Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ELOKSAL YAPILAR 1311110004 YASEM İ N KENAR 1311110066 ALTAY AL İ ŞAH İ N.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ELOKSAL YAPILAR 1311110004 YASEM İ N KENAR 1311110066 ALTAY AL İ ŞAH İ N."— Sunum transkripti:

1 ELOKSAL YAPILAR YASEM İ N KENAR ALTAY AL İ ŞAH İ N

2 ELOKSAL NED İ R? Eloksal, alüminyum yüzey işlem dilimize Almanca’dan girmiş bir terimdir (eloxal). Uluslararası terminolojide “Anodic Oxidation (Anodik Oksidasyon)” veya “Anodising / Anodizing (Anodizasyon / Anodize)” olarak tanımlanır. Eloksal, alüminyum için çok özel bir yüzey kaplamadır; elektrokimyasal bir proses ile yapılır. Kullanılan elektrolit, genelde asidik bir çözeltidir.

3 Kaplanacak alüminyum elektroliz işleminin “anot”udur. Belirli ve kontrol edilen bir akım (genellikle do ğ ru akım DA) yo ğ unlu ğ u, kaplanacak alüminyum (iş parçası) ile uygun bir katot arasında, yine belirli bir süre için geçirilir. Bu süre, oluşacak eloksal tabakasının özellik ve kalınlı ğ ına göre belirlenir. Proses sırasında ısı ortaya çıkar ve elektrolitin sıcaklı ğ ını sabit tutmak için bu ısının işlem ortamından alınması (elektrolitin so ğ utulması) gerekir. Kaliteli bir eloksal elde etmek için iş parçasının metalurjik yapısının kaliteli olması gerekti ğ i unutulmamalıdır.

4 Eloksal kaplama (anodik oksidasyon, eloxal, anodize, anodizasyon), alüminyum ürünlere uygulanan en önemli yüzey işlemlerinden birisidir. Eloksal işlemi, yetmiş yıldan beri gerek dekoratif, gerekse endüstriyel uygulamalar için kullanılmaktadır. Mimari uygulamalar için eloksal tabakasının “renk”lendirilmesi amacı ile birçok çalışmalar yapılmış ve prosesler geliştirilmiştir. Bu proseslerin ço ğ u, eloksal tabakasının gözenekli (poroz) yapısının, renk verici pigmentleri barındırması esasına dayanmaktadır.

5

6 PROF İ LLERE ANOD İ K OKS İ DASYON ÖNCES İ YAPILAN İ ŞLEMLER Anodik oksit tabakası saydam oldu ğ undan,profil yüzeyini gösterir.Yüzeyin mat veya parlak olması isteniyor ise anodik oksidasyon öncesi bu işlemler yapılmalıdır. PARLATMA(POL İ SAJ) İ ŞLEM İ Profillerin yüzeyinin parlatılması için özel bezlerden imal edilen fırçalar yüzeye özel cilası ile tatbik edilerek parlatma yapılır.E ğ er yüzeyde aşırı çizgi varsa,parlatma fırçaları bunları temizleyemedi ğ inden,parlatma öncesi sisal fırça veya bant zımpara işlemi ile çizgiler giderilir,parlatma yapılır.

7 ZIMPARALAMA İ ŞLEM İ (KEÇELEME İ ŞLEM İ ) Zımparalama işleminin iki amacı olabilir:  Parlatma öncesi yüzeyde olan çizgileri gidermek  De ğ işik tip zımparalar kullanılarak,yüzeye özel desenli çizgiler yerleştirmek SAT İ NAJ İ ŞLEM İ Mat görünümü fiziksel metot ile vermek için yüzeyi özellikle çok sayıda çizgi ile donatmakta kullanılır. Paslanmaz çelik telli daire fırçalar ile yapıldı ğ ı gibi Scotchbrush olarak tanınan özel daire fırçalar ile de tatbik edilebilir.

8

9 ANOD İ K OKS İ DASYON İ ŞLEM İ YA Ğ ALMA Genellikle, ya ğ alma eriyikleri, su esaslı eriyikler olup, karbonat, fosfat, ıslatıcı ajan ve bazen de bir kompleks yapıcı içeren bazik eriyiklerdir. Alternatif olarak, sülfürik veya fosforik asit ve bazı ilave kimyasallar içeren asidik bir eriyik de olabilir. Su esaslı ya ğ alma banyoları 70 ila 90 ° C arasında çalışırlar. Oda sıcaklı ğ ında çalışan, bazı hidrokarbon eriticiler içeren organik esaslı ya ğ alıcılar, özellikle mekanik yöntemle parlatılmış yüzeylerdeki polisaj cilasını temizlemekte yetersiz kalırlar. Ayrıca, atık su içinde bulunacak hidrokarbonlar nedeniyle de tercih edilmezler.

10 Buharla ya ğ alma (vapour degreasing), özellikle küçük parçaların yüzeyinde kalabilecek polisaj cilasının temizli ğ i için kullanılabilir. Bununla beraber, çevre sorunları nedeniyle (çevreye zararlı uçucu hidrokarbonlar içerdiklerinden) yerlerini su esaslı eriyiklere bırakmaktadırlar. Mimari uygulamalarda en yaygın kullanılan alüminyum alaşımı olan 6060/6063/AlMgSi0,5 malzemelerin ya ğ alma işleminde dikkat edilecek husus, ya ğ alma sırasında yüzeyin da ğ lanmamasıdır (matlaşmamasıdır). Bunun için, alkali etkisi olmayan bir ya ğ alma eriyi ğ i veya asit esaslı bir ya ğ alma eriyi ğ i kullanılmalıdır. Yüzeyi aşındırabilecek kadar kuvvetli bir alkali derecesine sahip olan ya ğ alma banyolarında, yüzeyde bulunan alüminyum oksit-magnezyum oksit tabakasının düzensiz çözünmesi nedeniyle, yüzeyde göz hoş gelmeyen lekeler (white-etch bloom) oluşabilir.

11 KOST İ KLEME(ELOKSAL TEM İ ZLEME) Alüminyum yüzeyinin matlaştırılması için genelde sud-kostik içeren eriyikler kullanılır ve bu işleme “kostikleme” denir. Kostik banyosu, 60° C civarında çalışır. Reaksiyon sonucunda, yüzey alanının her metrekaresinden gr alüminyum çözünerek eriyi ğ e geçer. Eriyi ğ e geçen alüminyum denge konsantrasyonunu aştı ğ ında, banyo dibine çökelir. Kostik banyolarında, alüminyum konsantrasyonu önemlidir ve kontrol edilmelidir. Eriyik içindeki serbest sodyum hidroksitin alüminyuma oranı, banyo dibinde çökelti oluşmaması yönünden büyük önem taşır. Yüzeyde, “galvaniz” etkisinin görünmemesi için, matlaştırma banyosunun çinko konsantrasyonu da gözaltında tutulmalıdır.

12 Ayrıca, yeni geliştirilen bir teknikle, paslanmaz çelik mini bilyaların “kumlama” işlemiyle özel bir makina tarafından aluminyum yüzeyine püskürtülmesiyle mat yüzey elde edilmektedir. Kostikleme ile elde edilen mat yüzeyde görülebilen “yapısal çizgiler” (structural streaking) ve “galvaniz görüntüsü” gibi da ğ lama kusurları kumlama yöntemiyle elde edilen mat yüzeyde görülmez. Bu nedenle günümüzde kumlama yöntemi daha çok tercih edilmektedir.

13

14 NÖTRAL İ ZASYON Eloksal da Kostikle yapılan matlaştırma veya kimyasal parlatma işlemleri sonucunda, alüminyum yüzeyinde bir çamur tabakası (reaksiyon ürünü) oluşur. Bunun temizlenmesi için, asidik bir banyo kullanılır. Bu amaçla en yaygın kullanılan banyo, oda sıcaklı ğ ında çalışan ve hacimsel olarak %30-50 konsantrasyonda nitrik asit içeren banyodur alaşımının kostikle matlaştırılmasından sonraki yüzey temizli ğ i için, sülfürik asit içeren atık eloksal eriyi ğ i de kullanılabilir. Bu eriyi ğ e, düşük konsantrasyonda bir oksitleyici asit veya bileşik ilave edilmesi, alüminyum yüzeyinde korozyon oluşmaması için tavsiye edilir.

15 ELOKSAL KAPLAMA(ANOD İ K OKS İ DASYON) Alüminyum mimari ve dekoratif eloksal işleminde sülfürik asit elektroliti kullanılır. Tipik bir eloksal banyosunda, 160/170 g/l H2SO4 bulunur ve 18/20 C arasında 1,5 A/dm2 do ğ ru akım uygulanır. Banyonun konsantrasyonuna, sıcaklı ğ ına ve alüminyum bileşimine ba ğ lı olarak voltaj 17-19V arasında de ğ işir. Tabak oluşma hızı, dakikada 0,5 mikrondur. Mimari uygulamalarda, istenen eloksal tabakası kalınlı ğ ı, bina dışında mikron, bina içinde mikrondur. Eloksal tabakası oluşurken, elektrolite alüminyum geçer. Tipik olarak, alüminyumun elektrolitte erime hızı 0,6g/mikron/m2 ′ dir. Eloksal banyosunda bulunan alüminyum miktarı 5-15g/l arasında bulunmalıdır. Daha yüksek konsantrasyonlarda eloksal işlemi için gerekli voltaj yükselerek enerji sarfiyatının artmasına ve banyonun ısınmasına neden olur. Daha düşük de ğ erlerde de elektrolitin iletkenlik de ğ eri azalır. Yüksek Al(+3) de ğ eri, parlak eloksal eldesini de zorlaştırır.

16 Eloksal banyosundaki Al(+3) miktarının kontrolü, banyodan dışarı elektrolit alınarak temiz elektrolit verilmesi ile yapılabilirse de, bu işlem iyi sonuç vermez. Daha hassas kontrol için, iyon de ğ iştirici veya ozmoz metodu ile çalışan asit temizleme üniteleri kullanılır. Parlak eloksal ise daha yüksek konsantrasyon ve sıcaklıklarda yapılır. Akım yo ğ unlu ğ u ise daha düşük seçilir. Tipik bir parlak eloksal, g/l H2SO4, C, 1,0 A/dm2, 15V şartlarında yapılır. Bu sayede daha şeffaf tabaka elde edilir. Bununla beraber, parlak eloksal için alüminyumun kimyasal bileşiminin çok önemli oldu ğ u unutulmamalıdır. Alüminyum içinde bulunan empüriteler, belli limitlerin altında bulunmalıdır. Özellikle, AlMgSi0,5 (AA6063) alaşımında, Fe oranı %0,18 ′ in altında bulunmalıdır. (Tercihen Fe:%0,10-0,15). Eloksal kalınlı ğ ı arttıkça, parlak görünüm azalır. Tabaka kalınlı ğ ı, kullanma yerine göre seçilmelidir. Bir otomobil farı 3 mikron, otomobil yan çıtaları 7-10 mikron eloksal kaplanır.

17 Genel olarak eloksal işleminde ürün üzerinde oluşan eloksal tabakasının homojen kalınlıkta olması için iş parçasının eloksal askılarına ba ğ lanmasında özellikle dikkat edilmelidir. Alüminyum iş parçaları alüminyum veya titanyum askılara sıkıca irtibatlanması ile iş parçaları ile askılar arasındaki elektriksel konta ğ ın işlemin başından sonuna kadar mükemmel olması hedeflenir. Böylece eloksal kaplamasının oluşması için gereken elektrik akımı, iş parçasının her yanında düzgün da ğ ılarak her yerde düzgün kalınlıkta eloksal tabakası oluşmasını sa ğ lar. İ şparçalarının eloksal askılarına sıkca irtibatlanmaları için sıcaklı ğ a ve aside dayanıklı özel penseler ve U- klemp’ler geliştirilmiştir. TESP İ T İ ŞLEM İ (SEAL İ NG) Profiller, pH de ğ eri ayarlanmış kaynar su banyosunda veya özel bir kimyasal bileşim içeren özel bir emprenye banyosunda belirli bir süre bekletilir.Bu şekilde eloksal tabakasının gözenekleri hacmen büyür ve gerek fiziksel gerekse de kimyasal etkilere karşı dayanıklılı ğ ı artar.

18

19 ELOKSALLI ALÜM İ NYUM RENKLEND İ R İ LMES İ TEK ETAPLI RENKLEND İ RME Eloksal banyosu aynı zamanda renklendirme banyosu işini görür.Bu banyonun elektroliti, normal eloksal banyosuna göre de ğ işiktir ve ayrıca daha yüksek voltajda çalıştırıldı ğ ından daha çok enerji sarfeder.Ayrıca, elde edilebilen renk profilin alaşımına ba ğ lı oldu ğ undan kısıtlı şartlar altında çalışır.Tüm bu nedenler ile firmalar iki etaplı renklendirme yöntemine geçiş yapmaktadır.

20

21 İ K İ ETAPLI RENKLEND İ RME İ sminden de anlaşılaca ğ ı gibi anodik oksidasyon ve renklendirme için iki ayrı banyo kullanılır.Profilin önce anodik oksidasyon yapılması şarttır.Daha sonra profil yıkanır ve renklendirme banyosuna girerek istenen renk tatbik edilir.Bu yöntemle renklendirme 2 ye ayrılır.  DALDIRMA İ LE BOYAMA Bu yöntem ile boyamada renk verici pigmentler eloksal tabakasının gözenekleri arasına emilir ve tabakanın üstünden bir miktar altına kadar tabakaya nüfuz ederler.  ELEKTROL İ T İ K RENKLEND İ RME Profil banyoya konur ve profil ile eloktrotlar arasından alternatif akım geçirilir.Çözelti içindeki metal iyonları harekete geçerek eloksal tabakasına nüfuz ederler.Bu yöntemde absorbsiyon yerine elektriksel güç kullanıldı ğ ından renk verici pigmentler tabakanın en derin sınırına, profil yüzeyi ile eloksal tabakası ara sınırına kadar inerler.Böylece elektrolitik yöntem ile elde edilen renkler daldırma yöntemi ile elde edilen renklere oranla fiziksel veya kimyasal etkilere karşı çok daha dayanıklıdır.

22 ELOKSALLI ALÜM İ NYUMUN BAŞLICA KULLANIM ALANLARI

23 KAYNAKLAR tarantogalvano.com


"ELOKSAL YAPILAR 1311110004 YASEM İ N KENAR 1311110066 ALTAY AL İ ŞAH İ N." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları