr.Üyesi) B a r t ı n Ü n i v e r s i t.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "BİLİM VE ETİK “Bilim Dünyasında Etik İhlaller ve Sonuçları” Yrd.Doç. Dr. Vahdettin AYDIN (SDÜ. Hukuk Fakültesi Öğr.Üyesi) B a r t ı n Ü n i v e r s i t."— Sunum transkripti:

1 BİLİM VE ETİK “Bilim Dünyasında Etik İhlaller ve Sonuçları” Yrd.Doç. Dr. Vahdettin AYDIN (SDÜ. Hukuk Fakültesi Öğr.Üyesi) B a r t ı n Ü n i v e r s i t e s i 1 Vahdettin Aydın-15/04/2010

2 GÜNDEM Bilimsel Etik Nedir? Etik İhlallerinin Sebepleri Etik İhlal Türleri Örnekler Etik Konusunda Hukuksal Durum Etik İhlaller Önlenebilir (mi ?) Değerlendirme 2 Vahdettin Aydın-15/04/2010

3 BİLİMSEL ETİK NEDİR ? Bilimsel çalışma ve faaliyetlerde ahlaka uygun davranış kalıp ve kurallarını benimsemek ve uygulamak AHLAKİ olan nedir? Kim belirlemektedir? Bu varoluşsal bir durumdur. etik bir kural Ahlaki olanı belirlemek insanoğluna verilmiş ise aslında ahlaktan değil, ahlaki durumuna göre bir insanın koyduğu etik bir kuraldan bahsediyoruz, demektir 3 Vahdettin Aydın-15/04/2010

4 ETİK İHLALLERİN SEBEPLERİ (1) Konunun Önemi Kavranmış Değil Atama Yükseltme Kriterleri Puan Toplamayı Başarı Olarak Gösteriyor (Aslında Gizliden Gizliye Etik Açıdan Kötü Bir Tablo Oluşuyor) Yükseköğretim Kurumlarında Aslında Katı Sayılabilecek Gizli Bir Hiyerarşi Varlığı Alt Akademik Ünvana Sahip Olanların Yükselebilmek İçin Bilimsel Çalışmalarında Haksız Yazarlığa Boyun Eğmeleri 4 Vahdettin Aydın-15/04/2010

5 ETİK İHLALLERİN SEBEPLERİ (2) Kolaycılığa kaçma Makam sahibi olma, şöhret olma veya kazanç elde etme hırsı (ve bunların korunması hırsı) Yanlışı emsal alma zaafı İleri teknolojinin oluşturduğu imkânlar Sahteciliğin yapılma sınırsızlığı ve cazibesi (Demir, 2007) 5 Vahdettin Aydın-15/04/2010

6 HUKUKSAL DURUM Kamu görevlileriyle (ve özellikle hak ve sorumlulukları ile) ilgili yapılacak her türden düzenlemenin kanunla yapılması veya en azından kanuni bir temeli olması anayasal bir zorunluluk (Anayasa 128.md 2.f) Ayrıca öğretim elemanları açısından her konunun kanunla düzenlenmesi zorunluluğu 130.md ile de emredilmektedir Akademisyenlerin ‘bilim ve sanat özgürlüğü’ anayasa ile (md.28) güvence altına alınmıştır tarih ve 5176 sayılı Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması Hakkında Kanun tüm kamu kurum ve kuruluşlarını kapsamakta ancak yükseköğretim kurumları (özellikleri ve ayrı düzenlemeyi gerektirdiği için) kapsam dışında kalmaktadır 6 Vahdettin Aydın-15/04/2010

7 HUKUKSAL DURUM (2) tarih ve 5171 sayılı kanunla 2547 sayılı kanuna getirilen Ek 25.md kabul edilerek konu düzenlenmeye çalışılmış ve fakat 5171 CB tarafından veto edildiği için sonuç alınamamıştır 2547 sayılı kanun 24.md ile doçentlik konusunda ÜAK yetkilendirmiştir Doçentlik Sınav Yönetmeliği konuyla doğrudan ilgili tek yaptırım içeren düzenleme durumunda (idi) Üniversitelerarası Kurul bünyesinde yer alan Etik Kurul’un uygulama sırasında edindiği tecrübeler ile bazı üniversite ve etik kurullarının çalışmalarına göre öne çıkan ‘Etiğe Aykırı Davranışlar’ ve bunlar için getirilen tanımlamalar bulunmaktadır (ÜAK, 2006 ) 7 Vahdettin Aydın-15/04/2010

8 HUKUKSAL DURUM (3) (Mülga) 2000 tarihli Yönetmelik md’de - temelsiz de olsa- Etik Komisyon’dan bahsederken; 2009 tarihli yönetmelik herhangi bir etik komisyondan bahsetmemektedir 8 Vahdettin Aydın-15/04/2010

9 ETİK İHLAL TÜRLERİ İntihaller (aşırmalar-plagiarism) Sahtecilikler (uydurmalar-fabrication) Çarpıtmalar (falsification) Çok kullanımlar (duplication) Dilimlemeler (slicing) Haksız yazarlık Diğer ihlaller 9 Vahdettin Aydın-15/04/2010

10 ÜAK TARAFINDAN BELİRLENEN ETİĞE AYKIRI DAVRANIŞLAR 10 Vahdettin Aydın-15/04/2010

11 Etiğe Aykırı Davranışlar Yaptırımlar (Mülga) Doçentlik Sınav Yönetmeliği (11.md) Disiplin Yönetmeliği Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu Başkasının verilerini, çalışmasını atıf yapmadan kısmen/tamamen almak veya sunmak, Bir daha doçentlik sınavına başvuramama 11-a/3: Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezası 5846 s.FSEK 71-1 ve 3: İki yıldan dört yıla kadar hapis ve bin YTL para cezası (Eylemin ağırlığına göre her ikisine birden hükmolunabilir) Başkasının hipotez aşamasındaki fikirlerini aşırarak kendine mal etmek, Yabancı dilden tercüme yaptıklarını kendi yazmış gibi göstermek. 1. AŞIRMAK (İNTİHAL)

12 2. SAHTECİLİK Etiğe Aykırı Davranışlar Yaptırımlar (Mülga) Doçentlik Sınav Yönetmeliği (11.md) Disiplin Yönetmeliği Sunulan belgeyi gerçeğe aykırı düzenlemek ya da belgeyi değiştirmek veya gerçeğe aykırı belgeyi bilerek kullanmak, Bir daha doçentlik sınavına başvuramama 9-c: Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası Araştırmaya dayanmayan veriler üretmek, raporlamak, yayınlamak, Yapılmamış bir araştırmayı, çalışmayı yapılmış göstermek.

13 3. ÇARPITMA Etiğe Aykırı Davranışlar Yaptırımlar (Mülga) Doçentlik Sınav Yönetmeliği (11.md) Disiplin Yönetmeliği Araştırma kayıtlarını, verilerini tahrif etmek,1-3 yıl arası doçentlik sınavlarına girme yasağı 8-i ve 8-n: Aylıktan kesme cezası Araştırmada olmayan yöntem, cihaz, materyalleri kullanmış göstermek, Araştırma hipotezine uymayan verileri değerlendirmeye almamak, İlgili teori, varsayıma uydurmak için verilerde, sonuçlarda oynamak.

14 4. DUPLİKASYON Etiğe Aykırı Davranışlar Yaptırımlar (Mülga) Doçentlik Sınav Yönetmeliği (11.md) Disiplin Yönetmeliği Araştırma sonuçlarını birden fazla yerde yayımlamak. O yıl yapılan doçentlik başvurusunun reddi 5-e: Uyarma cezası; kasıtlı olması halinde 8- d: Aylıktan kesme cezası

15 5. DİLİMLEME Etiğe Aykırı Davranışlar Yaptırımlar (Mülga) Doçentlik Sınav Yönetmeliği (11.md) Disiplin Yönetmeliği Araştırma sonuçlarını bütünlüğü bozacak şekilde parçalara ayırıp yayınlamak. O yıl yapılan doçentlik başvurusunun reddi 5-e: Uyarma cezası

16 6. HAKSIZ YAZARLIK Etiğe Aykırı Davranışlar Yaptırımlar (Mülga) Doçentlik Sınav Yönetmeliği (11.md) Disiplin Yönetmeliği Çalışmaya aktif katkısı olmayanları yazarlar arasında göstermek, 1-3 yıl arası doçentlik sınavlarına girme yasağı 8-d: Aylıktan kesme cezası Aktif katkısı olanları yazarlar arasında göstermemek, En hafifi 5-h: Uyarma cezası; kasıtlı olması halinde 9-f: Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası Yazar sıralamasını değiştirmek.O yıl yapılan doçentlik başvurusunun reddi En hafifi 5-e v e 5-h: Uyarma cezası; kasıtlı olması halinde 8- d:Aylıktan kesme cezası

17 7. DİĞER ETİK İHLALLERİ Etiğe Aykırı Davranışlar Yaptırımlar (Mülga) Doçentlik Sınav Yönetmeliği (11.md) Disiplin Yönetmeliği Makul ölçüleri aşan alıntılamalar yapmak 1-3 yıl arası doçentlik sınavlarına girme yasağı En hafifi 5-e: Uyarma cezası; kasıtlı olması halinde 8-i: Aylıktan kesme cezası Lisansüstü çalışmalarda öğrenci veya danışmanın isminin olmaması O yıl yapılan doçentlik başvurusunun reddi En hafifi 5-h: Uyarma cezası; kasıtlı olması halinde 8-d ve 8- i: Aylıktan kesme cezası Araştırmaya destek olanların çalışmada belirtilmemesi O yıl yapılan doçentlik başvurusunun reddi En hafifi 5-h: Uyarma cezası; kasıtlı olması halinde 8-d ve 8- i: Aylıktan kesme cezası

18 7. DİĞER ETİK İHLALLERİ (DEVAM) Etiğe Aykırı Davranışlar Yaptırımlar (Mülga) Doçentlik Sınav Yönetmeliği (11.md) Disiplin Yönetmeliği İnsan-Hayvanlar üzerindeki çalışmalarda etiğe uymama 1-3 yıl arası doçentlik sınavlarına girme yasağı 8-i: Aylıktan kesme cezası Hasta haklarına saygı göstermeden bilgileri yayınlama 1-3 yıl arası doçentlik sınavlarına girme yasağı 8-i: Aylıktan kesme cezası; idarecilik görevi olanlar için 7- b: Yönetim görevinden ayırma cezası Doçentlik başvurularında jüriyi yanıltan yanlış-eksik beyanda bulunma O yıl yapılan doçentlik başvurusunun reddi 8-d: Aylıktan kesme cezası

19 Etiğe Aykırı Davranışlar Yaptırımlar (Mülga) Doçentlik Sınav Yönetmeliği (11.md) Disiplin Yönetmeliği Hakemliğini kötüye kullanmak1-3 yıl arası doçentlik sınavlarına girme yasağı 9-c: Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası Kongre katılım sahteciliği1-3 yıl arası doçentlik sınavlarına girme yasağı 8-d ve 8-r:Aylıktan kesme cezası Çalışmadaki diğer yazar isimlerini silerek fotokopi ile tek isimli makale oluşturmak Bir daha doçentlik sınavına başvuramama 11-a/3: Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezası Farklı yayınlardan paragraflar alıp, kısmi değişikliklerle özet yazmak 1-3 yıl arası doçentlik sınavlarına girme yasağı En hafifi 5-e: Uyarma cezası; kasıtlı olması halinde 8- i:Aylıktan kesme cezası YÖK kriterlerini aşmak için para karşılığı makale yazdırmak veya yayınlatmak Bir daha doçentlik sınavına başvuramama 11-a/3: Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezası veya eylemin durumuna göre gerekirse 11-b/6: Kamu görevinden çıkarma

20 ETİK İHLALLER ÖNLENEBİLİR (Mİ?) Araştırmacıların eğitilmeli Araştırma eğitimi Araştırma etiği Yayın etiği oluşturulmalı, Akademik nosyon kazandırılmalı Araştırmacılar üzerindeki Mali baskılar, Akademik baskılar, Kadro baskılarının kalkmalı Kalite esasına dayalı ilkeler belirlenmeli (Atama-yükseltme kriterleri (içerik ve önem ölçümlemesi tam olarak yapılamadığı için) puan toplama mantığından kurtarılmaya çalışılmalı…) 20 Vahdettin Aydın-15/04/2010

21 ETİK İHLALLER ÖNLENEBİLİR (Mİ?) Bu bağlamda: Etik ihlallerin ne tür hukuki sonuçlara yol açabileceği anlatılmalı ve hatırlanmalı- hatırlatılmalı Haksız ve etiğe aykırı yazarlık veya çalışmalar yapılmış olmasının eninde sonunda ortaya çıkabileceği düşünülmeli… Bilimsel/akademik çalışmaların başlangıç noktası olan yüksek lisans-doktora aşamasında yer alan genç akademisyenlerin duyarlılığı artırılmalı ve alışkanlıkları bu yönde geliştirilmeli 21 Vahdettin Aydın-15/04/2010

22 ETİK İHLALLER ÖNLENEBİLİR (Mİ?) Akademik teşkilatlanma, idari bir yapı gibi algılanmamalı Bilimsel bir devamlılık ve gelişim amaçlanmalı Kaliteli bilimsel çalışmanın/çalışanın çok yazmaktan değil, iyi ve etkili yazmaktan geçtiği unutulmamalı… 22 Vahdettin Aydın-15/04/2010

23 ETİK İHLALLER ÖNLENEBİLİR (Mİ?) Etik komisyonlar ve etik kurul, mutlaka kanuni bir zemine kavuşturulmalı Etik ihlalleri daha net tanımlanmalı Konuyla ilgili etik komisyon kararları, etik kurul kararları (aynen kamu görevlileri etik kurulu’nun kararlarının Resmi Gazete’de yayımlanması örneğinde olduğu gibi) ÜAK veya YÖK tarafından yayımlanmalı (kanuni zorunluluk- Etik ihlalleri ile ilgili kararlar yayımlanmadığı sürece neyin etik ihlali kapsamına girdiği-girebileceği anlaşılamayacak) Etik İhlalleri Kılavuzu Gerekirse Kamu Görevlileri Etik Kurulu’nun yaptığı gibi bir Etik İhlalleri Kılavuzu oluşturulmalı 23 Vahdettin Aydın-15/04/2010

24 Sabrınız için teşekkür ederim İletişim Bilgileri: Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi İdare Hukuku Anabilim Dalı Bşk. Doğu Kampus/Isparta (246) Vahdettin Aydın-15/04/2010


"BİLİM VE ETİK “Bilim Dünyasında Etik İhlaller ve Sonuçları” Yrd.Doç. Dr. Vahdettin AYDIN (SDÜ. Hukuk Fakültesi Öğr.Üyesi) B a r t ı n Ü n i v e r s i t." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları